Rekenkameronderzoek Subsidiebeleid Sittard-Geleen
Tekst van het document
Sportakkoord 2023
Ja. De regels zijn zo beschreven dat deze niet multiinterpreteerbaar zijn.
Ja. De aanvrager heeft toegang tot de regeling en het aanvraagformulier op de gemeentelijke website.
Stimuleringsregeling klimaatadaptatie 2022-2025
Ja. De regels zijn zo beschreven dat deze niet multiinterpreteerbaar zijn.
Deels. De aanvrager heeft geen toegang tot de regeling via de website van de gemeente. De aanvrager heeft wel toegang tot het aanvraagformulier.
In de regeling worden de voorwaarden en verplichtingen beschreven om in aanmerking te komen voor subsidie. Tijdelijke subsidieregeling VHF Geleen Zuid & Kluis 2023
Ja. De regels zijn zo beschreven dat deze niet multiinterpreteerbaar zijn.
Ja. De aanvrager heeft toegang tot de regeling en het aanvraagformulier op de gemeentelijke website.
Topsporttalentenfonds gemeente Sittard-Geleen 2021-2024
Ja. De regels zijn zo beschreven dat deze niet multiinterpreteerbaar zijn.
Deels. De aanvrager heeft toegang tot de regeling op de website van de gemeente. De aanvrager heeft toegang tot het aanvraagformulier via de website van Limburg Sport.
In de regeling worden de voorwaarden en verplichtingen beschreven om in aanmerking te komen voor subsidie. Verordening materiële financiële gelijkstelling onderwijs gemeente SittardGeleen
Subsidiebeleid Sittard-Geleen
Ja. De regels zijn zo beschreven dat deze niet multiinterpreteerbaar zijn.
30
Deels. De aanvrager heeft geen toegang tot de regeling via de website van de gemeente. De aanvrager heeft toegang tot het aanvraagformulier via de website ‘www. oveheid. nl’.
Rekenkamer Sittard-Geleen
Vrijwilligersorganisaties 2023
Deels. Voor de onderdelen Jeugd- en Jongerenwerk Amateursport en Topsport wordt in de regeling per onderdeel de voorwaarden verplichtingen en bijbehorende bedragen beschreven om voor de subsidie in aanmerking te komen. Voor Cultuur geldt dat enkel de bijbehorende bedragen per activiteit worden beschreven niet de voorwaarden en verplichtingen.
Ja. De aanvrager heeft toegang tot de regeling en het aanvraagformulier. op de gemeentelijke website.
Subsidieregeling duurzaam ondernemen Ambitieus MKB 046 2024-2025
Ja. De regels zijn zo beschreven dat deze niet multiinterpreteerbaar zijn.
Deels. De aanvrager heeft geen toegang tot de regeling via de website van de gemeente. De aanvrager heeft toegang tot het aanvraagformulier via de website van Stadlabs.
Subsidieverordening inzameling oud papier
Ja. De regels zijn zo beschreven dat deze niet multi-interpreteerbaar zijn. De definitie van ‘oud papier’ wordt beschreven.
Nee. De aanvrager heeft geen toegang tot de regeling en het aanvraagformulier op de gemeentelijke website.
,
,
,
Als aanvulling hierop komt uit de ambtelijke interviews naar voren dat voor de afdeling Sport de subsidieregeling duidelijk is om subsidies toe te kennen. De kanttekening hierbij is dat het toekennen van subsidies voor evenementen lastig kan zijn. De regeling biedt niet altijd voldoende houvast om te bepalen of een subsidie verleend moet worden of niet. Dan wordt samen met collega’s een beslissing gemaakt. Voor de afdeling Cultuur geldt ook dat evenementen een lastig onderwerp zijn. De evenementenwereld is de afgelopen jaren veranderd. Het afgesproken budget is niet voldoende voor de aanvragen die binnenkomen. Medewerkers hebben behoefte aan een afwegingskader om te zien op welk niveau gesubsidieerd kan worden. Met andere gemeenten is een gesprek gaande hierover omdat evenementen vaak een regionaal of bovenregionaal bereik hebben. Voor de afdeling Jeugd geldt de subsidiekaders werkbaar zijn om subsidies toe te kennen. Hetzelfde voor Stadlabs waarbij vooral de mogelijkheid van het verstrekken van incidentele subsidies een uitkomst is. Voor het eerst zijn voor drie jaar middelen beschikbaar gesteld waardoor meer speelruimte is voor toekenningen. ,
Vaststelling In het overzicht hieronder wordt per regeling beschreven of de vaststelling objectief en transparant is of niet. Voor de meeste regelingen geldt dat objectief staat beschreven hoe de vaststelling plaatsvindt. Dit houdt in dat in ieder geval wordt beschreven hoe het uiteindelijk uitgekeerde bedrag wordt vastgesteld wat de ontvanger moet aanleveren voor vaststellen en hoe het bedrag wordt bepaald. Enkel voor de ,
Subsidiebeleid Sittard-Geleen
31
Rekenkamer Sittard-Geleen
regelingen Evenementen gemeente Sittard-Geleen 2022 Incidentele subsidies vrijwilligerswerk 2015 Perspectief voor jongeren in Sittard-Geleen Sportakkoord 2023 en Vrijwilligersorganisaties 2023 wordt de vaststelling niet beschreven in de regeling. Voor de regelingen Topsporttalentenfonds gemeente Sittard-Geleen 2021-2024 en Subsidieregeling duurzaam ondernemen Ambitieus MKB 046 2024-2025 geldt dat de vaststelling door een externe partner wordt uitgevoerd in plaats van de gemeente. Verder wordt in elke regeling transparant beschreven hoe de vaststelling plaatsvindt behalve voor de regelingen Evenementen gemeente Sittard-Geleen 2022 Incidentele subsidies vrijwilligerswerk 2015 Perspectief voor jongeren in Sittard-Geleen Sportakkoord 2023 Topsporttalentenfonds gemeente Sittard-Geleen 2021-2024 Vrijwilligersorganisaties 2023 en Subsidieverordening inzameling oud papier. Deze zijn niet op de website van de gemeente te vinden of via een ander kanaal en daarmee is geen sprake van transparantie.
Daarnaast geldt voor de regelingen Afkoppelen Hemelwater Sittard-Geleen ‘24-’26 Nationaal Programma Onderwijs S-G 2022 Stimuleringsregeling klimaatadaptatie 2022-2025 Verordening materiële financiële gelijkstelling onderwijs gemeente Sittard-Geleen en Subsidieregeling duurzaam ondernemen Ambitieus MKB 046 2024-2025 dat de manier van vaststellen beschreven staat in de regeling alleen zijn deze niet vindbaar via de website van de gemeente maar via ‘www. mijnoverheid. nl’. Uit het casusonderzoek blijkt dat in de toekenning van een subsidie altijd wordt benoemd hoe het proces van vaststelling verloopt. ,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
Overzicht regelingen Sittard Geleen: vaststellen Regeling
Objectief10
Transparant11
Accommodatiebeleid 2019
Ja. In de regeling is beschreven op basis van welke criteria wordt vastgesteld wat de aanvrager hiervoor moet aanleveren en hoe het eindbedrag wordt vastgesteld.
Ja. De subsidieregeling is op de website van de gemeente Sittard-Geleen te vinden. In de regeling zelf is het proces van vaststelling beschreven.
Nee. In de regeling is niet beschreven op basis van welke criteria wordt vastgesteld wat de aanvrager hiervoor moet aanleveren en hoe het eindbedrag wordt vastgesteld.
Ja. De subsidieregeling is op de website van de gemeente Sittard-Geleen te vinden. In de regeling zelf is het proces van vaststelling duidelijk beschreven. NB: Deze regeling heet op de website van de gemeente ‘Subsidie afkoppeling regenwater’.
,
Afkoppelen Hemelwater Sittard-Geleen ‘24-‘26
,
10
11
Met objectief wordt bedoeld dat de regels voor vaststelling op zo een manier zijn beschreven dat deze niet multi-interpretabel zijn. De inwoner weet daardoor op basis van welke criteria een vaststelling wordt gedaan , wat de ontvanger moet aanleveren en hoe het uiteindelijke subsidiebedrag wordt bepaald. Ook voor de subsidiebeoordelaar geldt dat deze aan de hand van de regels objectief , dus zonder multi-interpreteerbaarheid , kan bepalen of een subsidie vastgesteld kan worden. Met transparant wordt bedoeld dat de inwoner van Sittard-Geleen open , eerlijk en toegankelijk toegang heeft tot een beschrijving dat en hoe gekomen wordt tot een vaststelling. Het is bijvoorbeeld vindbaar op de website van de gemeente en is vermeld in de toekenning van een subsidie.
