Bijlage 1 Jaarstukken 2024
Tekst van het document
Waarde
Periode
Functiemenging
%
54,7
2021
54,9
2022
55,3
2023
Aantal per 1.000 inwoners
Vestiging (van bedrijven)
118
2021
124,4
2022
158,8
2023
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 19 juni 2025.
39
2.1.5 PROGRAMMA 4 ONDERWIJS INHOUD Verwezen wordt naar Programma 6.
FINANCIËN bedragen x € 1.000
Begroting voor wijziging
Begroting na wijziging
Rekening
Resultaat
2024
2024
2024
2024
Baten
4.021
5.197
5.139
-58
Lasten
-12.965
-14.096
-13.626
470
Saldo Baten en Lasten
-8.944
-8.899
-8.487
412
Onttrekkingen
0
246
177
-69
Toevoegingen
0
-119
-119
0
Saldo Reserves
0
127
58
-69
-8.944
-8.772
-8.429
343
Totaal
ANALYSE RESULTAAT De uitvoering van dit programma heeft in 2024 minder gekost dan begroot. Dit wordt met name veroorzaakt door lagere incidentele lasten en inzet van incidentele rijksmiddelen in de peuteropvang en een hogere incidentele vergoeding vanuit de deelgemeenten voor de uitvoering van leerplichtkosten. Daarnaast vielen de incidentele vergoedingen voor het basisonderwijs lager uit. Ook de onderhoudskosten waren lager. Door extra middelen, Specifieke Uitkeringen, zijn gelden beschikbaar gekomen voor onder andere Onderwijsachterstanden, Nationaal Programma Onderwijs. Daar waar mogelijk zijn deze benut in 2024 en restanten worden behouden voor komende periode. Voor de Unilocatie Grevenbicht-Obbicht en andere onderwijsinstellingen zijn, conform communicatie in programmarapportages, investeringskredieten beschikbaar voor de realisatie van de nieuwbouw of geaccordeerde uitbreiding en renovaties.
MONITORING Onderstaande indicatoren zijn afkomstig van de website https://www.waarstaatjegemeente.nl/mosaic/dashboard/besluit-begroting-en-verantwoording--bbv-
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 19 juni 2025.
40
Naam indicator
Eenheid
Waarde
Periode
Waarde
Periode
Waarde
Periode
Absoluut verzuim
Aantal per 1.000 leerlingen
1
2021
2,8
2022
2,6
2023
Relatief verzuim
Aantal per 1.000 leerlingen
25
2021
28
2022
30
2023
Voortijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers)
% deelnemers aan het VO en MBO onderwijs
2,3
2021
3,4
2022
2,9
2023
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 19 juni 2025.
41
2.1.6 PROGRAMMA 5 SPORT, CULTUUR EN RECREATIE In 2024 hebben we ingezet op het versterken en verbinden van het sport- en beweegaanbod binnen SittardGeleen, met als doel 'een leven lang sporten en bewegen voor iedereen'. Daarbij is veel aandacht geweest voor vitale sport- en beweegaanbieders. Hiervoor is in 2024 het sport- en beweegplatform Soeple gestart, waar sportaanbieders hun activiteiten kunnen aanbieden en inwoners onder andere aan de hand van een sporttest verschillende sport- en beweegvormen kunnen ontdekken en proberen.
INHOUD In 2024 zijn verschillende taken en activiteiten uitgevoerd in het programma voor sport, cultuur en recreatie.
SPORT Infrastructuur Om ervoor te zorgen dat sportverenigingen kunnen blijven sporten en zich kunnen ontwikkelen, is in 2024 ingezet op de sportinfrastructuur. Zo is sportcomplex Het Anker gekocht, zodat verenigingen in Born daar kunnen blijven sporten. Ook is de bouw van het Clubhome op het Tom Dumoulin BikePark begonnen en zal naar verwachting in 2025 klaar zijn. Verder wordt met de stichting BikePark overlegd om de juridische structuur te wijzigen, omdat de situatie met betrekking tot erfpacht veranderd is. Hierdoor zal de toekomst van het Tom Dumoulin BikePark beter geborgd zijn. In 2024 zijn de vernieuwde sporthallen op Sportpark Glanerbrook opgeleverd en is gestart met de bouw van een nieuwe ijshal en een 50-meter zwembad. Ook is in 2024 gestart met de renovatie van het recreatieve binnenbad. Naar verwachting wordt het gehele project eind 2025 afgerond. Tijdens de werkzaamheden is geprobeerd om Glanerbrook zoveel mogelijk open te houden voor inwoners. Daarnaast zijn de voorbereidingen getroffen voor een nieuwe exploitatie vanaf 2026. De bouw van een nieuwe accommodatie voor Gymvereniging Swentibold aan de Eggerweg zijn nog niet definitief. In 2024 bleek dat de kosten voor het beoogde programma nog te hoog zijn. De Sportstichting Sittard-Geleen heeft in 2024 zijn organisatiestructuur aangepast.
De statuten zijn gewijzigd, waardoor de gemeente meer zeggenschap heeft gekregen en er geen apart toezichthoudend orgaan meer is. Dit moet bijdragen aan een betere toekomst van de Sportstichting. Talentontwikkeling en topsport In 2024 zijn onze topsportverenigingen ondersteund met de topsportsubsidie. Daarnaast hebben talenten en topsporters uit de gemeente Sittard-Geleen financiële ondersteuning gekregen bij de beoefening van hun sport.
MAATSCHAPPELIJK VASTGOED In 2024 zijn onderzoeken gestart of is de aanzet gemaakt voor: • De ontwikkeling van het gemeenschapshuis in Munstergeleen. • De mogelijkheden voor het Hubertushuis in Geleen. • Het onttrekken aan het accommodatiebeleid van het Reüniegebouw in Geleen. • De herontwikkeling van een gemeenschapsvoorziening in het plan Geleen Zuid (Plenkhoes). • De verduurzaming van het maatschappelijk vastgoed. • Beleid om gemeenschapshuizen/ontmoetingsruimten toekomstbestendig te kunnen blijven exploiteren. De subsidie ter ondersteuning van verenigingen voor de betaling van de energiekosten (periode van 1 oktober 2022 t/m 31 december 2023) is in 2024 definitief vastgesteld. Daarvoor is een aparte rapportage aan de raad opgesteld.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 19 juni 2025.
42
CULTUUR Sinds 2023 heeft de raad het nieuwe culturele plan "Gedeeld Plezier" goedgekeurd. Naast bestaande regelingen voor amateurverenigingen, professionele instellingen en kleine culturele projecten, en de voortzetting van eerdere culturele ontwikkelingen zoals theatersamenwerkingen, Spectaculo en Tekstverslaafd, is er in 2024 ook ingezet op verdere doorontwikkeling. Sittard-Geleen heeft weer een stadsdichter. Theater Nyxland heeft de ruimte gekregen om samen te werken met pubers. Verder hebben er bijzondere lokale uitvoeringen plaatsgevonden zoals de Superfanfares en is het museum gestart met een verandering naar meer lokale herkenbaarheid zonder de artistieke kwaliteit los te laten. De bezoekersaantallen van De Domijnen zaten in 2024 in de lift, maar zijn ook financieel grote tekorten ontdekt bij het cultuurbedrijf die zeker de komende twee jaar aandacht nodig hebben.
