Document · PDF

02 Stec Groep 19.006 KWOZ Hoofdrapportage (Def).pdf

Informatieve/opiniërende raadsbijeenkomst 26 april 2021, gemeente SluisBij agendapunt: Opening door de voorzitter33.999 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

Woningkwaliteit- en woningmarktonderzoek Zeeland 2019 (KWOZ) 19.006

Figuur 20: Verdeling bouwperiode kwetsbare woningvoorraad Bevelanden 3% Schouwen-Duiveland

Tholen

34%

25%

14%

33%

22%

20%

33%

26%

23%

13%

Walcheren 4%

18%

35%

Zeeuws-Vlaanderen 2%

20%

36%

28%

32%

7% 5%

Zeeland

20%

4% 0%

10%

20%

30%

40%

36%

50%

60%

70%

80%

90%

tot 1900 1900 tot 1945 1945 tot 1970

5% 3%

1970 tot 1990

1990 tot 2000 2000 tot 2020

100%

Bron: analyses Stec Groep (2019).

Grootste risico in kwetsbare PMC’s waar ook theoretische overschotten in ontstaan: ruim 5.600 woningen, waarvan groot deel in Zeeuws-Vlaanderen en op Walcheren staat De daadwerkelijke risico’s op leegstand en achteruitgang in de bestaande voorraad hangen niet alleen samen met de relatieve kwetsbaarheidsscore, maar ook met de marktspanning. PMC’s die relatief kwetsbaar zijn en waar op termijn mogelijk ook overschotten van ontstaan (paragraaf 3.4) zijn het meest risicovol: de minst presenterende woningen binnen deze voorraad zullen het hardste in waarde dalen en hebben het hoogste risico op leegstand en achteruitgang op termijn. Voor de PMC’s waarbij hier deels sprake van is, zijn in onderstaande figuur de absolute aantallen in de bestaande voorraad weergegeven: 1. Het kwetsbare overschot: het theoretische overschot dat ook nog eens relatief kwetsbaar is (en dus als allereerste aandacht verdient). 2. De overige kwetsbare woningen: aantal woningen dat bovenop groep 1 ook relatief kwetsbaar scoort, maar waar vanuit de marktspanning nog wel behoefte aan is. Ook deze woningen verdienen aandacht (bijvoorbeeld opwaarderen en isoleren), maar komen niet direct leeg te staan uitgaande van de (middel)langetermijnbehoefte. 3. Het aantal niet-kwetsbare woningen in deze PMC’s. De totale voorraad woningen per PMC bestaat dus uit een optelsom van de drie hierboven beschreven delen.

Voor groep 1 is aanpak van de bestaande voorraad het meest urgent. Het gaat in absolute aantallen de komende tien jaar indicatief om circa 5.600 woningen. We merken hierbij op dat het gaat om een totaalbeeld voor de provincie Zeeland. Op regionaal- of gemeenteniveau kan dit beeld er sterk anders uitzien. De figuren in bijlage B bieden op lager schaalniveau inzichten. Op basis van de gemeentelijke en regionale analyses zien we sterke verschillen tussen regio’s: circa 40% van de kwetsbare overschotten zitten in Zeeuws-Vlaanderen, 30% op Walcheren en 17% op de Bevelanden. Tholen en SchouwenDuiveland vertegenwoordigen een relatief beperkt aandeel. We merken hierbij wel op dat de twee laatstgenoemde gemeenten ook überhaupt een relatief klein aandeel van de totale Zeeuwse voorraad vertegenwoordigen.

Woningkwaliteit- en woningmarktonderzoek Zeeland 2019 (KWOZ) 19.006

Figuur 21: Overlap overschotten en kwetsbaarheid APP/NULT SH 80m²+

570

GGB koop 350K+ 120m²+

675

GGB koop 250-350K 120m²+

400

GGB koop 150-250K tot 120 m²

340

GGB koop tot 150K tot 120 m²

GGB SH 120m²+

9.555 4.575

4.940 4.860

6.435

6.695 11.700

10.910

14.210

4.995

330 615 320

GGB SH tot 120 m²

3.240 -

Kwetsbaar overschot

2.500

16.840 5.000

7.500

5.020

10.000 12.500 15.000 17.500 20.000 22.500 25.000 27.500

Kwetsbare woningen overig

Niet-kwetsbare woningen

Bron: analyses Stec Groep (2019).

Ter interpretatie van bovenstaande figuur werken we hier beknopt een voorbeeld uit met cijfers zoals weergegeven in de figuur. We nemen het PMC ‘GGB SH tot 120m²’ als voorbeeld. In totaal zijn er in Zeeland 3.240 + 16.840 + 5.020 = 25.100 woningen van deze PMC. 5.020 (paars) van deze woningen zijn niet kwetsbaar op basis van hun woning- en omgevingskenmerken in onze benchmark. Daarnaast zijn er 16.840 woningen (groen) van deze PMC die wel kwetsbaar zijn op basis van hun woning- en omgevingskenmerken in onze benchmark, maar die gezien de marktspanning op dit type PMC niet direct een groot risico lopen op leegstand of forse waardedaling. Tot slot zijn er nog 3.240 woningen (blauw) van dit type PMC die kwetsbaar zijn op basis van hun woning- en omgevingskenmerken in de benchmark en die ook tot het theoretisch overschot behoren op basis van de verwachte toekomstige behoefte. Voor deze woningen binnen dit type PMC is de kans het grootste dat er op termijn risico’s ontstaan op waardedaling en leegstand.

6.4 Aanbevelingen bestaande voorraad: zet bestaande voorraad centraal in woonbeleid en start op meest urgente plekken Zet bestaande voorraad centraal in woonbeleid: niets doen is duurder dan aanpakken De hiervoor beschreven kwetsbaarheidsanalyses van de bestaande voorraad tonen, samen met de indicatieve overschotten en tekorten per product-marktcombinatie, dat een belangrijk deel van de woningmarktopgaven moet worden gezocht in de bestaande voorraad. Daarbij is het belangrijk om te realiseren dat niet ingrijpen in de bestaande voorraad uiteindelijk meer geld kost dan wel ingrijpen. In het separate position paper ‘naar een uitvoeringstrategie KWOZ 2019’ is de koppeling gelegd tussen de in het KWOZ geschetste opgaven en de vervolgstappen en is ook op hoofdlijnen doorgerekend dat aanpakken van de bestaande woningvoorraad uiteindelijk per saldo financieel voordeliger is dan niets doen. Start op meest urgente plekken Locaties en woningtypen die kwetsbaar zijn en waarvoor de marktdruk als gevolg van de demografische veranderingen naar verwachting als eerste daalt zijn het meest kwetsbaar. Zet bij het actief aanpakken van de bestaande voorraad eerst in op deze locaties en woningtypen: de kans dat negatieve effecten (leegstand, verloedering) ontstaan is hier het grootst, en de kans dat de markt het zelf oplost is hier het kleinst.

Door hier te starten kunnen onnodige maatschappelijke kosten worden voorkomen, zie ook het separate position paper ‘naar een uitvoeringstrategie KWOZ 2019’.

Woningkwaliteit- en woningmarktonderzoek Zeeland 2019 (KWOZ) 19.006

Bijlage A: Methodologie

kwetsbaarheidsanalyse

Opbouw monitor Met behulp van onze Monitor toekomstwaarde woningvoorraad geven we een grondig inzicht in de kwantitatieve en kwalitatieve opgave in de bestaande voorraad. De monitor stelt ons in staat om objectieve woninggegevens om te zetten naar een kwetsbaarheidsscore per woongebied. Om tot een kwetsbaarheidsscore voor iedere woning te komen kijken we naar woningkenmerken en omgevingskenmerken (minstens net zo belangrijk voor de aantrekkelijkheid en waarde van een woning). De gecombineerde woningscore en buurtscore resulteren in een kwetsbaarheidsscore. Hierna lichten we onze methode toe. Opbouw analysebestand benchmark Voor de analyse is gebruik gemaakt van het BAG bestand voor de provincie Zeeland. Deze is door Stec Groep verreikt met gegevens uit de WOZ-registers van de betreffende gemeenten. Zo is vastgesteld wat de WOZ-waarde is van een woning en of het om een koop- particuliere huur- of corporatiehuurwoning gaat. Uiteindelijk is aan de hand van referenties op Funda, gekoppeld aan de WOZ-waarde van de betreffende woningen, bepaald wat een reële huurprijs is voor huurwoningen. Uitgangspunten voor de analyse: • We hebben alle reguliere woningen meegenomen (dus exclusief intramurale voorraad) • In de analyse is op provincieniveau zo’n 97% van alle woningen zoals opgenomen in het BAG voorraadbestand meegenomen.

