Document · PDF

Rekenkameronderzoek Subsidiebeleid Sittard-Geleen

Raad 9 oktober 2025, gemeente Sittard-GeleenBij agendapunt: Rekenkamerrapport Subsidiebeleid Sittard-Geleen (Tillie)25.371 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Rekenkameronderzoek

Subsidiebeleid Sittard-Geleen

Rekenkamer

Sittard-Geleen

Samenstelling Voorzitter mr.

Debbie

Heesakkers

Leden drs. Erwin Maussen dr. Leon

van

Rijswijk

Contact Secretaris Debbie Steens

rekenkamer@sittard-geleen.nl Postbus

6130 AA

Sittard

www.sittard-geleen.nl/Bestuur/ GemeenteraadRekenkamer

Colofon Dit document B&A

is opgesteld door:

B.V.

Auteurs

BEA

Daer

wat

werkt

(geanonimiseerd) Niets uit deze

uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande toestemming van de samensteller en in overleg met de opdrachtgever. Deze uitgave is met grote zorgvuldigheid samengesteld. Noch de samenstellers, noch de opdrachtgever zijn aansprakelijk voor eventuele schade als gevolg van onjuistheden en/of onvolkomenheden ten gevolge van het gebruik van

deze

uitgave.

Subsidiebeleid Sittard-Geleen

Rekenkamer

Sittard-Geleen

Inhoud Voorwoord

1. Inleiding

1. 1 Aanleiding

1. 2 Onderzoeksmodel

1. 3 Onderzoeksvragen

1. 4 Normenkader

1. 5 Onderzoeksverantwoording

2. Bevindingen algemeen en rechtmatigheid/kaders 2. 1 Inleiding

14 14

2. 2 Bevindingen aard en omvang subsidies en verantwoordelijkheidsverdeling

2. 3 Bevindingen rechtmatigheid kaders en grondslagen

2. 4 Toetsing normenkader

3. Bevindingen doeltreffendheid

3. 1 Inleiding

3. 2 Bevindingen doeltreffendheid

3. 3 Toetsing normenkader

4. Bevindingen doelmatigheid

4. 1 Inleiding

4. 2 Bevindingen doelmatigheid

4. 3 Toetsing normenkader

5. Conclusies en aanbevelingen

5. 1 Aanleiding en onderzoeksvraag 5. 2 Samenvattende beantwoording onderzoeksvraag

5. 3 Conclusies

56 58

5. 4 Aanbevelingen

Subsidiebeleid Sittard-Geleen

Rekenkamer Sittard-Geleen

Bijlagen 1 Geraadpleegde bronnen

Bijlagen 2 Overzicht regelingen

6. Bestuurlijke reactie

7. Nawoord

Subsidiebeleid Sittard-Geleen

Rekenkamer Sittard-Geleen

Voorwoord De Rekenkamer Sittard-Geleen heeft in 2024 onderzoek gedaan naar de doelmatigheid doeltreffendheid en rechtmatigheid van het subsidiebeleid van de gemeente SittardGeleen. Er is bewust gekozen voor een brede insteek. Niet de individuele subsidies of subsidieregelingen staan centraal maar de inzet van het instrument subsidie.

De centrale onderzoeksvraag luidt dan ook: In hoeverre is de gemeente Sittard-Geleen in staat op een transparante wijze de doeltreffendheid , de doelmatigheid en de rechtmatigheid van haar subsidies en subsidieregelingen vast te stellen.

Het is belangrijk om inzicht te hebben of een subsidie effectief is. Het verstrekken van subsidies is geen doel op zich het is een van de instrumenten die de gemeente tot haar beschikking heeft om beleidsdoelstellingen te realiseren. En daarnaast is het ook een financieel omvangrijk instrument. ,

Het rapport geeft inzicht in hoeverre en hoe geborgd is dat de subsidies en subsidieregelingen van de gemeente Sittard-Geleen doeltreffend en doelmatig zijn. Ook wordt inzichtelijk gemaakt in hoe geborgd is dat de verstrekking van subsidies overeenkomt met de uitgangspunten van relevante wet- en regelgeving. We willen zowel de gemeenteraad als het college met dit rapport handvatten bieden om het zicht op (de resultaten van) subsidieverlening te verbeteren. Immers inzicht in de inzet van subsidies in relatie tot de gemeentelijke doelen is belangrijk voor het college in de uitvoering maar ook wezenlijk voor de gemeenteraad om haar kaderstellende en controlerende rol goed te (kunnen) vervullen. Wij hopen dat dit rapport een nuttige onderlegger is voor een constructief gesprek hierover. De rekenkamer dankt B&A voor haar rapport en de bestuurders ambtenaren en andere betrokkenen voor hun bijdrage aan dit rapport. ,

Debbie Heesakkers Voorzitter Rekenkamer Gemeente Sittard-Geleen

Subsidiebeleid Sittard-Geleen

Rekenkamer Sittard-Geleen

1. Inleiding

1. 1 Aanleiding Het verstrekken van subsidies is een van de instrumenten die een gemeente tot haar beschikking heeft om beleid(sdoelstellingen) te realiseren. Hoewel de bedragen van individuele subsidies kunnen variëren van klein tot zeer groot gaan er in totaliteit vaak substantiële bedragen via subsidieverlening de deur uit. Subsidies zijn daarmee in financieel opzicht een significant beleidsinstrument dat doeltreffend doelmatig en rechtmatig ingezet dient te worden. Doel van dit onderzoek is om (meer) inzichtelijk te maken hoe en in hoeverre geborgd is dat de subsidies en subsidieregelingen van de gemeente Sittard-Geleen doeltreffend en doelmatig zijn. Ook biedt het onderzoek inzicht hoe geborgd is dat de verstrekking van subsidies overeenkomt met de uitgangspunten van relevante wet- en regelgeving (rechtmatigheid). Gemeenten kunnen het instrument subsidies inzetten op een veelheid aan onderwerpen/ thema’s/doelen. Het onderzoek ziet dan ook nadrukkelijk niet op individuele subsidie(regelingen) maar op leerpunten en ‘best practices’ vanuit de volle breedte van het instrument subsidies. ,

1. 2 Onderzoeksmodel De Rekenkamer onderscheidt voorwaarden voor een effectief efficiënt en rechtmatig subsidiebeleid: a. De aanwezigheid van een helder subsidiebeleidskader en heldere beleidsinhoudelijke doelen. De effectiviteit van het subsidie-instrument is sterk afhankelijk van de kwaliteit van het subsidiebeleid zelf (vormen van subsidies en toetsingscriteria) maar ook van de helderheid van de beleidsinhoudelijke doelen of maatschappelijke resultaten die de gemeente wil bereiken. Met de verstrekking van subsidie zullen maatschappelijke doelstellingen alleen worden bereikt als deze tevoren zijn geconcretiseerd en vertaald in toetsingscriteria voor het verstrekken van subsidies. (zie ook doeltreffendheid in navolgende figuur subsidiehuis en deelvraag 7 en 8) b. Transparantie en eenduidigheid in de bevoegdheids- en verantwoordelijkheidsverdeling. De gemeente is opdrachtgever en bepaalt de ,

Subsidiebeleid Sittard-Geleen

Rekenkamer Sittard-Geleen

prestaties op grond van haar beleidsdoelstellingen. De gemeente zorgt voor de condities (financieel organisatorisch) waaronder subsidie-ontvangende organisaties deze prestaties kunnen leveren. Deze organisaties leggen met afgesproken regelmaat verantwoording af aan de gemeente over door hen bereikte prestaties. Daarbij past de controle op het bestede geld. (zie ook overzicht en rechtmatigheid in navolgende figuur subsidiehuis en deelvraag 3 en 9) Duidelijkheid over de te leveren prestaties: Zonder heldere afspraken over te leveren prestaties bij de subsidieverstrekking blijft in het ongewisse of de beoogde doelen van de gemeente bereikt worden en of de middelen zijn ingezet voor datgene waarvoor het beoogd was. Is sprake van een logisch raamwerk: wordt aannemelijk gemaakt hoe de te subsidiëren activiteiten bijdragen aan het gemeentelijk doelbereik? (zie ook overzicht en rechtmatigheid in navolgende figuur subsidiehuis en deelvraag 5 en 8) Een op het bovenstaande geënt en eenduidig toegepast proces van subsidieverstrekking. Het proces van subsidieverstrekking dient eenduidig in lijn met de Awb en eigen ASV navolgbaar en werkbaar te zijn voor zowel de verstrekkers als de ontvangers van subsidie. Dit is zowel eenduidigheid voor de verschillende aanvragers als gedurende de jaren waarop de ASV van toepassing is.