Subsidiebeleid Sittard-Geleen
32
Rekenkamer Sittard-Geleen
Evenementen gemeente Sittard-Geleen 2022
Incidentele subsidies vrijwilligerswerk 2015
Deels. Nee. In de regeling is niet beschreven op basis van welke criteria wordt vastgesteld en hoe het eindbedrag wordt vastgesteld. Wel wordt beschreven wat de aanvrager als verantwoording moet aanleveren. Nee. In de regeling is niet beschreven op basis van welke criteria wordt vastgesteld wat de aanvrager hiervoor moet aanleveren en hoe het eindbedrag wordt vastgesteld.
Deels. informatie over de regeling vindbaar is op de website van de gemeente. Dit is onder een andere naam namelijk ‘incidentele subsidie vrijwilligersorganisatie’. De regeling zelf is niet terug te vinden op de website.
Ja. In de regeling is beschreven op basis van welke criteria wordt vastgesteld wat de aanvrager hiervoor moet aanleveren en hoe het eindbedrag wordt vastgesteld.
Ja. De subsidieregeling is op de website van de gemeente Sittard-Geleen te vinden. In de regeling zelf is de manier van vaststelling beschreven.
Ja. In de regeling is beschreven op basis van welke criteria wordt vastgesteld wat de aanvrager hiervoor moet aanleveren en hoe het eindbedrag wordt vastgesteld.
Deels. De subsidieregeling is vervallen en is daarom niet vindbaar.
Deels. In de regeling is niet beschreven op basis van welke criteria wordt vastgesteld en hoe het eindbedrag wordt vastgesteld. Wel wordt beschreven wat de aanvrager als verantwoording moet aanleveren.
Deels. De subsidieregeling is vervallen en is daarom niet vindbaar
Ja. In de regeling is beschreven op basis van welke criteria wordt vastgesteld wat de aanvrager hiervoor moet aanleveren en hoe het eindbedrag wordt vastgesteld.
Ja. De subsidieregeling is op de website van de gemeente Sittard-Geleen te vinden. In de regeling zelf is het proces van vaststelllen beschreven.
Nee. In de regeling is niet beschreven op basis van welke criteria wordt vastgesteld wat de aanvrager hiervoor moet aanleveren en hoe het eindbedrag wordt vastgesteld.
Deels. Een link met informatie over de regeling vindbaar is op de website van de gemeente. In de regeling wordt niets over het proces van vaststellen beschreven.
,
Monumenten en klein erfgoed Sittard-Geleen
,
Nationaal Programma Onderwijs S-G 2022
,
Perspectief voor jongeren in Sittard-Geleen
,
Professionele instellingen 2023
,
Sportakkoord 2023
,
Subsidiebeleid Sittard-Geleen
,
Ja. De subsidieregeling is op de website van de gemeente Sittard-Geleen te vinden.
33
,
Rekenkamer Sittard-Geleen
Stimuleringsregeling klimaatadaptatie 2022-2025
Ja. In de regeling is beschreven op basis van welke criteria wordt vastgesteld wat de aanvrager hiervoor moet aanleveren en hoe het eindbedrag wordt vastgesteld.
Deels. De subsidieregeling is niet op de website van de gemeente Sittard-Geleen te vinden. In de regeling is het proces van vaststellen beschreven.
Tijdelijke subsidieregeling VHF Geleen Zuid & Kluis 2023
Ja. In de regeling is beschreven op basis van welke criteria wordt vastgesteld wat de aanvrager hiervoor moet aanleveren en hoe het eindbedrag wordt vastgesteld.
Ja. De subsidieregeling is op de website van de gemeente Sittard-Geleen te vinden. In de regeling zelf is het proces van vaststellen beschreven.
Topsporttalentenfonds gemeente Sittard-Geleen 2021-2024
Nee. In de regeling is niet beschreven op basis van welke criteria wordt vastgesteld wat de aanvrager hiervoor moet aanleveren en hoe het eindbedrag wordt vastgesteld. Er wordt enkel benoemd dat Team Sport Limburg hierover
Deels. De regeling is op de website van Limburg Sport beschreven. Op de website wordt niets over het proces van vaststellen beschreven.
,
,
,
gaat.
Verordening materiële financiële gelijkstelling onderwijs gemeente Sittard-Geleen
Ja. In de regeling is beschreven op basis van welke criteria wordt vastgesteld wat de aanvrager hiervoor moet aanleveren en hoe het eindbedrag wordt vastgesteld.
Deels. De regeling is niet op de website van de gemeente Sittard-Geleen beschreven. Op de website ‘www. overheid. nl’ is de regeling inclusief manier van vaststellen beschreven.
Vrijwilligersorganisaties 2023
Deels. In de regeling is niet beschreven op basis van welke criteria wordt vastgesteld. Wel is beschreven wat de aanvrager hiervoor moet aanleveren en welk eindbedrag wordt vastgesteld.
Deels. In de regeling wordt niets over de manier van vaststellen beschreven. De regeling is vindbaar op de website van de gemeente onder de naam ‘Aanvragen jaarlijkse subsidie vrijwilligersorganisatie’.
Subsidieregeling duurzaam ondernemen Ambitieus MKB 046 2024-2025
Nee. In de regeling is niet beschreven op basis van welke criteria wordt vastgesteld wat de aanvrager hiervoor moet aanleveren en hoe het eindbedrag wordt vastgesteld. Er wordt enkel benoemd dat Stadslabs hierover gaat.
Deels. In de regeling wordt beschreven dat Stadlabs het proces van vaststellen gaat. Hoe dit proces verloopt daarover wordt niets over vermeld. De regeling is vindbaar op de website van de
Ja. In de regeling is beschreven op basis van welke criteria wordt vastgesteld wat de aanvrager hiervoor moet aanleveren en hoe het eindbedrag wordt vastgesteld.
Nee. In de regeling wordt niets over het proces van vaststellen beschreven. Deze is niet vindbaar op de website van de
Subsidieverordening inzameling oud papier
,
,
,
Subsidiebeleid Sittard-Geleen
34
,
,
,
gemeente.
gemeente.
Rekenkamer Sittard-Geleen
2. 4 Toetsing normenkader Voor de toetsing aan de norm werken we met de volgende termen in volgorde van niet voldoen tot voldoen: • Voldoet niet: dit betekent dat op geen enkele wijze (0%) wordt voldaan aan de norm. • Voldoet beperkt: dit betekent dat voor een klein deel (=50%) < wordt voldaan aan de norm • Voldoet merendeels: dit betekent dat voor een groter deel (50% > < 75%) wel dan niet wordt voldaan aan de norm. • Voldoet: dit betekent dat volledig (100%) wordt voldaan aan de norm. ,
Normen
Toetsing
Algemeen 1)Een compleet totaaloverzicht naar aard en omvang van zowel alle beschikbare
subsidieregelingen als verstrekte subsidies is beschikbaar voor de jaren 2022 2023 en 2024 (voor 2024 zal uiteraard nog geen compleet overzicht van toegekende subsidies beschikbaar zijn). ,
2)De gegevens onder 1 zijn via deskresearch makkelijk te achterhalen.
3) De verdeling van de verantwoordelijkheden ligt eenduidig vast in bijvoorbeeld de ASV de mandaatregeling en in eventuele subsidieregels. Het vierogen principe wordt toegepast. ,
4) Er wordt minimaal voldaan aan artikel 4. 24 van de Awb maar bij voorkeur frequenter en breder. ,
Subsidiebeleid Sittard-Geleen
Voldoet beperkt. Het grootste deel van de verstrekte subsidies is opgenomen in het subsidieregister echter is tijdens het onderzoek gebleken dat het subsidieregister incompleet was voor meerdere regelingen. ,
Voldoet beperkt. Het subsidieregister is raadpleegbaar maar niet compleet gebleken en het heeft meerdere uitvragen gekost om het overzicht completer te krijgen. Waarbij nog steeds onduidelijk is of het uiteindelijke beeld daadwerkelijk compleet is. ,
Voldoet. De verantwoordelijkheden liggen vast in de ASV subsidieregelingen en mandaatregelingen. Subsidieverstrekkingen kennen altijd een check door meerdere ambtenaren. ,
Voldoet niet. Er is geen (met de raad gedeelde) evaluatie van de Algemene Subsidieverordening overlegd. Echter de ASV dateert van 2020 en 2024 is ten tijde van het onderzoek nog niet als kalenderjaar afgesloten. Maar ook van de voorgaande ASV is desgevraagd en bij het besluit over de ASV van 2020 geen (met de raad gedeelde) evaluatie overlegd. Ook van de door het college vastgestelde subsidieregelingen is desgevraagd geen schriftelijke (met de raad gedeelde) evaluatie overlegd.