NATUUR EN LANDSCHAP Aanjaagmiddelen Groenagenda In 2024 zijn we begonnen met het opstellen van de Agenda Groen, ter uitvoering van onze Omgevingsvisie, waarin de doelen voor groen en landschap zijn opgenomen. We hebben samengewerkt met raadsleden, de lokale landbouw en natuur- en milieuorganisaties om te bepalen welke onderwerpen belangrijk zijn. Dit proces ronden we af in 2025. Zo wordt duidelijk hoe we onze visie willen uitvoeren. Ook de (voor ons unieke) samenwerking met Krinkels voor het beheer en onderhoud is in 2024 gestart. In 2024 heeft het CNME de Rollen ons geholpen om mensen bewuster te maken van groen en natuur in de wijken, bijvoorbeeld in Geleen Zuid. Uitvoering Klimaatakkoord, landbouwtransitie In 2024 zijn gesprekken gevoerd met diverse agrariërs over mogelijkheden tot ontwikkeling in de richting van natuur inclusieve landbouw. Er is nog onduidelijkheid in de landelijke en provinciale regelgeving en financieringsmogelijkheden, waardoor de ontwikkeling belemmerd wordt. Corio Glana Highlight 16 en 17 (herinrichting Geleenbeek Daniken) & de Keutelbeek In 2022 zijn Waterschap Limburg en de Gemeente Sittard-Geleen begonnen met de voorbereiding van een project om het beekdal langs de stadsrand van Geleen opnieuw in te richten. Dit is nu nog de ontbrekende schakel van een verder volledig heringericht beekdal tussen Sittard en Spaubeek.
Aan het einde van 2024 is een subsidie aangevraagd bij de regio Deal Zuid Limburg om het project uit te voeren. Eind 2024 was het ontwerp voor de herinrichting klaar. Momenteel worden plannen uitgewerkt om aansluitend aan het projectgebied Corio Glana ook een fietspad aan te leggen tussen Biesenhof en Sint Jans Geleen in Beek, zodat er een verbinding komt met de Parkstadroute. In 2025 gaan we verder met de planning en onderzoeken, zodat in 2026 begonnen kan worden met de uitvoering. De Keutelbeek is al ontkluisd (uit de grond gehaald) in Beek en verdwijnt vanaf Neerbeek onder de grond. In Geleen zijn we ook bezig met plannen om de Keutelbeek te ontkluizen en deze verlopen voorspoedig. Corio Glana Sittard en omgeving Naast de herinrichting van de Geleenbeek zijn in het kader van Corio Glana in 2024 ook voorbereidingen getroffen voor de aanpassing en ontkluizing van de beekloop in de Parklaan in Sittard. Dit werk gaat in 2025 in uitvoering. Vrijvallende sportlocaties Grevenbicht en Obbicht Bij het ontstaan van de unilocatie vallen de sportlocaties van Grevenbicht en Obbicht vrij. Samen met de inwoners komen we tot een groene invulling van deze locaties. In 2024 is een eerste ontwerp gemaakt en gedeeld met de inwoners. In 2025 gaat dit verder en wordt het ontwerp definitief gemaakt.
Gebiedsopgave Graetheideplateau In 2024 zijn verschillende bijeenkomsten en werksessies geweest om de plannen voor het gebied te bespreken. Verschillende partijen, zoals de Limburgse Landbouw en Tuinbouwbond (LLTB), het Graetheidecomité, bewoners en dorpsraden, waren hierbij betrokken. Er zijn verschillende bijeenkomsten geweest en daarnaast heeft er een Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 19 juni 2025.
43
onderzoek plaatsgevonden naar de mogelijkheden voor ontgronding zoals opgenomen in de Gebiedsvisie Chemelot. De motie van de Raad van 13-11-2024 geeft aan dat er geen steun is voor het ontgronden. In 2025 zal het verkennen van de opdracht worden afgerond en zullen de plannen verder worden uitgewerkt tot voorlopige ontwerpen. Natuurcompensatie uitbreiding VDL NedCar Voor het realiseren van 10 hectare natuurcompensatie is, nadat in de directe omgeving van VDL Nedcar geen mogelijkheden zijn gevonden, onder regie van de Provincie Limburg verder gezocht binnen de gemeentegrenzen. De provincie heeft middelen toegezegd aan de gemeente voor het realiseren van 4,5 hectare bovenwettelijke natuurcompensatie bij de Grote Dries in Holtum. Voor de 5,5 hectare wettelijke natuurcompensatie zoeken we samen met de provincie verder naar mogelijkheden/ geschikte gronden. Stichting Groenfonds omgeving VDL Nedcar In 2023 is Stichting Groenfonds Omgeving VDL Nedcar opgericht met als doel het bevorderen van de leefbaarheid voor de inwoners van de kernen Holtum en Nieuwstadt. In de stichting zijn naast VDL Nedcar, twee wethouders van Sittard-Geleen en twee wethouders van Echt-Susteren afgevaardigd. Samen met het dorpsplatform is geïnventariseerd welke behoeften en kansen er in Holtum zijn.
Uiteindelijk was het de wens van de gemeenschap van Holtum om gronden aan te kopen bij Huize Holtum aan de Grote Dries, en die percelen verder in te richten tot een openbaar groengebied. Met de eigenaren is overeenstemming bereikt over de koopsom. Stichting Groenfonds, omgeving VDL Nedcar en het college van B&W hebben ingestemd met de aankoop. In 2025 wordt samen met de gemeenschap van Holtum de planvorming opgepakt. Het beheer van de percelen wordt door het dorpsplatform Holtum gedaan. Landschapspark De Haese In 2024 is het aan de hand van gesprekken met omwonenden en tuinderij Harteveld het ontwerp voor het landschapspark gemaakt. In het voorjaar van 2025 starten we met de aanplant en inrichting van Landschapspark de Haese. Het gebied wordt ingericht op een manier waarop natuur (rekening houdend met de das), recreatie en voedselproductie samen komen. Tuinderij Harteveld kan groente en fruit blijven produceren en neemt een deel van het onderhoud van het landschapspark op zich.
STEDELIJK GROEN Onderhoud bijzondere groene plekken (speerpunt). Het speerpunt “bijzondere groene plekken” omhelst het in beeld brengen van deze plekken en daar waar nodig het intensiveren van het onderhoud ervan. Het definiëren van deze plekken willen we samen met onze inwoners doen en hebben we gekoppeld aan de uitwerking van de groenagenda. De vaststelling van de groenagenda is dit jaar gepland; in 2025 gaan we hier dan ook verder mee aan de slag. Integraal basis beheerplan openbare ruimte In 2022 zijn beheerplannen gemaakt voor het onderhoud van de openbare ruimte. Deze plannen geven aan wat er nodig is om alles op het niveau te onderhouden, zoals besloten door de gemeenteraad. Het budget dat hiervoor nodig is, is voor de komende jaren vastgesteld. In 2024 is gestart met het maken van nieuwe plannen voor het onderhoud. In de paragraaf Onderhoud Kapitaalgoederen wordt meer uitleg gegeven over projecten, plannen en reparaties. Proeftuin Zeeheldenbuurt In 2024 groeide de Proeftuin Zeeheldenbuurt verder uit tot een voorbeeldwijk waar Klimaatadaptatie, participatie en Smart City samenkomen. De parkeerplaats bij de Evertsenstraat is op een klimaatbestendige en participatieve manier aangelegd, en samen met bewoners wordt dit in de gaten gehouden.