(zie ook overzicht en rechtmatigheid in navolgende figuur subsidiehuis en deelvraag 5 en 6) Periodieke evaluatie van de subsidieverstrekking. De Algemene wet bestuursrecht (art 4. 24) vraagt van overheden om het subsidiebeleid periodiek te evalueren. Dat veronderstelt dat de gemeente zelf op het niveau van ASV regelingen en individuele subsidies evalueert of de subsidieverstrekking goed wordt toegepast en of de subsidieverstrekking bijdraagt aan het doelbereik. (zie ook doelmatigheid en rol van de raad in navolgende figuur subsidiehuis zie deelvraag 4 9 10 en 11) ,

Deze voorwaarden zijn grafisch weergegeven in het ‘subsidiehuis’. Dit ‘subsidiehuis’ fungeert als onderzoeksmodel. De Rekenkamer verwacht dat rekening is gehouden met de voorwaarden in zowel de inrichting van de subsidies in Sittard-Geleen als de toepassing in de praktijk. Door zowel normen aan de inrichting als aan de toepassing te verbinden kan antwoord worden gegeven op de centrale onderzoeksvraag. ,

Subsidiebeleid Sittard-Geleen

Rekenkamer Sittard-Geleen

Subsidiehuis Inrichting / beoogd

Toepassing in praktijk

Gehanteerde omschrijving subsidie soorten en vormen subsidie relatie met Awb verordeningen en regelingen beleidsterreinen

Overzicht

, ,

Subsidiekaders en -plafonds te hanteren stappen en procedures administratieve last aanvragers ,

Rechtmatigheid

Daadwerkelijk verleende subsidies naar soort vorm en beleidsterrein en verdeling verantwoordelijkheidsverdeling en voldoen aan Awb ,

Daadwerkelijke doorlopen procedures bij subsidies toepassing AWB en ﬁnanciële kaders gerealiseerde doorlooptijden ,

Vertaling doelen in subsidiecriteria eisen aan aanvraag en verantwoording ,

Afspraken over periodieke evaluatie van subsidieregelingen en -instrumentarium. Afwegingskader toepassing subsidie-instrument Beoogde rollen en taken raad

Subsidiebeleid Sittard-Geleen

Toepassing subsidiecriteria in

Doeltreﬀendheid

proces van aanvraag en

verantwoording monitoring afzonderlijke prestaties i. r. t. doelbereik ,

Doelmatigheid

Uitgevoerde evaluaties (niveau regeling ASV) en toepassing afwegingskader

Rol raad

Daadwerkelijke informatiepositie en rolinvulling raad

Rekenkamer Sittard-Geleen

1. 3 Onderzoeksvragen De centrale vraag voor dit onderzoek is:

In hoeverre is de gemeente Sittard-Geleen in staat op een transparante wijze de doeltreffendheid , doelmatigheid en rechtmatigheid van haar subsidies en subsidieregelingen vast te stellen?

Daarbij zijn onderstaande deelvragen geformuleerd:

Algemeen 1.

2. 3.

Is voor een jaarschijf (voor dit onderzoek 2022 2023 en 2024) objectief en transparant vast te stellen wat aard en omvang van het totaal aan verstrekte subsidies cq subsidiemogelijkheden is (begroting en realisatie)? Zijn deze gegevens voor raad en belanghebbenden op een toegankelijke manier ontsloten? ,

Hoe zijn de verantwoordelijkheden voor het verstrekken en controleren van subsidies verdeeld tussen gemeenteraad College en (binnen de) ambtelijke organisatie? Op welke wijze is/wordt de gemeenteraad betrokken bij en geïnformeerd over ,

de doelstellingen de uitvoering de resultaten en de inzet van middelen van (diverse) subsidies? ,

Rechtmatigheid/kaders 5.

Welke kaders/grondslagen en spelregels zijn van toepassing op het verstrekken van subsidies?

Bieden deze kaders voldoende objectieve en transparante regels voor het toekennen en vaststellen van een subsidie?

Doeltreffendheid 7. 8.

Zijn de doelen die met subsidies worden nagestreefd concreet gemaakt ook i. r. t. de achterliggende maatschappelijke doelen? (Hoe) wordt vastgesteld of met het verstrekken van subsidie ook wordt/is bijgedragen aan de beoogde maatschappelijke doelen (ex-ante ex-durante en ,

ex-post)?

Doelmatigheid 9.

(Hoe) wordt geëvalueerd of de gemaakte kosten in verhouding staan met de prestaties en behaalde maatschappelijke doelen?

Subsidiebeleid Sittard-Geleen

Rekenkamer Sittard-Geleen

10.

(Hoe) wordt geëvalueerd of met een andere verdeling van subsidies over de

11.

subsidieontvangers misschien doelmatiger resultaten behaald kunnen worden? (Hoe) wordt afgewogen of subsidiëring het meest geëigende instrument is om de doelen mee te realiseren?

1. 4 Normenkader Dit onderzoek richt zich op de doeltreffendheid rechtmatigheid doelmatigheid en transparantie van het instrument subsidies. De volgende normen zijn gehanteerd om deze te beoordelen: ,

Norm

Kader

1. Is voor een jaarschijf (voor dit onderzoek 2022 2023 en 2024) objectief en transparant vast te stellen wat aard en omvang van het totaal aan verstrekte

Een compleet totaaloverzicht naar aard en omvang van zowel alle beschikbare subsidieregelingen als verstrekte subsidies is beschikbaar voor de jaren 2022 2023 en 2024 (voor 2024 zal uiteraard nog geen compleet overzicht van toegekende subsidies beschikbaar zijn).

subsidies cq subsidiemogelijkheden is (begroting en realisatie)?

2. Zijn deze gegevens voor raad en belanghebbenden op een toegankelijke manier ontsloten?

De gegevens onder 1 zijn via deskresearch makkelijk te achterhalen.

3. Hoe zijn de verantwoordelijkheden

De verdeling van de verantwoordelijkheden ligt eenduidig vast in bijvoorbeeld de ASV de mandaatregeling en in eventuele subsidieregels. Het vier-ogen principe wordt toegepast.

het verstrekken en controleren van subsidies verdeeld tussen gemeenteraad voor

(binnen de) ambtelijke organisatie? College en

4. Op welke wijze is/wordt de gemeenteraad betrokken bij en geïnformeerd over de doelstellingen de uitvoering de resultaten en de inzet van

Er wordt minimaal voldaan aan artikel 4. 24 van de Awb maar bij voorkeur frequenter en breder. ,

middelen van (diverse) subsidies? 5. Welke kaders/grondslagen en spelregels zijn van toepassing op het verstrekken van subsidies?

Subsidiebeleid Sittard-Geleen

Er wordt voldaan

aan

titel 4. 2 van de Awb

en er zijn eenduidige spelregels en wer-

kafspraken voor subsidieverlening.

Rekenkamer Sittard-Geleen

6. Bieden deze kaders voldoende objectieve en transparante regels voor het toekennen en vaststellen van een

De regels voor het toekennen en vaststellen van subsidie zijn vooraf bekend bij belanghebbenden en zijn eenduidig en objectief. Alle belanghebbenden hebben gelijke mogelijkheden voor het aanvragen/ontvangen

subsidie?

van een subsidie.

7. Zijn de doelen die met subsidies worden nagestreefd concreet gemaakt ook i. r. t. de achterliggende maatschappelijke

In de regels waar subsidieaanvragen aan moeten voldoen staan doelen (en eventueel aan deze doelen gekoppelde indicatoren) geformuleerd die concreet zijn en gekoppeld worden aan de maatschappelijke doelen van de gemeente.

doelen?

8. (Hoe) wordt vastgesteld of met het verstrekken van subsidie ook wordt/is bijgedragen aan de beoogde maatschappelijke doelen (ex-ante exdurante en ex-post)?

De gemeente maakt (middels beschikkingen) i. r. t. deze doelen met subsidieontvangers objectieve en transparante afspraken over de uit te voeren activiteiten de te realiseren prestaties en/of de besteding van de subsidies. Deze afspraken worden aantoonbaar gemonitord en geëvalueerd.