35
Rekenkamer Sittard-Geleen
Rechtmatigheid en kaders 5) Er wordt voldaan aan titel 4. 2 van de Awb en er zijn eenduidige spelregels en werkafspraken voor subsidieverlening.
6) De regels voor het toekennen en vaststellen van subsidie zijn vooraf bekend bij belanghebbenden en zijn eenduidig en objectief.
Voldoet merendeels. Er zijn werkafspraken voor subsidieverlening. Werkprocessen worden wel per afdeling verschillend ingevuld. Voldoet deels. De geïnterviewde aanvragers zijn bekend met de regels maar meermaals is door hen aangegeven dat subsidieregels niet altijd makkelijk raadpleegbaar zijn via de website van de gemeente. Uit het onderzoek blijkt dat ook niet alle subsidieregelingen raadpleegbaar zijn op de gemeentelijke website en dat de eenduidigheid en objectiviteit ook niet in alle regelingen even goed op orde is. NB: deze norm kent de nadrukkelijke nuancering dat er meer belanghebbenden zijn dan de huidige ontvangers maar dat deze buiten de scope van dit onderzoek vallen. ,
,
Subsidiebeleid Sittard-Geleen
36
Rekenkamer Sittard-Geleen
3. Bevindingen doeltreffendheid
3. 1 Inleiding In dit hoofdstuk zijn de bevindingen doeltreffendheid van het subsidiebeleid van de gemeente Sittard-Geleen opgenomen. Eerst zijn in de rode kaders de bevindingen per deelvraag op hoofdlijnen weergegeven gevolgd door een onderbouwing van dat antwoord. Het hoofdstuk sluit af met een toetsing aan het normenkader. De snelle lezer kan volstaan met het lezen van de beantwoording op hoofdlijnen in de rode kaders. ,
In dit hoofdstuk worden de volgende deelvragen behandeld: 7. Zijn de doelen die met subsidies worden nagestreefd concreet gemaakt ook i. r. t. de achterliggende maatschappelijke doelen? 8. (Hoe) wordt vastgesteld of met het verstrekken van subsidie ook wordt/is bijgedragen aan de beoogde maatschappelijke doelen (ex-ante ex-durante en ,
,
ex-post)?
3. 2 Bevindingen doeltreffendheid 7.
Zijn de doelen die met subsidies worden nagestreefd concreet gemaakt , ook i. r. t. de achterliggende maatschappelijke doelen?
Bevindingen op hoofdlijnen: • In de meeste regelingen zijn breed geformuleerde maatschappelijke effecten benoemd. Deze zijn in de regeling niet vertaald in eenduidige aan SMART-doelen gerelateerde prestaties en KPI’s. De meeste regelingen bevatten overigens vaak weer wel een beschrijving van de beoogde prestaties en activiteiten. • Dit blijkt ook uit de casusanalyse waar in de aanvragen en de beschikking veelal slechts verwezen wordt naar algemene doelen en maatschappelijke effecten. • Uit de interviews blijken daarvoor verschillende verklaringen: de doelen in het beleid zijn niet concreet en het is lastig om te komen tot concrete doelen en meetbare maatschappelijke effecten. Wel wordt bij een aantal professionele instellingen opgavegestuurd gewerkt waarbij de gemeente het ‘wat’ (de doelen en effecten) formuleert en de instelling ‘hoe’ (met welke activiteiten) dat bereikt gaat worden. ,
Subsidiebeleid Sittard-Geleen
37
Rekenkamer Sittard-Geleen
Onderbouwing In onderstaande tabel zijn per regeling de daarin genoemde doelen en maatschappelijke effecten opgesomd. Verder is daarop een oordeel gegeven of deze doelen zijn vertaald in maatschappelijke effecten concreet zijn waarbij we als norm hanteren dat er maatschappelijk effecten zijn beschreven en dat de doelen SMART zijn geformuleerd en daarnaast KPI’s met streefwaarden bevatten. ,
Overzicht regelingen Sittard Geleen: Zijn de doelen die worden nagestreefd concreet? Regeling
Accommodatiebeleid 2019
Doelen die met subsidies worden nagestreefd zoals blijkt uit de regeling
Mate van concreetheid (SMART met KPI’s en
De bevordering van leefbaarheid in wijken en kernen beoogd de instandhouding van een limitatief aantal benoemde gemeenschapshuizen en overige accommodaties waarin maatschappelijke activiteiten op het terrein van jeugd sociale ontmoeting cultuur of sport worden uitgeoefend te ondersteunen door subsidiëring van een deel van de huisvestingskosten of een bijdrage in het eigenaarsonderhoud.
Het beoogde maatschappelijk effect (leefbaarheid en in standhouden gemeenschapshuizen) is beschreven en niet vertaald in SMART-doelen met KPI’s voor de regeling. De regeling omvat wel (beoogde) en meetbare concrete prestaties/activiteiten. Er is een samenhang tussen maatschappelijk effect doelen en prestaties.
Een meer duurzame en klimaatrobuuste leefomgeving beoogd waarbij bedrijven particulieren stichtingen en corporaties worden gestimuleerd om (schone) verharde oppervlakken die nu nog in de rioolstelsels lozen af te koppelen. Dit afkoppelen heeft tot doel de wateroverlast in het stedelijk gebied te verminderen verdroging tegen te gaan de oppervlaktewater-kwaliteit te verbeteren en minder schoon water naar de zuiveringsinstallatie te transporteren.
Het beoogde maatschappelijk effect (duurzame en klimaatrobuuste leefomgeving) is beschreven en wel vertaald in SMART-doelen maar zonder KPI’s voor de regeling. De regeling omvat wel (beoogde) en meetbare concrete prestaties/activiteiten. Er is een samenhang tussen maatschappelijk effect doelen en prestaties.
Overwegende dat het gemeentebestuur de leefbaarheid de sociale cohesie en de profilering van de gemeente wil bevorderen door het verstrekken van subsidies voor evenementen die daaraan bijdragen.
Het beoogde maatschappelijk effect (leefbaarheid sociale cohesie en profilering van de gemeente) is weinig concreet beschreven en niet vertaald in SMART-doelen met KPI’s voor de regeling. De regeling omvat wel (beoogde) en meetbare concrete prestaties/activiteiten. Er is een samenhang tussen maatschappelijk effect doelen en prestaties.
streefwaarden)
,
,
,
Afkoppelen Hemelwater Sittard-Geleen ‘24-‘26
,
,
,
,
,
Evenementen gemeente Sittard-Geleen 2022
,
,
,
,
,
Subsidiebeleid Sittard-Geleen
38
Rekenkamer Sittard-Geleen
Incidentele subsidies vrijwilligerswerk 2015
Overwegende de wenselijkheid om vernieuwing in het aanbod van vrijwilligersorganisaties te stimuleren en burgerinitiatief te bevorderen.
Het beoogde maatschappelijk effect (burgerinitiatieven) is weinig concreet beschreven en niet vertaald in SMART-doelen met KPI’s voor de regeling. De regeling omvat wel (beoogde) en meetbare concrete prestaties/activiteiten. Er is een samenhang tussen maatschappelijk effect doelen en prestaties. ,
Monumenten en klein erfgoed Sittard-Geleen
Mede gelet op de Beleidsnota archeologie en monumenten d. d. 13 september 2012.
