Bijlage 1 - Programmabegroting 2027

• Toepassing van begrijpelijke taal (B1-niveau) in de gemeentelijke communicatie, zodat informatie voor een brede doelgroep toegankelijk en begrijpelijk is. • Versterking van communicatieve vaardigheden binnen de organisatie door training en ondersteuning van medewerkers. • Doorontwikkeling van de website en communicatiemiddelen conform de richtlijnen voor digitale toegankelijkheid, zodat informatie voor alle inwoners goed toegankelijk is. Doel 3 — Een moderne en veilige informatievoorziening Wij willen dat medewerkers, bestuurders en inwoners kunnen vertrouwen op veilige, toegankelijke en toekomstbestendige informatievoorziening en digitale ondersteuning. Wat gaan we daarvoor doen? • We ontwikkelen en vernieuwen ICT-systemen. • We versterken informatiebeveiliging en privacybescherming. • We investeren in digitale dienstverlening en digitale vaardigheden. • We passen wettelijke normen voor informatiebeheer en cybersecurity toe. 72 Doel 4 — Duurzame en functionele gemeentelijke huisvesting Wij willen beschikken over huisvesting die veilig, duurzaam, toegankelijk en ondersteunend is aan de werkzaamheden van bestuur en organisatie. Wat gaan we daarvoor doen? • Planmatig uitvoeren van het meerjarenonderhoud van de gemeentelijke huisvesting om de kwaliteit en functionaliteit van het vastgoed op peil te houden.

• Verduurzamen van gemeentelijke huisvesting door het treffen van energiebesparende maatregelen en het verminderen van de CO2-uitstoot. • Efficiënt en doelmatig benutten van de gemeentelijke huisvesting, afgestemd op de behoeften van de organisatie. • Borgen van de toegankelijkheid, veiligheid en bruikbaarheid van gemeentelijk huisvesting voor gebruikers en bezoekers. Doel 5 - Onze Dienstverlening is mensgericht, toegankelijk en betrouwbaar en werkt vanuit servicebeloftes Onze dienstverlening sluit aan op de leefwereld van inwoners en is begrijpelijk en toegankelijk voor iedereen. Wij handelen vanuit de menselijke maat, zijn transparant en voorspelbaar en maken waar wat we beloven. We werken vanuit eenduidige servicebeloftes die richting geven aan houding en gedrag en verbeteren onze dienstverlening continu op basis van signalen, data en ervaringen van inwoners. Wat gaan we daarvoor doen? • We werken organisatie breed vanuit eenduidige servicebeloftes als basis voor onze manier van werken, houding en gedrag. • We zorgen dat de servicebeloftes actief worden toegepast en herkenbaar zijn in het dagelijks werk. • We richten dienstverlening in vanuit het principe 'van buiten naar binnen' met de leefwereld van inwoners als het vertrekpunt. • We richten dienstverlening zo in dat deze begrijpelijk is en processen logisch en toegankelijk zijn voor verschillende doelgroepen.

• We verbeteren de dienstverlening gericht door signalen, ervaringen en data van inwoners te benutten en deze te vertalen naar verbeteringen. 73 Doel 6 - De organisatie wordt verder geprofessionaliseerd en Sliedrecht is een aantrekkelijke werkgever Samenwerking, zowel in de regio als in ons dorp, vraagt een professionalisering van de organisatie om onder andere een volwaardige en invloedrijke gesprekspartner te zijn bij complexe opgaven. Samenwerking draagt daarnaast bij aan het vergroten van het lerend vermogen en de slagkracht van de organisatie. De meer complexe opgaven vragen daarnaast ook een vergroting van het strategisch vermogen en professionalisering van de organisatie. Tegelijkertijd willen we een aantrekkelijke werkgever zijn en blijven in een krappe arbeidsmarkt. Dit betekent een organisatie die medewerkers ontwikkelmogelijkheden, betekenisvol werk en een moderne manier van werken biedt, zodat talent wordt aangetrokken en behouden. Wat gaan we daarvoor doen? • We blijven investeren in de professionele groei van onze medewerkers waarbij onze organisatie medewerkers ontwikkelmogelijkheden, betekenisvol werk en een moderne manier van werken biedt. • We creëren gezonde werkomstandigheden, ondersteunen een goede werk-privébalans en blijven inzetten op het voorkomen van uitval. • We bouwen aan een werkomgeving waarin medewerkers zich gewaardeerd en betrokken voelen.

• We vergroten het strategisch vermogen van de organisatie. Bijdrage van verbonden partijen aan dit programma De bijdrage van Bedrijfsvoering Drechtsteden (BVD) wordt nader toegelicht in de paragraaf Bedrijfsvoering. 74 Wat mag dit kosten?

75 Programma 5 - Financiën van Sliedrecht Thema's en portefeuillehouders Thema’s Producten Portefeuillehouder Algemene middelen Algemene uitkering, Treasury, Vennootschapsbelasting, Algemene kosten, Onvoorzien, Gemeentelijke belastingen Boudewijn Brandwijk Met programma Financiën van Sliedrecht zorgen we voor een financieel gezonde en beheersbare basis voor de uitvoering van gemeentelijke taken. We ramen baten en lasten zorgvuldig, beheersen risico's en zetten algemene middelen, lokale heffingen en reserves transparant en doelmatig in. In dit programma worden de (verplichte) onderdelen met betrekking tot de algemene dekkingsmiddelen, onvoorzien en vennootschapsbelasting weergegeven. 76 Algemene middelen Beoogd maatschappelijk effect De gemeente beschikt over stabiele overheidsfinanciën om als organisatie de continuïteit op lange termijn te waarborgen voor het realiseren van de gemeente brede maatschappelijke effecten, doelstellingen en stabiele uitvoering van gemeentelijke taken. Wat willen we bereiken? We willen de financiële continuïteit van de gemeente op lange termijn waarborgen. Daarom sturen we op een sluitende begroting, beheersbare risico's, betrouwbare financiële informatie en stabiele inkomsten uit lokale heffingen. Zo kunnen beleid, voorzieningen en dienstverlening zorgvuldig en meerjarig worden uitgevoerd.

77 Doel 1 - Stabiele gemeentefinanciën We werken aan stabiele gemeentefinanciën door te sturen op een meerjarig sluitende begroting, een toereikend weerstandsvermogen en actuele risico-informatie. We versterken de planning en control cyclus, zodat bestuur en raad tijdig kunnen sturen op doelen, middelen en uitvoering. Bij de lokale heffingen streven we naar voorspelbare inkomsten, door deze binnen de geldende beleidskaders mee te laten lopen met de inflatie. Wat gaan we daarvoor doen? De begroting 2027 is sluitend. Het meerjarig financieel beeld is nog niet structureel sluitend. Om te komen tot een sluitende begroting wordt in 2027 een proces doorlopen om te komen tot maatregelen om de begroting ook op lange termijn weer sluitend te krijgen. In dit proces zullen ook de maatregelen die opgesteld zijn voor het ravijnjaar 2026 worden geactualiseerd. Met de plannen voor de ontwikkelingen in Sliedrecht Noord nemen de risico's voor de gemeente toe. Dit vraagt een doorontwikkeling van ons risicomanagement. Dit zullen we de komende jaren oppakken. In 2027 stellen we een plan van aanpak op voor de doorontwikkeling van het risicomanagement. Dit gaat onder meer in op de inrichting van project control en op de wijze waarop risico's in reserves worden afgedekt. We herijken de planning en control cyclus om beter te kunnen sturen op doelen en middelen.

De Programmabegroting 2027 is volgens deze werkwijze vormgegeven. In 2027 worden de voorjaars - en winternota in lijn gebracht. We leggen de werkwijze vast in een nieuwe financiële verordening. De ontwikkeling van de lokale heffingen is opgenomen in de paragraaf lokale heffingen. Voor de tarieven van afval en riolering zorgen we voor kostendekkende tarieven. 78 Overzicht algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien In het overzicht ‘Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien’ worden de middelen opgenomen die de gemeente vrij kan inzetten voor het realiseren van haar gemeentelijke taken en het dekken van de lasten binnen de verschillende programma’s. Daarmee onderscheiden algemene dekkingsmiddelen zich van specifieke dekkingsmiddelen. Deze laatste zijn verbonden aan een bepaald doel of beleidsveld en worden daarom verantwoord binnen het betreffende programma. De algemene dekkingsmiddelen vormen een aanzienlijk deel van de totale gemeentelijke inkomsten en vertegenwoordigen circa twee derde van de totale baten. De belangrijkste algemene dekkingsmiddelen zijn: • de algemene uitkering uit het gemeentefonds; • de opbrengsten uit de lokale heffingen; • de resultaten uit treasury; • opbrengsten uit overige belastingen; • De post onvoorzien. In 2027 bedraagt de totale omvang van de algemene dekkingsmiddelen circa € 74 mln.