Voor het resterende deel van de woningen waren onvoldoende gegevens beschikbaar (geen WOZ-waarde, energielabel, et cetera.) • De reële huurprijs op woningniveau is ingeschat aan de hand van een rendementspercentage. Het rendementspercentage 6 is berekend met behulp van een steekproef van diverse woningtypen op Funda. De gevraagde huren zijn voor deze woningen afgezet tegen de WOZ-waarden van de woningen.

Regio Bevelanden: 6,0% voor appartementen en 5,0% voor grondgebonden woningen. Regio Schouwen-Duiveland: 6,1%. Regio Tholen: 6%. Regio Walcheren: 9,5% voor appartementen, 7,3% voor grondgebonden woningen. Regio Zeeuws-Vlaanderen: 6,0%.

Woningkwaliteit- en woningmarktonderzoek Zeeland 2019 (KWOZ) 19.006

Benchmark De monitor werkt als een benchmark: telkens worden waarden op woningniveau per indicator gescoord ten opzichte van de waarden van alle andere woningen binnen de gemeente. Hieruit volgt een relatieve score (schaal 1 tot 5). De relatieve scores op de 4 indicatoren onder woningkenmerken worden bij elkaar opgeteld en de optelsom wordt wederom relatief gewaardeerd ten opzichte van de optelsom van alle woningen. Hieruit volgt een relatieve woningscore. Woningen worden op een vergelijkbare wijze (relatief) op omgevingskenmerken gescoord. Uit de relatieve omgevingsscore en de relatieve woningscore samen wordt de relatieve kwetsbaarheidsscore berekend. In een aantal gevallen zijn de omgevingsindicatoren opgebouwd uit subindicatoren. Voorbeeld: de huidige score op veiligheid en de ontwikkeling van de score op veiligheid in het verleden bepalen samen de indicatorscore ‘Veiligheid’. In een enkel geval is dit ook gedaan bij het bepalen van de woningscore, namelijk de woningindicator ‘energielabel’. Onderstaand is de opbouw schematisch weergegeven. Hierna gaan we nader in op de bronnen en scoring van de verschillende indicatoren.

Woningkenmerken • Energielabel en gasverbruik • Levensloopgeschiktheid • Aansluiting op behoefte • WOZ-ontwikkeling ’13-’18

Relatieve woningscore (vijfpuntsschaal 1 t/m 5)

Relatieve kwetsbaarheidsscore (vijfpuntsschaal 1 t/m 5) Omgevingskenmerken • Voorzieningenniv. (’16 en ’12-’16) • Fys. inrichting (’16 en ’12-’16) • Veiligheid (’16 en ’12-’16) • Sociaaleconomisch (gem. inkomen, werkloosheid, aandeel actieven)

Relatieve omgevingsscore (vijfpuntsschaal 1 t/m 5)

Woningkwaliteit- en woningmarktonderzoek Zeeland 2019 (KWOZ) 19.006

Indicatoren Woningkenmerken Indicator A.1 Energielabel en gasverbruik Indicator meet:

Bron: Periode: Scoring:

•

Energielabel per woning. Geclassificeerd op basis van de best beschikbare informatie: vastgesteld label, anders een voorlopig label op basis van bouwjaar en woningtype. • Gemiddeld gasverbruik van woningen in postcode6-gebied RVO en Enduris (2018) n.v.t. • Een beter energielabel betekent een betere score. Energielabel is vertaald naar getal (A=1, B=2, … , G=7). Waarden zijn relatief t.o.v. elkaar gescoord (energielabel A,B=score 5, C=score 4, D=score 3, E=score 2, F,G=score 1) •

Score indeling energielabel:

Score indeling gasverbruik:

Een lager gemiddeld gasverbruik is beter. Dit duidt enerzijds op mogelijk genomen verduurzamingsmaatregelen (isolatie, warmtepomp, etc.) en anderzijds zegt het ook iets over de omvang van de woning (en dus of er in absolute zin nog veel te winnen valt of woning van zichzelf mede door kleine omvang al relatief energiezuinig is).

Waarde

Score

F of G E

1 2

D C

3 4

A of B Waarde

16.857 m³ ~ 1.875 m³ 1.874 m³ ~ 1.533 m³

1 2

1.532 m³ ~ 1.331 m³ 1.261 m³ ~ 1.298 m³

3 4

598 m³ ~ 186 m³

Score

Indicator A.2 Levensloopgeschiktheid Indicator meet: Bron:

Levensloopgeschiktheid op basis van Pand. Gebaseerd op beschikbare informatie: woningen zonder gegevens zijn buiten beschouwing gelaten TNO / Ministerie VWS

Periode: Scoring:

2016 We houden de officiële scores aan zoals bepaald door TNO en het Ministerie van VWS. Score 4 komt dus niet voor als score bij deze indicator.

Score indeling:

Waarde

Score

Niet aanpasbaar (0 sterren) Woning in pand met wel en niet aanpasbare woningen (mix) Aanpasbaar (2 sterren)

1 2

Nultreden (5 sterren)

4 5

Woningkwaliteit- en woningmarktonderzoek Zeeland 2019 (KWOZ) 19.006

Indicator A.3 Aansluiting op behoefte Indicator meet:

De relatieve behoefte aan een woning. Een grotere behoefte betekent een hogere score. Een lagere behoefte betekent een lagere score. Woningen waarvan de PMC niet bekend is laten we buiten beschouwing. Het gaat om een relatieve behoefte, de score zegt niks over de absolute woningbehoefte. Het is mogelijk dat een bepaald type woning een lage score heeft in de ene gemeente en een hoge score in een andere, omdat er in de eerste gemeente ten opzichte van de bestaande voorraad nóg meer behoefte is aan een andersoortig type woning. Provinciale prognose (2019), WoON2015, WoON2018, bewerking Stec Groep (2019)

Bron: Periode: Scoring:

2019-2029 Per PMC is de behoefte (Doorstroommodel Stec Groep, paragraaf 2.2) afgezet tegen de omvang van de bestaande voorraad. Hieruit volgt een relatieve behoefte / relatief overschot. Deze waarden scoren we vervolgens relatief t.o.v. elkaar (1 t/m 5).

Score indeling:

Waarde

Score

-139% ~ -7,15%

-6,84% ~ -1,99% -1,87% ~ 3,26%

2 3

3,48% ~ 15,85% 15,98% en hoger

4 5

RELATIEVE BEHOEFTEONTWIKKELING PMC’S Provincie Zeeland* PMC

Borsel

Goes

Hulst

Kapell

Middelbur

Noord-

Reimerswaa

Schouwen

Bevelan

-Duiveland

Sluis

Terneuze

Thole

Veer

Vlissinge

11%

GGB SH 120m²+ GGB VSH tot 120 m²

-21%

-31%

482%

20%

-30%

-139%

-18%

-20%

-48%

-100%

33%

10%

40%

-55%

44%

-9%

-1%

23%

25%

125% -8%

GGB VSH 120m²+

-1%

24%

-2%

46%

-32%

18%

-11%

-6%

-16%

92%

GGB Koop tot 150K tot 120 m²

-5%

14%

-3%

-2%

-1%

-3%

-1%

-5%

GGB Koop 250-350K tot 120 m² GGB Koop 350K+ tot 120 m² GGB Koop tot 150K 120m²+ GGB Koop 150-250K 120m²+

-11%

-30%

10%

48%

-9%

-10%

-69%

23%

-8%

92%

-17%

24%

133%

143%

92%

-12%

85%

-2%

-5%

-90%

67%

-8%

267%

218%

100%

26%

36%

31%

16%

-6%

13%

-3%

-1%

-3%

-4%

-6%

GGB Koop 350K+ 120m²+

-9%

-16%

-1%

-4%

11%

-8%

-22%

-29%

-7%

-11%

44%

Woningkwaliteit- en woningmarktonderzoek Zeeland 2019 (KWOZ) 19.006

APP/NULT SH tot 80m² APP/NULT SH 80m²+ APP/NULT VSH tot 80m² APP/NULT Koop tot 150K tot 80m²

54%

30%

-17%

-21%

30%

-6%

22%

-1%

31%

50%

-20%

94%

25%

60%

161%

22%

36%

124%

25%

66%

49%

84%

151%

23%

1300%

149%

447%

420%

61%

229%

733%

536%

107%

93%

137%

190%

146%

14%

18%

90%

19%

13%

10%

-7%

10%

-3%

-2%

63%

154%

106%

67%

35%

11%

42%

118%

32%

48%

38%

31%

13%

21%

35%

23%

20%

APP/NULT Koop 150250K 80m²+ APP/NULT Koop 250350K 80m²+

15%

25%

16%

22%

23%

17%

13%

22%

13%

15%

18%

20%

32%

37%

16%

22%

24%

16%

21%

35%

14%

16%

APP/NULT Koop 350K+ 80m²+

28%

46%

30%

50%

27%

17%

40%

73%

12%

25%

APP/NULT Koop 150250K tot 80m² APP/NULT Koop tot 150K 80m²+

* Voor een aantal PMC’s komt de relatieve behoefte hoog uit (ver boven 100%), dit komt door zeer beperkte aanwezigheid van de betreffende PMC’s binnen de bestaande voorraad, ten opzichte van de sterke behoefte.