Het beoogde maatschappelijk effect is niet beschreven in de regeling en niet vertaald in SMART-doelen met KPI’s voor de regeling. De regeling omvat wel (beoogde) prestaties/ activiteiten. Er is een samenhang tussen maatschappelijk effect doelen en prestaties. ,
Nationaal Programma Onderwijs S-G 2022
Gelet op de noodzaak tot het inhalen van onderwijsachterstanden sociaal-emotionele en motorische ontwikkeling van jeugdigen gedurende en na de coronacrisis en de mogelijkheden die het gemeentebestuur daartoe heeft door het verstrekken van subsidies die aan het herstel kunnen bijdragen. ,
Het beoogde maatschappelijk effect (minder onderwijsachterstanden etc. ) is weinig concreet beschreven en niet vertaald in SMART-doelen met KPI’s voor de regeling. De regeling omvat wel (beoogde) prestaties/ activiteiten. Er is een samenhang tussen maatschappelijk effect doelen en prestaties. ,
Perspectief voor jongeren in Sittard-Geleen
Overwegende dat het Ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport in december 2020 en februari 2021 geld ter beschikking heeft gesteld voor het bieden van perspectief aan jongeren in coronatijd. ,
Het beoogde maatschappelijk effect (bieden van perspectief) is weinig concreet beschreven en niet vertaald in SMARTdoelen met KPI’s voor de regeling. De regeling omvat wel (beoogde) en meetbare concrete prestaties/activiteiten. Er is een samenhang tussen maatschappelijk effect doelen en prestaties. ,
Professionele instellingen 2023
Subsidiebeleid Sittard-Geleen
Gelet op de vastgestelde kaders en doelen zoals vastgelegd in de Programmabegroting.
39
De regeling bevat geen beschrijving van maatschappelijke effecten en doelen. Verwezen wordt naar kaders en doelen zoals vastgelegd in de programmabegroting. Het college dient volgens de regeling voorafgaand aan de
Rekenkamer Sittard-Geleen
subsidieaanvraag eventuele wijzigingen in de gewenste omvang of kwaliteit van de basisdiensten ten opzichte van het lopende subsidietijdvlak; en een omschrijving van de uit te voeren veranderopgaven op grond van de beleidsdoelstellingen uit de programmabegroting en door de raad vastgestelde beleidsnota’s aan te geven. Er is daarmee in de regeling geen samenhang tussen maatschappelijk effect doelen en prestaties opgenomen. Dit dient in de ‘uitvraag’ van het college te zijn ,
opgenomen.
In de onderzochte beschikkingen en uitvraag komen doelen en maatschappelijke effecten vanuit de kaders van de begroting soms voor.
De doelen die zijn beschreven zijn over het algemeen niet SMART bevatten geen KPI’s met streefwaarden. ,
Sportakkoord 2023
In het Sportakkoord worden de volgende drie ambities beschreven: 1. het versterken van het fundament van de sport; 2. het vergroten van het bereik van de sport; 3. meer betekenis geven aan sport.
In het Sportakkoord is beschreven wat er in Sittard-Geleen allemaal al wordt gedaan dat bijdraagt aan de ambities van het Sportakkoord. Hierin wordt onder andere het beweegstimuleringsprogramma van Ecsplore benoemd het bouwen aan een Sportplatform het sportloket en de sportservices fysieke bijeenkomsten en het aanstellen van de coördinator Sport & preventie. Daarnaast zijn er zes strategieën opgesteld om verder te werken aan het bereiken van deze ambities: • inclusie en diversiteit • sociaal veilige sport • vitale sportaanbieders • vaardig in bewegen • ruimte voor sport en bewegen • maatschappelijke waarde van
Het beoogde maatschappelijk effect (versterken fundament van de sport vergroten bereik van sport etc) is overwegend weinig concreet beschreven en niet vertaald in SMART-doelen met KPI’s voor de regeling. De regeling omvat geen (beoogde) prestaties/ activiteiten. Er is een beperkte samenhang tussen maatschappelijk effect doelen en prestaties. ,
,
,
,
,
topsport
Subsidiebeleid Sittard-Geleen
40
Rekenkamer Sittard-Geleen
Stimuleringsregeling klimaatadaptatie 2022-2025
Tijdelijke subsidieregeling VHF Geleen Zuid & Kluis 2023
Topsporttalentenfonds gemeente Sittard-Geleen 2021-2024
Met de subsidieregeling wordt beoogd om eigenaren of huurders van een gebouw tegemoet te komen in de kosten van de realisatie van het klimaatbestendig maken van (de omgeving van) gebouwen met als doel een bijdrage te leveren aan het voorkomen van wateroverlast in het bebouwde gebied of op het voorkomen van schade aan eigen pand bij wateroverlast in het bebouwde gebied.
Het beoogde maatschappelijk effect (klimaatbestendig maken van gebouwen voorkomen van wateroverlast) is weinig concreet beschreven en niet vertaald in SMART-doelen met KPI’s voor de regeling. De regeling omvat (beoogde) prestaties/activiteiten. Er is een samenhang tussen maatschappelijk effect doelen en prestaties.
Doel van deze subsidieregeling is het verduurzamen van 251 woningen naar label B of 3 label sprongen in de wijken Geleen-Zuid en Kluis. Middels deze subsidie wordt een bijdrage geleverd aan het verbeteren van de woonkwaliteit en de leefbaarheid in een duurzame en veilige woonomgeving door middel van fysieke ingrepen. De focus ligt daarbij op de verduurzaming van de particuliere woningvoorraad voor wooneigenaren.
Het beoogde maatschappelijk effect (verduurzamen woningen) is algemeen beschreven en vertaald in SMART-doelen met KPI’s voor de regeling. De regeling omvat (beoogde) prestaties/activiteiten. Er is een samenhang tussen maatschappelijk effect doelen en prestaties.
Het doel van het Topsporttalentenfonds is het stimuleren en ondersteunen van sporters die verbonden zijn aan de gemeente Sittard-Geleen in hun sportieve ontwikkeling waarbij hun sportieve doelstellingen in het kader daarvan kunnen worden nagestreefd. Dit wordt mogelijk gemaakt door het verlenen van een waarderingssubsidie voor sporters als tegemoetkoming in de onkosten die de sporters maken ten behoeve van hun sportbeoefening.
Het beoogde maatschappelijk effect (stimuleren en ondersteunen van sporters in hun sportieve ontwikkeling) is beschreven en niet vertaald in SMART-doelen met KPI’s voor de regeling. De regeling omvat (beoogde) prestaties/activiteiten. Er is een samenhang tussen maatschappelijk effect doelen en prestaties.
Staat niet expliciet benoemd maar de regeling voorziet in het verstrekken van middelen voor het realiseren van nieuwbouw of vervangende nieuwbouw van schoolgebouwen.
Het beoogde maatschappelijk effect is niet beschreven en niet vertaald in SMART-doelen met KPI’s voor de regeling. De regeling omvat (beoogde) prestaties/activiteiten. Er is een vermoedelijke maar niet expliciet benoemde samenhang tussen maatschappelijk effect doelen en prestaties.
,
,
,
Verordening materiële financiële gelijkstelling onderwijs gemeente Sittard-Geleen
,
,
,
,
,
,
Subsidiebeleid Sittard-Geleen
41
Rekenkamer Sittard-Geleen
Vrijwilligersorganisaties 2023
Een subsidieontvanger spant zich in om: 1. deelnemers vrijwilligers en beroepskrachten in voldoende mate bij het beleid van de vrijwilligersorganisatie en bij de uitvoering daarvan te betrekken. 2. samen te werken met andere organisaties gericht op de verwezenlijking van gezamenlijke en/of samenhangende doelen. 3. te voorkomen en tegengaan dat enige activiteit wordt verricht die discriminatie oplevert wegens godsdienst levensovertuiging politieke gezindheid ras geslacht burgerlijke staat leeftijd seksuele voorkeur fysieke of verstandelijke beperking of op welke grond dan ook. 4. de emancipatie van vrouwen ouderen LHTBI-ers gehandicapten en migranten te bevorderen. 5. duurzaamheid cradle to cradle en fairtrade te bevorderen. 6. zich te houden aan het gemeentelijk aanbestedingsbeleid. 7. zich te houden aan de eisen van goed transparant en verantwoord bestuur en toezicht.
Het beoogde maatschappelijk effect is op onderdelen (inspannen om emancipatie en duurzaamheid te bevorderen) beschreven en niet vertaald in SMART-doelen met KPI’s voor de regeling. De regeling omvat (beoogde) prestaties/activiteiten. Er is een samenhang tussen maatschappelijk effect doelen en prestaties.
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
Subsidieregeling duurzaam ondernemen Ambitieus MKB 046 2024-2025
Overwegende dat het gewenst is om een subsidieregeling vast te stellen om ondernemers in het kader van de energietransitie en duurzaam ondernemen te stimuleren om te investeren in verduurzaming. ,
Het beoogde maatschappelijk effect (duurzaam ondernemen) is algemeen beschreven en niet vertaald in SMART-doelen met KPI’s voor de regeling. De regeling omvat (beoogde) prestaties/activiteiten. Er is een samenhang tussen maatschappelijk effect doelen en prestaties. ,
Subsidieverordening inzameling oud papier
Een doel staat niet beschreven maar de subsidieverordening richt zich op het bieden van een vergoeding voor het inzamelen van oud papier.