Bewoners zijn meer betrokken geraakt bij bijvoorbeeld het opnieuw inrichten van 4 straten tijdens speciale bijeenkomsten (Doe Mee Cafés). Samen met ReGreeny meten we verschillende dingen in de straten. We gebruiken sensoren aan de gevel en sensoren in de openbare ruimte, waaronder drie weerstations. Ook maken we gebruik van digitale hulpmiddelen zoals VR-brillen. Deze metingen geven ons en de bewoners informatie over hoe de straten er nu en in de toekomst uitzien. Door dit samen te doen, groeit het vertrouwen en de band tussen mensen in de buurt. De proeftuin Zeeheldenbuurt kreeg nationale en internationale erkenning. Zo groeide de Pientere Tuinen Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 19 juni 2025.
44
sensoren van 25 naar bijna 100 deelnemers, werd de SportconTrainer in de hele gemeente gebruikt, vonden testvakken op de parkeerplaats Evertsenstraat hun toepassing en zijn de VR-brillen inmiddels vaker gebruikt voor andere projecten. Samen met bewoners is een schets gemaakt voor de herinrichting van de wijk, wat de buurt helpt om beter bestand te zijn tegen klimaatverandering. Door de manier van werken in de Proeftuin, waarbij publieke en private partijen samenwerken, wordt er op een duurzame en meetbare manier gewerkt, terwijl de wijk steeds meer bekendheid krijgt als inspirerend voorbeeld. Ruimte voor ontmoeting in de openbare ruimte (speerpunt) We zijn gestart met het in kaart brengen van plekken waar mensen elkaar ontmoeten in de openbare ruimte. Hierbij is rekening gehouden met de Omgevingsvisie. Op een aantal plekken in de gemeente meten we de drukte/activiteit middels een digitale tool. Ook is gestart met het maken van een dashboard. Dit dashboard gebruikt gegevens om te kijken hoeveel ontmoetingen er in de stad plaatsvinden. Door gegevens van mobiele telefoons te gebruiken, kunnen we niet alleen zien waar mensen samenkomen, maar ook hoeveel mensen er zijn, hoelang ze blijven, hoe vaak ze andere plekken bezoeken en op welke manier ze zich verplaatsen (lopen, fietsen of met de auto).
In 2025 gaan we verder met deze analyse en in gesprek met inwoners over de behoefte die zij op deze of nog nader te bepalen locaties in onze gemeente hebben ten aanzien van de inrichting en het beheer van deze locaties. Het betreft dus zowel bestaande ontmoetingsplekken als eventueel nieuwe plekken.
FINANCIËN bedragen x € 1.000
Begroting voor wijziging
Begroting na wijziging
Rekening
Resultaat
2024
2024
2024
2024
Baten
8.804
10.190
8.236
-1.954
Lasten
-40.814
-47.461
Saldo Baten en Lasten
-32.009
-37.271
-42.942 -34.706
4.519 2.565
Onttrekkingen
153
4.046
1.875
-2.171
Toevoegingen
-1.112
-2.278
-3.472
-1.194
-959
1.768
-1.596
-3.365
-32.968
-35.502
-36.302
-800
Saldo Reserves Totaal
ANALYSE RESULTAAT Per saldo heeft de uitvoering van dit programma meer gekost dan begroot. In dit programma zijn onder andere de kapitaallasten, onderhoud, huurvergoedingen en subsidies voor alle gemeentelijke sport- en cultuuraccommodaties opgenomen. De overname van Sportcomplex Het Anker eind 2024 heeft in de voorbereiding geleid tot uitgaven voor juridische ondersteuning. Bij Glanerbrook zijn door lagere energielasten en lagere onderhoudskosten (tijdens de vernieuwbouw) voor de huidige exploitant is de benodigde en betaalde exploitatiebijdrage 2024 lager geweest dan het aanwezige budget. Voor Sportpark Glanerbrook was de benodigde exploitatiebijdrage aan Laco in 2024 lager dan het beschikbare budget. Met name de energielasten en de onderhoudskosten (door de vernieuwbouw) zijn lager dan in eerdere jaren. Deze incidentele ruimte blijft via een verplichtingenreserve beschikbaar voor verdere advies- en aanbestedingskosten ten behoeve van de nieuwe exploitatie van Glanerbrook. In 2024 is € 0,421 mln. aan middelen beschikbaar gesteld uit de samenleving-versterkende middelen ten behoeve van LED Sportveldverlichting (lampen zijn vervangen door duurzame LED-verlichting). Buitensportverenigingen die reeds zelfstandig hadden geïnvesteerd in LED-verlichting, zijn gecompenseerd.
Door de zogenaamde BOSA (Rijks)regeling, hebben de sportclubs zelf de facturen van de LED-verlichting betaald. De gemeente SittardGeleen heeft de bedragen via een subsidieconstructie aan de sportclubs uitgekeerd. Begin 2025 gaan de sportclubs de BOSA-aanvraag doen. Het geld dat ze hiermee (terug)ontvangen van het Rijk, wordt teruggestort naar de Gemeente Sittard-Geleen. De kosten zijn door de gemeente dus als het ware voorgefinancierd.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 19 juni 2025.
45
Bij het cultuurbedrijf De Domijnen zijn over het boekjaar 2024 financieel grote uitdagingen en tekorten aan het licht gekomen die zeker in 2025 en 2026 financiële impact hebben. De reservemutaties bij vastgoed hebben onder andere te maken met lagere onderhoudskosten bij sportaccommodaties in afwachting van de resultaten van de onderhoudsinspecties die hebben geleid tot een lagere onttrekking uit de onderhoudsreserve. Daarnaast zijn bij het Toon Hermans Theater onderhoudswerkzaamheden doorgeschoven naar 2025. Het RegioArchief gemeente Sittard-Geleen was onderdeel van het cultuurbedrijf de Domijnen, maar wordt ontvlecht. Omdat nog geen exploitatiebudget is gevormd maar wel transitiekosten zijn opgetreden heeft dit geleidt tot een tekort. Door noodzakelijke uitbesteding van archeologische onderzoeken drukken de hogere kosten op het resultaat van programma 5.
MONITORING Onderstaande indicatoren zijn afkomstig van de website https://www.waarstaatjegemeente.nl/mosaic/dashboard/besluit-begroting-en-verantwoording--bbv-
Naam indicator
Eenheid
Niet-sporters
%
Waarde
Periode
Waarde
Periode
Waarde
54
2020
50,5
2022
¹
Periode
¹ Geen recentere gegevens beschikbaar
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 19 juni 2025.
46
2.1.7 PROGRAMMA 6 SOCIAAL DOMEIN We zien dat onze samenleving steeds meer gericht is op individuele problemen. Vaak worden problemen veroorzaakt of in stand gehouden door de omgeving waar iemand is, werkt of leeft. Een persoon en een probleem zijn vrijwel altijd met elkaar verbonden. Daarom hebben we geïnvesteerd in een sterke infrastructuur die problemen helpt voorkomen en ondersteuning biedt wanneer dat nodig is. Dit hebben we gedaan door bijvoorbeeld meer hulp op scholen en voor jongeren, extra ontmoetingsplekken voor jongeren te creëren en speciale aanpakken uit te voeren in het kader van GALA.
INHOUD In richting van bovenstaande motivatie, zijn in 2024 binnen het programma sociaal domein verschillende werkzaamheden en acties uitgevoerd.