Indicator A.4 WOZ-ontwikkeling 2013-2018 Indicator meet:

Waardeontwikkeling woning in de periode 2013-2018. Woningen waarvan de WOZwaarde niet bekend is zijn buiten beschouwing gelaten.

Bron: Periode:

BsGW / gemeenten 2018

Scoring:

Woningen met een grote relatieve waardeontwikkeling scoren hoog, woningen met een lage (of negatieve) waardeontwikkeling scoren laag. Een score is relatief t.o.v. alle andere woningen binnen de gemeente (1 t/m 5). Woningen gebouwd na 2013 hadden toentertijd geen WOZ-waarde. Deze woningen scoren automatisch een 5 omdat het hier om woningen met nieuwbouwkwaliteit gaat.

Score indeling:

Waarde

Score

-100% ~ -5,81%

-5,81% ~ 0,73% 0,73% ~ 6,08%

2 3

6,08% ~ 12,99% 12,99% ~ 99.900%, na 2013

4 5

Woningkwaliteit- en woningmarktonderzoek Zeeland 2019 (KWOZ) 19.006

Indicatoren Omgevingskenmerken Indicator B.1 Voorzieningen (stand en ontwikkeling) Indicator meet:

Het aanbod aan diensten, commerciële goederen en-of culturele activiteiten in een gebied. Leefbaarometer geeft een score t.o.v. het landelijk gemiddelde (2016) en een ontwikkelingsscore (2012-2016). Deze dimensie bestaat uit de volgende indicatoren:

•

Afstand tot station

•

Afstand tot overstapstation

•

Afstand tot oprit snelweg

•

Aantal huisartsen binnen 3km

•

Afstand tot dichtstbijzijnde ziekenhuis

•

Aantal basisscholen binnen 1km

• • • • • • • • •

•

Cafe’s en cafetaria’s

•

Aantal restaurants binnen 1km Aantal winkels dagelijkse boodschappen binnen 1km

•

• • •

Horeca en winkels Kleinere winkels Afstand tot dichtstbijzijnde pinautomaat Bibliotheek binnen 2km Aantal podia binnen 10km Sociaal-culturele voorzieningen Dagrecreatieve voorzieningen Stedelijke voorzieningen (nietstedelijk gebied Stedelijke voorzieningen ( stedelijk gebied) Aandeel leegstaande winkels Afstand tot dichtstbijzijnde zwembad Supermarkt verdwenen

Bron: Periode:

Leefbaarometer (Ministerie BZK, 2018) 2012-2016 (gegevens 2016)

Scoring:

Scoring op buurtniveau 7 (afwijking van landelijke gemiddelde in 2016) gekoppeld aan woning. Deze waarden vervolgens relatief t.o.v. elkaar gescoord (score 1 t/m 5). Hetzelfde geldt voor de ontwikkeling van de score in de periode 2012-2016. De optelsom van de huidige score en de ontwikkelingsscore bepaald de uiteindelijke score. Deze score is relatief t.o.v. alle woningen binnen de gemeente (1 t/m 5). Hoe hoger de (ontwikkeling van) de relatieve score binnen een buurt/grid waar de woning ligt, des te hoger de score.

Score indeling stand:

Waarde

Score

-0,5208 ~ -0,27227 -0,27208 ~ -0,19569

1 2

-0,19556 ~ -0,10877 -0,10818 ~ 0,013249

3 4

0,015109 ~ 0,119254 Waarde

-0,10534 ~ -0,00875 -0,00843 ~ -0,00231

1 2

-0,00223 ~ 0,000957 0,000966 ~ 0,007711

3 4

0,007902 ~ 0,078275

Score indeling ontwikkeling:

Score

Voor buurten waarvan geen waarden bekend zijn is het gemiddelde op wijkniveau gehanteerd.

Woningkwaliteit- en woningmarktonderzoek Zeeland 2019 (KWOZ) 19.006

Indicator B.2 Fysieke omgeving (stand en ontwikkeling) De kwaliteit van de directe en wijdere woonomgeving (diverse liggingsfactoren die mede bepalen hoe graag Indicator meet: mensen ergens willen wonen). Deze dimensie bestaat uit de volgende indicatoren:

•

Aandeel rijksmonumenten

•

Water in de wijk

•

Aandeel gebouwen met industriefunctie

•

Hoogspanningsmasten

•

Aandeel gebouwen met bijeenkomstfunctie

•

Windturbines

•

Dichtheid

•

Geluidsbelasting

•

Ligging aan woonterrein

•

Afstand tot hoofdwegennet

•

Nabijheid bossen

•

Afstand tot snelweg

•

Aandeel groen

•

Aantal treinen (stedelijk gebied)

•

Ligging aan park of plantsoen

•

Ligging aan spoor

•

Ligging aan agrarisch terrein

•

Ligging aan wegen

•

Ligging aan bos

•

Nabijheid traject chloortrein

•

Ligging aan open droog natuurlijk terrein

•

Industrie in de buurt

•

Ligging aan recreatief binnenwater

•

Overstromingsrisico

•

Aardbevingsrisico

Bron: Periode:

Leefbaarometer (Ministerie BZK, 2018) 2012-2016 (gegevens 2016)

Scoring:

Scoring op buurtniveau 8 (afwijking van landelijke gemiddelde in 2016) gekoppeld aan woning. Deze waarden vervolgens relatief t.o.v. elkaar gescoord (score 1 t/m 5). Hetzelfde geldt voor de ontwikkeling van de score in de periode 2012-2016. De optelsom van de huidige score en de ontwikkelingsscore bepaald de uiteindelijke score. Deze score is relatief t.o.v. alle woningen binnen de gemeente (1 t/m 5). Hoe hoger de (ontwikkeling van) de relatieve score binnen een buurt/grid waar de woning ligt, des te hoger de score.

Score indeling stand:

Waarde

Score

-0,26653 ~ 0,008507

0,009181 ~ 0,03148 0,032411 ~ 0,047996

2 3

0,050092 ~ 0,08236 0,08331 ~ 0,267227

4 5

Waarde -0,06247 ~ -0,0041

Score

-0,00396 ~ -0,00075 -0,00072 ~ 0,002181

2 3

0,002277 ~ 0,007247 0,007302 ~ 0,063752

4 5

Score indeling ontwikkeling:

Voor buurten waarvan geen waarden bekend zijn is het gemiddelde op wijkniveau gehanteerd.

Woningkwaliteit- en woningmarktonderzoek Zeeland 2019 (KWOZ) 19.006

Indicator B.3 Veiligheid (stand en ontwikkeling) Indicator meet:

Bron:

De mate van veiligheid op buurtniveau. Deze dimensie bestaat uit de volgende indicatoren: •

overlast

•

geweldsmisdrijven

•

ordeverstoringen

•

berovingen

•

inbraken

• vernielingen Leefbaarometer (Ministerie BZK, 2018)

Periode: Scoring:

2012-2016 (gegevens 2016) Scoring op buurtniveau (afwijking van landelijke gemiddelde in 2016) gekoppeld aan woning. Deze waarden vervolgens relatief t.o.v. elkaar gescoord (score 1 t/m 5). Hetzelfde geldt voor de ontwikkeling van de score in de periode 2012-2016. De optelsom van de huidige score en de ontwikkelingsscore bepaald de uiteindelijke score. Deze score is relatief t.o.v. alle woningen binnen de gemeente (1 t/m 5). Hoe hoger de (ontwikkeling van) de relatieve score binnen een buurt/grid waar de woning ligt, des te hoger de score.

Score indeling stand:

Waarde

Score

-0,19777 ~ 0,015432 0,019125 ~ 0,077972

1 2

0,078185 ~ 0,111264 0,11185 ~ 0,149125

3 4

0,151245 ~ 0,230835 Waarde

-0,06633 ~ 0,009453 0,010189 ~ 0,035026

1 2

0,035682 ~ 0,050828 0,051025 ~ 0,064561

3 4

0,064744 ~ 0,133834

Score indeling ontwikkeling:

Score

Woningkwaliteit- en woningmarktonderzoek Zeeland 2019 (KWOZ) 19.006

Indicator B.4 Sociaaleconomisch Indicator meet:

Bron: Periode: Scoring:

Score indeling gemiddeld inkomen:

Score indeling werkloosheid:

Score indeling aandeel actieven:

De sociaaleconomische situatie binnen de omgeving van een woning. Deze wordt bepaald aan de hand van: •

Het gemiddeld inkomen per inkomensontvanger

•

De werkloosheid

• Het aandeel actieven CBS 2017 Het gemiddeld inkomen per ontvanger, het werkloosheidspercentage en het aandeel actieven worden op buurtniveau gekoppeld aan een woning. Deze waarden zijn vervolgens relatief aan elkaar gescoord. Een hoger inkomen betekent een hogere score, net als een hoger aandeel actieven. Een lager werkloosheidspercentage zorgt ook voor een hogere score.