,
Het beoogde maatschappelijk effect (vermoedelijk inzamelen van oud papier) is niet beschreven en niet vertaald in SMART-doelen met KPI’s voor de regeling. De regeling omvat (beoogde) prestaties/activiteiten. Er is een beperkte samenhang tussen maatschappelijk effect doelen en prestaties. ,
Subsidiebeleid Sittard-Geleen
42
Rekenkamer Sittard-Geleen
Uit de bovenstaande tabel blijkt dat bij de meeste regelingen doelen benoemd zijn. Maatschappelijke effecten die daarmee beoogd zijn worden in de regel weinig concreet beschreven. Doelen in de regelingen zijn overwegend niet vertaald in SMART-doelen met KPI’s. De meeste regelingen bevatten wel een beschrijving van de beoogde prestaties en activiteiten. Als dat het geval is is er een samenhang met doelen en maatschappelijke effecten (ook al zijn die weinig concreet beschreven). Dit blijkt ook uit de casusanalyse waar in de aanvragen en de beschikking veelal slechts verwezen wordt naar algemene doelen en maatschappelijke effecten. Voor de verordening inzameling oud papier en de verordening materiële financiële gelijkstelling onderwijs gemeente Sittard-Geleen zijn geen doelen aangetroffen. ,
,
In praktijk lijken naast het (vermoeden van) bijdragen aan gemeentelijke doelen vooral ook budgettaire ruimte en gebruik belangrijke criteria voor toekenning van subsidie. Dit blijkt bijvoorbeeld uit het volgende citaat uit een voorstel voor toekenning: “Zowel het subsidiebedrag ten behoeve van bemiddeling makelaarsfunctie (€ 136. 100) als de bijdrage ten behoeve de lesgeldsubsidie (€ 80. 000) passen binnen het budget voor muziekonderwijs in 2023 ad € 314. 000. Er wordt voorgesteld het budget vooralsnog niet af te ramen maar met de ruimte te proberen een impuls te geven aan de leerlingaantallen. “ ,
,
,
Uit de casusanalyse blijkt ook dat de verantwoording veelal op input (geld en FTE) throughput (processen en activiteiten) en output (aantallen activiteiten aantal deelnemers aantal gebruikers) gaat en weinig tot geen verantwoording op de maatschappelijke effecten die door de gemeente zijn benoemd in de regelingen. Opgemerkt dient te worden dat in de beschikkingen hier ook niet naar wordt gevraagd. Dit is een beeld dat uit onderzoeken naar het subsidiebeleid in andere gemeenten ook blijkt. Dat betekent niet dat het sturen op maatschappelijk effect niet mogelijk is. Zo zijn er gemeentelijke regelingen die zich richten op hele concrete maatschappelijke effecten zoals het reduceren van de dakoppervlakte met asbest bij bedrijfsgebouwen ,
,
,
(gemeente Berkelland). Ook in de interviews met de beoordelende ambtelijke vertegenwoordigers van de subsidies is nagegaan hoe gestuurd wordt op doelbereik en of de beleidskaders en subsidieregelingen daarin ondersteunend zijn. Uit de interviews blijkt dat het per beleidsthema verschilt in welke mate beleidskaders en subsidieregelingen daarin ondersteunend zijn. Bij het Sportakkoord is het wel duidelijk aan welke doelen moet worden bijgedragen maar de doelen zijn niet heel concreet geformuleerd. De maatschappelijke waarde wordt als niet makkelijk meetbaar ervaren. Bij Cultuur wordt de subsidie verstrekt mede op basis van het aantal leden dat is een praktische indicator voor cultuurdeelname. Bij Stadslabs is sprake van een experimenteel platform waar het lastig is om alles van tevoren dicht te timmeren. De grotere doelen zijn wel ,
,
Subsidiebeleid Sittard-Geleen
43
Rekenkamer Sittard-Geleen
duidelijk maar op welk doel resultaat geboekt gaat worden is van tevoren niet precies te bepalen. Bij accommodaties is bewust niet gekozen voor teveel concrete prestaties juist om verenigingen en besturen de ruimte geven om hun eigen doelen na te streven. Wel wordt gestuurd op bezoekers- en ledenaantallen. Bij jeugd- en jongerenwerk zijn de doelen breed en abstract (bijvoorbeeld bevorderen gezondheid) dan is het wel mogelijk om deelnemers te tellen. Maar bij schoolmaatschappelijk werk wordt dat als lastiger ervaren. Bij professionele instellingen in welzijn wordt meer gewerkt met maatschappelijke opgaven (afgeleid van gemeentelijke doelen) waar de instellingen aan moeten bijdragen. Daarbij is het van belang de opgave goed inhoudelijk en uitvoeringsgericht te definiëren. Dat gebeurt in afstemming met de instelling waarbij ook relevante ontwikkelingen worden meegewogen. Bij incidentele subsidies wordt wel een meer uitvoeringsopgave met een doel en de contouren van de uit te voeren activiteiten meegegeven. ,
,
,
,
Perspectief subsidieontvangers Voor de grote instellingen in de gemeente geldt dat er regelmatig overleggen zijn met medewerkers van de gemeente. In deze overleggen worden de gemeentelijke doelen besproken en de opgaven waar de instellingen aan moeten voldoen. Voor hen is het hierdoor duidelijk aan welke gemeentelijke doelen zij moeten bijdragen. Voor de kleine organisaties geldt dat zij in meerderheid niet weten aan welke gemeentelijke doelen zij moeten bijdragen. Deze staan bijvoorbeeld nauwelijks of niet in aanvraagformulieren vermeldt. De gemeente vraagt in aanvraagformulieren niet specifiek in hoeverre de activiteiten van deze organisaties bijdragen aan gemeentelijke doelen. 8.
(Hoe) wordt vastgesteld of met het verstrekken van subsidie ook wordt/is bijgedragen aan de beoogde maatschappelijke doelen (ex-ante , ex-durante en ex-post)?
Bevindingen op hoof
Bevindingen op hoofdlijnen: • ß Ex-ante kan viatoetsing het opnemen van doelen in subsidieregelingen en -voorwaarden aanvragen Een ex-post bij kleinere vindt niet plaats omdat gestuurd worden ook op het bijdragen aan doelen.vanUit devoorgaande de toekenning gelijk de vaststelling subsidie isparagraaf (geen blijkt dat de verbinding beleid en subsidies in de regelingen algemeen en in de regeluit verantwoording). tussen Bij grotere subsidieontvangende organisaties blijkt weinig de casusanalyse concreet en specifiek dat in de is. verantwoording merendeels niet expliciet wordt aangegeven • Ex-durante (bij aan de aanvraag) welke doelen wordtdemet gesubsidieerde name bij grote subsidieontvangende activiteiten hebben bijgedragen.(vooral Wel wordt gerapporteerd de uitgevoerde activiteiten. organisaties de subsidies die wordenover verstrekt vanuit de Regeling professionele instellingen) vooraf ingeschat of met het verstrekken van de subsidie ook wordt bijgedragen aan de beoogde maatschappelijke doelen zo blijkt Onderbouwing uit de casusanalyse. Bij kleinere subsidieaanvragen is dat vanuit de casusanalyse niet herleidbaar. Bij aanvragen tot € 50. 000 is de toekenning ook gelijk de vaststelling van de
Subsidiebeleid Sittard-Geleen
44
Rekenkamer Sittard-Geleen
•
•
Bij grote subsidieontvangende organisaties is sprake van ex-durante toetsing op bijdrage aan het doelbereik door een cyclus van ambtelijk en bestuurlijk overleg. Dat kan ook leiden tot tussentijdse aanpassingen. Een ex-post toetsing bij kleinere aanvragen vindt niet plaats omdat de toekenning ook gelijk de vaststelling van de subsidie is (geen verantwoording). Bij grotere subsidieontvangende organisaties blijkt uit de casusanalyse dat in de verantwoording merendeels niet expliciet wordt aangegeven aan welke doelen de gesubsidieerde activiteiten hebben bijgedragen. Wel wordt gerapporteerd over de uitgevoerde activiteiten.