Bezuinigings- en dekkingsvoorstellen In de voorliggende begroting zijn, ten opzichte van de programmabegroting 2026-2029, geen nieuwe bezuinigings- en dekkingsvoorstellen opgenomen. Vennootschapsbelasting Sinds 1 januari 2016 zijn gemeenten vennootschapsbelastingplichtig voor zover zij activiteiten uitvoeren die fiscaal worden aangemerkt als een onderneming. Over de hiermee behaalde fiscale winst is vennootschapsbelasting (Vpb) verschuldigd. Voor de gemeente Sliedrecht geldt de Vpb-plicht onder andere voor de grondexploitaties, de opbrengsten uit de verkoop van reststromen van afval, reclame, haven en ontvangen vergoeding van nutsbedrijven voor het leggen van kabels en leidingen onderworpen aan vennootschapsbelasting. De overige activiteiten van de gemeente vallen niet onder de vennootschapsbelastingplicht of kunnen gebruikmaken van een fiscale vrijstelling.

79 Bijdrage van verbonden partijen aan dit programma Bedrijfsvoering Drechtsteden voert voor de Financiën van Sliedrecht onder andere de volgende taken uit; • de financiële administratie, • de treasury functie, • het innen van de gemeentelijke belastingen en • ze levert expertise op de diverse aspecten van te betalen belastingen (denk aan BTW). Gemeentebelastingen en Basisinformatie Drechtsteden (GBD) is onderdeel van Bedrijfsvoering Drechtsteden. GBD heft en int gemeentelijke belastingen en voert de Wet waardering onroerende zaken (Woz) uit. 80 Wat mag dit kosten?

81 Paragrafen 82 Paragraaf Lokale heffingen en belastingen Inleiding In deze paragraaf geven we inzicht in de tarieven en tariefontwikkeling voor de lokale heffingen en belastingen. Lokale heffingen kunnen we onderscheiden in gebonden en ongebonden heffingen. Gebonden wil zeggen dat de besteding gerelateerd is aan een direct aanwijsbare tegenprestatie van de gemeente. Dit zijn retributies (bijvoorbeeld leges, marktgeld) of bestemmingsheffingen (bijvoorbeeld afvalstoffenheffing, rioolheffing). Deze heffingen worden verantwoord op de desbetreffende gemeentelijke programma’s en worden niet tot de algemene dekkingsmiddelen gerekend. Ongebonden lokale heffingen zijn zogenaamde zuivere belastingen. De opbrengsten hieruit kunnen door de gemeenteraad vrijelijk binnen het werkterrein van de gemeente worden ingezet. Het gaat hierbij om de onroerendezaakbelastingen (OZB) en hondenbelasting. Deze heffingen zijn niet verbonden aan een inhoudelijk programma en behoren tot de algemene dekkingsmiddelen. Deze paragraaf heeft betrekking op beide heffingen. In het vervolg gaan wij achtereenvolgens in op: • Ontwikkelingen en rijksbeleid • Overzicht opbrengst gemeentelijke heffingen • Heffingen woonlasten (lokale lastendruk) • Overige lokale heffingen • Kwijtscheldingen Ontwikkelingen en rijksbeleid a.

Rijksbeleid Hoewel lokale heffingen al jaren een aandachtspunt is bij de verschillende kabinetten is in het huidige regeerakkoord 2026-2030 van D66, VVD en CDA: 'Aan de slag, Bouwen aan een beter Nederland' geen passage opgenomen over de gemeentelijke belastingen. b. Lokale ontwikkelingen Het ‘Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV)’ schrijft voor dat inzichtelijk gemaakt moet worden hoe we er bij de berekening van tarieven van heffingen voor zorgen dat de geraamde baten de geraamde lasten niet overschrijden, welke beleidsuitgangspunten ten grondslag liggen aan deze berekeningen en hoe deze uitgangspunten bij de tariefstelling worden gehanteerd. Wij hanteren de volgende uitgangspunten voor de kostendekkendheid: 1. overhead toerekenen op basis van formatie; 2. één systematiek van toerekening van overhead; 3. maximaal 100% kostendekkendheid; 4. de kwijtschelding ten laste te brengen van de heffing. 83 Overzicht opbrengst gemeentelijke heffingen Alle hierna genoemde tarieven zijn ter informatie opgenomen en kunnen afwijken van de definitieve tarieven. De belastingverordeningen 2027 met de definitieve tarieven stelt de gemeenteraad in december 2026 vast. Onderstaande tabel geeft een overzicht, ingedeeld naar algemene dekkingsmiddelen en gebonden heffingen, met de geraamde opbrengst voor 2026 en 2027, evenals de verantwoorde opbrengsten over 2025.

Wij merken op dat de verschillen tussen 2027 ten opzichte van 2026 geen indicatie geven van de stijging of daling van de tarieven, maar van de totale opbrengst. Factoren zoals ontwikkelingen in de WOZ-waarde en areaaluitbreiding kunnen hierbij een rol spelen. In het begrotingsjaar is circa 15% van de inkomsten van de gemeente Sliedrecht afkomstig uit lokale heffingen. De lokale heffingen vormen daarmee een belangrijke inkomstenbron voor de gemeente. Bij de opbrengst van de onroerendezaakbelasting niet-woningen is rekening gehouden met het bij de begroting 2023 ingezette beleid van het gemeente brede ondernemersfonds (zie paragraaf 4.1.2 van de paragraaf Lokale heffingen begroting 2023). Er is geen sprake van wijzigingen hierop, de uitgangspunten blijven hetzelfde.

84 Heffingen woonlasten (lokale lastendruk) Tot de lokale woonlasten worden gerekend de OZB, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Deze heffingen bepalen het leeuwendeel van de gemeentelijke opbrengsten en bepalen daarmee ook grotendeels de lokale lastendruk. In onderstaande tabellen worden de ontwikkeling van gemiddelde WOZ-waarde (= de basis voor het berekenen van de OZB-aanslag) <van alle woningen samen en die van koopwoningen> en de woonlasten voor meerpersoonshuishoudens in euro’s weergegeven over de laatste vier jaren. Hier zijn voor de afvalstoffen- en de rioolheffing de gemiddelden opgenomen. De gemiddelde woonlast OZB is berekend door de gemiddelde WOZ-waarde te vermenigvuldigen met het geldende tariefpercentage. Bij de berekening van de woonlasten voor 2027 zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd, deze zijn overeenkomstig de kaderbrief. Onroerendezaakbelastingen + 2,3% Afvalstoffenheffing + 2,3%, Rioolheffing + 2,3% Uit bovenstaande tabel blijkt dat de gemiddelde woonlasten in Sliedrecht in 2027 met 2,3% zullen stijgen ten opzichte van het jaar ervoor. Hieronder treft u per heffing een toelichting aan.

85 Onroerendezaakbelastingen (OZB) De onroerendezaakbelastingen (OZB) genereren veruit het grootste deel van de gemeentelijke belastingopbrengst. De OZB bestaat uit drie verschillende belastingen: een eigenarenbelasting voor woningen en niet-woningen en een gebruikersbelasting voor niet-woningen. De opbrengst vloeit naar de algemene middelen van de gemeente. De raad bepaalt met het vaststellen van de begroting de totale opbrengst van deze heffing. Tot en met 2019 gold als enige restrictie voor de opbrengst OZB de macronorm. Deze is vervangen door de benchmark lokale lasten. Deze treft u verderop aan in de paragraaf. De heffingsgrondslag voor de OZB is de totale WOZ-waarde van de onroerende zaken, oftewel de WOZ-capaciteit. Deze wordt vastgesteld volgens de regels van de Wet waardering onroerende zaken (Wet WOZ). Voor 2027 gelden de WOZ-waarden met als waarde peildatum 1 januari 2026. Door de geraamde opbrengst te delen door de WOZ-capaciteit ontstaat het tarief en daarmee het bedrag dat de belastingplichtigen moeten betalen. De OZB wordt berekend naar een percentage van de WOZ-waarde van de onroerende zaak. Het proces rondom de WOZ-waardeontwikkeling is veranderd. De waardeontwikkeling is nog niet exact bekend. Op basis van de inschatting van het GBD gaan we uit van een waardeontwikkeling van 5,5%. Onderstaand de tabel met de ontwikkeling van de tarieven over afgelopen jaren.