9. (Hoe) wordt geëvalueerd of de gemaakte kosten in verhouding staan met de prestaties en behaalde maatschappelijke doelen?

De individuele subsidieregelingen worden periodiek geëvalueerd en waar nodig wordt de regeling of het bovenliggende beleid aangescherpt (is overigens ook norm voor

doeltreffendheid). 10. (Hoe) wordt geëvalueerd of met een andere verdeling van subsidies over de subsidieontvangers misschien doelmatiger resultaten behaald kunnen worden?

Er is binnen de gemeente een vastgelegd afwegingskader om te bepalen of subsidiering het meest geëigende instrument is.

11. (Hoe) wordt afgewogen of subsidiëring het meest geëigende instrument is om de doelen mee te

Beschrijvende vraag

geen norm.

realiseren?

Subsidiebeleid Sittard-Geleen

Rekenkamer Sittard-Geleen

1. 5 Onderzoeksverantwoording Het onderzoek heeft bestaan uit een aantal fasen. Gestart is (1) met een documentstudie. Het voornaamste doel van de documentstudie was het verkrijgen van inzicht in de inrichting van het subsidiebeleid (de kaders en doelstellingen van de subsidieregelingen en wat wordt verstaan onder subsidies) en hoe deze inrichting tot uiting komt in de praktijk (het aanvraagproces). Hiervoor zijn de Algemene Subsidieverordening (ASV) en de regelingen geanalyseerd. In deze fase is ook een overzicht gemaakt van de verstrekte subsidies en de daarmee gepaard gaande uitgaven. In de bijlage zijn de geraadpleegde documenten weergegeven. De tweede fase bestond uit het uitvoeren van een casusonderzoek naar verleende subsidies. In totaal 30 subsidieverstrekkingen zijn onderzocht verdeeld over verschillende beleidsthema’s en regelingen. Gestreefd is naar een ‘dekking’ over zoveel mogelijk regelingen en beleidsthema’s variërend in omvang van de verstrekte subsidies. Door hiervoor te kiezen ontstaat over de breedte van het subsidiebeleid een beeld. Door per regeling een aantal casussen te selecteren wordt voorkomen dat bevindingen slechts een enkele waarneming betreffen.

In de interviews met de ambtelijke organisatie is gesondeerd in hoeverre hetgeen aangetroffen is in het casusonderzoek ook representatief is voor andere subsidieverstrekkingen op hetzelfde beleidsterrein of binnen de regeling. Dit werd ambtelijk bevestigd. Per dossier zijn de volgende documenten opgevraagd: ,

• • • • •

De aanvraag De onderbouwing en motivatie van de beoordeling op aanvraag De beschikking Tussentijdse communicatie met de aanvrager Ontvangen verantwoording en de vaststelling

In bijlage 1 zijn de geselecteerde casussen weergegeven. Op basis van dit casusonderzoek is de derde fase uitgevoerd: veldwerk onder achtereenvolgens beleidsmedewerkers en subsidieverstrekkers actief op de beleidsterreinen van de geselecteerde casussen in het casusonderzoek wethouder 15 subsidieontvangers (geselecteerd uit de 30 casusonderzoeken) en een groepsgesprek met vertegenwoordigers van de raad. In de interviews stonden voor wethouder en ambtelijke respondenten de volgende gespreksonderwerpen centraal: • Wijze waarop voor raad en belanghebbenden gegevens over subsidieverstrekking zijn ontsloten • Verantwoordelijkheidsverdeling voor het verstrekken en controleren van subsidies • Wijze waarop de gemeenteraad betrokken is bij en geïnformeerd wordt over de ,

Subsidiebeleid Sittard-Geleen

Rekenkamer Sittard-Geleen

doelstellingen de uitvoering de resultaten en de inzet van middelen van (diverse) subsidies Gehanteerde kaders/grondslagen en spelregels van toepassing op het verstrekken van subsidies en mate waarin die voldoende objectieve en transparante regels voor het toekennen en vaststellen van een subsidie bevatten Wijze waarop gestuurd wordt op doelen met subsidieverstrekking en mate waarin die doelen ook voldoende concreet en sturend zijn Wijze waarop wordt vastgesteld of met het verstrekken van subsidie ook wordt/is bijgedragen aan de beoogde maatschappelijke doelen Sturing op en evaluatie van verhouding gemaakte kosten en de prestaties en behaalde maatschappelijke doelen Sturing op verdeling van subsidies over de subsidieontvangers om doelmatiger resultaten te behalen Aanwezigheid en toepassing van afwegingskader of subsidiëring het meest geëigende instrument is ,

•

Bij de subsidieontvangers stonden de volgende gespreksonderwerpen centraal: • Ervaringen met proces van aanvragen en verantwoorden Oordeel over objectieve en transparante regels voor het toekennen en vaststellen • van een subsidie • Wijze waarop door de subsidieontvanger en de gemeente gestuurd wordt op doelen met subsidieverstrekking en mate waarin die doelen ook voldoende concreet en sturend zijn • Wijze waarop wordt vastgesteld of met het verstrekken van subsidie ook wordt/is bijgedragen aan de beoogde maatschappelijke doelen In het groepsgesprek met een vertegenwoordiging van de raad (vier deelnemers) zijn de volgende gespreksonderwerpen besproken: • De informatieverstrekking over subsidies aan de raad (financieel en inhoudelijk) • De mate waarin de raad met deze informatie de controlerende rol kan vervullen • De kaderstellende rol van de raad en hoe deze ingevuld is • Wensen en behoeften om de controlerende en kaderstellende rol beter te kunnen invullen In bijlage 1 is aangegeven met welke respondenten gesproken is. De laatste fase heeft bestaan uit het opstellen van een nota van bevindingen gevolgd door ambtelijk en bestuurlijk wederhoor (PM). ,

Subsidiebeleid Sittard-Geleen

Rekenkamer Sittard-Geleen

2. Bevindingen algemeen rechtmatigheid/kaders

2. 1 Inleiding In dit hoofdstuk zijn de bevindingen algemeen en over de rechtmatigheid en kaders over het subsidiebeleid van de gemeente Sittard-Geleen opgenomen. Eerst zijn in de rode kaders de bevindingen per deelvraag op hoofdlijnen weergegeven gevolgd door een onderbouwing van dat antwoord. Het hoofdstuk sluit af met een toetsing aan het normenkader. De snelle lezer kan volstaan met het lezen van de beantwoording op hoofdlijnen in de rode kaders. ,

In dit hoofdstuk zijn de volgende deelvragen beantwoord:

Algemeen 1.

2. 3.

doelstellingen de uitvoering de resultaten en de inzet van middelen van (diverse) subsidies? ,

Rechtmatigheid/Kaders 5. 6.

Welke kaders/grondslagen en spelregels zijn van toepassing op het verstrekken van subsidies? Bieden deze kaders voldoende objectieve en transparante regels voor het toekennen en vaststellen van een subsidie?

Subsidiebeleid Sittard-Geleen

Rekenkamer Sittard-Geleen

2. 2 Bevindingen aard en omvang subsidies en verantwoordelijkheidsverdeling 1.

•

Is voor een jaarschijf (voor dit onderzoek 2022 , 2023 en 2024) objectief en transparant vast te stellen wat aard en omvang van het totaal aan verstrekte subsidies c. q. subsidiemogelijkheden is (begroting en realisatie)?

Bevindingen op hoofdlijnen: In de openbare programmabegroting is niet per programma gespecificeerd hoeveel subsidie beschikbaar is. Ook bevatten de programmabegroting en de jaarrekening geen specificaties van beoogde dan wel verstrekte subsidies. Wel is er een subsidieregister dat op de gemeentelijke website gepubliceerd wordt. Hierin is inzichtelijk vanuit welke regeling subsidies zijn verstrekt. Daarmee is ook duidelijk wat de aard van de subsidie is in termen van de vorm waarbij ook specifiek wordt aangegeven of de subsidie incidenteel danwel structureel van aard is. Uit het onderzoek is gebleken dat het subsidieregister zoals dat bij de start van het onderzoek op de gemeentelijke website werd aangetroffen niet compleet is. Na meerdere aanvullingen vanuit de documentenstudie en n. a. v. interviews met ambtelijk vertegenwoordigers en raadsleden is een aangepast overzicht van verstrekte subsidies opgesteld. De rekenkamer heeft niet onomstotelijk kunnen vaststellen of dit overzicht compleet is. Uit dit overzicht blijkt dat in 2023 voor 149 miljoen euro aan subsidies is verstrekt. Dit bedrag is via het openbaar subsidieregister of de openbare programmabegroting niet te koppelen aan de begroting (beschikbare subsidiemogelijkheden).