Onderbouwing Bij aanvragen tot € 50. 000 is de toekenning ook gelijk de vaststelling van de subsidie. Verantwoording wordt daar niet gevraagd. Bij deze subsidieontvangers is alleen sprake van een ex-ante toetsing (bij de beoordeling van de aanvraag) op de bijdrage aan beoogde maatschappelijke doelen. Uit de casusanalyse blijkt dat van de 19 aanvragen waarbij de toekenning ook gelijk de vaststelling is: • Bij 3 aanvragen sprake is van een expliciete verwijzing naar doelen bij de aanvraag. • Bij 9 aanvragen geen verwijzing is naar doelen. • Bij 7 aanvragen een mogelijke aanwijzing is voor een relatie met doelen omdat bijvoorbeeld een activiteitenoverzicht is bijgevoegd. Bij de grote subsidieontvangende organisaties (11 in casusanalyse) waar sprake is van verantwoording is vaker wel (6 keer) sprake van een verwijzing naar gemeentelijke doelen dan niet (1 keer) of deels/mogelijk (4 keer) bij de aanvraag (ex-ante). In de beschikkingen is sprake van afspraken over uit te voeren activiteiten de besteding van middelen en te realiseren prestaties. Uit de interviews en bij sommige casussen blijkt dat tussentijds rapportages worden aangeleverd voor een ex-durante toetsing. Sowieso is bij professionele instellingen sprake van reguliere tussentijdse contactmomenten (minimaal 2 keer per jaar) op ambtelijk en bestuurlijk niveau.
In die gesprekken wordt ingegaan op de vraag of activiteiten worden gerealiseerd en of deze aanpassing behoeven. In de ontvangen verantwoording (ex-post) bij de onderzochte casussen wordt in de meeste verantwoordingen (10) niet expliciet verwezen naar de bijdrage aan de maatschappelijke doelen. In één geval is daar wel sprake van. ,
Uit de interviews met de ambtelijke organisaties blijkt dat bij verschillende beleidsthema’s gestuurd wordt op output in de vorm het aantal leden deelnemers en bezoekers daarmee kan de deelname aan activiteiten worden bepaald. Daarmee wordt bepaald of de subsidieverstrekking heeft bijgedragen aan doelen van de gemeente. ,
,
Subsidiebeleid Sittard-Geleen
45
Rekenkamer Sittard-Geleen
Zeker bij de grote groep structurele vrijwilligerssubsidies gaat het niet (direct) om de bijdrage aan de gemeentelijke doelen. Het betreft hier meer een waardering voor de activiteiten van deze vrijwilligersorganisaties. Denk aan deelname aan culturele activiteiten gebruik van accommodaties deelname aan beweegprogramma’s et cetera. Bij andere grote instellingen is het lastiger te bepalen volgens respondenten. Dat geldt met name bij welzijn en jeugd en bij subsidies die voor experimenten (zoals Stadslabs) worden verstrekt. ,
,
Perspectief subsidieontvangers Voornamelijk voor de kleinere subsidie-aanvragende organisaties geldt dat bij de aanvraag van subsidie al niet duidelijk is aan welke gemeentelijke doelen de activiteit(en) moet(en) bijdragen. Hierdoor weten zij ook niet of zij hebben bijdragen aan gemeentelijke doelen met deze activiteit(en). Grotere instellingen in de gemeente geven aan dat de activiteiten die zij uitvoeren bijdragen aan gemeentelijke doelen. Dit weten zij omdat zij regelmatig in gesprek zijn met de gemeente over gemeentelijke doelen en opgaven. Grote instellingen geven ook aan dat omdat niet gewerkt wordt met (concrete) KPI’s en streefwaarden zij op zoek zijn naar andere manieren van sturing op doelbereik. Zo gaf een grote subsidie ontvangende instelling aan dat zij (constante) gesprekken heeft met de gemeente over de productiviteit tarieven en overhead. ,
,
3. 3 Toetsing normenkader Voor de toetsing aan de norm werken we met de volgende termen in volgorde van niet voldoen tot voldoen: • Voldoet niet: dit betekent dat op geen enkele wijze (0%) wordt voldaan aan de norm. •
Voldoet beperkt: dit betekent dat voor een klein deel (=50%) < wordt voldaan aan de norm
• •
•
Voldoet merendeels: dit betekent dat voor een groter deel (50% > < 75%) wel dan niet wordt voldaan aan de norm. Voldoet grotendeels: dit betekent dat voor een zeer groot gedeelte (75%) wordt > voldaan aan de norm. Voldoet: dit betekent dat volledig (100%) wordt voldaan aan de norm.
Subsidiebeleid Sittard-Geleen
,
46
Rekenkamer Sittard-Geleen
Normen
Toetsing
7) In de regels waar subsidieaanvragen aan moeten voldoen staan doelen (en eventueel aan deze doelen gekoppelde indicatoren)
Voldoet beperkt. In de verreweg de meeste regelingen zijn concrete doelen en indicatoren niet genoemd en/of is de relatie met het beoogde maatschappelijk effect niet eenduidig (meetbaar). Met name kleinere subsidieontvangers zijn beperkt bekend met gemeentelijke doelen en opgaven.
,
geformuleerd die concreet zijn en gekoppeld worden aan de maatschappelijke doelen van de gemeente.
8) De gemeente maakt (middels beschikkingen) i. r. t. deze doelen met
Voldoet grotendeels. Hoewel de link met de doelen niet overal duidelijk is worden in de beschikkingen veelal afspraken benoemd over uit te voeren activiteiten de te realiseren prestaties en de besteding van de subsidies. Hierop wordt gemonitord en geëvalueerd in beperkte mate op effect. Dit geldt voor de subsidies van € 50. 000 of meer. Hiervoor geldt namelijk een verantwoordingsplicht. ,
subsidieontvangers objectieve en transparante afspraken over de uit te voeren activiteiten de te realiseren prestaties en/ of de besteding van de subsidies. Deze afspraken worden aantoonbaar gemonitord en geëvalueerd.
,
,
Subsidiebeleid Sittard-Geleen
,
47
Rekenkamer Sittard-Geleen
4. Bevindingen doelmatigheid
4. 1 Inleiding In dit hoofdstuk zijn de bevindingen de doelmatigheid van het subsidiebeleid van de gemeente Sittard-Geleen opgenomen. Eerst zijn in de rode kaders de bevindingen per deelvraag op hoofdlijnen weergegeven gevolgd door een onderbouwing van dat antwoord. Het hoofdstuk sluit af met een toetsing aan het normenkader. De snelle lezer kan volstaan met het lezen van de beantwoording op hoofdlijnen in de rode kaders. ,
In dit hoofdstuk worden de volgende deelvragen behandeld: 9. (Hoe) wordt geëvalueerd of de gemaakte kosten in verhouding staan met de prestaties en behaalde maatschappelijke doelen? 10. (Hoe) wordt geëvalueerd of met een andere verdeling van subsidies over de subsidieontvangers misschien doelmatiger resultaten behaald kunnen worden? 11. (Hoe) wordt afgewogen of subsidiëring het meest geëigende instrument is om de doelen mee te realiseren?
4. 2 Bevindingen doelmatigheid 9.
(Hoe) wordt geëvalueerd of de gemaakte kosten in verhouding staan met de prestaties en behaalde maatschappelijke doelen?
Bevindingen op hoofdlijnen: • Voor kleinere subsidies die worden verstrekt uit verschillende regelingen wordt geen verantwoording gevraagd en wordt niet expliciet gestuurd op doelmatigheid tijdens en na de uitvoering van de activiteiten die zijn gesubsidieerd. • Voor grotere subsidies wordt volgens respondenten in directe overleggen de sturing op doelbereik en financiën meegenomen. Er is in beperkte mate sprake van sturing op gerealiseerde kosten in verhouding tot gerealiseerde prestaties en doelen.