Waarde

Score

€20.500 ~ €26.600 €26.700 ~ €28.300

1 2

€28.400 ~ €29.300 €29.400 ~ €31.600

3 4

€31.700 ~ €53.600

Waarde

Score

18,18% ~ 5,49% 5,31% ~ 4,10%

1 2

4,02% ~ 2,90% 2,89% ~ 2,20%

3 4

2,18% ~ 0% Waarde

28,90% ~ 54,40% 54,50% ~ 57,60%

1 2

60,20% ~ 57,70% 60,30% ~ 62,70%

3 4

62,80% ~ 77,70%

Score

Woningkwaliteit- en woningmarktonderzoek Zeeland 2019 (KWOZ) 19.006

Bijlage B: Analyses op regioniveau B1. Bevelanden Ontwikkeling doelgroepen Naam doelgroep

Woonmilieu Leeftijd en samenstelling

JULB (jong urbaan, laag budget) Stedelijk JUMI (Jong, Urbaan, MiddenInkomen) Yuppies Geboren en getogen Stads-elite KISS (klein inkomen, stedelijke setting) Midlife, Mid-City Oudere eenvoud stedelijk Stedelijk genieten Vroeg Volwassen

Suburbaan

Veel voor weinig Familie doorzon Ruimte en Gemak Jong geleerd, oud gedaan Woonerf Welgestelden Suburbane Senioren Ruim(t)egenieters / zilveren rand JOLO (JOng LOkaalgebonden) Landelijk Blijvers en Terugkeerders Rurale ruimtezoekers gezin Gegoed ruraal gezin Blijf-in-de-wijkers Stadsontwijkers / Off the (Urban) grid Landelijke eenvoud Landelijke luxe

alleenstaanden & stellen tot 35 jaar alleenstaanden & stellen tot 35 jaar alleenstaanden & stellen tot 35 jaar gezinnen gezinnen alleenstaanden en stellen 35 64 jaar alleenstaanden en stellen 35 64 jaar alleenstaanden en stellen 65+ alleenstaanden en stellen 65+ alleenstaanden & stellen tot 35 jaar alleenstaanden & stellen tot 35 jaar gezinnen gezinnen alleenstaanden en stellen 35 64 jaar alleenstaanden en stellen 35 64 jaar alleenstaanden en stellen 65+ alleenstaanden en stellen 65+ alleenstaanden & stellen tot 35 jaar alleenstaanden & stellen tot 35 jaar gezinnen gezinnen alleenstaanden en stellen 35 64 jaar alleenstaanden en stellen 35 64 jaar alleenstaanden en stellen 65+ alleenstaanden en stellen 65+

Inkomen laag

Aantal 2019 890

Ontw. ‘19’29 80

Ontw. ‘19’40 -80

midden

125

-10

hoog

160

-15

laag en midden hoog laag

1.225 1.345 900

10 10 30

115 125 -30

midden en hoog

880

-25

laag midden en hoog laag

2.355 940 640

540 215 -40

1.005 400 -170

midden en hoog

1.060

-160

-310

laag en midden hoog laag

2.085 5.475 1.735

115 225 50

305 735 -105

midden en hoog

3.955

105

-330

laag midden en hoog

3.745 2.405 1.060

1.060 650 -40

2.000 1.205 -240

405

-80

-140

1.045 3.940 1.710

-5 30 -15

15 220 -255

2.415

-30

-285

2.310 1.785

520 405

965 760

laag midden en hoog laag midden en hoog laag midden en hoog laag midden en hoog

Woningkwaliteit- en woningmarktonderzoek Zeeland 2019 (KWOZ) 19.006

Doorstroommodellen 2019-2028 150 100 50

SH GGB

VSH GGB

-50

KOOP GGB

-100 -150 2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

250 200 150

SH APP/NULT.

100

VSH APP/NULT.

KOOP APP/NULT.

0 2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

Doorstroommodel totaal 2019-2028

Appartement/Nult.

Grondgebonden

-1.000 SH GGB VSH GGB KOOP GGB

-500

500

1.000

KOOP APP/NULT.

2.000

-835 270 330

SH APP/NULT. VSH APP/NULT.

1.500

1420 815 1725

Woningkwaliteit- en woningmarktonderzoek Zeeland 2019 (KWOZ) 19.006

Behoefte vertaald naar PMC’s

KOOP APP/Nult.

VSH SH APP/ APP/ Nult. Nult.

KOOP GGB

VSH SH GGB GGB

-1000 tot 120 m² vanaf 120 m² tot 120 m² vanaf 120 m² tot € 150K tot 120 m² € 150-250K tot 120 m² € 250-350K tot 120 m² € 350K+ tot 120 m² tot € 150K vanaf 120 m² € 150-250K vanaf 120 m² € 250-350K vanaf 120 m² € 350K+ vanaf 120 m² tot 80 m² vanaf 80 m² tot 80 m² vanaf 80 m² tot € 150K tot 80 m² € 150-250K tot 80 m² € 250-350K tot 80 m² tot € 350K+ tot 80 m² tot € 150K vanaf 80 m² € 150-250K vanaf 80 m² € 250-350K vanaf 80 m² tot € 350K+ vanaf 80 m²

-800

-600

-400

-200

200

400

600

800

1000

1200

Woningkwaliteit- en woningmarktonderzoek Zeeland 2019 (KWOZ) 19.006

B2. Schouwen-Duiveland Ontwikkeling doelgroepen Naam doelgroep

Woonmilieu Leeftijd en samenstelling

Suburbaan

Inkomen laag

Aantal 2019 -

Ontw. ‘19’29 -

Ontw. ‘19’40 -

midden

hoog

laag en midden hoog laag

midden en hoog

laag midden en hoog laag

580

-50

-160

midden en hoog

415

-35

-115

laag en midden hoog laag

960 1.740 895

-70 -130 -20

-100 -180 -175

midden en hoog

1.775

-45

-350

laag midden en hoog

2.030 1.495 70

365 270 -5

590 440 -20

110

-10

-40

345 1.470 485

-25 -110 -10

-45 -150 -95

915

-20

-180

950 1.275

170 230

280 375

laag midden en hoog laag midden en hoog laag midden en hoog laag midden en hoog

Woningkwaliteit- en woningmarktonderzoek Zeeland 2019 (KWOZ) 19.006

Doorstroommodellen 2019-2028 20 10 0 -10 -20 -30 -40 -50 -60 -70

SH GGB VSH GGB KOOP GGB

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

70 60 50 40

SH APP/NULT

VSH APP/NULT

KOOP APP/NULT

10 0 2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

Doorstroommodel totaal 2019-2028

Appartement/Nult.

Grondgebonden

-600 SH GGB

-400

SH APP/NULT VSH APP/NULT KOOP APP/NULT

200

400

600

800

-435

VSH GGB KOOP GGB

-200

-35 -460 265 310 655

Woningkwaliteit- en woningmarktonderzoek Zeeland 2019 (KWOZ) 19.006

Behoefte vertaald naar PMC’s

KOOP APP/Nult.

VSH SH APP/ APP/ Nult. Nult.

KOOP GGB

VSH SH GGB GGB

-1500 tot 120 m² vanaf 120 m² tot 120 m² vanaf 120 m² tot € 150K tot 120 m² € 150-250K tot 120 m² € 250-350K tot 120 m² € 350K+ tot 120 m² tot € 150K vanaf 120 m² € 150-250K vanaf 120 m² € 250-350K vanaf 120 m² € 350K+ vanaf 120 m² tot 80 m² vanaf 80 m² tot 80 m² vanaf 80 m² tot € 150K tot 80 m² € 150-250K tot 80 m² € 250-350K tot 80 m² tot € 350K+ tot 80 m² tot € 150K vanaf 80 m² € 150-250K vanaf 80 m² € 250-350K vanaf 80 m² tot € 350K+ vanaf 80 m²

-1000

-500

500

1000

1500

Woningkwaliteit- en woningmarktonderzoek Zeeland 2019 (KWOZ) 19.006

B3. Tholen Ontwikkeling doelgroepen Naam doelgroep

Woonmilieu Leeftijd en samenstelling

Suburbaan

Inkomen laag

Aantal 2019 -

Ontw. ‘19’29 -

Ontw. ‘19’40 -

midden

hoog

laag en midden hoog laag

midden en hoog

laag midden en hoog laag

395

-30

-90

midden en hoog

370

-25

-85

laag en midden hoog laag

960 2.220 675

40 90 30

125 285 -50

midden en hoog

1.300

-100

laag midden en hoog

1.750 785 65

470 210 -5

925 415 -15

135

-10

-30

135 695 215

5 30 10

15 90 -15

335

-25

310 155

85 40

165 85

laag midden en hoog laag midden en hoog laag midden en hoog laag midden en hoog

Woningkwaliteit- en woningmarktonderzoek Zeeland 2019 (KWOZ) 19.006

Doorstroommodellen 2019-2028 60 40 20 0

SH GGB

-20

VSH GGB

-40

KOOP GGB

-60 -80 2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

70 60 50 40

SH APP/NULT

VSH APP/NULT

KOOP APP/NULT

10 0 2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

-100

100

200

300

Doorstroommodel totaal 2019-2028

Appartement/Nult.