Sliedrecht kent het gemeente rede ondernemersfonds, dit wordt gefinancierd vanuit een opslag op de OZB-heffing voor niet-woningen. De opbrengst hiervan wordt via het Ondernemersfonds Sliedrecht besteed, derhalve is dit budgetneutraal opgenomen. Het aandeel voor het ondernemersfonds is ca 20% van de opbrengst/tarief van de OZB niet woningen. Afvalstoffenheffing Afvalstoffenheffing wordt geheven ter dekking van de kosten voor het inzamelen en verwerken van huishoudelijk afval. Wettelijk uitgangspunt is dat de opbrengst niet hoger mag zijn dan de kosten ter zake. De berekening van de kostendekkendheid vatten we aan het eind van de paragraaf samen in een overzicht. Bij de bepaling van de nieuwe tarieven hebben we rekening gehouden met de kostenontwikkeling van inzameling en verwerking van huisvuil. Er is mede als gevolg veranderingen van rijkswege opgelegde heffingen nog geen zekerheid over de hoogte van de verwerkingskosten. Bij de vaststelling van de belastingverordeningen zal daar naar verwachting meer duidelijkheid over zijn. En zal daar een voorstel voor worden gedaan. De tarieven afvalstoffenheffing in deze paragraaf zijn berekend op basis van de informatie die ten tijde van het opstellen van de begroting bekend was. De tarieven in deze begroting kunnen afwijken met de tarieven die later in de verordening reinigingsheffingen worden opgenomen.

De afwijking zal dan worden toegelicht. De tarieven ontwikkelden zich de afgelopen jaren als volgt (x € 1):

86 Rioolheffing Met ingang van 2010 is het rioolrecht ex artikel 229 van de Gemeentewet vervangen door de rioolheffing ex artikel 228a van diezelfde wet. Dit is het gevolg van de inwerkingtreding van de Wet verankering en bekostiging van gemeentelijke watertaken. Hiermee hebben gemeenten de mogelijkheid gekregen om naast de kosten van zorgplicht voor het afvalwater ook de kosten van de zorg voor het hemel- en grondwater te verhalen via de rioolheffing. Wettelijk uitgangspunt is dat de opbrengst niet hoger mag zijn dan de kosten ter zake. Op welke manier dit bepaald wordt, kent zijn grondslag in het WRP-2024-2028 die op 2 juli 2024 door het college is vastgesteld. De tarieven ontwikkelden zich de afgelopen jaren als volgt (x € 1): Vergelijking andere gemeenten We vergelijken de woonlasten in Sliedrecht met die van andere Drechtstedengemeenten. De vergelijking is gebaseerd op de actuele gegevens van de Digitale Atlas van de lokale lasten 2026 op www.coelo.nl en betreft de woonlasten van meerpersoonshuishoudens (x € 1). Het betreft hier koopwoningen. De gemiddelde waarde voor alle woningen, waarvan in de tabel 'Woonlasten meerpersoonshuishouden' is uitgegaan, ligt lager dan bij de in de tabel opgenomen gemeenten .. Benchmark lokale lasten Tot en met 2019 gold de zogenoemde 'macronorm'.

Dit was een afspraak tussen de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en de Rijksoverheid over de maximale stijging van de landelijke opbrengst onroerendezaakbelastingen (OZB). Deze macronorm bepaalde de maximale jaarlijkse stijging van de ozb-opbrengsten van alle gemeenten samen en stamde uit 2007. In 2014 is uit onderzoek gebleken dat de macronorm geen effectief instrument is, omdat de norm niet heeft bijgedragen aan de gematigde lastenontwikkeling, daar de besluitvorming over tarieven in gemeenten in de eerste plaats geënt is op lokale afwegingen. Sinds die tijd is de vergelijking van de lokale lasten, OZB, afvalstoffen- en rioolheffing, tussen gemeenten volgens het Rijk beter mogelijk geworden. Onder meer door de jaarlijkse Atlas van de lokale lasten van het COELO en de wettelijke verplichting om in de gemeentebegroting de ontwikkelingen toe te lichten.

87 De benchmark beoogt door middel van meer vergelijking, de informatievoorziening over de ontwikkeling van de lokale lasten te bevorderen. De benchmark vergelijkt voor alle gemeenten binnen een provincie de hoogte van de woonlasten voor meerpersoonshuishoudens met een koopwoning. De woonlasten zijn de som van de gemiddeld betaalde ozb, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing minus een eventuele heffingskorting. In de benchmark voor 2026, opgenomen in de Coelo atlas 2026 vanaf pagina 187, wordt een vergelijking van de gemeentelijke woonlasten en de gemeentelijke tariefontwikkeling per provincie gegeven, net als de landelijke en provinciale gemiddelden. Middels de (grafische) vergelijking voor Zuid-Holland op pagina 194 worden de onderlinge verschillen tussen gemeenten inzichtelijk gemaakt. Het overzicht vergelijkt binnen de provincie het cumulatief bedrag van de drie heffingen per gemeente, minus de tegemoetkoming in de woonlasten (heffingskorting) voor 2026 en de mutatie van de woonlasten per gemeente ten opzichte van 2025. De figuren bieden de mogelijkheid om de gemeenten op verschillende punten te vergelijken. De positie op de x-as (hoe ver naar rechts staat de gemeente?) geeft informatie over de hoogte van de gemeentelijke woonlasten in vergelijking met die van de andere gemeenten in de provincie.

De horizontale rode lijnen laten zien in hoeverre de gemeentelijke woonlasten en de mutatie afwijken van het gemiddelde in Nederland (doorgetrokken rode lijn) en de provincie (gestippelde rode lijn). Het gemiddelde voor Nederland bedraagt € 1.095 en voor Zuid-Holland is dit € 1.138. Het stijgingspercentage ten opzichte van 2025 bedraagt landelijk 4,3% en voor Zuid-Holland 4,4%. Verder kan de hoogte van de ozb, afvalstoffenheffing en rioolheffing worden vergeleken. Enkele gemeenten hanteren een korting op de totale aanslag (heffingskorting). De hoogte van de heffingskorting wordt weergegeven met een oranje balkje. Het bedrag van de heffingskorting is verrekend met de gemiddeld betaalde ozb, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing in de gemeente door het gekorte bedrag te delen door drie en dit in mindering te brengen op de drie betaalde bedragen.

88 Naast de vergelijking per provincie wordt ook een overzicht op G40-G4niveau gepresenteerd.

89 Overige lokale heffingen Hondenbelasting De Gemeentewet regelt dat gemeenten een belasting mogen heffen op het houden van honden. De hondenbelasting is een zuivere belasting die, net als de onroerende-zaak-belastingen, naar de algemene middelen van de gemeente vloeit. Voor 2027 zullen de tarieven verhoogd worden met 2,3% zoals vastgesteld in de Kaderbrief 2027. Reinigingsrechten Voor het ophalen van afval bij niet-woningen (winkels, bedrijven, buurtcentra, etc.) kunnen gemeenten een reinigingsrecht heffen. Wettelijk uitgangspunt is dat de opbrengst niet hoger mag zijn dan de kosten ter zake. Gemeenten hebben niet de verplichting om afval bij bedrijven in te zamelen. Dit in tegenstelling tot het inzamelen van huishoudelijk afval bij woningen. Bedrijven dienen zelf zorg te dragen voor het afvoeren van het afval en kunnen hiervoor een contract aangaan met een erkende afvalinzamelaar. Voor 2027 zullen de tarieven verhoogd worden met 2,3% zoals vastgesteld in de Kaderbrief 2027. Reclamebelasting Op grond van artikel 227 van de Gemeentewet kunnen gemeenten ter zake van openbare aankondigingen zichtbaar vanaf de openbare weg reclamebelasting heffen. De reclamebelasting is een algemene belasting.