Subsidiebeleid Sittard-Geleen
48
Rekenkamer Sittard-Geleen
Onderbouwing De begrotings- en verantwoordingssystematiek in de planning- en control cyclus kent een opbouw volgens programma’s en de voorgeschreven taakvelden. In een groot deel van deze taakvelden worden subsidies verstrekt. In de jaarstukken wordt per taakveld inhoudelijk en financieel gerapporteerd. Sturing vindt vooral plaats op over- en of onderbesteding maar of de gemaakte kosten in verhouding staan tot de prestaties en behaalde doelen wordt niet expliciet benoemd en toegelicht. In de planning- en controlcyclus wordt bij meerdere programma’s vermeld dat sprake is van subsidieverstrekking maar een expliciete relatie tussen de gemaakte kosten met subsidieverstrekking en het behalen van doelen is daarin niet gemaakt. Dit is een beeld dat uit andere onderzoeken naar het subsidiebeleid in andere gemeenten ook blijkt. ,
,
Uit het casusonderzoek blijkt in de aanvragen van de subsidies dat voor de subsidies in de categorieën € 0-15. 000 en € 15. 000-50. 000 geen duidelijke verwijzingen staan naar gemeentelijke doelstellingen of de bijdrage daaraan. Voor de subsidies in de categorie boven € 50. 000 is dit meestal wel het geval waarbij de doelen wel veelal niet concreet en smart zijn. De inhoudelijke verantwoording op de subsidie is slechts in enkele gevallen aanwezig in de dossiers van het casusonderzoek. De onderzochte professionele subsidies zijn de subsidies die zijn verstrekt voor het kalenderjaar 2023. Volgens de subsidieregeling en beschikking dienen professionele instellingen uiterlijk 1 mei van het jaar erop volgend (hier dus 1 mei 2024) hun verzoek tot subsidievaststelling in te dienen. Deze verzoeken tot subsidievaststelling worden gedurende de maanden mei/juni/juli/augustus ambtelijk beoordeeld en richting het college c. q. teammanager geleid ter besluitvorming. De verantwoordingen zijn wel ontvangen maar nog niet allemaal middels een vaststellingsbeschikking afgedaan. Daar waar aanwezig is gerapporteerd vanuit de subsidieontvanger en verantwoording is niet een op een te herleiden naar of aan te sluiten op gemeentelijke doelen. Daarmee kan vanuit het dossieronderzoek de doelmatigheid van de subsidies niet worden vastgesteld. ,
Ambtelijk geïnterviewden geven aan dat voor de subsidies in de categorieën € 0-15. 000 en € 15. 000-50. 000 de gemeente niet expliciet stuurt op doelmatigheid stuurt. Hierin worden subsidies verstrekt en wordt erop vertrouwd dat de kosten in verhouding staan tot de prestaties en de prestaties conform aanvraag worden geleverd. Voor subsidies tot € 15.000- is geen verantwoording nodig en is er vaak ook geen contact over de uitvoering en is de aanvraag met de beschikking meestal een administratief contact. Respondenten van de gemeente geven voor subsidies vanaf € 50. 000 aan dat sturing op doelmatigheid niet zozeer via de verantwoordding gaat maar via de gesprekken met de subsidieontvangende organisatie en de samenwerking die men heeft met ketenpartners. Daarnaast reageren ambtenaren ook op signalen vanuit ,
Subsidiebeleid Sittard-Geleen
49
Rekenkamer Sittard-Geleen
de maatschappij en die worden meegenomen in de regelmatige gesprekken met ketenpartners. Respondenten van de gemeente geven aan dat sturing op doelmatigheid over het algemeen niet plaats vindt. Volgens hen is het moeilijk te definiëren hoe efficiënt de aanpak is en of de gemaakte kosten in verhouding staan tot de bereikte doelen. Verder geven zij aan dat doelstellingen meestal niet SMART zijn geformuleerd en dan ook niet zijn voorzien van KPI’s met streefwaarden. Daardoor wordt vooral op gerealiseerde input (bv geld en FTE) en output (gerealiseerde activiteiten) verantwoord.12 Wel geven respondenten van de gemeente aan dat zij sturen op kostenefficiëntie. Dit doen zij dan door te kijken naar de uurtarieven. Dat is bijvoorbeeld in het programma ‘Preventie met gezag’ gebeurd door te kijken welke partij het laagste all-in uurtarief heeft. Verder sturen ambtenaren voor een aantal regelingen ook op het percentage eigen inkomsten van subsidieontvangers. Geïnterviewde raadsleden hebben de indruk dat momenteel voor subsidies in de gemeente vooral op bedragen gestuurd wordt en bijna niet op doelen. De raadsleden delen de behoefte om duidelijker kaders neer te zetten voor de inhoud bijvoorbeeld over bepaalde doelgroepen of welke doelen zij belangrijk vinden als gemeente.
Nu staan volgens deze geïnterviewde raadsleden deze doelen niet overzichtelijk op een rijtje zijn ze niet SMART en zijn ze vaak moeilijk toegankelijk. Dat maakt het lastig om te bepalen of geleverde prestaties en resultaten ook in verhouding staan tot de gemaakte kosten. ,
,
,
Perspectief subsidieontvangers Voor kleine subsidie ontvangende organisaties geldt dat zij weinig tot geen inzicht hebben in gemeentelijke doelen en opgaven. Hierdoor weten zij niet of de door hen gemaakte kosten in verhouding staan met het doelbereik. Grote subsidieaanvragers geven aan dat voor extra aanvragen voor middelgrote subsidiebedragen (tot € 50.000-) een accountantsverklaring vereist is. Meerdere instellingen geven hierover aan dat deze kosten niet in verhouding staan tot de het toegekende subsidiebedrag. Een aantal grote subsidie ontvangende instellingen geven aan dat zij sturing ervaren op productiviteit tarieven en overhead. Subsidieontvangers hebben behoefte aan meerjarige subsidieafspraken. ,
,
12
Dit beeld treffen de onderzoekers in andere gemeenten ook aan.
Subsidiebeleid Sittard-Geleen
50
Rekenkamer Sittard-Geleen
10. (Hoe) wordt geëvalueerd of met een andere verdeling van subsidies over de subsidieontvangers misschien doelmatiger resultaten behaald kunnen worden?
Bevindingen op hoofdlijnen: • De gemeente Sittard-Geleen heeft geen planning voor periodieke evaluatie van subsidies regelingen en de verordening. Op een aantal beleidsterreinen hebben evaluaties plaatsgevonden en bij andere • beleidsterreinen wordt jaarlijks intern nagegaan of aanpassingen in de subsidieregeling nodig zijn. • In geen van de ontvangen evaluaties is specifieke aandacht voor doelmatigheid. Het is daarmee niet aantoonbaar of een andere verdeling van subsidies over subsidieontvangers misschien doelmatiger is. ,
Onderbouwing Het artikel 4. 24 van de Awb stelt dat indien een subsidie op een wettelijk voorschrift berust ten minste eens in de vijf jaar een evaluatie moet plaatsvinden. Op een paar ,
uitzonderingen na vindt er geen officiële evaluatie plaats van de verordening de regelingen en de langjarige subsidierelaties in de gemeente Sittard-Geleen. Er is geen planning voor een periodieke evaluatie van de subsidies regelingen en verordening. In andere gemeenten zoals Den Haag zijn subsidieregelingen voor een vaste periode (meestal 4 jaar) vastgesteld. In de regelingen is opgenomen dat de regeling geëvalueerd wordt aan het einde van de looptijd van de regeling. ,
,
,
,
Volgens de geinterviewde gemeenteraadsleden worden evaluaties voor zover zij weten niet gedaan in lijn met de Awb bepaling dat minimaal eens per 5 jaar subsidies of regelingen/verordening moeten worden geëvalueerd. In de toegezonden documenten is één evaluatie aanwezig: de evaluatie van het evenementenbeleid Sittard-Geleen uitgevoerd door het bureau Berenschot. Hierop zijn op basis van aanbevelingen acties benoemd en vastgesteld in de gemeenteraad. Ook is in een interview melding gemaakt van een evaluatie voor de subsidie ontvangende organisatie De Domijnen die is uitgevoerd en van waaruit een plan van aanpak is gemaakt voor een transitie. Deze is echter niet ontvangen. Verder geven respondenten van de gemeente geven aan dat voor een aantal regelingen de gemeente jaarlijks intern evalueert of men de regeling gaat aanpassen of wijzigen. Als aanpassingen of wijzigingen nodig zijn dan worden deze doorgevoerd en voorgelegd aan het college en waar nodig aan de gemeenteraad. In geen van de evaluaties wordt gerapporteerd over sturing op doelmatigheid.
Subsidiebeleid Sittard-Geleen
51
Rekenkamer Sittard-Geleen
11. (Hoe) wordt afgewogen of subsidiëring het meest geëigende instrument is om de doelen mee te realiseren?
Bevindingen op hoofdlijnen: • Een algemeen beleidskader subsidies is niet aanwezig. Een beschreven afwegingskader voor de keuze voor subsidies of andere instrumenten is niet in de ontvangen documenten aangetroffen. • De afweging of subsidiering of inkoop plaatsvindt wordt per beleidsterrein gemaakt.