Grondgebonden

-500 SH GGB VSH GGB KOOP GGB

-400

-300

-200

400

500

-385 85 165

SH APP/NULT VSH APP/NULT KOOP APP/NULT

600

520 210 420

Woningkwaliteit- en woningmarktonderzoek Zeeland 2019 (KWOZ) 19.006

Behoefte vertaald naar PMC’s

KOOP APP/Nult.

VSH SH APP/ APP/ Nult. Nult.

KOOP GGB

VSH SH GGB GGB

-400 tot 120 m² vanaf 120 m² tot 120 m² vanaf 120 m² tot € 150K tot 120 m² € 150-250K tot 120 m² € 250-350K tot 120 m² € 350K+ tot 120 m² tot € 150K vanaf 120 m² € 150-250K vanaf 120 m² € 250-350K vanaf 120 m² € 350K+ vanaf 120 m² tot 80 m² vanaf 80 m² tot 80 m² vanaf 80 m² tot € 150K tot 80 m² € 150-250K tot 80 m² € 250-350K tot 80 m² tot € 350K+ tot 80 m² tot € 150K vanaf 80 m² € 150-250K vanaf 80 m² € 250-350K vanaf 80 m² tot € 350K+ vanaf 80 m²

-300

-200

-100

100

200

300

400

500

Woningkwaliteit- en woningmarktonderzoek Zeeland 2019 (KWOZ) 19.006

B4. Walcheren Ontwikkeling doelgroepen Naam doelgroep

Woonmilieu Leeftijd en samenstelling

Suburbaan

Inkomen laag

Aantal 2019 3.200

Ontw. ‘19’29 -95

Ontw. ‘19’40 -415

midden

220

-5

-25

hoog

920

-25

-115

laag en midden hoog laag

2.405 4.000 4.675

-5 35 -10

40 170 -250

midden en hoog

3.135

-130

laag midden en hoog laag

5.035 3.690 1.325

995 760 -60

1.805 1.380 -195

midden en hoog

820

-25

-115

laag en midden hoog laag

1.450 5.377 1.806

-20 -85 -75

-5 -55 -230

midden en hoog

3.831

-135

-435

laag midden en hoog

3.614 2.745 295

745 560 -60

1.235 945 -110

230

-35

-65

171 2.589 773

-5 -65 -95

-5 -60 -220

406

-50

-115

909 1.198

195 260

270 360

laag midden en hoog laag midden en hoog laag midden en hoog laag midden en hoog

Woningkwaliteit- en woningmarktonderzoek Zeeland 2019 (KWOZ) 19.006

Doorstroommodellen 2019-2028 400 300 200

SH GGB

100

VSH GGB KOOP GGB

0 -100 2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

300 200 100 0

SH APP/NULT

-100

VSH APP/NULT

-200

KOOP APP/NULT

-300 -400 2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

Doorstroommodel totaal 2019-2028

Appartement/Nult.

Grondgebonden

-1.000

-500

SH GGB

KOOP APP/NULT

1.000

1.500

2.000

490

KOOP GGB

VSH APP/NULT

500

-465

VSH GGB

SH APP/NULT

595 -615 1.150 1.555

Woningkwaliteit- en woningmarktonderzoek Zeeland 2019 (KWOZ) 19.006

Behoefte vertaald naar PMC’s

KOOP APP/Nult.

VSH SH APP/ APP/ Nult. Nult.

KOOP GGB

VSH SH GGB GGB

-1000

-500

500

1000

Woningkwaliteit- en woningmarktonderzoek Zeeland 2019 (KWOZ) 19.006

B5. Zeeuws-Vlaanderen Ontwikkeling doelgroepen Naam doelgroep

Woonmilieu Leeftijd en samenstelling

Suburbaan

Inkomen laag

Aantal 2019 275

Ontw. ‘19’29 -55

Ontw. ‘19’40 -85

midden

hoog

laag en midden hoog laag

335 950 860

-10 -30 -20

-5 -20 -125

midden en hoog

245

-5

-35

laag midden en hoog laag

1.905 690 1.700

300 110 -280

495 180 -540

midden en hoog

1.260

-210

-385

laag en midden hoog laag

3.315 6.325 3.475

-125 -245 -100

-100 -190 -545

midden en hoog

5.770

-155

-890

laag midden en hoog

7.495 3.370 550

1.105 500 -95

1.735 805 -195

290

-45

-110

805 2.890 1.255

-30 -125 -50

-50 -110 -215

2.055

-65

-335

2.305 1.175

335 190

530 310

laag midden en hoog laag midden en hoog laag midden en hoog laag midden en hoog

Woningkwaliteit- en woningmarktonderzoek Zeeland 2019 (KWOZ) 19.006

Doorstroommodellen 2019-2028 100 50 0 -50

SH GGB

-100

VSH GGB

-150

KOOP GGB

-200 -250 2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

200 150 SH APP/NULT

100

VSH APP/NULT KOOP APP/NULT

50 0 2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

500

1.000

Doorstroommodel totaal 2019-2028

Appartement/Nult.

Grondgebonden

-2.000 SH GGB

-1.500

-1.000

-500

1.500

2.000

-1.450

VSH GGB

240

KOOP GGB -1.820 SH APP/NULT VSH APP/NULT KOOP APP/NULT

1.565 825 1.530

Woningkwaliteit- en woningmarktonderzoek Zeeland 2019 (KWOZ) 19.006

Behoefte vertaald naar PMC’s

KOOP APP/Nult.

VSH SH APP/ APP/ Nult. Nult.

KOOP GGB

VSH SH GGB GGB

-1000

-500

500

1000

1500

Woningkwaliteit- en woningmarktonderzoek Zeeland 2019 (KWOZ) 19.006

B6. Kwetsbaarheidskwadrant per regio Hierna zijn in een kwadrant per regio aangegeven hoeveel woningen relatief (boven of beneden) gemiddeld scoren op enerzijds woningkenmerken en anderzijds omgevingskenmerken. De positie van een woning in het kwadrant bepaalt mede de potentiële opgave: gaat het primair om het verbeteren of onttrekken van de woningen, het verbeteren van de omgeving (inrichting, voorzieningenniveau, mix inkomens, veiligheid), of een combinatie van beiden? Zie onderstaande figuren. We maken onderscheid tussen woningen die bovengemiddeld (4 of 5), gemiddeld (3) of beneden gemiddeld (2 of 1) scoren. Dit resulteert in 9 verschillende mogelijk combinaties op woning- en omgevingsscore. Overzicht potentiële strategie op hoofdlijnen per situatie

Woningkwaliteit- en woningmarktonderzoek Zeeland 2019 (KWOZ) 19.006

De Bevelanden

Schouwen-Duiveland

Woningkwaliteit- en woningmarktonderzoek Zeeland 2019 (KWOZ) 19.006

Tholen

Walcheren

Woningkwaliteit- en woningmarktonderzoek Zeeland 2019 (KWOZ) 19.006

Zeeuws-Vlaanderen

Woningkwaliteit- en woningmarktonderzoek Zeeland 2019 (KWOZ) 19.006

Bijlage C: Doelgroepenindeling In onderstaande tabel geven we onze Stec-doelgroepen voor wonen weer. Deze indeling van 25 doelgroepen is gebaseerd op het woonmilieu, leeftijd- en samenstelling en het inkomen van het huishoudens, gecombineerd met kwalitatieve kenmerken (leefstijl, woonvoorkeuren, et cetera). We gebruiken harde gegevens van het CBS, de Provinciale prognose 2019, WoON2015 en WoON2018 om tot indicatieve aantallen en de ontwikkeling van deze doelgroepen te komen. In onderstaande tabel geven we de inkomensgrenzen aan (aansluitend op inkomensbeleid passend toewijzen) en vergelijken we het aandeel van de doelgroepen met het landelijke aandeel. Tabel C1: overzicht Stec-doelgroepen wonen Naam doelgroep

Woonmilieu

Leeftijd en samenstelling

Inkomen*

JULB (jong urbaan, laag budget) JUMI (Jong, Urbaan, MiddenInkomen) Yuppies Geboren en getogen Stads-elite KISS (klein inkomen, stedelijke setting) Midlife, Mid-City Oudere eenvoud stedelijk Stedelijk genieten Vroeg Volwassen Veel voor weinig Familie doorzon Ruimte en Gemak Jong geleerd, oud gedaan Woonerf Welgestelden Suburbane Senioren Ruim(t)egenieters / zilveren rand JOLO (JOng LOkaalgebonden) Blijvers en Terugkeerders Rurale ruimtezoekers gezin Gegoed ruraal gezin Blijf-in-de-wijkers Stadsontwijkers / Off the (Urban) grid Landelijke eenvoud Landelijke luxe