SOCIALE BASIS We zien dat onze samenleving steeds meer gericht is op individuele problemen. Terwijl vaak problemen van iemand mede veroorzaakt worden of in stand gehouden worden door de omgeving waarin iemand woont, werkt of leeft. Het is niet de schuld van de omgeving (zoals familie, buurt, school, werk, vereniging, enz.), maar het probleem van de persoon zelf, zelfs als de oorzaak in de omgeving ligt. Daarom hebben we geïnvesteerd in een sterke infrastructuur, een omgeving die problemen voorkomt en ondersteuning biedt wanneer dat nodig is. Dit hebben we gedaan door bijvoorbeeld meer hulp op scholen en voor jongeren, door extra ontmoetingsplekken voor jongeren te creëren en de ketenaanpakken uit te voeren in het kader van GALA. Eenzaamheid In 2024 is de ingezette programma aanpak geborgd, waarbij met nadruk is geïnvesteerd in de samenwerking, het netwerk rondom eenzaamheid en bekendheid en bewustwording. De coalitiepartners zijn bekend met elkaars aanbod en weten elkaar onderling beter te vinden op het vraagstuk van eenzaamheid. Het versterken van de samenwerking zorgt ervoor dat signalen van eenzaamheid eerder worden herkend. Tegelijkertijd is de bekendheid van het contactpunt eenzaamheid toegenomen. Inwoners, vrijwilligers, formele en informele partners weten waar ze signalen of vermoedens van eenzaamheid kunnen melden.
Inclusie In 2024 is samen met een diversiteit aan partners de ‘Aanvliegroute inclusief Sittard-Geleen’ opgesteld. Deze is op 2 juli 2024 door het college vastgesteld. De aanvliegroute is gericht aan medewerkers en partners van de gemeente die beleid maken of werken aan projecten. Het beschrijft het streven en de uitgangspunten van inclusief beleid. Het geeft handvatten om inclusief beleid te maken dat bijdraagt aan het realiseren van een inclusief Sittard-Geleen. De tweede helft van 2024 is gestart met het in praktijk brengen van de ’Aanvliegroute inclusief Sittard-Geleen’. In 2024 is ook, samen met de Commissie Sittard-Geleen Inclusief, de LIA 2020-2024 geëvalueerd. Dit is uitgewerkt in de evaluatie Lokale Inclusie Agenda 2020-2024 (LIA). Het eindverslag dient, samen met de aanvliegroute inclusief Sittard-Geleen, als input voor een nieuwe lokale inclusie agenda vanaf 2025. Mantelzorg en zelfregie De mantelzorgtest is in 2024 verder onder de aandacht gebracht bij verschillende partners en gepersonaliseerd met een directe verwijzing naar het hulpaanbod Mantelzorg Steunpunt Westelijke Mijnstreek en levert waardevolle inzichten tot doorvertaling naar een beter mantelzorgbeleid. Vanuit GALA-middelen is in 2024 extra aandacht geweest voor de jonge en werkende mantelzorgers. In februari 2024 heeft een slotbijeenkomst project zelfregie plaatsgevonden en zijn mooie successen gedeeld.
Het vergrote zelfregienetwerk werkt aan het vermogen van de inwoners van Sittard-Geleen om hun eigen leven en noodzakelijke ondersteuning te regelen en zelf vorm te geven. Het project is duurzaam geborgd via de website www.zelfregietool.nl (in samenwerking met CZ), zelfregietool magazine en de website www.jijbentbelangrijk.nl.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 19 juni 2025.
47
Dementie In 2024 is de ontwikkeling van zinvolle dagbesteding en netwerksamenwerking voortgezet en een start gemaakt via gehonoreerde ZonMw subsidiemiddelen, om het dagbestedingsaanbod te versterken. Met deze middelen wordt gewerkt aan een bredere en meer toegankelijke ondersteuning voor mensen met dementie en hun mantelzorgers. De Dementiemonitor is opnieuw geëvalueerd en bevestigt dat we op de goede weg zijn. Het Knooppunt Informele Zorg heeft het Dementieplein geopend om sneller passende zorg te bieden. Het inloophuis voor mensen met beginnende dementie en beweegcursussen zijn opgenomen in het structurele aanbod. In 2024 is actief de verbinding gezocht met de campagne 'Denk vandaag over morgen, waarbij bewustwording en zelfregie t.a.v. ouder worden woon- en levensvragen bespreekbaar worden gemaakt. Bijeenkomsten met dit thema werden druk bezocht. In 2024 heeft het Alzheimer Café een sterke start gemaakt en de vraag opgeworpen of we deze bijeenkomsten in frequentie en spreiding moeten uitbreiden. Wonen-zorg In 2024 is de woonzorgstrategie voor Ouderen vastgesteld. De pilot heeft twee concrete resultaten opgeleverd: 1. Een complete analyse van de opgave (het aantal kwetsbare ouderen ten opzichte van het aantal woningen) 2.
Een woon-zorg strategie met globale programma-uitwerking (een eerste opzet van een concreet plan van aanpak) Met de resultaten hebben we inzicht in de woonzorgopgave voor ouderen in onze gemeente. En helpt de strategie keuzes te maken. Hiermee zorgen we dat (toekomstige) ouderen in onze gemeente de juiste zorg op de juiste plek krijgen en dat ontwikkelingen in vastgoed hierop aansluiten.
ONDERWIJS EN JEUGD We willen graag dat onze jeugd gezond en veilig opgroeit, zijn talent ontwikkelt en meedoet. Daar hebben we in 2024 aan gewerkt. Trendbreuk loopt verder zoals beschreven in het werkplan. Keigezond, als onderdeel van Trendbreuk, gaat van de pilotfase naar fase 2 waarin het wordt bestendigd voor de pilotgemeente, waaronder Sittard-Geleen. Op bewegen, gezonde voeding en gezond gedrag wordt de komende tijd verder ingezet met het programma beweegstimulering van Ecsplore en het Sportakkoord. De Superfitaanpak is een interventie voor 2-4 jarigen die gericht is op gezond bewegen. Voor de doorontwikkeling van de SuperFit aanpak naar de leeftijd 0-2 jarigen is subsidie aangevraagd bij ZonMw. Deze subsidie is verleend, zodat in 2025 wordt gestart met het project. De Taalwijzer is vanaf de zomer 2024 gehuisvest aan de Valkstraat 4 in Sittard. Door deze verhuizing is de Taalwijzer goed bereikbaar via het openbaar vervoer en gelegen in de nabijheid van de locatie Vista waar inburgeringsonderwijs aan volwassenen wordt gegeven. Op de Valkstraat 4 is voldoende ruimte voor aanvullende diensten voor de doelgroep. In 2024 is gestart met een onderzoek naar de mogelijkheden om daar (VVE) peuteropvang mogelijk te maken. Door uitstel van de inwerkingtreding van de Wet van school naar duurzaam werk is ook de start van een nieuw VSV programma uitgesteld.
Het Regionaal programma VSV 2020-2024 dat medio 2024 ten einde liep, is daarom verlengd. Op VISTA hebben wij de inzet van mbo-coaches gecontinueerd vanuit de IZA-SPUK gemeenten. Ondanks alle inspanningen rondom het stimuleren en faciliteren van inclusief onderwijs voor alle leerlingen, zien we een toename van het aantal thuiszitters. Dit is in lijn met de landelijke trend rondom thuiszitters. Daarom zijn we in 2025 gestart met een nieuwe pilot gericht op voorkomen en terugdringen van thuiszitters. De jongeren adviesraad JONGK! geeft gevraagd en ongevraagd advies aan de gemeente Sittard-Geleen over thema’s die spelen bij jongeren in Sittard-Geleen. Zo heeft Jongk een onderzoek naar mentaal welzijn onder jeugdigen uitgevoerd. De uitkomsten nemen we mee bij het formuleren van nieuw beleid. Jongerenparticipatie wordt verder ontwikkeld door een nieuwe opdracht voor de begeleiding van de jongerenadviesraad. Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 19 juni 2025.