De reclamebelasting kan mede worden gezien als een profijtbelasting, wanneer zij geheven wordt naar de mate waarin particulieren en bedrijven profiteren van overheidsvoorzieningen die het doen van openbare aankondigingen, zichtbaar vanaf de openbare weg, mogelijk maken. Zo is bijvoorbeeld vanuit de profijtgedachte een hoger tarief denkbaar in het (winkel)centrum van een gemeente, waar immers het meeste effect wordt verwacht van de openbare aankondigingen (reclame-uitingen). Ook kan regulering worden nagestreefd met deze heffing door deze bijvoorbeeld te beperken tot - of een hoger tarief te hanteren in - bepaalde wijken, teneinde wildgroei van openbare aankondigingen tegen te gaan. Verder kan de reclamebelasting zich beperken tot een deel van de gemeente, mits daarvoor een objectieve en redelijke rechtvaardiging bestaat. Sliedrecht kent sinds 1 februari 2018 drie reclamebelastingen, namelijk Winkelgebied Burgemeester Winklerplein, Winkelgebied Kerkbuurt en Woonboulevard Sliedrecht. Deze zijn gekoppeld aan daartoe opgerichte ondernemersfondsen. Het doel is om met deze ondernemersfondsen het ondernemers- en verblijfsklimaat en daarmee de duurzame economische vitaliteit van deze winkelgebieden te versterken.

Havengeld Voor het gebruik van de gemeentelijke haven of andere openbare werken en voor het gebruik van alle binnen onze gemeente gelegen openbare wateren heft de gemeente havengeld. Het uitgangspunt daarbij is dat dit maximaal kostendekkend gebeurt. Voor 2027 zullen de tarieven verhoogd worden met 2,3% zoals vastgesteld in de Kaderbrief 2027. Lijkbezorgingsrechten Als gemeente heffen wij rechten voor het gebruik van de begraafplaats en voor het verlenen van gemeentelijke diensten in verband met de begraafplaats. Uitgangspunt is dat dit ten hoogste kostendekkend gebeurt. Voor 2026 zijn de tarieven verhoogd met 2,3% zoals vastgesteld in de Kaderbrief 2027 en de reeds eerder vastgestelde stijging van 6% uit vanuit het besluit van de belastingtarieven 2025. 90 Leges Leges worden geheven voor door de gemeente verleende diensten. Het uitgangspunt voor de berekening van de kostendekkendheid is toetsing op verordeningenniveau, waarbij de geraamde lasten van alle genoemde activiteiten worden gedekt door de gezamenlijke baten uit de te heffen belastingen. Voor 2027 zullen de tarieven verhoogd worden met 2,3% zoals vastgesteld in de Kaderbrief 2027. Uitzondering hierop zijn de tarieven die bijv. van rijkswege worden gemaximeerd. Marktgeld Op grond van artikel 229 van de gemeentewet kunnen gemeenten marktgeld heffen. Uitgangspunt is dat dit ten hoogste kostendekkend gebeurt.

Voor 2027 zullen de tarieven verhoogd worden met 2,3% zoals vastgesteld in de Kaderbrief 2027 Kwijtscheldingen Als een belastingplichtige als gevolg van financiële omstandigheden niet in staat is een belastingaanslag geheel of gedeeltelijk te betalen, kan gehele of gedeeltelijke kwijtschelding worden verleend. De regels voor het toekennen worden bepaald door de rijksoverheid. Deze regels komen erop neer dat kwijtschelding mag worden verleend aan belastingplichtigen die een inkomen hebben dat niet hoger ligt dan 90% van de bijstandsnorm. Gemeenten mogen hier in die zin van afwijken, dat deze inkomensgrens wordt verruimd naar 100% van de bijstandsnorm. Onze gemeente hanteert de zogeheten 100%-norm, wat betekent dat inwoners met een inkomen op bijstandsniveau in beginsel voor kwijtschelding in aanmerking komen. Tevens vindt een vermogenstoets plaats. Onlangs is de wettelijke vermogensnorm verhoogd. Ook hier geldt dat de gemeente de ruimste norm toepast. Een groot deel van de kwijtscheldingen wordt geautomatiseerd getoetst. Het doel hiervan is om zo de administratieve lasten voor de burger te verminderen. Gemeenten mogen zelf bepalen voor welke belastingen kwijtschelding wordt verleend.

Er kan kwijtschelding worden verleend voor: Sliedrecht • Onroerendezaakbelastingen • Afvalstoffenheffing • Rioolheffing • Hondenbelasting (tot maximaal de helft van de verschuldigde belasting voor de eerste hond) Naar verwachting wordt in 2027 voor de volgende bedragen kwijtschelding verleend:

91 Kostendekkendheid Voor gemeentelijke heffingen geldt de wettelijke eis van maximaal kostendekkende tarieven. In de onderstaande tabel hebben we de kostendekking voor 2027 inzichtelijk gemaakt. In de begroting is uitgegaan van de reguliere tariefstijgingen van 2,3% (lijkbezorging +6%, o.b.v. het besluit belastingverordeningen 2025) zoals opgenomen in de kaderbrief 2027.

92 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing wordt ingegaan op de bestaande risico's binnen de gemeente en het vermogen om deze risico's (financieel) op te vangen op het moment dat de risico's zich daadwerkelijk voordoen. De relevante kaders zijn vastgelegd in de nota Weerstandsvermogen en risicobeheersing (vastgesteld september 2020). Dit is verder aangescherpt met behulp van het amendement 'Algemene risicoreserve', zoals dat is aangenomen bij de behandeling van de Begroting 2021. Met het vaststellen van de Nota Reserves en Voorzieningen (juni 2023) is één-op-één verwerking van het amendement vervallen. De intentie van het amendement is verwerkt in de nota Reserves en Voorzieningen. Daarnaast is op 8 juli 2025 de motie 'Voorzien en voorkomen' aangenomen. Hierin verzoekt de raad om met een voorstel te komen om in raadsvoorstellen de paragraaf risico's zodanig vorm te geven, dat de raad in staat wordt om bij besluitvorming zaken als: risico identificatie, risicokwalificatie , de te nemen beheersmaatregelen en de financiële dekking, op een goede manier te kunnen laten meewegen.

De paragraaf is onderverdeeld in vijf blokken: • Het risicoprofiel, hier wordt ingegaan op de bestaande risico's; • De weerstandscapaciteit, hier wordt bepaald wat de ruimte is om risico's op te vangen; • De ratio weerstandsvermogen, hier wordt beoordeeld in hoever de risico's in verhouding staan tot de weerstandscapaciteit; • De financiële kengetallen, hier wordt bovenstaande in een breder (vanuit het BBV) verplicht perspectief geplaats; • De reserve Koers 2030, hier wordt inzicht gegeven in de opbouw de reserve. 93 Risicoprofiel Het risicoprofiel wordt bottom-up opgebouwd. Alle risico's met een ingeschatte impact van groter dan € 10.000 worden hierbij meegenomen. Per risico wordt vervolgens bepaald of het een incidenteel, of een structureel risico betreft. Een structureel risico wordt voor 2,5 jaar opgenomen in het risicoprofiel. Er is daarmee 2,5 jaar (gewogen) budget gereserveerd om voor een dergelijk risico een structurele oplossing te vinden. Dit is nodig omdat de weerstandscapaciteit niet structureel kan worden aangesproken. Per risico wordt vervolgens bepaald hoe groot de kans van optreden is. Hierbij wordt onderscheid gemaakt in vier klassen: Dit levert vervolgens per risico een bedrag op.

Met behulp van zeven risico gebieden zijn deze in onderstaande tabel weergegeven: Het laatste risicoprofiel van de gemeente Sliedrecht is vastgelegd in de jaarrekening 2025 welke door de raad op 30 juni 2026 definitief is vastgesteld. In de jaarrekening 2025 bedroeg het totale risico € 17,1 miljoen. Het risicoprofiel in deze begroting is ingeschat op € 14,6 miljoen. Het totale risico is daarmee verlaagd met € 2,5 miljoen. Deze verlaging hangt samen met een verlaging van de risico’s bij dividend en renterisico’s en de algemene uitkering. Tenslotte is één groot risico wat niet is gekwantificeerd, maar wat wel benoemd moet worden. Steeds vaker treffen we in Sliedrecht met PFAS vervuilde grond aan. Wanneer je met deze grond aan het werk wilt ontstaan er vragen waarbij elk antwoord meer budget vraagt dan het gaan werken met schone grond. De vijf risico's met het hoogste risicobedrag (omvang risico x kans van optreden) worden nader toegelicht. Hiermee wordt 89% van het totale risicobedrag verklaard.