Verklaringen vanuit de ambtelijke organisatie voor het niet compleet zijn van het subsidieregister zijn ondermeer het niet tijdig bijwerken van het subsidieregister (als gevolg van personele onderbezetting) en het wel of niet gebruiken van het registratiesysteem. De sturing op beschikbare en gerealiseerde subsidies verschilt per afdeling. Soms wordt gewerkt met eigen overzichten andere teams maken gebruik van de afdeling financiën om hen daarin te ondersteunen. ,

•

Onderbouwing In de openbare programmabegroting is niet per programma gespecificeerd hoeveel subsidie beschikbaar is. Ook bevatten de programmabegroting en de jaarrekening geen specificaties van beoogde dan wel verstrekte subsidies. Dit is in andere gemeenten zoals Den Helder en Maastricht bijvoorbeeld wel het geval. Het instrument subsidie is in de programmabegroting bij meerdere programma’s wel genoemd als

Subsidiebeleid Sittard-Geleen

Rekenkamer Sittard-Geleen

beleidsinstrument. Uit de interviews met de ambtelijke organisatie blijkt dat als geen subsidieplafonds in de subsidieregelingen zijn opgenomen in de interne begroting wel is vastgelegd welk deel van het beschikbare budget (bijvoorbeeld voor structurele subsidies aan instellingen) is gereserveerd voor subsidieverstrekking. Uit de interviews met de ambtelijke organisatie blijkt dat als extra middelen nodig zijn en dit niet binnen de begroting (van het programma) kan worden opgelost dit vraagt om een besluit van het college. Indien nodig volgt een besluit van de raad. ,

De gemeente heeft een openbaar subsidieregister dat op de gemeentelijke website gepubliceerd wordt (op moment van onderzoek was de versie 2024 Q1 beschikbaar). In dat register worden ontvangers regelingen bedragen en aard (incidenteel of structureel) benoemd. Niet inzichtelijk wordt gemaakt hoe de verstrekte subsidies zich verhouden tot het beschikbare en begrote bedrag en binnen welk begrotingsprogramma deze vallen. Een verwijzing naar gemeentelijke doelen of programma’s (zoals bijvoorbeeld in het openbaar subsidieregister van de gemeente Amsterdam Den Haag) per subsidieontvanger is niet in het register opgenomen. Gedurende het onderzoek is meermaals gebleken dat het subsidieregister niet compleet en volledig is. Bijvoorbeeld doordat tijdens interviews met raadsleden en beleidsambtenaren subsidies genoemd werden die niet in het overzicht stonden of omdat er geen subsidies in het overzicht zaten voor bepaalde subsidieregelingen die wel uit de documentenstudie bleken. Op basis van steeds aangevulde overzichten is het onderstaande overzicht van verstrekte subsidies over het jaar 2023 opgesteld. Daarbij is een onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele subsidies onderverdeeld naar beleidsthema’s. De subsidies op het gebied van cultuur (van instelling Domijnen) en de subsidie van de sportstichting zijn hierin nog niet opgenomen.

Deze zijn op moment van schrijven nog niet nagestuurd voor 2023. Hiermee is het overzicht van de verstrekte subsidies en bedragen sowieso nog niet compleet. Los van deze hiaten heeft de rekenkamer dus niet onomstotelijk kunnen vaststellen of dit overzicht compleet is. ,

Ovezicht subsidies 2023 Thema

Aantal structureel

Bedrag structureel

Aantal incidenteel

Bedrag incidenteel

Cultuur

146

€ 761.84200

€ 326.29031

Jeugd- en

€ 155.54400

€ 771.41415

Welzijn en zorg

146

€8.630.45275 ,

€ 727.13975

Sport

€ 458.38000

€ 268.07000

Overige subsidies

€ 562.64232

Accommodatiebeleid

€ 428.44271

€ 115.61100

Totaal

412

, € 10.434.66146

110

, € 2.771.16753

jongerenwerk

Subsidiebeleid Sittard-Geleen

Rekenkamer Sittard-Geleen

In totaal is in 2023 voor 149 miljoen euro aan subsidies verstrekt door de gemeente Sittard-Geleen. Dit is niet eenduidig te relateren aan de begrote en beschikbare ,

bedragen voor de subsidies vanuit het aangeleverde subsidieregister. In andere gemeenten (bijvoorbeeld Den Helder) is dit niet uit het openbaar subsidieregister helder af te leiden maar is wel in de programmabegroting of jaarrekening een overzicht opgenomen van begrote en beschikbare bedragen voor subsidies per programma. ,

Sturing op beschikbare en gerealiseerde subsidiebedragen Uit de interviews met de ambtelijke organisatie is gebleken dat de sturing op beschikbare en gerealiseerde subsidiebedragen per afdeling of beleidsthema verschilt. In het zaaksysteem Join wordt niet altijd consequent bijgehouden waardoor overzichten niet compleet zijn. Niet iedere afdeling kent daardoor de precieze aard en omvang van het totaal aantal verstrekte subsidies. Hiervoor zijn meerdere redenen zoals het niet werken met een gezamenlijk subsidieregister of personele onderbezetting waardoor het register niet volledig is bijgewerkt. Op de afdeling die zich bezighoudt met de MKB Green Deal wordt bijvoorbeeld met een gezamenlijk overzicht gewerkt waarin alle aanvragen in Excel zijn opgenomen met een totaalbedrag erbij. Voor het teamsport geldt dat zij door het team financiën worden bijgestaan om budgetuitputting in de gaten te houden. Dit geldt voor het hele team Maatschappelijke Ondersteuning. Bij Cultuur is volgens respondenten vermoedelijk sprake van onderbezetting waardoor het register niet volledig is bijgewerkt. Een aantal subsidies bijvoorbeeld voor professionele instelling de Domijnen van negen miljoen ontbrak daardoor in het subsidieregister. De sturing op de benutting van de subsidies verschilt per afdeling.

Zo wordt bij Jeugd bijvoorbeeld maandelijks in het team een overleg gehouden om de verstrekte subsidies te bespreken. ,

Wat betreft subsidiemogelijkheden komt in de interviews weinig naar voren behalve dat voor structurele subsidies geldt dat de mogelijkheden worden gedekt via de begroting en voor een aantal regelingen geldt dat het subsidieplafond zorgt dat teams binnen de afgesproken financiële kaders blijven. Daarnaast heeft de gemeente bij één van de programma’s (Jeugd) een kwaliteitsmodel ontwikkeld voor versterkte sturing en afstemming op inhoud. Beleidsambtenaren werken samen met een strateeg om te monitoren wat op de diverse portefeuilles gebeurt waaronder sport cultuur en evenementen jeugd en onderwijs participatie en communicatie. Dit is een model dat zich richt op de monitoring van het hele programma en richt zich niet uitsluitend op de verstrekte subsidies in het programma. Het is daarmee geen specifiek model waarmee gestuurd wordt op subsidiemogelijkheden en subsidiebedragen. ,

Subsidiebeleid Sittard-Geleen

Rekenkamer Sittard-Geleen

Zijn deze gegevens voor raad en belanghebbenden op een toegankelijke manier ontsloten?