Stedelijk

alleenstaanden & stellen tot 35 jaar alleenstaanden & stellen tot 35 jaar alleenstaanden & stellen tot 35 jaar gezinnen gezinnen alleenstaanden en stellen 35 - 64 jaar alleenstaanden en stellen 35 - 64 jaar alleenstaanden en stellen 65+ alleenstaanden en stellen 65+ alleenstaanden & stellen tot 35 jaar alleenstaanden & stellen tot 35 jaar gezinnen gezinnen alleenstaanden en stellen 35 - 64 jaar alleenstaanden en stellen 35 - 64 jaar alleenstaanden en stellen 65+ alleenstaanden en stellen 65+ alleenstaanden & stellen tot 35 jaar alleenstaanden & stellen tot 35 jaar gezinnen gezinnen alleenstaanden en stellen 35 - 64 jaar alleenstaanden en stellen 35 - 64 jaar alleenstaanden en stellen 65+ alleenstaanden en stellen 65+

laag midden hoog laag en midden hoog laag midden en hoog laag midden en hoog laag midden en hoog laag en midden hoog laag midden en hoog laag midden en hoog laag midden en hoog laag midden en hoog laag midden en hoog laag midden en hoog

Suburbaan/ dorps

Landelijk

Aandeel Nederland 4,8% 1,0% 2,2% 6,0% 9,6% 6,4% 7,8% 6,5% 3,2% 2,3% 1,9% 4,0% 11,0% 4,1% 7,2% 6,8% 4,8% 0,4% 0,4% 0,6% 3,7% 0,9% 1,9% 1,5% 1,1%

Bron: Stec Groep (2019). *Inkomensgrenzen (bruto inkomen per jaar): tot € 38.035 (laag), € 38.035 tot € 48.655 (midden) en € 48.655 + (hoog). ** indicatief op basis van Stec-doelgroepenindeling per gemeente in Zeeland opgeteld tot Zeeland totaal.

Aandeel Zeeland ** 2,5% 0,2% 0,6% 2,3% 3,6% 3,7% 2,4% 5,3% 3,0% 2,7% 2,2% 5,0% 12,1% 4,9% 9,5% 10,7% 6,2% 1,2% 0,7% 1,4% 6,6% 2,5% 3,5% 3,9% 3,2%

Woningkwaliteit- en woningmarktonderzoek Zeeland 2019 (KWOZ) 19.006

Bijlage D: Arbeidsmigranten D1. Resultaten empirische onderzoeksmethode arbeidsmigranten(huisvesting) In deze paragraaf schetsen we het beeld van de huidige en verwachte toekomstige situatie aan de hand van de geënquêteerde bedrijven in de provincie Zeeland. 479 bedrijven geënquêteerd, circa 32% respons We hebben een enquête uitgevoerd onder 479 bedrijven in de provincie Zeeland. De lijst van bedrijven die zijn uitgenodigd deel te nemen aan de enquête is door Stec Groep in samenspraak met de gemeenten opgesteld. Hiervoor hebben we die sectoren geselecteerd waarvan bekend is (onder andere op basis van onderzoek door SEO) dat deze sectoren 9 (veel) gebruik maken van arbeidsmigranten. Van deze sectoren zijn op basis van SBI codes alle bedrijven geselecteerd die 10 of meer werknemers in dienst hebben, met uitzondering van de Land- en tuinbouw, waar we de grens gelegd hebben bij meer dan 2 werknemers (meer dan alleen eigen gezinsleden / partner). In totaal hebben 153 bedrijven de enquête ingevuld, een respons van circa 32%. In onderstaande figuur is de verdeling van de respondenten naar regio weergegeven. De Bevelanden, Walcheren en Zeeuws-Vlaanderen nemen ruim 80% voor hun rekening. In deze regio’s hebben 124 bedrijven de enquête ingevuld. Figuur: Verdeling respondenten naar regio

Bevelanden 61

Schouwen-Duiveland Tholen Walcheren

Zeeuws-Vlaanderen 15

Bron: responsgroep enquête uitgevoerd onder bedrijven in Zeeland. N=153

Veel sectoren zijn goed vertegenwoordigd in de respondentengroep, maar het belang van de sectoren verschilt sterk per regio. Veruit de belangrijkste sector vertegenwoordigd in de respondenten is het Toerisme (34%), gevolgd door Industrie - inclusief Voedingsindustrie – (22%), de Land- en tuinbouw (18%) en de Groothandel en detailhandel (8,5%). De sectoren Bouw en Dienstverlening halen 5%, Logistiek en Gezondheid blijven daar onder. De Logistiek, landelijk doorgaans een belangrijke werkgever voor arbeidsmigranten, is in Zeeland geen belangrijke sector. Het toerisme is sterk vertegenwoordigt op Schouwen-Duiveland en Walcheren, de Industrie met name op de Bevelanden, Tholen en ZeeuwsVlaanderen en de Land- en tuinbouw met name op de Bevelanden en Tholen.

Land- en tuinbouw, Visserij, Logistiek, Industrie, Voedingsindustrie, Bouw, Loonwerkbedrijven, Vervaardiging, reparatie en installatie van machines en apparaten, Groothandels, Vrijetijdssector, Gezondheid (ziekhuizen en verpleeghuizen).

Woningkwaliteit- en woningmarktonderzoek Zeeland 2019 (KWOZ) 19.006

Figuur: Verdeling respondenten naar sector en regio 100% 90% 80%

Overig

70%

Voedingsindustrie

60%

Toeristensector

50% 40% 30%

Logistiek Land- en tuinbouw

20%

Industrie

10%

Groothandel en detailhandel

Gezondheid Dienstverlening Bouw

Bron: responsgroep enquête uitgevoerd onder bedrijven in Zeeland. N=153

Cumulatief hebben de respondenten bijna 9.900 medewerkers in vaste dienst. Circa 84% van de respondenten heeft minder dan 100 medewerkers in dienst en bijna 60% minder dan 30 medewerkers. De categorie zeer grote bedrijven (> 200 medewerkers) bevat 12 grote werkgevers. Zie onderstaand figuur. Figuur: Respons naar omvang bedrijf in aantal medewerkers per regio 100% 90% 80% 70% 60% 50%

> 200

40%

101 t/m 200

30%

30 t/m 100

20% 10% 0%

11 t/m 30 0 t/m 10

Bron: responsgroep enquête uitgevoerd onder bedrijven in Zeeland. N=153

De 153 respondenten hebben in 2018 gemiddeld over het jaar werk geboden aan 2.300 arbeidsmigranten, met een piek van circa 2.760 in de maanden augustus en september. De Bevelanden is met meer dan 1.400 arbeidsmigranten in de piek de grootste regio, gevolgd door Zeeuws-Vlaanderen met circa 1.000 arbeidsmigranten in de piek. Zeker zo opvallend is het geringe aantal arbeidsmigranten dat voor de respondenten werkt op Walcheren, Schouwen-Duiveland en Tholen. Tholen komt in de piek op circa 240 arbeidsmigranten, Walcheren (71) en Schouwen-Duiveland (89) halen in de piek niet het aantal van 100 arbeidsmigranten.

Woningkwaliteit- en woningmarktonderzoek Zeeland 2019 (KWOZ) 19.006

Figuur: Aantal arbeidsmigranten in 2018 per maand en regio

Bron: responsgroep enquête uitgevoerd onder bedrijven in Zeeland. N=97

Verder valt op dat de inzet van arbeidsmigranten in Zeeuws-Vlaanderen minder fluctueert door het jaar dan op de Bevelanden. De piek-gemiddelde ratio ligt in Zeeuws-Vlaanderen op 1,14 en op de Bevelanden op 1,3. De Land- en tuinbouw is de grote werkgever op de Bevelanden, Schouwen-Duiveland en Tholen. Zie onderstaande figuur. De toeristensector is vooral op Walcheren en Schouwen-Duiveland groot en in de overige regio’s niet. In aantallen arbeidsmigranten werkt minder dan 10% van de arbeidsmigranten in deze sector. In Zeeuws-Vlaanderen is de Industrie de dominante werkgever, bijna 80% van de arbeidsmigranten werkt in de Industrie. Dit beeld wordt beïnvloedt door enkele zeer grote werkgevers in deze regio. Voor heel Zeeland geldt dat bijna 90% van de arbeidsmigranten in dienst is bij werkgevers uit de Land- en tuinbouw of de Industrie (inclusief Voedingsindustrie). Figuur: Aandeel per sector in het totaal aantal arbeidsmigranten per regio 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0%