94 1. Projecten, € 6.610.000 (Projectrisico's) Het succesvol uitvoeren van projecten gaat naast het realiseren van je inhoudelijke doelstellingen over het kunnen beheersen van je risico's. Het uitvoeren van projecten gaat inherent gepaard met risico's. Deze risico’s bestaan bijvoorbeeld uit: • Risico’s die verband houden met de aard van het plan, bijvoorbeeld de aannamen over noodzakelijke werkzaamheden in verband met voorbelasting; • Risico’s die verband houden met het tijdstip van realisatie van het plan: veel plannen schuiven door, in afwachting van betere tijden. Dit kan leiden tot hogere rentekosten en werken door in de waarde van het plan; • Risico’s die verband houden met gehanteerde parameters, bijvoorbeeld indexering van prijzen en rentestanden. 2. Gemeentefonds, € 2.753.000 (Algemene uitkering) De herijking van het gemeentefonds is doorgevoerd. Het effect is op dit moment beperkt tot € 37,50 per inwoner met behulp van een zogenaamde suppletie uitkering binnen het gemeentefonds. De minister heeft besloten om de volgende stappen te zetten in het effectueren van de herverdeling. Tot op heden is dit door het Rijk echter 'bevroren' tot aan 2029. In de voorliggende gemeentelijke begroting loopt het negatieve effect van de herverdeling in het gemeentefonds vanaf 2029 op met € 15 per jaar per inwoner tot € 67,5 per inwoner per jaar vanaf 2030. 3.

Verbonden partijen, € 1.627.000 (Verbonden partijen) Er is sprake van een algemeen risico door deelname aan een gemeenschappelijke regeling. Negatieve exploitatieresultaten worden doorgelegd naar de eigenaren, de gemeenten. De totale bijdrage aan verbonden partijen bedraagt in 2027 naar verwachting € 53,0 miljoen. In het risico houden we rekening met een overschrijding van 2,5% van deze bijdrage. Daarnaast is vanaf 2028 een risico opgenomen ten aanzien van de jeugdzorg, omdat de financiering van jeugd vanaf dat jaar veranderd. 4. Dekking overhead begroten, € 1.183.000 (Organisatierisico’s) In Sliedrecht brengen we een gedeelte van de overhead ten laste van de grondexploitaties en investeringen. Als gevolg van het ravijnjaar hebben we als maatregel met ingang van 2026 hiervoor een jaarlijkse 'opbrengst' van € 1,7 miljoen begroot. De realisatie van dit bedrag is afhankelijk van de hoeveelheid uren die gemaakt worden door het ambtelijk apparaat op grondexploitaties en investeringen. 5. Treasury, € 880.000 (Dividend en rente) De in de begroting opgenomen ambities kennen een groot liquiditeitsbeslag, er is veel geld nodig. Geld dat (op termijn) niet allemaal op de bank staat. De uiteindelijk te betalen rente is afhankelijk van twee factoren. Het tempo waarmee investeringen gerealiseerd worden en de stand van de rente.

Beide factoren zijn verre van stabiel en resulteren bij elke nieuwe berekening weer in een nieuwe waarde. Wanneer de rente hoger uitvalt dan begroot en wanneer alle investeringen conform planning worden gerealiseerd dan ontstaan er meer rentekosten dan begroot. Daarnaast hebben we als gevolg van het ravijnjaar als maatregelen met ingang van 2026 ons verwachte dividend en de opbrengst kasgeld meer risicovol begroot. 95 Weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit beschrijft het vermogen om de financiële effecten van risico's die zich voordoen op te vangen. De weerstandscapaciteit bestaat (conform de nota Weerstandsvermogen en risicobeheersing) uit het saldo van de algemene reserve, de reserve weerstandsvermogen, de niet beklemde bestemmingsreserves en de opgenomen post voor onvoorzien. Daarnaast wordt voor de weerstandscapaciteit in Sliedrecht 20% van de niet benutte belastingcapaciteit en 20% van de stille reserves gerekend. De resulteert in de onderstaande weerstandscapaciteit. Voor de Begroting 2027 zijn twee vergelijkende standen opgenomen. De stand 31-12-25 betreft de één-op-één aansluiting met het boekwerk. De stand 01-01-26 betreft de stand zoals die resulteert na de besluitvorming over de resultaatbestemming 2025. 1. Algemene reserve De hier gehanteerde stand van de algemene reserve wijkt af van de gepresenteerde stand in de tabel onder Reserves en voorzieningen.

Dit verschil wordt veroorzaakt doordat het geraamde rekening resultaat 2026 in de tabel onder Reserves en voorzieningen niet is meegenomen, maar dat daar hier wel rekening mee is gehouden. Dit omdat dit een reëler beeld geeft van het beschikbare weerstandsvermogen. Het daadwerkelijke resultaat 2026 is logischerwijs nog onbekend waardoor de uiteindelijke stand op 1 januari 2027 gaat afwijken. 2. Onvoorzien Dit betreft het begrote bedrag onvoorzien in 2027. 3. 20% van de stille reserves Doordat bezittingen tegen historische kostprijs moeten worden opgenomen op de balans (voorschrift BBV) is er sprake van zogenaamde stille reserves. Het gevolg hiervan is dat eventuele waardeontwikkeling niet zichtbaar is (een eventuele daling wel, want die moet direct worden afgeboekt). Een voorbeeld waarbij dit duidelijk werd is de verkoop van Eneco. Strikt gezien werd de gemeente hiervan niet rijker. Iets wat eigendom was van de gemeente (met de bijbehorende waarde) werd omgezet in geld. We onderkennen een tweetal stille reserves allereerst in het vastgoed bezit (€ 1,3 miljoen) en ten tweede in het aandelen bezit (€ 0,5 miljoen). Samen resulteren deze stille reserves in een weerstandscapaciteit van € 1,8 miljoen.

Stille reserve vastgoed Op vastgoed is een verschil te maken tussen vastgoed waarvoor een, wat de omvang betreft, redelijke markt is zoals voor woningen en kantoren, en vastgoed waarvoor een beperkte markt is zoals voor zwembaden en sportvoorzieningen. Voor de inschatting van de stille reserve vastgoed kan een vergelijking gemaakt worden van de WOZ-waarde en de boekwaarde. Hierbij is de WOZ waarde voor het vastgoed waarvoor een beperkte markt is, uit voorzichtigheidsprincipe uitgegaan van een executiewaarde van 70% van de WOZ-waarde. Uit deze vergelijking rolt een stille reserve van € 6,7 miljoen, waarvan 20% is opgenomen in de weerstandscapaciteit (€ 1,3 miljoen). Stille reserve aandelen De gemeente bezit aandelen van de Bank Nederlandse Gemeenten, ROM-D, Oasen en Stedin. De aandelen BNG kennen volgens het jaarverslag 2025 van de BNG een waarde van afgerond € 81,77 per aandeel. Uitgaande van deze waarde bestaat een stille reserve in de aandelen BNG van afgerond € 2,5 miljoen, waarvan € 0,5 miljoen is opgenomen in de weerstandscapaciteit.

96 4. 20% van de onbenutte belastingcapaciteit De wijze waarop het gemoeide bedrag van de onbenutte belastingcapaciteit moet worden bepaald is beschreven in de regelgeving omtrent een eventuele artikel 12 status van een gemeente. Om hiervoor in aanmerking te komen moet de OZB-opbrengst eerst worden verhoogd tot 120% van het landelijk gemiddelde. Het bepalen van de onbenutte belastingcapaciteit betreft een complexe berekening welke voor Sliedrecht resulteert in een bedrag van € 2,8 miljoen. Dit resulteert in een weerstandscapaciteit van € 0,6 miljoen. 97 Ratio weerstandsvermogen Om te bepalen hoe de verhouding is tussen de benodigde weerstandscapaciteit en de beschikbare weerstandscapaciteit gebruik je de ratio voor het weerstandsvermogen (weerstandsratio). De weerstandsratio bereken je door de beschikbare weerstandscapaciteit te delen door de benodigde weerstandscapaciteit. Als streefwaarde voor het weerstandsvermogen hanteert Sliedrecht een ratio van minimaal 1,0. Daarmee is voldoende dekking voor het totale risicoprofiel aanwezig en wordt niet onnodig beslag gelegd op middelen die ten behoeve van de beleidsdoelstellingen kunnen worden ingezet. De berekening van de ratio weerstandsvermogen ziet er als volgt uit: De ratio is ten opzichte van de Jaarrekening 2025 verder gedaald naar 0,81 en voldoet daardoor niet meer aan de norm.