48
In 2024 is gestart met de uitvoering van de beleidsontwikkelingen die voorvloeien uit het in 2023 vastgestelde Strategisch Huisvestingsplan Onderwijs- en Kindfuncties (SHP). Op basis hiervan zijn de voorzieningen van het Programma 2024 gerealiseerd en heeft besluitvorming plaatsgevonden over het Programma 2025. Daarnaast heeft met schoolbesturen overleg plaatsgevonden over het Uitvoeringsprogramma 2025-2028, dat een doorkijk geeft voor de ontwikkelingen op het gebied van huisvesting van onderwijs- en kindfuncties voor de komende 4 jaar. Voor de komende jaren moet er rekening mee worden gehouden dat de jaarlijks beschikbare reservering ad € 5 mln. voor voorzieningen voortvloeiend uit het SHP niet toereikend is, met name als gevolg van voorziene renovaties van Graaf Huyn College en Trevianum. Aan de hand van businesscases zal hiervoor separate besluitvorming worden voorbereid.
(GEZONDHEIDS)PREVENTIE Gezondheid Stichting Burgerhart heeft in 2024, in opdracht van de gemeente, extra ingezet op het op peil houden van het aantal burgerhulpverleners in Sittard-Geleen middels een grootschalig reanimatie evenement bij Fortuna Sittard waar 120 deelnemers hebben leren reanimeren. De Zuid-Limburgse gemeenten hebben samen met de GGD een intensief proces doorlopen om nieuw regionaal gezondheidsbeleid op te stellen. Dit nieuwe beleid wordt in 2025 aan de gemeenteraden ter vaststelling aangeboden. Health in all policies We hebben initiatieven die bijdragen aan health in all policies gestimuleerd. We hebben bijvoorbeeld geïnvesteerd in beweeg- en ontmoetingsplekken in de openbare ruimte en aan de bomenuitdeel actie. Daarnaast zijn we gestart met de interne bewustwording dat ieder beleid kan bijdragen aan gezondheid. IZA Gemeenten hebben zich in het kader van het Integraal Zorg Akkoord (IZA) en het hieruit voortvloeiende regioplan “Samen voor een gezond en goed leven in Zuid-Limburg” verenigd. De 16 Zuid-Limburgse gemeenten tekenden ieder, na een intensieve voorbereiding, in juni 2024 een samenwerkingsovereenkomst. Vervolgens is de Gemeentelijke Regiegroep Gezond Zuid-Limburg ingericht met 6 gemeenten, afkomstig uit de drie subregio’s. Sittard-Geleen heeft daarbij de rol van mandaatgemeente.
In 2024 zijn de SPUK-IZA middelen onder meer ingezet ter versterking van het sociaal werk in Zuid-Limburg, zowel regionaal als lokaal, zowel in het veld als op middelbare scholen. Ook is er geïnvesteerd in de ontwikkeling van inwonerparticipatie en zelfregie. Een deel van de SPUK IZA middelen is ingezet voor de ontwikkeling van de zogenaamde Transformatieplannen. Deze plannen zijn een concretisering van de ambities uit het regioplan. Met name Transformatie Plan Pluswijken en Transformatieplan Mentale Gezondheid. GALA In 2024 is verder uitvoering gegeven aan het lokale plan van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). We hebben daarbij geïnvesteerd in ontwikkelingen op het gebied van gezondheid, sport en bewegen én sociale basis. Denk daarbij aan thema's als eenzaamheid, mantelzorg, gezonde leefomgeving, mentale gezondheid, valpreventie, kansrijke start, sport en bewegen en cultuur. Een aantal voorbeelden: Er is op Westelijk Mijnstreek niveau in samenwerking met Zuyderland en Knooppunt Informele Zorg een plan opgesteld voor een volwaardige herstelacademie en een eerste start gemaakt met de doorontwikkeling die in 2025 verder vormgegeven zal worden.
Een herstelacademie is een plek waar een basisaanbod aan cursussen/trainingen gegeven worden, mensen elkaar kunnen ontmoeten, lotgenoten contacten/zelfhulpgroepen een plek krijgen en waar ervaringsdeskundigen in hun kracht worden gezet. Het regionale nalevingsonderzoek 3.0 is uitgevoerd om inzicht te krijgen in de naleving van de leeftijdsgrens van 18 jaar voor aankoop van alcohol in diverse aankooplocaties. Vervolgens is in 2024 is intensief samengewerkt met partners en ervaringsdeskundigen om het nieuwe Zuid-Limburgse Beleidsplan Preventie en Handhaving Jeugd en Middelen op te stellen.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 19 juni 2025.
49
-
-
Binnen onze gemeente is de inzet op gezondheid in de fysieke leefomgeving versterkt. Door bijvoorbeeld te investeren in beweegparken en natuureducatie. De ketenaanpak Valpreventie wordt sinds dit jaar uitgevoerd. Het is een belangrijk en actueel thema als het gaat om zelfredzaamheid, thuis blijven wonen en vitaal oud(er) worden. Omdat vallen vaak ernstige gevolgen heeft, is het nooit te vroeg om met het voorkomen van vallen te beginnen. Er worden drie verschillende programma’s aangeboden: in balans, vallen verleden tijd en otago (spierkrachtverbetering). In 2024 zijn we gestart met de implementatie van de ketenaanpak Welzijn op Recept. Dit is een alternatief voor mensen met psychosociale klachten. In plaats van het ‘traditionele pilletje’ voor te schrijven, verwijst de huisarts deze mensen door naar een welzijnscoach. Partners in Welzijn heeft in 2024 welzijnswerkers geschoold in de methodiek van Welzijn op Recept.
PARTICIPATIE EN BESTAANSZEKERHEID Bestaanszekerheid Een stabiel inkomen dat in balans is met de uitgaven en voldoende is om volwaardig deel te nemen aan de samenleving, draagt bij aan het welzijn en de gezondheid van inwoners. In 2024 hebben we ons ingezet voor inkomenszekerheid, kansengelijkheid voor jongeren, talentontwikkeling, meedoen in de samenleving en participatie op de arbeidsmarkt. Aanpak geldzorgen en schulden In 2024 zijn we doorgegaan met en hebben we de aanpak van armoede en schulden versterkt. We werken nauw samen met andere organisaties die zich inzetten voor deze problemen. De Voedselbank is veranderd naar een winkelconcept, waar ongeveer 150 mensen zelf boodschappen kunnen doen in plaats van een kant-en-klaar pakket te krijgen. We hebben de pilot ‘Start Schuldenvrij’ voortgezet en zijn gestart met twee nieuwe pilots:" Samen Kundig", waarbij inwoners hun ervaring delen om de hulp te verbeteren, en de pilot "Op de rit", waarbij 25 gezinnen geholpen worden met hun schulden. Als dat nodig is, gebruiken we de "Doorbraakmethode" die vanaf 2025 breder binnen de gemeente zal worden toegepast. Landelijke ontwikkelingen schuldhulpverlening en Kredietbank Limburg (KBL) In 2024 zijn landelijke afspraken gemaakt over de Basisdienstverlening Schuldhulpverlening. Deze afspraken gaan in 2025 formeel van start.