Bevindingen op hoofdlijnen: • De geïnterviewde raadsleden ervaren te weinig informatieverstrekking over subsidieverstrekking en subsidiemogelijkheden. Het openbaar subsidieregister biedt te weinig informatie over subsidiemogelijkheden in relatie tot verstrekte subsidies. De reguliere planning- en controlcyclus biedt weinig inzicht in het doelbereik als gevolg van de inzet van subsidies. De geïnterviewde raadsleden ervaren daardoor weinig grip op het subsidiebeleid. • Ambtelijk vertegenwoordigers geven aan dat zij niet op subsidieniveau rapporteren aan de raad maar op programmaniveau in de reguliere planning- en controlcyclus. Verder verschillen de teams hoe zij naast de planning- en control cyclus op welke wijze en met welke informatie de raad informeren. • Geïnterviewde subsidieontvangers komen op verschillende manieren te weten over de mogelijkheden van subsidie. Bijvoorbeeld omdat ze door de gemeente gevraagd zijn om subsidie aan te vragen ze het overgedragen hebben gekregen van voorgangers en ze in de gesprekken met de gemeente ook gewezen worden op andere subsidiemogelijkheden. De informatie op de website over de subsidiemogelijkheden is waar deze beschikbaar is vervolgens op de website goed te vinden. ,

Onderbouwing Perspectief geïnterviewde raadsleden De geïnterviewde raadsleden geven aan dat zij de informatieverstrekking over subsidievertrekking en subsidiemogelijkheden als niet toegankelijk ervaren. Zij willen meer informatie ontvangen om zo te controleren of de subsidieregelingen goed worden toegepast. Als ze hierover informatie opvragen krijgen zij regelmatig “de deksel op de neus”. Zelfs als dit via diverse kanalen gebeurt. Volgens ambtenaren krijgt de raad de jaarrekening en is dit voldoende informatie omdat hier “alles in staat”. De geïnterviewde raadsleden benoemen zelf dat de jaarrekening weinig detail biedt en dat het moeilijk te controleren is op compleetheid. Zij willen jaarlijks een meer volledige gedetailleerde verantwoording ontvangen over het subsidiebeleid.1 Een verantwoording die niet enkel financieel is maar ook inhoudelijk (doelen en effecten). Verder biedt het subsidieregister naar de mening van de geïnterviewde raadsleden summiere informatie en moet daarom verbeterd worden. ,

In andere gemeenten , bijvoorbeeld Den Helder , is in de programmabegroting en in de jaarrekening een overzicht afgewezen subsidies opgenomen.

van verstrekte en

Subsidiebeleid Sittard-Geleen

Rekenkamer Sittard-Geleen

Er staan allerlei bedragen in maar uitleg over de toekenning ontbreekt. Daardoor ervaren de geïnterviewde raadsleden weinig grip op het subsidiebeleid. Zij hebben het gevoel pas in beeld te komen als iemand zich gedupeerd voelt. Uit onderzoeken naar het subsidiebeleid in andere gemeenten (o. a. Berkelland) blijkt dat raden goede ervaringen hebben met periodieke evaluaties van specifieke regelingen. Daarmee kunnen ze op een afgebakend beleidsthema zien wat de opbrengst is van een subsidieregeling. Voor grote subsidieontvangende organisaties hebben raden in andere gemeenten goede ervaringen met themabijeenkomsten waarin deze organisaties toelichten wat zij doen en hoe dat bijdraagt aan de doelen. Perspectief ambtelijke organisatie De raad krijgt via verschillende middelen informatie over subsidieverstrekking en subsidiemogelijkheden. Dit gebeurt onder andere via collegevoorstellen de planning- en control cyclus (programmabegroting jaarrekeningen) en aanvullend via nieuwsbrieven en jaarlijkse themapresentaties. De raad krijgt financiële informatie en informatie over hoe beleid en uitvoering zich ontwikkelen.

De geïnterviewde medewerkers van de teams van de gemeente (Duurzaamheid Green Deal Sport Welzijn en Zorg Cultuur Accommodatiebeleid Stadlabs Jeugd en Onderwijs) geven aan dat alle gegevens in principe zijn ontsloten voor de raad en belanghebbenden maar dat zij niet weten of de raad hiervan op de hoogte is en of deze actief worden geraadpleegd. Teambesluiten zijn niet automatisch zichtbaar voor de raad maar alle totaalbedragen worden wel gedeeld. Verder verschillen medewerkers van de teams van de gemeente (Duurzaamheid Green Deal Sport Welzijn en Zorg Cultuur Accommodatiebeleid Stadlabs Jeugd en Onderwijs) in hoe zij informatie communiceren naar de raad. Voor de Green Deal geldt bijvoorbeeld dat via collegevoorstellen de raad wordt geïnformeerd. Voor het accommodatiebeleid geldt een andere structuur. Zij communiceren jaarlijks in de jaarrekening naar de raad en rapporteren wat gebeurt in de diverse portefeuilles. In de toekomst wordt dit afgeslankt door enkel over nieuwe of afwijkende zaken te rapporteren. Bij de Stadlabs worden nieuwsbrieven rondgestuurd naar abonnees en wordt eenmaal per jaar een themapresentatie gehouden waar raadsleden een op een vragen kunnen stellen. ,

Perspectief subsidieontvangers Subsidieontvangers hebben óf vanuit de gemeente een verzoek gekregen voor het indienen van een aanvraag óf hebben via een voorganger binnen de organisatie kennis gekregen over de mogelijkheid van het indienen van een subsidie. Daarnaast hebben een aantal subsidieontvangers regelmatig contact met medewerkers van de gemeente over de mogelijkheden voor het aanvragen voor subsidie; dit betreft voornamelijk kleine aanvragen voor specifieke thema’s. Voor subsidieaanvragers waarvan de regelingen op de website zijn vermeld is de informatie over het algemeen duidelijk.

Subsidiebeleid Sittard-Geleen

Rekenkamer Sittard-Geleen

Hoe zijn de verantwoordelijkheden voor het verstrekken en controleren van subsidies verdeeld tussen gemeenteraad , College en (binnen de) ambtelijke organisatie?

Bevindingen op hoofdlijnen: • De gemeenteraad stelt de kaders voor subsidieverstrekking via de Algemene Subsidieverordening (ASV) vast. Het college stelt subsidieregelingen vast. Het college draagt de verantwoordelijkheid subsidies toe te kennen of af te wijzen aan aanvragers. Dit heeft zij gemandateerd aan de (algemeen) directeur(en) en teammanagers. • De teams (Duurzaamheid Green Deal Sport Welzijn en Zorg Cultuur Accommodatiebeleid Stadlabs Jeugd en Onderwijs) verschillen t. a. v. hoe taken rondom subsidieverstrekking zijn verdeeld en per hoeveel jaar een subsidie wordt verstrekt. ,

Onderbouwing Verantwoordelijkheid voor verstrekken De gemeenteraad heeft een Algemene subsidieverordening (ASV) gemeente SittardGeleen 2020 vastgesteld waarin het subsidieproces is vastgelegd. Met het vaststellen van de Algemene subsidieverordening de programmabegroting en de thematische beleidsnota’s bepaalt de gemeenteraad de kaders voor de subsidieverstrekking.2 In de ASV is het kader en het gehele proces van subsidieverstrekking tot vaststelling vastgelegd door de gemeenteraad. Daarnaast is vastgelegd dat het college zorgdraagt voor “het beleid en de interne regels voor de steunverlening en de toekenning van subsidies aan ondernemingen en instellingen”.3 Regelingen worden vastgesteld door het college. De gemeenteraad kan de regelingen inzien voorzover ze op de website van de gemeente staan en anders via het Gemeenteblad maar wordt niet betrokken bij wijzigingen. De regelingen en de ASV vormen de leidraad voor de ambtelijke organisatie van de gemeente. De ambtelijke organisatie doet het proces van beoordelen van aanvraag toekennen/afwijzen beschikking toekennen van de verantwoording vaststelling van de subsidie. Het college heeft bij grote instellingen (vallend onder de subsidieregeling professionele instellingen) een eigen rol. Met grote subsidiepartners heeft het college periodiek gesprekken over relevante ontwikkelingen doelbereik en welke middelen ,

2 3

Document: definitief beleid en de interne regels voor de toekenning van subsidies aan ondernemingen en instellingen , vastgesteld door collegebesluit en bekend gemaakt in het Gemeenteblad. Document: definitief beleid en de interne regels voor de toekenning van subsidies aan ondernemingen en instellingen vastgesteld door collegebesluit en bekend gemaakt in het Gemeenteblad.