De daling is het gevolg van inzet van de Algemene Reserve. De afname van de risico’s dempt dit effect in enige mate. Als oplossing voor deze te lage ratio zijn wij, conform de nota Weerstandsvermogen en risicobeheersing, voornemens in de Winternota 2026 de begrote storting aan de reserve Koers 2030 terug te draaien (gelijk aan mutatie 2 in deze begroting). De ratio stijgt daardoor naar 0,98 en bereikt daarmee (nagenoeg) het minimale niveau. Tegelijkertijd willen we een meer fundamentele evaluatie uitvoeren van de wijze waarop de weerstandsratio tot stand komt. Er is de afgelopen vijf jaar namelijk nog nooit rechtstreeks een bedrag aan de algemene reserve onttrekken vanwege een risico dat zich voordoet. Dit roept de vraag op, of dat er niet te veel vermogen wordt afgezonderd. Bij deze evaluatie kan ook de reserve Koers 2030 worden betrokken. In ieder geval het nog niet verdeelde deel kan je ook zien als weerstandsvermogen.

98 De bepaling van de weerstandsratio is per definitie gebonden aan een moment in de tijd. Het is daarom relevant om naast de stand op een moment beeld te hebben bij het verloop vanuit het verleden naar de toekomst. In onderstaande tabel brengen we dat in beeld. De grafiek bevat vijf lijnen waarbij de belangrijkste conclusies zijn: • De beschikbare weerstandscapaciteit is lager dan de benodigde weerstandscapaciteit (daarom het voorstel om bij de Winternota niet te storten in de Koers 2030, waardoor de gele lijn vanaf 2027 omhoog komt); • De stand van de algemene reserve (inclusief verwacht resultaat) is lager dan de ondergrens.

99 Financiële kengetallen In de P&C-documenten moet een gemeente verplicht ingaan op de financiële kengetallen. Deze kengetallen geven een beeld van de financiële situatie waarin een gemeente zich bevindt. Het betreft de volgende kengetallen: netto schuldquote, solvabiliteitsratio, grondexploitatie, structurele exploitatie ruimte en de gemeentelijke belastingcapaciteit. De netto schuldquote is de netto schuld als aandeel van de inkomsten. Het geeft aan of een gemeente investeringsruimte heeft. Het zegt daarnaast iets over de flexibiliteit van de begroting: veel schulden en kapitaallasten leiden tot een inflexibele begroting. Een netto schuldquote tussen de 90% en 130% wordt gezien als voldoende. Een lagere netto schuldquote dan 90% wordt gezien als goed. De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen op langere termijn te voldoen. Het geeft de verhouding tussen het eigen vermogen en het totale vermogen weer. Een percentage van 20% tot 50% wordt als voldoende gezien. Het kengetal grondexploitatie geeft een indicatie van de verhouding van de in exploitatie genomen gronden ten opzichte van de totale baten. Het geeft een indicatie of een gemeente veel geld in grond heeft geïnvesteerd, geld dat in de toekomst moet worden terugverdiend. Een kengetal grondexploitatie lager dan 20% wordt gezien als goed.

De structurele exploitatieruimte geeft weer hoe groot de structurele vrije ruimte binnen de jaarrekening. Een kengetal groter dan 0 duidt op structurele ruimte. De belastingcapaciteit maakt inzichtelijk welke mogelijkheden de gemeente heeft voor het genereren van hogere baten. Dit kengetal geeft weer hoe de belastingdruk zich verhoudt tot het landelijk gemiddelde. De woonlasten van een gezin bij gemiddelde WOZ-waarde worden afgezet tegen het landelijk gemiddelde. Is het kengetal lager dan 100%, dan zijn de woonlasten lager dan gemiddeld in Nederland. Het verschil tussen het kengetal en 100% geeft de ruimte aan om de belastingen te verhogen tot het gemiddelde. In onderstaande tabel is dit schematisch weergegeven: Bij de Begroting 2027 horen de volgende financiële kengetallen:

100 Beschouwing financiële kengetallen Eén kengetal in een enkel jaar geeft op zich nog niet veel informatie. Deze moeten vooral in samenhang worden gezien en naast de stand is vooral het verloop relevant op te bepalen welke ontwikkelingen spelen. Netto schuldquote De waarde van de netto schuldquote valt in categorie A. De ambities uit Koers 2030 vragen forse investeringen dit is terug te zien in het oplopen van de netto schuldquote. Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio valt in categorie A. Waarbij moet worden aangetekend dat de begroting de laatste jaren een positiever beeld laat zien ten aanzien van dit kengetal dan de rekening. Grondexploitatie Dit kengetal valt in categorie A, in 2027 is de waarde zelfs negatief. Dit wordt veroorzaakt doordat er in die jaren naar verwachting meer opbrengsten, dan kosten zijn in het totale grondbedrijf. Structurele exploitatieruimte In 2027 en 2028 is er sprake van structurele exploitatieruimte. Vanaf 2029 is dat niet mee het geval. Gemeentelijke belastingcapaciteit De gemeentelijke belastingcapaciteit ligt op 93%. De onderliggende berekening is gebaseerd op de Coelo Atlas 2026 en daarmee op de tarieven 2026. Het kengetal dat hoort bij 2027 kan nog niet worden uitgerekend, omdat de tarieven voor 2027 nog niet bekend zijn. 101 Koers 2030 Een volledig zicht op het vermogen is niet compleet zonder inzicht in de reserve Koers 2030.

De reserve Koers 2030 is bedoeld om doelen uit de Koers 2030 te kunnen realiseren. Inzet vindt plaats voor specifiek goedgekeurde projecten, dan wel programma's. In onderstaande tabel zijn de nog niet verdeelde middelen verdeeld naar de gereserveerde bestemmingen. Wanneer de bedragen op een regel muteren is er reeds een raadsbesluit over de opgenomen mutaties en is het college bevoegd de middelen uit te geven.

102 Toelichting (op de stand per 31/12/2026) Sliedrecht Buiten Als onderdeel van het raadsbesluit over het krediet voor de realisatie van Sliedrecht Buiten is ter dekking hiervan afgerond € 10 miljoen gereserveerd. Raadhuis Als onderdeel van de raadsbesluiten over de kredieten voor het raadhuis is ter dekking hiervan € 4 miljoen gereserveerd. Per jaar wordt op basis van de daadwerkelijk gemaakte kosten op de kredieten een boeking gemaakt naar de reserve Afschrijving (economisch nut), waardoor het saldo afneemt. Burgemeester Winklerplein Voor de bekostiging van de aanpak en hernieuwde inrichting van het Burgmeester Winklerplein is afgerond € 2,2 miljoen gereserveerd. Sliedrechters schuldenvrij en actief Bij de behandeling van de kadernota 2022 is een amendement aangenomen om het Eneco miljoen in te zetten voor financieel kwetsbare inwoners. In 2027 zal het restant van dit miljoen gebruikt worden. IKC Valkweg Als onderdeel van het raadsbesluit waarin het krediet beschikbaar is gesteld voor het Integraal Kindcentrum Valkweg is € 365.000 gereserveerd voor het afboeken van de resterende boekwaarde van de bestaande panden. De Driehoek De gebiedsvisie voor de Driehoek is vastgesteld. Er is een grondexploitatie in voorbereiding. Om het verwachte incidentele tekort in deze grondexploitatie te dekken is hiervoor € 350.000 gereserveerd.

Begraafplaats Het totale project Begraafplaats is nagenoeg afgerond. Het restant van het budget van € 5,4 miljoen is nog beschikbaar binnen de reserve Koers 2030. programma Ruimtelijke Vernieuwing - zwembad Als onderdeel van het raadsbesluit waarin het voorbereidingskrediet beschikbaar is gesteld voor een nieuw zwembad, is ter dekking hiervan € 450.000 gereserveerd. programma Ruimtelijke Vernieuwing - Binnenstedelijke Herstructurering Als onderdeel van het raadsbesluit waarin de Stedenbouwkundige Visie Binnenstedelijke Herstructurering Sliedrecht is vastgesteld, is ter dekking van onder andere de voorbereidingskredieten voor de Maaslaan en Valkweg € 0,7 mln. gereserveerd. programma Ruimtelijke Vernieuwing - Noord en Noord-Zuidverbinding De bedragen die samenhingen met Sliedrecht Noord en de Noord-Zuidverbinding zijn overgeheveld naar de reserve Ontwikkeling Sliedrecht Noord. 103 Doorgevoerde wijzigingen in de Begroting 2027 Met het vaststellen van de Begroting 2027 is bovenstaande tabel op een viertal punten aangepast: • De begrote stortingen zijn teruggedraaid.