KBL (Krediet Bank Limburg) heeft, hierop vooruitlopend in 2024, haar werkwijze al aangepast aan deze afspraken. De gemeente Heerlen is in 2024 formeel uit de Gemeenschappelijke Regeling KBL getreden. De afwikkeling van deze uittreding en de voorbereiding van de nieuwe bekostigingsstructuur was een intensief proces dat inmiddels naar tevredenheid is afgerond. In 2024 zagen we het aantal signalen van financiële problemen (vroegsignalering) stijgen. Het aantal contacten en huisbezoeken is daarmee verhoogd. Daarnaast is de aanpak van de betaalachterstanden zorgpremie ontwikkeld. Deze aanpak wordt vanaf 2025 uitgevoerd. Inkomensondersteuning In 2024 zijn de problemen van alleenverdieners aangepakt. Inwoners die jarenlang onder het sociaal minimum zaten, vanwege de wijze waarop landelijke inkomensregelingen mislopen, zijn geholpen. Zij hebben een aanvulling op hun inkomen ontvangen. Aanpak basisvaardigheden Het Zuid-Limburgse plan om taal- en andere basisvaardigheden te versterken liep van 2021 tot 2024.
In 2024 werd de focus voor de komende jaren bepaald, met twee belangrijke focuspunten: de ‘gezinsaanpak’ voor taalvaardige ouders en een taalrijke start voor het jonge kind en de werkaanpak gericht op vak- en werknemersvaardigheden Participatie(wet) Vidar heeft, vooruitlopend op de invoering van de Participatiewet in balans, waar mogelijk al proactieve stappen gezet door regels aan te passen en inwoners beter te begeleiden. Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 19 juni 2025.
50
Het programma Participatiewet in balans omvat aanpassingen in de wet (spoor 1) om beter aan te sluiten op wat mensen nodig hebben en om ondersteuning te bieden op een menselijke en vertrouwelijke manier. De wetswijzigingen zullen naar verwachting in 2026 van kracht worden. Naast veranderingen in de wet, is er ook aandacht voor de vakkundigheid van medewerkers en de relatie met inwoners (spoor 3). Bijvoorbeeld via de inzet van ervaringsdeskundigheid van inwoners en professionals in de pilot “Samen Kundig” en door toepassing van het maatwerk in de aanpak “Op de Rit”. Medewerkers worden geholpen door intervisie en coaching. Vidar wordt gezien als een voorloper in de regio, onder andere door samen te werken met Zuyd Hogeschool en het Brightlands Institute for Smart Society (BISS). Op basis van onderzoek uit 2024 zullen er in 2025 verdere verbeteringen worden doorgevoerd in de dienstverlening, met steun van de middelen voor het versterken van de 'klantrelatie'. Met name verbeteringen in het aanvraagproces hebben hier de prioriteit gekregen. Waar mogelijk wordt het proces en de uitvraag van gegevens vereenvoudigd en beter aangesloten bij de hulpvraag van de inwoner. Talent oriëntatie en- ontwikkeling In 2024 is gewerkt aan de verandering van de Werkplaats op Millenerweg 4 naar de Vidar Talentruimte.
Deze ruimte is bedoeld voor een brede groep inwoners, uitkeringsgerechtigden, leerlingen o.a. van praktijkscholen, statushouders, om de mogelijkheid te ervaren welke sector hun aanspreekt of waar zij hun talent in willen ontwikkelen. In 2024 is Vidar gestart met stageplekken voor leerlingen van praktijkscholen met als doel dat iedere leerling, ook degene voor wie stage bij een regulier bedrijf niet haalbaar is, met een diploma de school kan afronden. Inburgering Eind 2024 waren 373 inburgeraars aan de slag met het leren van de taal. Zoals bedoeld in de nieuwe Wet Inburgering focussen we op trajecten waarbij taalles wordt gecombineerd met meedoen op de arbeidsmarkt of in de samenleving. De praktijk is weerbarstig, we zien dat participatieplekken moeilijk te vinden zijn en lastig te combineren met het onderwijs. Hier blijven we op inzetten, taalonderwijs in combinatie met meedoen draagt bij aan het leren van de taal en aan de integratie in de samenleving. . Inclusieve arbeidsmarkt Een inclusieve arbeidsmarkt is nodig om de kansen op betaald werk voor inwoners te vergroten en om de krapte op de arbeidsmarkt terug te dringen. Daar hebben we ook in 2024 aan gewerkt door werkgevers te helpen om op een andere manier naar het invullen van hun personele vraag te kijken. En door werkzoekenden de kans op ontwikkeling en werk te bieden.
Hierin worden we ondersteund door de lijn van het rijk. Het vorige kabinet informeerde de Tweede Kamer in december 2023 over de investeringen en maatregelen die nodig zijn om een inclusieve arbeidsmarkt te creëren. In oktober 2024 is er een vervolg op deze informatie gegeven. Sociaal ontwikkelbedrijven hebben hierin een belangrijke taak. Zij moeten zorgen voor zowel een opstap, als een vangnet en beschutte omgeving bieden aan de inwoners die dat nodig hebben. In 2024 zijn stappen gezet om Vidar voor te bereiden op de toekomst, passend bij de nieuwe huisvesting. Het sociaal ontwikkelbedrijf richt zich op een inclusieve arbeidsmarkt en de doorontwikkeling die past bij de 'Participatiewet in balans'. Arbeidsmarkt Zuid-Limburg In 2024 is samengewerkt in Zuid-Limburg om de samenwerking tussen verschillende netwerken te verbeteren. Dit moet ervoor zorgen dat mensen en bedrijven beter geholpen worden. Werkcentra zijn plekken waar je makkelijk binnen kunt stappen voor advies over je loopbaan en vragen over personeel. Het werkcentrum in Geleen, dat in 2023 geopend is vanwege ontwikkelingen bij VDL Nedcar, is in 2024 verder uitgebouwd. Er wordt samengewerkt met verschillende partners en bedrijven, vooral in sectoren waar veel vraag is naar personeel, zoals zorg en techniek. Dit biedt kansen voor mensen die hulp nodig hebben.
We weten inmiddels dat het merendeel van de groep oud-medewerkers van VDL Nedcar weer aan het werk is. En dat voor werkgevers in de regio deze groep medewerkers ook weer kansen bood in het bedrijf. Voor de groep medewerkers die nog niet aan het werk zijn, blijven we ons inzetten via de werkcentrum aanpak gefinancierd door de ESF-subsidie en de financiële bijdragen van rijk en provincie.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 19 juni 2025.
51
WMO In 2024 is de netwerkstructuur, waarin we signalen van multi-problematiek integraal aanpakken op het gebied van sociaal domein, leefbaarheid en veiligheid, geëvalueerd. Er gaan veel dingen goed, maar er zijn ook verbeterpunten naar voren gekomen. Parallel aan de netwerkstructuur loopt de ontwikkeling van het AVE model. We hebben in 2024 onderzocht hoe de doorbraakmethode binnen het sociaal domein van meerwaarde kan zijn. Ook hebben de casusregisseurs van team Zorg een grotere rol gekregen binnen de levensloopaanpak: een samenwerking voor mensen met onbegrepen gedrag en een hoog veiligheidsrisico. Ook sluiten ze nu aan bij de Veilig Thuis overleggen. Hierdoor worden cliënten die eerder tussen wal en schip vielen, snel door de Wmo opgepakt. Dak- en thuisloosheid In 2024 is de ETHOS telling uitgevoerd. Uit de telling is het vermoeden bevestigd dat de groep dakloze mensen groter is dan de CBS schattingen aangeven. Dit past binnen de landelijke trend van toename van het aantal dakloze mensen. We zien dit lokaal terug in de toename van het gebruik van voorzieningen voor dak- en thuisloze mensen. Het Rijk geeft via het Nationaal Actieplan Dakloosheid gemeenten de opdracht om te werken aan de landelijke doelstellingen. In 2024 is een start gemaakt met het opstellen van het lokale (Westelijke Mijnstreek) uitvoeringsplan. Dit plan zal begin 2025 worden vastgesteld.