Subsidiebeleid Sittard-Geleen

Rekenkamer Sittard-Geleen

hiervoor nodig zijn. Het afgeven van verlenings-en vaststellingsbeschikkingen is een taak van het college. Deze taak heeft het college via het Mandaat- volwacht- en machtigingsbesluit gemeente Sittard-Geleen 2020 gemandateerd aan de (algemeen) directeur(en) en teammanagers. De besluitvorming over de subsidieverordeningen regelingen en de beschikkingen wordt voorbereid en uitgevoerd door ambtelijke dossiereigenaren. Zij kunnen zich intern laten adviseren door een juridisch en financieel adviseur. ,

Uit de interviews met ambtelijke organisatie en college komt naar voren dat de gemeenteraad met de begroting het bedrag voor alle subsidies vaststelt. Het college is verantwoordelijk voor de uitvoering van de subsidieverstrekking. De gemeenteraad wordt enkel dan betrokken bij de verlening als er meer dan beschikbaar budget gevraagd wordt door een partij of als andere doelen dan vastgesteld worden nagestreefd. Als binnen het programma in middelen geschoven kan worden hoeft dat niet (collegebevoegdheid). Bij overgang van een incidentele naar een structurele subsidie wordt in ieder geval de raad over geïnformeerd omdat de regeling dan aangepast wordt. Hiervan zijn echter geen voorbeelden aangedragen. De geïnterviewde teams (Duurzaamheid Green Deal Sport Welzijn en Zorg Cultuur Accommodatiebeleid Stadlabs Jeugd en Onderwijs) verschillen in de uitvoering van de subsidieverstrekking. Op takenniveau wordt bijvoorbeeld bij Sport en Accommodatiebeleid de beschikking opgesteld en vervolgens gecontroleerd door een financieel juridisch en strategisch medewerker. Vervolgens ligt het besluit bij de teammanager om de beschikking vast te stellen. Ook verschilt de manier van subsidieverstrekking op uitvraagniveau. Bij de afdeling Cultuur worden bijvoorbeeld subsidies verstrekt op basis van uitvraag aan professionele instellingen zelf per drie jaar bij structurele subsidies. ,

Verantwoordelijkheid voor controleren Uit het interviews met college en ambtelijke organisatie komt naar voren dat ambtenaren ieder jaar controleren welke subsidies worden verstrekt. Dit wordt gebundeld en dit krijgt de betreffende wethouder eens per jaar te zien. Volgens de geïnterviewde beleidsmedewerkers vindt daarnaast in uiteenlopende vormen verantwoording plaats vanuit de ambtelijke organisatie over de subsidieverstrekking. Soms richting het college en soms richting de gemeenteraad. De teams doen dit zoals gezegd niet allemaal op dezelfde manier. Bij de afdeling jeugd wordt bijvoorbeeld de standaard planning- en control cyclus aangehouden. Hiernaast leggen ambtenaren nieuwe beleidsontwikkelingen in het werkveld apart voor aan de gemeenteraad zoals de recente ontwikkelingen rondom de jeugdwet en schuldhulpverlening. Daarnaast wordt eenmaal per jaar apart verslag uitgebracht aan de gemeenteraad over wat in het sociaal domein gebeurt. Voor beleidsambtenaren is het zoeken hoever hierin te gaan; in welke mate krijgt de gemeenteraad informatie die eigenlijk voor het college bestemd is. ,

Subsidiebeleid Sittard-Geleen

Rekenkamer Sittard-Geleen

Ditzelfde geldt voor de uitvoering van de subsidieregeling Accommodatiebeleid 2019 waar enkel sprake is van een jaarlijkse rapportage over de totaalbedragen. Bij Stadslab vindt verantwoording enkel aan het college plaats en niet aan de gemeenteraad. Met de beleidsambtenaren komt Stadslab eenmaal per zes weken samen met het college driemaal per jaar. Welis er een jaarlijkse themasessie voor de raad. Subsidieverstrekkingen kennen altijd een check door meerdere ambtenaren hetzij in teamverband hetzij door leidinggevenden. ,

Uit onderzoeken naar het subsidiebeleid in andere gemeenten (o. a. Venlo Almelo Den Helder Berkelland) blijkt dat deze wisselende werkwijze per regeling eveneens voorkomt. In een aantal andere gemeenten (o. a. Den Haag Arnhem) en bijvoorbeeld ook provincies (o. a. Zeeland) is sprake van een centraal subsidiebureau dat een procedurele (geen inhoudelijke) toetsing doet op het gehele subsidieproces (van aanvraag tot en met vaststelling). Daarmee is een procedurele uniformiteit in het subsidieproces geborgd. Dat neemt overigens niet weg dat de wijze waarop college en raad worden betrokken nog steeds verschillen per beleidsprogramma. ,

Op welke wijze is/wordt de gemeenteraad betrokken bij en geïnformeerd over de doelstellingen , de uitvoering , de resultaten en de inzet van middelen van (diverse) subsidies?

Bevindingen op hoofdlijnen: • Anders dan de financiële verordening is nergens specifiek vastgelegd hoe de gemeenteraad wordt geïnformeerd over de doelstellingen uitvoering resultaten en inzet van middelen van (diverse) subsidies anders dan een vierjaarlijkse evaluatie die vastgelegd is in de Algemene Subsidieverordening (art. 22) en ook volgens de Algemene Wet Bestuursrecht verplicht is. • De verantwoording naar de gemeenteraad is voornamelijk financieel en instrumenteel van aard. In de jaarrekening en de programmabegroting is meermaals in meerdere programma’s benoemd dat de gemeentesubsidies inzet maar over de resultaten daarvan en de specifieke uitgaven aan subsidies wordt in de regel geen aandacht besteed. Evaluaties van regelingen of de Algemene Subsidieverordening zijn in de onderzoeksperiode niet aangetroffen. ,

Subsidiebeleid Sittard-Geleen

Rekenkamer Sittard-Geleen

Onderbouwing De gemeenteraad stelt de Algemene Subsidieverordening (ASV) vast. Vervolgens stelt de gemeenteraad via de programmabegroting en afzonderlijke beleidskaders de inhoudelijke kaders vast. In de Algemene Subsidieverordening is in artikel 22 (Evaluatie) opgenomen: Het door de gemeente gevoerde subsidiebeleid wordt eenmaal per vier jaar geëvalueerd. Deze evaluatie vindt plaats in de vorm van een verslag dat burgemeester en wethouders zenden aan de gemeenteraad over de doeltreffendheid en de effecten van de verordening in de praktijk. Indien deze evaluatie daar aanleiding toe geeft worden de verordening en/of de subsidieregelingen aangepast. Deze evaluatie heeft volgens de geïnterviewden in de onderzoeksperiode niet plaatsgevonden en is ook is bij de vaststelling van de ASV in 2020 geen evaluatie van de voorgaande ASV meegestuurd. De ASV 2020 is in 2020 aangepast zoals blijkt uit het toelichtend memo bij het raadsbesluit als gevolg van aanpassingen in de VNG modelverordening van de ASV. Uit de interviews met de ambtelijke organisatie blijkt dat subsidieregelingen wel in teamverband worden geëvalueerd en waar nodig aangepast. In de Algemene Subsidieverordening zijn verder geen bepalingen opgenomen over de wijze waarop de gemeenteraad geïnformeerd wordt over de toepassing van de ASV in de praktijk. ,

In de interviews met college en ambtelijke organisaties is aangegeven dat raadsleden in het subsidieregister kunnen zien wat gebeurt als het gaat om subsidieverstrekking. Dit register is echter voornamelijk financieel van aard; er worden geen koppelingen gemaakt met beleidsdoelen of informatie gegeven over de inzet van de subsidie. Uit de interviews met beleidsmedewerkers komt naar voren dat de gemeenteraad enkel op bepaalde momenten wordt benaderd of geïnformeerd over de doelstellingen de uitvoering de resultaten en de inzet van middelen van (diverse) subsidies. Dit gebeurt aan de hand van de planning en controlcyclus (jaarrekeningen de programmabegroting) het subsidieregister en themapresentaties. De verantwoording naar de gemeenteraad is daarmee voornamelijk financieel en generiek van aard. Over specifieke regelingen en het behalen van doelen lijkt niet of nauwelijks gecommuniceerd te worden. ,

In de programmabegroting en de jaarrekening wordt op hoofdlijnen per programma inzicht geboden in de doelen gerealiseerde inzet waaronder inzet van instrument subsidies. Specifieke inzichten in begrote en gerealiseerde subsidies en hun effecten op het doelbereik zijn niet opgenomen in de planning- en controlcyclus. Dit is overigens in lijn met veel andere gemeenten waar de planning- en controlcylusA ook niet de gebruikelijke plek is. Wel zijn er gemeenten die periodiek hun regelingen evalueren (vlak voor afloop van de looptijd van de regeling) bijvoorbeeld de gemeente Den Haag. Verder zijn er veel gemeenten die voorafgaand aan de aanpassing van de ASV een evaluatie uitvoeren. Er zijn geen landelijke gegevens waaruit blijkt of zij dat binnen een termijn van vijf jaar doen. ,

Subsidiebeleid Sittard-Geleen

Rekenkamer Sittard-Geleen

2. 3 Bevindingen rechtmatigheid kaders en grondslagen ,

Welke kaders/grondslagen en spelregels zijn van toepassing op het verstrekken van subsidies?