De begrotingssaldi van 2027 en 2028 geven niet de ruimte om degelijke bedragen (€ 1,9 miljoen 2027 en € 0,5 miljoen 2028) te storten; • Het restant van de reservering voor Sliedrechters schuldenvrij en actief wordt in 2027 onttrokken; • Vanuit de nog niet verdeelde middelen is € 0,3 miljoen onttrokken voor het programmabureau Ruimtelijke vernieuwing; • Een deel van de gereserveerde middelen voor het raadhuis worden op basis van het gevoteerde krediet gestort in de reserve Afschrijving (investeringen economisch nut). Daarnaast wordt voorgesteld om de reserve Ontwikkeling Sliedrecht Noord in te stellen. Dit leidt er toe dat er diverse gereserveerde middelen voor de ontwikkeling van Sliedrecht Noord uit de reserve Koers 2030 verdwijnen tussen de JR2025 en de stand van 31-12-2026. De middelen (programma Ruimtelijke Vernieuwing: Noord, Noord-Zuidverbinding, boekwaarde Lockhorst) worden ingebracht in de reserve Ontwikkeling Sliedrecht Noord. Dit met als doel de transparantie omtrent de gemoeide middelen te vergroten en daarmee de kaderstellende rol van de gemeenteraad. Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding De gemeente beheert de openbare ruimte waarin veel activiteiten plaatsvinden. Wonen, werken en recreëren bijvoorbeeld. Voor die activiteiten zijn kapitaalgoederen als wegen, riolering, kunstwerken, groen, verlichting en gebouwen nodig.

Zowel de kwaliteit v | an de kapitaalgoederen als het onderhoud ervan zijn bepalend voor het voorzieningenniveau en de jaarlijkse lasten. Dit onderdeel van de begroting geeft aan voor welk ambitieniveau de gemeente heeft gekozen. Inclusief de financiële consequenties daarvan. Het door de raad gewenste onderhoudsniveau is van invloed op de lasten. Het beleid op het onderhoud van kapitaalgoederen wordt uitgewerkt in de vorm van beleids | - beheer- en onderhoudsplannen. Het gemeentelijk beleid en beheer voor het onderhoud van kapitaalgoederen is onder andere opgenomen in: • | het 'Beheerplan Onderhoud vastgoed 2025 | -2028' (vastgesteld in 2025); • | het 'Onderhoudsbeleid Vastgoed 2021 | -2030' (vastgesteld in 2021); • | het 'Vastgoedbeleid 2021-2028' (vastgesteld in 2021); • | de 'Accommodatievisie 2024' (vastgesteld in 2024); • | het 'Water- en rioleringsplan 2024-2028' (vastgesteld in 2024); • | het 'Beleidsplan Onderhoud wegen 2026 | -2035' (vastgesteld in 2026) en het 'Onderhoudsplan Wegen 2026 t/m 2030' (vastgesteld in 2026); • | het 'Beleidsplan Openbare Verlichting (vastgesteld in 2025) en het 'Onderhoudsplan Openbare Verlichting (vastgesteld in 2025); • | het 'Beheerplan Onderhoud bruggen 2022-2026' (vastgesteld in 2021); • | het 'Beheerplan Onderhoud binnenhaven 2022 | -2026' (vastgesteld in 2021); • | het 'Groenbeleidsplan 2021-2025' (vastgesteld in 2021) en het

'Groenbeheerplan 2023 | -2026' (vastgesteld in 2024) en • | het 'Uitvoeringsbeleid Speel- en sportruimte Sliedrecht' (vastgesteld in 2016). Op basis van beheerplannen ramen we jaarlijks budgetten voor het onderhoud dat we in het begrotingsjaar willen uitvoeren. Dit doen we op basis van terugkerende inspecties. Het uitgangspunt is dat er voldoende wordt gereserveerd (stortingen in onderhoudsvoo | rzieningen) of dat er investeringsbesluiten genomen worden voor het uitvoeren van toekomstig onderhoud. Hieronder gaan we verder in op de kapitaalgoederen openbaar groen en speelvoorzieningen, riolering, waterbeheer, wegen, bruggen, openbare verlichting, gebouwen en binnenhaven. De begrote stortingen in de voorzieningen voor onderhoudsreserveringen zijn gepr | esenteerd in de tabel in deze paragraaf. Voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte heeft een rekenkameronderzoek plaatsgevonden welke in 2025 in de gemeenteraad is behandeld. Daarbij is door de gemeenteraad de aanbeveling overgenomen om met meetbare doelstellingen te gaan werken. Om hie | r invulling aan te geven hebben we indicatoren en streefwaardes gekoppeld aan doelstellingen. 104 105 Openbaar groen en speelvoorzieningen Groen In 2027 starten we met het actualiseren van het groenbeheerplan. Deze is aansluitend op het groenbeleidsplan.

We besteden aandacht aan de thema’s biodiversiteit, klimaatadaptatie, leefbaarheid en de uitvoerbaarheid hiervan en nemen maatregelen om invasieve exoten te voorkomen en/of te beheersen. Het doel is om het groen zoveel mogelijk in te zetten met een functie, zoals het voorkomen van wateroverlast, het bevorderen van de biodiversiteit en ecologie en het leefbaar maken van de wijken door bijvoorbeeld het zorgen voor verkoeling en andere ecosysteemdiensten. De financiële middelen die nodig zijn voor het reguliere onderhoud zijn opgenomen in de exploitatiebegroting. Verder handhaven we de huidige bomenaantallen en waar het kan vergroten we deze. We streven naar het behoud van grote bomen en bij de nieuwe aanplant van bomen houden we rekening met de toekomstige klimatologische en natuurlijke omstandigheden. We zorgen voor veilige en gezonde bomen door onze zorgplicht na te leven, boomveiligheidscontroles uit te voeren en regelmatig, cyclisch onderhoud en beheer uit te voeren. Bij herinrichtings- en renovatiewerkzaamheden sturen we aan op een maximaal haalbare oppervlakte van functioneel groen. In 2027 wordt het bereiken van deze maximaal haalbare oppervlakte groen meegenomen bij de inrichting van projecten in de openbare ruimte en in het dagelijks reguliere onderhoud. We zijn scherp op een goede inpassing van groen in de grote ontwikkelingsprojecten.

Verwijderen van groen gebeurt alleen wanneer dit écht niet anders kan. Op deze plekken komt altijd nieuw groen terug, door middel van natuurcompensatie, waarbij we de kwaliteit verbeteren ten opzichte van de eerdere situatie. Indicatoren • De biodiversiteit in de (ecologische) bermen kunnen we meten aan de hand van de tool nectarindex en worden gemonitord door jaarlijkse vegetatieopnames in Augustus. • Daarnaast is het op peil houden van het aantal bomen een goede graadmeter voor een groen Sliedrecht. Het bomenbestand wordt bijgehouden op de bomenkaart en onderworpen aan boomveiligheidscontroles. • Verder benutten we koppelkansen tussen klimaatadaptatie en biodiversiteit door vergroeningsmaatregelen aan te brengen in de buitenruimte. Indicator Streefwaarde 2027 Biodiversiteitsmeting ecologische bermen op basis van nectarindex Hoger of gelijke score ten opzichte van de meting van 2026 Eerste jaars-meting met nectarindex natuurvriendelijke oever Vastleggen van ecologische situatie jaar 1 na aanleg Bomenbestand 10340 bomen of meer Aanbrengen van groenblauwe structuren in de buitenruimte en meten aan de hand van oeverindex Starten met het realiseren van een paddenpoel in Sliedrecht en ecologische 0-meting uitvoeren op beoogde locatie 106 Spelen Het uitvoeringsbeleid speel- en sportruimte (2016) van de gemeente Sliedrecht is tussen 2017 en 2023 volledig gerealiseerd.