Het thema dak- en thuisloosheid heeft in 2024 veel aandacht gekregen. Niet alleen de ETHOS telling stond hierin centraal, maar ook de ontwikkelingen rondom de huisvesting voor de inloopvoorziening bie Zefke. Hier is veel tijd en aandacht naar toe gegaan. Het doel was om eind 2024 bie Zefke te laten verhuizen naar de nieuwe locatie, maar dit is vertraagd. We hebben housing in 2024 uitgebreid. In de subsidies vanaf 2025 zijn ook Housing Plus, Housing First en Housing Justitieel meegenomen. Ze dragen allemaal bij aan de doelstellingen van het Nationaal Actieplan Dakloosheid. Door een toename van het aantal dak- en thuislozen in de afgelopen jaren zien we dat de vraag naar plekken Maatschappelijke Opvang (MO) hoger is, ook in 2024. Er is al eerder extra plekken toegevoegd, maar het probleem vraagt om een duurzame oplossing. Ook gaat het vaak om een doorstroom probleem. Uitstroom naar duurzame huisvesting neemt tijd in beslag, waardoor de opvang vol stroomt. Bij specifieke groepen (denk aan gezinnen en jongeren) zien we vaak problematiek die we niet meteen opgelost krijgen en een maatwerk oplossing toepassen. Verder zijn er een aantal ontwikkelingen op het snijvlak van Zorg en Veiligheid. Hiervoor verwijzen we naar Programma Veiligheid.
Wmo, de complexe en toenemende vraag naar maatwerkvoorzieningen De zorgvragen van cliënten zijn ook in 2024 steeds complexer geworden en mensen blijven steeds langer (zelfstandig) thuis wonen. Doordat de Zorgverzekeringswet (Zvw) en de Wet langdurige zorg (Wlz) duidelijk zijn afgebakend en hun kaders nog meer verscherpen, geldt binnen het domein van ondersteuning en zorg dat veel ondersteuningsvragen binnen de Wmo opgepakt moeten worden. Vooral de uitvoering van de Wmo huishoudelijke ondersteuning (HO) staat onder druk. De aanbieders van HO hebben te maken met personeelstekort door ziekteverzuim en de slechte arbeidsmarkt. Dit in combinatie met de grote hoeveelheid aanvragen zorgt voor een wachtlijst en zelfs cliënten-stops. Hierdoor krijgen kwetsbare inwoners die HO nodig hebben niet de noodzakelijke ondersteuning. Om de Wmo voor lange termijn beschikbaar te houden voor de hulpbehoevende inwoners is in 2024 gezocht naar andere oplossingen. We hebben een pilot van het nieuwe (zorg)concept reablement binnen de huishoudelijke ondersteuning doorlopen, maar helaas geconcludeerd dat dit niet het gewenste effect heeft. Inwoners waren vaak niet bereid om mee te werken aan deze pilot, hadden al ergotherapie gehad of hadden dusdanige klachten dat deelname aan de pilot niet van meerwaarde was.
En daarnaast bleek, ondanks toezeggingen van de betrokken aanbieders, de beschikbaarheid van geschikt personeel in de praktijk toch een probleem. Hierdoor moesten deelnemers aan de pilot, na de inzet van de ergotherapeut, vaak nog lang wachten tot de hulp daadwerkelijk kon starten. Ook de waakvlamarrangementen bleken niet de oplossing, vanwege te hoge kosten. Positief is echter wel de samenwerking met externe partners, zoals de casemanagers dementie, stichting MEE, Zuyderland ggz en het Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 19 juni 2025.
52
MDO van huisartsenpraktijk de Baandert. Vanuit vertrouwen en partnerschap helpen zij met hun kennis en kunde het traject tot indicatiestelling Wmo te verkorten. Hierdoor vinden er minder huisbezoeken/keukentafelgesprekken plaats. Daarnaast hebben we andere verbeteringen in het proces doorgevoerd: zo kunnen vanaf 2024 ook kortdurende indicaties nu een Pgb krijgen. De gemeente Sittard-Geleen heeft een innovatiebudget beschikbaar gesteld. De gemeente wil met het innovatiebudget Wmo samen met onze (gecontracteerde) partners en Limburg Meet (LIME) investeren in vernieuwing en samenwerking, met het doel de kwaliteit, toegankelijkheid, houdbaarheid, continuïteit en doelmatigheid van de Wmo ondersteuning te borgen voor onze inwoners. In 2024 is gestart met de voorbereiding van deze innovatieve projecten en is een projectleider aangesteld. De eerste proeftuinen zullen starten in het voor jaar 2025 en lopen door tot in 2027. Contractwijzigingen maatwerkvoorzieningen In 2024 hebben, vanuit partnerschap met aanbieders, een aantal herzieningen in het contract van begeleiding plaatsgevonden. In de eerste helft van 2024 zijn daarnaast de nieuwe contracten voor hulpmiddelen (zoals rolstoelen, scootmobielen) en trapliften ingegaan. Het wordt steeds lastiger om te onderhandelen met leveranciers over een goede prijs.
De materiaalkosten worden steeds hoger, en ook hier is de krapte op de arbeidsmarkt en het langer thuis wonen voelbaar. Dit heeft een kostenverhogend effect. De voorbereiding van de aanbesteding van de Huishoudelijke Ondersteuning is in 2024 gestart. Om wachtlijsten te verkorten, hebben we onderzocht of het mogelijk is om van de was en strijk een voorliggende voorziening te maken. We zijn daarvoor op werkbezoek geweest bij andere gemeenten en bekeken de verschillen tussen het onderbrengen bij een werkbedrijf (Vidar) en een professioneel bedrijf (WaST). Vervoer Ook in het vervoer constateren we een toenemende druk op de Omnibuzz door de vergrijzing en slechte(re) bereikbaarheid van bepaalde bestemmingen met openbaar vervoer. Deze zorgen over de houdbaarheid (aanbod, kwaliteit en financiën) van de (openbaar) vervoerssystemen in Nederland heeft ertoe geleid dat in 2024 ‘publieke mobiliteit’ landelijk zeer veel aandacht heeft gekregen. Omnibuzz optimaliseert en ontwikkelt voortdurend, zodat het vervoer beheersbaar blijft voor de gemeenten. Hiervoor zetten ze 3 pijlers in: Het kantelen van vervoer en het gebruik van OV stimuleren; Het efficiënt organiseren van doelgroepenvervoer en Omnibuzz als slimme organisatie. Safehouses De aanbesteding van safehouses vraagt om een zeer zorgvuldig proces.
Er was een verdiepend onderzoek nodig zoals het afleggen van werkbezoeken bij aanbieders, overleg met andere gemeenten, visievorming en het vaststellen van een reële prijs. De aanbesteding is daarom uitgesteld.