Overig Voedingsindustrie Toeristensector Logistiek Land- en tuinbouw Industrie Groothandel en detailhandel Gezondheid Dienstverlening Bouw

Bron: responsgroep enquête uitgevoerd onder bedrijven in Zeeland. N=97

Woningkwaliteit- en woningmarktonderzoek Zeeland 2019 (KWOZ) 19.006

Extrapolatie respons enquête naar aantal arbeidsmigranten in 2018 De respons van 32% maakt het goed mogelijk om via extrapolatie tot een sterke indicatie van het totaal aantal arbeidsmigranten in Zeeland te komen. Om de uitkomsten uit het onderzoek te kunnen extrapoleren naar de gehele groep hebben we een aanvullende analyse uitgevoerd waarbij we het aantal medewerkers van de respondenten in verhouding hebben gezet tot het aantal werknemers van de niet-respondenten, de extrapolatiefactor per regio. De regio’s met een slechte respons (uitgedrukt in aandeel respondenten in het aantal medewerkers) hebben een hoge extrapolatiefactor, de regio’s met een goede respons een lage extrapolatiefactor. We hebben deze factor vastgesteld op basis van de meest recente vastgoeddata. Vervolgens hebben we het aantal arbeidsmigranten dat de respondenten aangaven te hebben in hun regio vermenigvuldigd met de extrapolatiefactor. De gewogen gemiddelde extrapolatiefactor voor heel Zeeland bedraagt afgerond 2,15. De resultaten zijn uitgewerkt in onderstaande tabel. Hieruit blijkt dat er in 2018 circa 6.070 arbeidsmigranten werken in Zeeland. Het zijn er in de piek 5.930 als we cumulatief op maandniveau naar de gehele provincie Zeeland kijken. Het zijn er 6.070 als we de pieken van de verschillende regio’s bij elkaar optellen, ook als die pieken niet in dezelfde maand vallen.

Tabel: Overzicht aantal arbeidsmigranten in 2018, per regio, enquête en geëxtrapoleerd Resultaten empirisch onderzoek naar aantal arbeidsmigranten in 2018 Schouwen-Duiveland Tholen Walcheren Zeeuws-Vlaanderen Bevelanden Totaal Zeeland piek in het jaar op Zeeland-niveau Totaal Zeeland o.b.v. piek in jaar per regio

Extrapolatiefacto r regio 5,4 1,5 5,9 2,2 1,8 2,1 2,1

Arbeidsmigranten bij respondenten

Arbeidsmigranten geëxtrapoleerd

89 241 71 1.010 1.415 2.760 2.826

480 360 420 2.260 2.550 5.930 6.070

Bron: enquête onder respondenten N=479 en bewerking door Stec Groep.

Beeld 2029: groei naar zo’n 7.955 arbeidsmigranten op basis van extrapolatie enquête In het empirische onderzoek hebben we de respondenten gevraagd hoeveel arbeidsmigranten zij extra nodig hebben in de komende 10 jaar in een laag scenario (recessie eind 2019) en een hoog scenario (aanhoudende groei). In onderstaande figuur zijn de bandbreedtes per regio weergegeven. In dit overzicht ontbreekt de Bevelanden omdat te weinig respondenten in deze regio deze vraag hebben beantwoord. Figuur: Ontwikkeling aantal arbeidsmigranten in periode ’19-‘29 per regio hoog en laag scenario, geëxtrapoleerd

Bron: responsgroep enquête uitgevoerd onder bedrijven in Zeeland. N=60

Woningkwaliteit- en woningmarktonderzoek Zeeland 2019 (KWOZ) 19.006

De respons op de vragen over de ontwikkeling van het aantal arbeidsmigranten in de komende 10 jaar is niet door alle respondenten ingevuld. In totaal gaven 60 van de 153 respondenten aan in de toekomst van arbeidsmigranten gebruik te willen maken. Vijftig van de 153 respondenten hebben nu al arbeidsmigranten in dienst. Op basis van de geringe respons ontbreken cijfers voor de Bevelanden. De cijfers voor de toekomst op basis van het empirische onderzoek zijn daarom omgeven met de nodige onzekerheden. De onderliggende groei per regio is vermenigvuldigd met dezelfde eerder vermelde extrapolatiefactor. Cumulatief groeit geëxtrapoleerd het aantal arbeidsmigranten met 1.440 - 2.330 op basis van deze methode. Hierdoor is het verwachte aantal arbeidsmigranten op basis van het empirische onderzoek 7.955 in 2029. Ontwikkeling kwalitatieve woonbehoefte duidt op toenemende behoefte aan eigen woningen voor arbeidsmigranten We hebben de bedrijven ook gevraagd welke verwachtingen ze hebben ten aanzien van het type huisvesting voor de toekomst. In de volgende figuur treft u de antwoorden aan op de vraag hoe men denkt dat de woningbehoefte eruit ziet van de arbeidsmigranten in 2029. De respondenten konden meerdere antwoorden aangeven. Figuur: Verwacht type huisvesting in 2029 naar aantal keren dat het antwoord gegeven is

Bron: responsgroep enquête uitgevoerd onder bedrijven in Zeeland. N=44, per respondent meerder antwoorden mogelijk

Men verwacht dat arbeidsmigranten in 2029 voor een substantieel deel in een Eigen woning – sociale- of middenhuur – of koopwoning (willen) wonen (39 van de 74 antwoorden). In een logiesverblijf bedoeld voor arbeidsmigranten wordt 14 keer genoemd. Woningdelen en Camping, vakantiepark of hotel en Op uw eigen terrein worden ieder slechts 4 tot 6 keer genoemd.

Woningkwaliteit- en woningmarktonderzoek Zeeland 2019 (KWOZ) 19.006

D2. Resultaten modelmatige benadering arbeidsmigranten Omdat het empirische onderzoek onder bedrijven door zijn beperkte respons geen harde afspraken mogelijk maken hebben we een objectieve statistische analyse uitgevoerd. We valideren met andere woorden het resultaat uit empirisch onderzoek met een modelmatige benadering. Om modelmatig inzicht te krijgen in de behoefte aan arbeidsmigranten(huisvesting) en de verwachte ontwikkeling daarvan maken we gebruik van twee modelmatige analyses: (1) het arbeidsmigrantenkwadrant en (2) een prognose arbeidsmigranten. We lichten beide analyses hierna kort toe. Toelichting arbeidsmigrantenkwadrant Met het arbeidsmigrantenkwadrant brengen we allereerst de uitgangspositie voor de gemeente in beeld. Deze uitgangspositie helpt bij het interpreteren van de prognose van het aantal arbeidsmigranten. Dit brengen we in beeld met demografische én arbeidsmarktindicatoren. We gebruiken daarvoor de bronnen uit Tabel 1. Tabel: Indicatoren arbeidsmigrantenkwadrant Demografie Economie & arbeidsmarkt

Indicator Ontwikkeling potentiële beroepsbevolking Ontwikkeling aantal huishoudens Ontwikkeling aantal banen Aantal banen per sector, gerelateerd aan aandeel arbeidsmigranten per sector

Bron CBS/PBL CBS/PBL WLO-scenario’s, CPB/PBL LISA/CBS, SEO & Conclusr

Door de demografische ontwikkelingen af te zetten tegen de economische structuur en arbeidsmarktontwikkelingen ontstaat een beeld hoe structureel de behoefte aan arbeidsmigranten(huisvesting) op langere termijn is. De ontwikkeling van de totale beroepsbevolking zegt bijvoorbeeld iets over de mate waarin werkgelegenheid in de toekomst kan worden opgevangen vanuit de eigen demografische groei. Wanneer de potentiële beroepsbevolking afneemt in een gemeente/regio, zou dit bij een gelijkblijvend of groeiend aantal banen kunnen betekenen dat het belang van het aantrekken en binden van arbeidsmigranten voor die gemeente/regio groter is. De ontwikkeling van het aantal huishoudens geeft daarnaast een indicatie van een groeiende of juist afnemende vraag naar woningen. Verondersteld kan worden dat bij een groeiend aantal huishoudens ook de behoefte aan extra nieuwe woningen toeneemt. Wanneer dat het geval is, kan dit ook betekenen dat het minder logisch is om naar huisvestingsmogelijkheden voor arbeidsmigranten in de bestaande woning- en vastgoedvoorraad te zoeken. Door de demografische en arbeidsmarktindicatoren tegen elkaar af te zetten in een kwadrant ontstaat een eerste beeld van de behoefte aan arbeidsmigranten. We geven dit schematisch weer in onderstaand figuur.