Bevindingen op hoofdlijnen: • De Algemene Wet Bestuursrecht en Algemene subsidieverordening van de gemeente Sittard-Geleen vormen de juridische grondslag voor subsidieverstrekking. • Dit wordt door het college nader uitgewerkt in individuele regelingen. • Niet elke regeling van de gemeente beschikt over een beschreven beleidsinhoudelijk kader/grondslag in de regeling op basis waarop subsidies worden verstrekt. Soms fungeert de regeling zelf als het beleidsinhoudelijk kader. • Alle regelingen behalve de verordening materiële financiële gelijkstelling onderwijs gemeente Sittard-Geleen beschikken over beschreven spelregels in de regeling op basis waarop subsidies worden verstrekt.

Onderbouwing Onder kaders grondslagen en spelregels wordt het juridisch instrumentarium (Algemene Wet Bestuursrecht ASV en regelingen) verstaan. Ten eerste ligt de ,

Algemene Wet Bestuursrecht aan grondslag van subsidieverstrekking. Deze wet legt vast dat voor het kunnen toekennen van subsidies een wettelijke grondslag moet bestaan. Dit wordt benoemd in Artikel 4:23: “Een bestuursorgaan verstrekt slechts subsidie op grond van een wettelijk voorschrift dat regelt voor welke activiteiten subsidie kan worden verstrekt”. De wettelijke grondslag wordt derhalve bepaald door: 1. De Algemene Subsidieverordening met vaststelling van de te subsidiëren activiteiten in een nadere regeling (een subsidieregeling) óf 2. Een aparte subsidieverordening. Ook is in artikel 4:23 lid 3 geregeld dat subsidie verstrekt kan worden: • indien de begroting de subsidie-ontvanger en het bedrag waarop de subsidie ten hoogste kan worden vastgesteld vermeldt of • in incidentele gevallen mits de subsidie voor ten hoogste vier jaren wordt verstrekt In lid 4 is geregeld dat: • Het bestuursorgaan jaarlijks een verslag van de verstrekking van subsidies publiceert Dit zijn de grondslagen/spelregels waar de gemeente Sittard-Geleen zich aan moet ,

Subsidiebeleid Sittard-Geleen

Rekenkamer Sittard-Geleen

houden bij het verstrekken van subsidies.4 De gemeenteraad van Sittard-Geleen heeft een Algemene Subsidieverordening vastgesteld. Hierin is vastgelegd dat de gemeenteraad het instrument ‘subsidie’ aan het college geeft om beleidsdoelen te realiseren. Het college heeft dit uitgewerkt in regelingen om de vastgestelde doelen van de gemeenteraad te bereiken. In Artikel 5 ‘Grondslag subsidieverstrekking’ van de Algemene subsidieverordening van SittardGeleen staat hier het volgende over:5 1. Burgemeester en wethouders verstrekken slechts subsidie voor activiteiten die naar de mening van hen invulling geven aan het gemeentelijk beleid en aansluiten bij maatschappelijke behoeften binnen de door de raad vastgestelde kaders in de gemeentelijke beleidsnota’s. 2. In het algemeen worden slechts activiteiten gesubsidieerd die georganiseerd worden door in de gemeente Sittard-Geleen gevestigde rechtspersonen en natuurlijke personen. In bijzondere gevallen kan aan rechtspersonen en natuurlijke personen van buiten de gemeentesubsidie worden verstrekt indien zij naar het oordeel van burgemeester en wethouders aantoonbaar activiteiten organiserende behoeve van de inwoners van de gemeente Sittard-Geleen. ,

De gemeente Stittard-Geleen maakt in de praktijk gebruik van zowel subsidieregelingen als incidentele subsidies als begrotingssubsidies (via de regeling professionele instellingen) zoals de Awb in lid 1 t/m 4 van artikel 4. 23 als mogelijkheden biedt. Nadelen van begrotingssubsidies kunnen zijn dat inhoudelijke criteria (afgeleid van beleidsdoelen) voor de beoordeling van de aanvragen niet in de ASV of regeling zijn opgenomen. In de praktijk blijkt bij meerdere gemeenten dat zij expliciet kiezen om alleen vanuit subsidieregelingen subsidie te verstrekken om daarmee ook de inhoudelijke toetsingscriteria (afgeleid van beleidsdoelen) in het juridisch instrumentarium een plek te geven. Het is conform de geldende Algemene Subsidieverordening de bevoegdheid van het college om subsidieregelingen vast te stellen. Het college beschrijft per regeling welke kaders/grondslagen voor de regeling gelden en de spelregels op basis waarop de subsidie verstrekt kan worden. In het overzicht hieronder zijn per regeling de kaders/ grondslagen beschreven en de spelregels voor toekenning. Voor zeven van de zestien regelingen geldt dat in de regeling geen beleidsinhoudelijke kaders/grondslagen worden beschreven. Dit betreft de volgende regelingen:

4 5

https://wetten. overheid. nl/BWBR0005537/2024-08-01 Verordening van de gemeenteraad van de gemeente Sittard-Geleen houdende regels omtrent het van subsidies (Algemene subsidieverordening gemeente Sittard-Geleen 2020)

Subsidiebeleid Sittard-Geleen

Rekenkamer Sittard-Geleen

• • • • • • •

Evenementen gemeente Sittard-Geleen 2022 Incidentele subsidies vrijwilligerswerk 2015 Nationaal Programma Onderwijs S-G 2022 Verordening materiële financiële gelijkstelling onderwijs gemeente Sittard-Geleen Vrijwilligersorganisaties 2023 Subsidieregeling duurzaam ondernemen Ambitieus MKB 046 2024-2025 Subsidieverordening inzameling oud papier

Dit constaterende kunnen in regelingen wel beleidsdoelen en -criteria staan terwijl niet verwezen wordt naar een inhoudelijk beleidskader. Dan is ‘beleid’ gemaakt via een subsidieregeling. Dit is een werkwijze die in meerdere andere gemeenten ook wordt toegepast. Dit is in onderstaande tabel zichtbaar als er geen verwijzing is naar kaders (rode cellen tweede kolom) maar er wel spelregels (groene cellen derde kolom) voor toekenning zijn opgenomen. ,

Wel wordt in iedere regeling behalve in de verordening materiële financiële gelijkstelling onderwijs gemeente Sittard-Geleen de spelregels voor subsidieverstrekking beschreven. In de tabel hieronder wordt een beknopt overzicht gegeven van de regelingen. In bijlage 2 is een volledig overzicht opgenomen met uitwerking per regeling van de kaders/grondslagen en spelregels. ,

Ovezicht regelingen Sittard-Geleen

6 7

Regeling

Kaders/grondslagen6

Spelregels voor toekenning7

Accommodatiebeleid 2019

Nee

Afkoppelen Hemelwater Sittard-Geleen ‘24-‘26

Evenementen gemeente Sittard-Geleen 2022

Nee

Incidentele subsidies vrijwilligerswerk 2015

Nee

Monumenten en klein erfgoed Sittard-Geleen

Nationaal Programma Onderwijs S-G 2022

Nee

Hiermee wordt bedoeld of in de regeling een verwijzing naar een vastgesteld beleidskader wordt gemaakt. Hiermee wordt bedoeld of in de regeling de spelregels (inhoudelijke voorwaarden) worden beschreven op basis waarop de aanvraag wordt toegekend of dan wel afgewezen

Subsidiebeleid Sittard-Geleen

Rekenkamer Sittard-Geleen

Perspectief voor jongeren in Sittard-Geleen

Professionele instellingen 2023

Sportakkoord 2023

Stimuleringsregeling klimaatadaptatie 2022-2025

Tijdelijke subsidieregeling VHF Geleen Zuid & Kluis 2023

Topsporttalentenfonds gemeente Sittard-Geleen 2021-2024

Verordening materiële financiële gelijkstelling onderwijs gemeente Sittard-Geleen