De visie is hiermee concreet vormgegeven: inwoners van alle leeftijden kunnen in de openbare ruimte spelen, sporten, recreëren en elkaar ontmoeten. De mogelijkheden voor spelen en sporten zijn hiermee stevig verankerd. . Voor het beheer is een structureel budget beschikbaar. De voorzieningen worden onderhouden conform het warenwetbesluit Attractie - en Speeltoestellen (WAS) en de normen NEN-EN 1176 en NEN-EN 1177 . Zo blijven de voorzieningen duurzaam, veilig, aantrekkelijk en toegankelijk. Indicator Voor speel- en sporttoestellen en speelondergronden dienen te voldoen aan de warenwet attractie en speeltoestellen (WAS) en de norm NEN-EN 1176 en 1177. Jaarlijkse vindt hierop inspectie plaats op ieder speel- en sporttoestel. Indicator Streefwaarde 2027 Percentage dat voldoet aan de WAS en norm NEN-EN 1176/1177 100% 107 Riolering In het Water- en Rioleringsprogramma (Wrp) 2024–2028 is vastgelegd hoe de gemeente Sliedrecht uitvoering geeft aan de wettelijke zorgplichten voor stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater, zoals opgenomen in de Omgevingswet. Daarnaast geeft het programma richting aan de ambities op het gebied van klimaatadaptatie en het beheer van oppervlaktewater. In 2027 wordt verder uitvoering gegeven aan de maatregelen uit het huidige WRP.

Tegelijkertijd worden de eerste voorbereidingen getroffen voor een nieuw Water- en Rioleringsprogramma voor de daaropvolgende planperiode. Klimaatadaptatie blijft daarbij een belangrijk speerpunt binnen het beheer van de openbare ruimte. Bij beheer-, vervangings- en herinrichtingsprojecten worden klimaat adaptieve maatregelen waar mogelijk geïntegreerd in ontwerp en uitvoering. De nadruk ligt op een groenblauwe inrichting van de leefomgeving, waarmee wordt bijgedragen aan waterberging, het beperken van hittestress, het versterken van biodiversiteit en het vergroten van de klimaatbestendigheid van de gemeente. Voor de uitvoering van deze maatregelen is binnen het WRP structureel budget beschikbaar. Een goed functionerend rioolstelsel vraagt om planmatig beheer en onderhoud. Om inzicht te houden in de technische en hydraulische staat van de riolering wordt jaarlijks circa 16 kilometer riool gereinigd en geïnspecteerd. Hierdoor wordt het volledige rioolstelsel eens per tien jaar in beeld gebracht. Daarnaast worden alle op de riolering aangesloten kolken tweemaal per jaar gereinigd. Deze werkzaamheden dragen bij aan een betrouwbare werking van het stelsel en beperken de kans op verstoppingen, wateroverlast en andere calamiteiten.

In samenwerking met Waterschap Rivierenland wordt gewerkt aan de actualisatie van het afvalwaterakkoord, zodat afspraken over de inzameling, het transport en de verwerking van afvalwater blijven aansluiten bij actuele ontwikkelingen en toekomstige opgaven. De gemeente blijft investeren in onderzoek, planmatig onderhoud en de vervanging of renovatie van verouderde rioleringsvoorzieningen. Voor 2027 zijn de volgende projecten in voorbereiding of uitvoering: • Professorenbuurt; • P.A. de Genestetstraat; • Baaneweer, Koningsweer en Locksweer; • Van Goghstraat; • Gantelweg; • De Wiel; • Leeghwaterstraat / Beijerinckstraat; • De Hoven. Daarnaast worden in Baanhoek-West extra kolken geplaatst ten behoeve van de water passerende bestrating en een goede afvoer van hemelwater. De kosten voor vervangings- en renovatieprojecten worden gedekt uit de beschikbare investeringskredieten. Regulier en klein onderhoud worden bekostigd vanuit het exploitatiebudget voor riolering, dat wordt gedekt uit de rioolheffing. De kosten voor klein onderhoud vormen daarbij een substantieel onderdeel van de totale exploitatiekosten. Indicator Streefwaarde 2027 Percentage gereinigde en geïnspecteerde riolering 10% (16km) Waterbeheer De gemeente Sliedrecht is verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van gemeentelijke watergangen en bijbehorende kunstwerken, zoals duikers.

Daarnaast voert de gemeente het onderhoud uit aan het merendeel van de binnenstedelijke A | -watergangen en duikers die sinds 2015 in eigendom zijn van Waterschap Rivierenland. Hiervoor ontvangt de gemeente jaarlijks een financiële bijdrage van het waterschap. Watergangen en aanverwante assets die eigendom zijn van derden vallen buiten de gemeentelijke verantwoordeli | jkheid. Het beheer van het stedelijk watersysteem is gericht op het waarborgen van voldoende waterbergingscapaciteit, een doelmatige afvoer van hemelwater en een goed functionerend watersysteem. Daarnaast wordt ingezet op het behouden en versterken van biodiversit | eit en gezonde flora en fauna. Om deze functies in stand te houden, worden watergangen periodiek gekroosd, geschoond en gebaggerd. Ook worden duikers eenmaal per tien jaar geïnspecteerd, zodat groot onderhoud en eventuele vervangingsopgaven tijdig in beeld | zijn en planmatig kunnen worden uitgevoerd. Voor het baggerbeheer hanteert de gemeente een meerjarige onderhoudscyclus. Eind 2026 wordt het Beheer- en onderhoudsplan Watergangen 2026 | -2030 ter vaststelling aan de gemeenteraad aangeboden. Op basis van slibmetingen en bemonsteringen wordt beoordeeld of | de watergangen nog voldoen aan de vastgestelde onderhoudsdiepte.

Indien dit niet het geval is, worden in samenwerking met Waterschap Rivierenland in de winter van 2027 | -2028 baggerwerkzaamheden uitgevoerd. Hiermee wordt toegewerkt naar een goede onderhoudstoestand van de watergangen en het voldoen aan de eisen van de schouw in 2029. De kosten van de baggerwerkzaamheden worden gedekt vanuit de egalisatievoorziening riolering. De stand van deze voorziening is naar verwachting toereikend om de geplande werkzaamheden te bekostigen. De kosten voor regulier beheer en onderhoud worden gedekt | uit het jaarlijkse exploitatiebudget voor watergangen, vijvers en sloten. Indicator | Streefwaarde Percentage watergangen dat voldoet aan de vastgestelde onderhoudsdiepte | 100% (2029) De natuurvriendelijke oever van Sliedrecht voldoet aan minimaal 80% van de | 80% (2027) vastgestelde ecologische kwaliteitscriteria Percentage verstoppingen in duikers dat binnen 5 werkdagen wordt afgehandeld | 100% (2027) 108 109 Wegen In het najaar van 2026 wordt het geactualiseerde Beleidsplan Onderhoud Wegen 2026-2035 aan de gemeenteraad ter vaststelling aangeboden . Vooruitlopend op de vaststelling hiervan houden wij de hierin opgenomen kwaliteit en uitgangspunten aan. Als beeldkwaliteitsniveau wordt onderhoudsniveau 'B' (Basis) aangehouden, waarbij een B+ niveau geldt voor de voetpaden en fietspaden.

Wanneer de onderhoudskwaliteit lager uitkomt dan worden prioriteiten gesteld op basis van de maatregeltoets (risico gestuurd onderhoud) conform het bovengenoemde beleidsplan. In het Onderhoudsplan Onderhoud Wegen 2026-2030 zijn het onderhoudsniveau, de kosten en de planning opgenomen. Het onderhoud aan elementenverharding en asfalt loopt zoveel mogelijk via onderhoudscontracten die meerjarig aanbesteed zijn. De kosten hiervoor worden gedekt vanuit het reguliere onderhoudsbudget voor wegen. Daarnaast beschikken we over een voorziening voor groot onderhoud wegen. Voor de herinrichting en vervanging van wegen zijn investeringskredieten beschikbaar. In 2027 staan de volgende projecten in voorbereiding of uitvoering gepland: • Gefaseerd uitvoeren Vogelbuurt- Zuid • Leeghwaterstraat • P.A. de Genestetstraat-oost • Baaneweer, Koningsweer en Locksweer • Professorenbuurt-Oost • De Wiel Indicator Om te bepalen of we onze doelstellingen bereiken, voeren we jaarlijks een weginspectie uit. Buiten de reguliere jaarlijkse weginspectie, worden eens in de 10 jaar de funderingen van asfaltwegen technisch geïnspecteerd. Het percentage dat voldoet aan beeldkwaliteitsniveau B zetten we in als indicator. In 2026 streefden wij naar een verbetering van 3% en dit streven zetten wij voort om een consistente groei te tonen.