Woningkwaliteit- en woningmarktonderzoek Zeeland 2019 (KWOZ) 19.006

Figuur: Positionering en denkwijze arbeidsmigrantenkwadrant

Uitwerking arbeidsmigrantenkwadrant – Demografische indicatoren Voor de ontwikkeling van de potentiële beroepsbevolking kijken we naar de ontwikkeling van de leeftijdsgroep 20-65 jaar 10. Daaruit blijkt dat in de periode 2019 tot 2029 de potentiële beroepsbevolking in Zeeland met 7,3% afneemt. Deze afname is ruim twee keer zo hoog als het gemiddelde in Nederland (3,2%). Walcheren en Schouwen-Duiveland liggen op het provinciaal gemiddelde. Zeeuw-Vlaanderen kent een afname van 10%, terwijl de Bevelanden en Tholen juist met een minder sterke afname van de beroepsbevolking worden geconfronteerd, circa -4,5%. Figuur: Ontwikkeling potentiele beroepsbevolking 20-65 jaar (index, 2018=100) 102 100 98 96 94 92 90 88 2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Nederland

Provincie Zeeland

De Bevelanden

Tholen

Walcheren

Zeeuws-Vlaanderen

Bron: CBS/PBL, Regionale prognose 2017-2040.

2026

Het CBS beschikt op gemeenteniveau niet over andere uitsplitsingen naar leeftijd.

2027

2028

2029

Schouwen-Duiveland

Woningkwaliteit- en woningmarktonderzoek Zeeland 2019 (KWOZ) 19.006

In dezelfde periode groeit het aantal huishoudens in Zeeland nog wel licht, met 1,4%, maar deze toename ligt fors lager dan de gemiddelde huishoudensgroei voor geheel Nederland van 5,1%. De Bevelanden houdt gelijke tred met Nederland, Zeeuws-Vlaanderen wordt geconfronteerd met een daling van 2,5%. Walcheren en Schouwen-Duiveland liggen op het gemiddelde voor Zeeland, Tholen er net iets boven. Figuur: Ontwikkeling huishoudens (index, 2018=100) 106 104 102 100 98 96 94 92 2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Nederland

Provincie Zeeland

De Bevelanden

Tholen

Walcheren

Zeeuws-Vlaanderen

2027

2028

2029

Schouwen-Duiveland

Bron: CBS/PBL, Regionale prognose 2017-2040.

Uitwerking arbeidsmigrantenkwadrant – Economische indicatoren De verwachte ontwikkeling van het aantal banen baseren we op de WLO-prognoses (Toekomstverkenning Welvaart en Leefomgeving) van het CPB/PBL (2015). Deze prognose is gemaakt op COROP-niveau, in twee scenario’s, en geeft drie referentiejaren: 2012, 2030 en 2050. We zien dat de ontwikkeling van het aantal banen in de COROP regio Overig Zeeland in de periode 2012-2030 in het gunstige scenario met 1% toeneemt en in Zeeuws-Vlaanderen met 4% afneemt. Op landelijk niveau is sprake van een toename van 9%. In het ongunstige scenario daalt het aantal banen in Overig Zeeland met 7% en in Zeeuws-Vlaanderen met 9%. Tabel: Ontwikkeling totaal aantal banen in WLO-scenario’s Regio

Scenario

2012

2030

2050

COROP Overig Zeeland*

WLO laag WLO hoog WLO laag WLO hoog WLO laag WLO hoog

109.000 109.000 45.000 45.000 7.564.000 7.564.000

101.000 110.000 41.000 43.000 7.564.000 8.249.000

92.000 107.000 36.000 39.000 7.256.000 8.601.000

COROP ZeeuwsVlaanderen Totaal Nederland

Ontwikkeling 2012-2030 -7% +1% -9% -4% 0% +9%

Bron: CPB/PBL, WLO-scenario’s 2015. *hierin vallen de Bevelanden, Schouwen-Duiveland, Tholen en Walcheren

In 2018 heeft SEO Economisch Onderzoek een onderzoek uitgevoerd naar de economische waarde van arbeidsmigranten in Nederland. Daarin is onder meer gekeken naar het aandeel arbeidsmigranten per sector. Sectoren met een hoog aandeel arbeidsmigranten zijn bijvoorbeeld de landbouw (26%), uitzendbranche (21%) en overige zakelijke dienstverlening (o.a. callcenters en pakken/sorteren; 20%). Voor de sectoren waarvan SEO op basis van CBS data de 10 sectoren heeft bepaald dat ze een hoog aandeel arbeidsmigranten hebben, hebben we het aandeel van de sector in het totaal aantal banen voor Zeeland vergeleken met Nederland. Zie de figuur hierna. We zien dat het aandeel van deze sectoren in Zeeland voor

Woningkwaliteit- en woningmarktonderzoek Zeeland 2019 (KWOZ) 19.006

een aantal sectoren sterk afwijkt van het landelijke beeld. Met name de landbouw (Tholen, SchouwenDuiveland en de Bevelanden) en in mindere mate de voedingsmiddelenindustrie (Schouwen-Duiveland en de Bevelanden) zijn in delen van Zeeland beduidend belangrijker. Figuur: aandeel arbeidsmigrantensectoren in totaal aantal banen vergeleken 11 0%

Tholen

Walcheren

10%

12%

Landbouw, jacht en dienstverlening voor de landbouw Arbeidsbemiddeling, uitzendbureaus en personeelsbeheer Overige zakelijke dienstverlening Vervoer over water Opslag en dienstverlening voor vervoer Reparatie en installatie van machines en apparaten Dienstverlening voor de winning van delfstoffen Facility management, reiniging en landschapsverzorging Vervaardiging van elektrische apparatuur Vervaardiging van voedingsmiddelen De Bevelanden

Schouwen-duiveland

Zeeuws-Vlaanderen

Nederland

Bron: Databank Zeeland & LISA, 2018. Bewerking: Stec Groep (2019)

Positie Zeeuwse regio’s in arbeidsmigrantenkwadrant We beoordelen de Zeeuwse regio’s op de vier indicatoren ten opzichte van Nederland. Zie onderstaande tabel. In de onderstaande figuur staat vervolgens de positie van elke regio in het arbeidsmigrantenkwadrant weergegeven. Tabel: Indicatoren arbeidsmigrantenkwadrant Indicator Demografie

Economie & arbeidsmarkt

Ontwikkeling potentiële beroepsbevolking Ontwikkeling aantal huishoudens Ontwikkeling aantal banen Aantal banen per sector, gerelateerd aan aandeel arbeidsmigranten per sector Spanningsindicator UWV krapte op de arbeidsmarkt

Bevelanden

Tholen

Walcheren

0 ++

SchouwenDuiveland -+/++

0/0/++

-0/0

ZeeuwsVlaanderen ---+/++

SEO heeft vastgesteld dat binnen de horeca alleen in de logiesverstrekking veel arbeidsmigranten werken, maar staat niet in de top 10 als werkgever voor arbeidsmigranten.

Woningkwaliteit- en woningmarktonderzoek Zeeland 2019 (KWOZ) 19.006

Figuur: Positie regio’s op kwadrant

+ +

Economie & Arbeidsmarkt

Demografie

Bevelanden + Tholen

Walcheren

Schouwen Duiveland Zeeuws Vlaanderen

Bron: Stec Groep, 2019

Vanuit Demografie gezien stijgt de behoefte aan arbeidsmigranten omdat de regio’s op gebied van demografie licht negatief (De Bevelanden en Tholen) tot zwaar negatief (Zeeuws-Vlaanderen) scoren. In alle regio’s krimpt de potentiële beroepsbevolking sterker dan gemiddeld in Nederland. De huishoudensontwikkeling is in alle regio’s negatief ten opzichte van Nederland als geheel, maar neemt in absolute aantallen nog wel toe, met uitzondering van Zeeuws-Vlaanderen 12. Op de as Economie & Arbeidsmarkt dragen met name de oververtegenwoordiging van sectoren waar veel arbeidsmigranten werken (met name op De Bevelanden, Tholen en Schouwen-Duiveland) en de krapte op de arbeidsmarkt bij aan een positie op het kwadrant dat duidt op een structurele behoefte aan arbeidsmigranten. Positie op kwadrant wijst op structurele behoefte arbeidsmigranten op termijn Op basis van de positie op het arbeidsmigrantenkwadrant (zie figuur hierboven) verwachten we op (middel)lange een structurele behoefte aan extra arbeidsmigranten (huisvesting) voor alle Zeeuwse regio’s. Dat betekent dat een belangrijk deel van de uitbreidingsvraag de komende 10 jaar naar verwachting structureel is. Toelichting prognose arbeidsmigranten Data over arbeidsmigranten is beperkt voorhanden. Bovendien staan veel arbeidsmigranten niet geregistreerd.

Voor de prognose van arbeidsmigranten gebruiken we daarom een combinatie van gegevens, om zo gefundeerd mogelijk een uitspraak te kunnen doen over de te verwachten aantallen arbeidsmigranten. Hieronder beschrijven we kort en stapsgewijs hoe de prognose is opgebouwd. 1.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Sluis&id=e4360b6f-e02e-4be1-9ddc-5a72bab32d96