Nee

Vrijwilligersorganisaties 2023

Nee

Subsidieregeling duurzaam ondernemen Ambitieus MKB 046 2024-2025

Nee

Subsidieverordening inzameling oud papier

Nee

Alleen voor de verordening materiële financiële gelijkstelling onderwijs gemeente Sittard-Geleen geldt dat in de verordening noch verwezen wordt naar gemeentelijke beleidskaders noch dat er spelregels voor toekenning zijn beschreven. Uit de documentenstudie en de interviews met de ambtelijke organisatie komt naar voren dat bij meerdere teams de kaders voor de subsidieregelingen veel ruimte bieden voor uitvoerders om het beleid zelf in te vullen zolang de activiteiten bijdragen aan de (brede) doelen van de programmabegroting en beleidsnota’s op het gebied van jeugd/ welzijn onderwijs sport cultuur etc. Ook zijn de kaders veelal niet SMART uitgewerkt. Dit biedt de ruimte voor maatwerk maar kan ook voor onduidelijkheid zorgen. Bij de afdeling Sport bijvoorbeeld is er ambtelijk behoefte aan een afwegingskader om tot een herverdeling van subsidieverstrekking te komen. De huidige kaders geven niet altijd voldoende houvast om te bepalen wanneer wel en wanneer niet een subsidie wordt verleend. Dit geeft echter wel ruimte voor maatwerk. ,

Subsidiebeleid Sittard-Geleen

Rekenkamer Sittard-Geleen

Bieden deze kaders voldoende objectieve en transparante regels voor het toekennen en vaststellen van een subsidie?

Bevindingen op hoofdlijnen: • De subsidieregelingen bieden voor het merendeel voldoende objectieve (werkbare) regels om subsidie toe te kennen. Enkel in de regeling Evenementen gemeente Sittard-Geleen 2022 is niet objectief beschreven hoe subsidies toegekend dienen te worden. Voor de regelingen Incidentele subsidies vrijwilligerswerk 2015 Nationaal Programma Onderwijs S-G 2022 en Vrijwilligersorganisaties 2023 geldt dat de regels zijn beschreven in de regeling maar multi-interpretabel zijn voor toekenning van subsidies. Voor iets meer dan de helft van de regelingen worden deze regels transparant gecommuniceerd naar inwoners van de gemeente via de website van de gemeente gecommuniceerd. • De subsidieregelingen bieden voor het merendeel voldoende objectieve (werkbare) regels om de vaststelling uit te voeren. De regelingen Evenementen gemeente Sittard-Geleen 2022 Incidentele subsidies vrijwilligerswerk 2015 Perspectief voor jongeren in Sittard-Geleen Sportakkoord 2023 en Vrijwilligersorganisaties 2023 bieden geen objectieve regels om de vaststelling uit te voeren; de manier hoe dat moet plaatsvinden is niet beschreven in de regelingen. Voor iets meer dan de helft van de regelingen worden deze regels transparant gecommuniceerd naar inwoners van de gemeente via de website van de gemeentegecommuniceerd.

NB: de gehanteerde definitie van ‘objectief’ en ‘transparant’ staat opgenomen in de voetnoot op de volgende bladzijde. ,

Onderbouwing Toekenning In het overzicht hieronder wordt per regeling beschreven of de toekenning objectief en transparant is of niet. Voor bijna iedere regeling geldt dat objectief staat beschreven wat de regels zijn voor toekenning. Enkel voor de regeling Evenementen gemeente Sittard-Geleen 2022 is dit niet objectief beschreven. Voor de regelingen Incidentele subsidies vrijwilligerswerk 2015 Nationaal Programma Onderwijs S-G 2022 en Vrijwilligersorganisaties 2023 geldt dat de regels zijn beschreven in de regeling maar multi-interpretabel zijn. Wat betreft transparantie geldt dat voor de regelingen Nationaal Programma Onderwijs S-G 2022 Perspectief voor jongeren in Sittard-Geleen Topsporttalentenfonds gemeente Sittard-Geleen 2021-2024 Verordening materiële financiële gelijkstelling onderwijs gemeente SittardGeleen Subsidieregeling duurzaam ondernemen Ambitieus MKB 046 2024-2025 en ,

Subsidiebeleid Sittard-Geleen

Rekenkamer Sittard-Geleen

Subsidieverordening inzameling oud papier de regeling niet transparant naar de inwoners worden gecommuniceerd. De regeling en aanvraagformulier zijn niet via de website van de gemeente Sittard-Geleen te vinden. De regelingen en de manier van aanvragen staan voor enkele regelingen beschreven op de website ‘www. mijnoverheid. nl’ alleen is het de vraag of inwoners deze website kennen. Vindbaarheid op de eigen gemeentelijke website is binnen dit onderzoek als minimum maatstaf voor transparantie gebruikt. Overzicht regelingen Sittard Geleen: toekenning Regeling

Objectief8

Transparant9

Accommodatiebeleid 2019

Ja. De regels zijn zo beschreven dat deze niet multiinterpreteerbaar zijn.

Ja. De aanvrager heeft toegang tot de regeling en het aanvraagformulier.

Afkoppelen Hemelwater Sittard-Geleen ‘24-‘26

Ja. De regels zijn zo beschreven dat deze niet multiinterpreteerbaar zijn.

Ja. De aanvrager heeft toegang tot de regeling en aanvraagformulier. NB:regeling heet deze op de website ‘Subsidie afkoppeling regenwater’. De aanvrager heeft toegang tot het aanvraagformulier.

Evenementen gemeente Sittard-Geleen 2022

Deels. In de regeling wordt benoemd dat de activiteit moet bijdragen aan of: a)de leefbaarheid in de

Ja. De aanvrager heeft toegang tot de regeling en het aanvraagformulier.

gemeente

b)de sociale cohesie in de gemeente

c)de profilering van de gemeente

In de regeling wordt geen definitie gegeven wat leefbaarheid sociale cohesie of profilering precies inhoudt. ,

Incidentele subsidies vrijwilligerswerk 2015

Deels. Per onderdeel (Jeugd- en Jongerenwerk Sport Cultuur Welzijn en Zorg) worden voorwaarden verplichtingen en doelen beschreven om in aanmerking te komen voor subsidie. Enkel voor Cultuur zijn deze in detail uitgewerkt voor de andere onderdelen niet. ,

Ja. De aanvrager heeft toegang tot de regeling en het aanvraagformulier op de gemeentelijke website.

Met objectief wordt bedoeld dat de regels (voorwaarden , verplichtingen , doelen) op zo een manier zijn beschreven dat deze niet multi-interpretabel zijn. De inwoner weet daardoor na het lezen van de aanvraagprocedure direct wat bedoeld wordt om in aanmerking te komen. Ook voor de subsidiebeoordelaar geldt dat deze aan de hand van de regels objectief , dus zonder multi-interpreteerbaarheid , kan bepalen of een aanvraag in aanmerking komt voor een subsidie. Met transparant wordt bedoeld dat de inwoner van Sittard-Geleen open , eerlijk en toegankelijk toegang heeft tot de regeling en het aanvraagformulier. Het is vindbaar op de website van de gemeente of op de website is verwezen naar een ander kanaal (bijvoorbeeld telefoonnummer) voor meer informatie.

Subsidiebeleid Sittard-Geleen

Rekenkamer Sittard-Geleen

Monumenten en klein erfgoed Sittard-Geleen

Ja. De regels zijn zo beschreven dat deze niet multiinterpreteerbaar zijn.

Ja. De aanvrager heeft toegang tot de regeling en het aanvraagformulier op de gemeentelijke website.

Nationaal Programma Onderwijs S-G 2022

Deels. In de regeling wordt beschreven dat de activiteit moet bijdragen aan het behalen van specifieke doelen

Deels. De regeling is niet meer actief en daarom niet vindbaar in 2024 op de website (was dit in 2022 en 2023 wel).

(onderwijsachterstanden

sociaal-emotionele en motorische ontwikkeling gedurende en na de coronacrisis) alleen wordt niet duidelijk beschreven wat hiermee bedoeld wordt. Perspectief voor jongeren in Sittard-Geleen

Ja. De regels zijn zo beschreven dat deze niet multiinterpreteerbaar zijn.

Deels. De regeling is vervallen en daarom niet meer vindbaar in 2024 (was dit wel daarvoor).

Professionele instellingen 2023

Ja. De regels zijn in bijlage 1 zo beschreven dat deze niet multiinterpreteerbaar zijn.

Ja. De aanvrager heeft toegang tot de regeling op de gemeentelijke website.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=SittardGeleen&id=5a9660d0-24b1-4c60-9b14-ff39722eaa14