Onderbouwing In het casusonderzoek is in de aanvragen beoordelingen en beschikkingen niet teruggevonden dat er een afweging is gemaakt of subsidiering het meest geëigende instrument is om de doelen van de gemeente mee te realiseren. In de documentatie is een beleidsnotitie over het verstrekken van subsidies aangetroffen.13 Deze benoemt dat er ook andere instrumenten (inkoop opdrachtverlening sponsoring en samenwerkingsovereenkomsten) mogelijk zijn naast subsidies. Een afwegingskader daarvoor is in deze beleidsnotitie niet aangetroffen. Wel is er in het handboek inkoop beschreven dat er onderscheid is tussen subsidie en inkoop. De Algemene Subsidieverordening van de gemeente Sittard-Geleen gaat slechts in op subsidies en niet de keuze voor verschillende instrumenten. Uit onderzoek naar het subsidiebeleid in andere gemeenten blijkt dat er gemeenten zijn die een afwegingskader hebben voor het inzetten van subsidies inkoop en sponsoring. De praktijk is echter vaker dat als overwogen wordt om subsidie te verstrekken dat advies wordt ingewonnen bij collega’s met een juridische achtergrond. ,
,
,
,
Respondenten van de gemeente geven aan dat in sommige gevallen wel bewust is gekozen voor een regeling in plaats van een inkoopproces. De reden hiervoor was dan dat er veel verschillende aanvragers kunnen meedoen als het gaat om economie en duurzaamheid. Dan is vanwege de hoeveelheid werk voor het gemeentelijk apparaat een inkoopproces bijna niet te doen. Dit kost dan meer werk dat het opstellen van een goede regeling. In een ander geval zoals de keuze voor een subsidie of een ander instrument voor Stadslabs is de afweging een continue zoekproces waar voorlopig vanwege de maatschappelijke functie voor een subsidie is gekozen. ,
Bij andere beleidsterreinen zoals in het sociaal domein werkt de gemeente niet enkel met subsidies maar wordt ook ingekocht. Daarin kijkt de gemeente volgens respondenten vooral naar de soort activiteiten die nodig zijn. Voor individuele ,
13
Beleid en interne regels voor de toekenning van subsidies aan ondernemingen en instellingen.
Subsidiebeleid Sittard-Geleen
52
Rekenkamer Sittard-Geleen
hulpvragen wordt het zorgaanbod meestal ingekocht (maatwerk). Voor blijvende zaken zoals bijvoorbeeld de jeugdinfrastructuur werkt de gemeente met structurele subsidies. Hoewel er geen formeel afwegingskader is volgt uit het voorgaande wel dat er op het niveau van individuele regelingen wel degelijk wordt nagedacht over de vraag of het instrument subsidie het meest geëigende instrument is. ,
Respondenten van de gemeente geven ook aan dat de gemeente geen sponsorbeleid heeft en dat dit een bewuste keuze is geweest. Wel kijkt de gemeente naar andere vormen van inkomsten waarin subsidie aanvragers kunnen worden geadviseerd.
4. 3 Toetsing normenkader Voor de toetsing aan de norm werken we met de volgende termen in volgorde van niet voldoen tot voldoen: • Voldoet niet: dit betekent dat op geen enkele wijze (0%) wordt voldaan aan de norm. •
•
•
•
Voldoet beperkt: dit betekent dat voor een klein deel (=50%) < wordt voldaan aan de norm Voldoet merendeels: dit betekent dat voor een groter deel (50% > < 75%) wel dan niet wordt voldaan aan de norm. Voldoet grotendeels: dit betekent dat voor een zeer groot gedeelte (75%) > wordt voldaan aan de norm. Voldoet: dit betekent dat volledig (100%) wordt voldaan aan de norm. ,
Normen
Toetsing
9) De individuele subsidieregelingen worden
Voldoet beperkt. Formele evaluaties van subsidieregelingen zijn niet voorhanden. Wel zijn er in enkele gevallen evaluaties op beleidsniveau of voor een specifieke organisatie. Respondenten geven aan dat sommige regelingen intern worden geëvalueerd en dat daarmee indien nodig de regelingen worden aangepast of gewijzigd.
periodiek geëvalueerd en waar nodig wordt de regeling of het bovenliggende beleid aangescherpt (is overigens ook norm voor
doeltreffendheid).
10) Er is binnen de gemeente een vastgelegd
Voldoet niet. Een vastgelegd afwegingskader om te bepalen of subsidiering het meest geëigende instrument is is niet aangetroffen. Per beleidsterrein wordt er bepaald welk instrument het meest geëigend is.
afwegingskader om te bepalen of subsidiëring het meest geëigende instrument is.
Subsidiebeleid Sittard-Geleen
,
53
Rekenkamer Sittard-Geleen
5. Conclusies en aanbevelingen
5. 1 Aanleiding en onderzoeksvraag Het verstrekken van subsidies is een van de instrumenten die een gemeente tot haar beschikking heeft om beleid(sdoelstellingen) te realiseren. Hoewel de bedragen van individuele subsidies kunnen variëren van klein tot zeer groot gaan er in totaliteit vaak substantiële bedragen via subsidieverlening de deur uit. Subsidies zijn daarmee in financieel opzicht een significant beleidsinstrument dat doeltreffend doelmatig en rechtmatig ingezet dient te worden. Doel van dit onderzoek is om (meer) inzichtelijk te maken hoe en in hoeverre geborgd is dat de subsidies en subsidieregelingen van de gemeente Sittard-Geleen doeltreffend en doelmatig zijn. Ook biedt het onderzoek inzicht hoe geborgd is dat de verstrekking van subsidies overeenkomt met de uitgangspunten van relevante wet- en regelgeving (rechtmatigheid). Gemeenten kunnen het instrument subsidies inzetten op een veelheid aan onderwerpen/ thema’s/doelen. Het onderzoek ziet dan ook nadrukkelijk niet op individuele subsidie(regelingen) maar op leerpunten en ‘best practices’ vanuit de volle breedte van het instrument subsidies. ,
,
,
De centrale onderzoeksvraag luidt: In hoeverre is de gemeente Sittard-Geleen in staat op een transparante wijze de doeltreffendheid , doelmatigheid en rechtmatigheid van haar subsidies en subsidieregelingen vast te stellen?
5. 2 Samenvattende beantwoording onderzoeksvraag De samenvattende bevinding over de doeltreffendheid is dat in beperkte mate sprake is van een expliciete verbinding tussen de doelen van het gemeentelijk beleid op verschillende beleidsterreinen (wat de gemeente wil bereiken) en de activiteiten van de ontvangers van subsidies (wat de subsidieontvangers aan de doelen bijdragen). Anders gezegd: de beleidscyclus is weinig expliciet verbonden met de subsidiecyclus. Daarmee is het beperkt transparant op welke manier de gesubsidieerde activiteiten bijdragen aan de doelen van de gemeente. De verantwoording vindt veelal plaats
Subsidiebeleid Sittard-Geleen
54
Rekenkamer Sittard-Geleen
de uitvoering van de aangevraagde activiteiten maar biedt in veel gevallen weinig zicht of dit het doelbereik van de gemeente dichterbij brengt. Onderliggende verklaring hiervoor is dat de beleidsdoelen in veel gevallen abstract zijn en niet expliciet vertaald worden in toetsingscriteria voor subsidieverlening (aanvraag). Mede daarom levert de subsidieverantwoording ook weinig inzicht op in het doelbereik. over
,
De samenvattende bevinding over de doelmatigheid is dat bij kleinere subsidies die worden verstrekt bewust geen verantwoording wordt gevraagd en dus niet expliciet wordt gestuurd op doelmatigheid tijdens en na de uitvoering van de activiteiten die zijn gesubsidieerd. Voor grotere subsidies wordt volgens respondenten in directe overleggen de sturing op doelbereik en financiën meegenomen. Uit de interviews blijkt dat er weinig sturing is op gerealiseerde kosten in verhouding tot gerealiseerde prestaties en doelen. Een navolgbare op schrift gestelde analyse daarvan is niet aangetroffen. De gemeente Sittard-Geleen heeft geen planning voor periodieke evaluatie van subsidies regelingen en de verordening. In het onderzoek zijn nauwelijks op schrift gestelde evaluaties ter beschikking gesteld. In geen van de ontvangen evaluaties is specifieke aandacht voor doelmatigheid. Het is daarmee niet aantoonbaar of een andere verdeling van subsidies over subsidieontvangers misschien doelmatiger is. ,