JEUGDWET De jeugdhulp verandert op dit moment. Het doel is om mensen te helpen om zelf sterker te worden en hun eigen mogelijkheden te benutten. Hulp en behandeling thuis worden alleen gegeven als het echt nodig is. Het uitgangspunt is hierbij: de hulp is dichtbij, laagdrempelig, duurt niet lang en wordt samen met professionele en informele zorg in de buurt gegeven. De verordening en regels jeugdhulp zijn vernieuwd, waarbij het benutten van de eigen mogelijkheden van de inwoners belangrijk is en alleen zorg wordt ingezet als de jeugdige en zijn ouders zelf geen oplossing weten voor hun probleem. Zorg tijdens schooluren, de zogenaamde doelgroep-arrangementen, zijn doorontwikkeld. Hierin staat wie waar verantwoordelijk voor is: de gemeente of de school. Het doel is om de samenwerking tussen zorg en onderwijs te verbeteren en de zorg op school te optimaliseren. Het is belangrijk dat de kosten onder controle blijven. Leerlingenvervoer heeft de procedure voor het aanvragen verder vormgegeven. Nu is er meer aandacht voor het vervoersontwikkelgesprek. Een gesprek dat met veel ouders en jeugdigen wordt gevoerd. Doel hiervan is de jeugdigen zelfstandig te laten reizen (bijvoorbeeld door inzet openbaar vervoer) om hun toekomstperspectief en ontwikkeling te vergroten. Waar dit (nog) niet mogelijk is, wordt aangepast vervoer (taxibusje) toegekend. Deloitte Accountants B.V.
Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 19 juni 2025.
53
Een project is gestart om veranderingen door te voeren en toekomstplannen te maken. In 2025 zal dit project worden uitgevoerd met een brede aanpak die verschillende domeinen omvat. In december 2024 zijn afspraken gemaakt met XONAR, Mondriaan en Koraal over de nieuwe contracten met Crisishulp in 2025 en 2026 en over verlenging van de bestaande contracten voor Gesloten en Intensief Klinische Jeugdhulp (GIK-J) voor 2025 en 2026. Zowel de aanbieders als de gemeenten ervaren problemen in deze gebieden. Daarom heeft de jeugdhulpregio Zuid Limburg besloten om voor Crisis, GIk-J en Wonen een gezamenlijke aanbesteding te doen voor de periode 2025-2026. Het doel is om vanaf 1 januari 2027 nieuwe, goed op elkaar afgestemde contracten te hebben. Het rapport 'Taskforce Robuust Zorglandschap Limburg' is opgesteld. In dit rapport staat het advies van de Taskforce over hoe er kan worden gewerkt aan een goede zorgomgeving voor jongeren in Limburg, waar de huidige situatie zich niet meer voordoet.
FINANCIËN bedragen x € 1.000
Begroting voor wijziging
Begroting na wijziging
Rekening
Resultaat
2024
2024
2024
2024
Baten
67.417
76.216
Lasten
-189.392
-210.922
Saldo Baten en Lasten
-121.975
-134.706
Onttrekkingen
307
1.708
Toevoegingen
0
-4.065
Saldo Reserves Totaal
307
-2.358
-121.667
-137.063
84.812 -212.796 -127.984 2.007 -4.258 -2.251 -130.235
8.595 -1.874 6.722 299 -193 106 6.828
ANALYSE RESULTAAT De uitvoering van dit programma heeft in 2024 minder gekost dan begroot. Met name de uitgaven in diverse gezondheid, zorg& welzijn budgetten zijn minder geweest. Belangrijkste reden hiervoor is dat de activiteiten zo veel mogelijk zijn betaald uit de incidentele SPUK Gala (Gezond en Actief Leven Akkoord) middelen. Verder vloeien de niet benodigde en terugontvangen middelen uit de regeling 'Tijdelijke tegemoetkoming energielasten maatschappelijke instellingen' vanuit de samenleving versterkende maatregelen terug naar de Algemene Middelen. Toelichting Participatie Het voordeel van € 3,32 mln. wordt veroorzaakt door: • Participatiewet uitkeringen/Ioaw (€ 1,85 mln.); Het aantal huishoudens dat aangewezen is op een bijstandsuitkering valt iets lager uit dan verwacht. 90% van het voordeel vloeit echter voort uit het feit dat de werkelijke kostprijs per uitkering lager is dan de geraamde kostprijs per uitkering. • Debiteurensaldo Vidar (€ 0,7 mln.); Eind 2024 was het debiteurensaldo fors gedaald. De voorziening voor het afdekken van het risico op oninbaarheid wordt daardoor ook afgeschaald. • Kwijtschelding (€ 0,46 mln.); De kosten voor de kwijtscheldingsregeling gemeentelijke belastingen zijn lager dan in de begroting 2024 werd aangenomen.
• Nieuw beschut (€ 0,36 mln.); De toename van het aantal mensen met een indicatie nieuw beschut dat aan het werk is gegaan in een beschutte werkomgeving past bij de raming. Door de iets hogere loonwaarde en de timing van plaatsen (met name het 2e half jaar) is het budget niet volledig benut. • GR Vidar Wsw en Werkbedrijf (€ 0,37 mln.); Er maken meer mensen met een diensterband op grond van de Wet Sociale Werkvoorziening gebruik van de Regeling vervroegd uittreden (Rvu) en vroegpensioen. Daardoor vallen de loonkosten voor de Wsw lager uit. De exploitatiebijdrage aan het Werkbedrijf valt gunstiger uit dan verwacht. Dit komt met name door de kosten voor de bedrijfsvoering in zijn algemeenheid en in het bijzonder de huisvestingslasten bestaande uit Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 19 juni 2025.
54
•
de huur-, service- en onderhoudskosten huurder. In 2024 lieten vooral de servicekosten en de onderhoudskosten huurder een gunstig verloop zien. Talent-oriëntatie (€ -0,42 mln.); Voor een gerichte en succesvolle ondersteuning zijn meer middelen ingezet voor het ontdekken en ontwikkelen van talent en het ombuigen hiervan naar kansen op de arbeidsmarkt.
Toelichting Wmo Het tekort van € -0,23 mln. wordt veroorzaakt door: • Een toename in de eigen bijdrage (€ 0,19 mln.) als gevolg van de toename in het gebruik van hulpmiddelen en maatwerkvoorzieningen, dit is een gevolg van de vergrijzing. • Een toename in de kosten (€ -0,28 mln.) voor de rolstoelen en vervoervoorzieningen als gevolg van een toename van het aantal inwoners die gebruik maken van rolstoelen en vervoersvoorzieningen. Het is belangrijk om de zelfredzaamheid en participatie op peil te houden. • Bescherm wonen (€ 0,36 mln.) o In verband met het uitstellen van het woonplaatsbeginsel ontvangen we nog altijd een bijdrage op basis van het historische verdienmodel. Dit leidt tot een voordeel van € 0,67 mln. o Er is een toename in de kosten (€ -0,31 mln.) van beschermd wonen als gevolg van een toename in het gebruik van safehouses. Deze kosten worden gedekt vanuit de extra inkomsten vanuit Maastricht. Per saldo (samen met bescherm wonen € 0,67 mln.) levert dit een voordeel van € 0,36 mln. • Het feit dat de ramingen in de begroting 2024 gebaseerd zijn op de actuele uitgangssituatie ten tijden van de begroting 2025 (€ -0,5 mln.). De aanbieders Huishoudelijke ondersteuning hebben meer zorg (€ -0,13 mln.) kunnen leveren dan toen was ingeschat. De aanbieders individuele- en groepsbegeleiding hebben meer zorg (€ -0,37 mln.) kunnen leveren dan toen was ingeschat.
Tevens is meer uitgegeven aan alternatief onderdak aan dakloze inwoners vanwege de maximale bezetting van dakloze opvang. Toelichting Jeugd In de 3de rapportage 2024 is een bedrag van € 0,75 mln. bijgeraamd en een risico benoemd van € 0,75 mln. Dit benoemde risico is nu nagenoeg gelijk aan het tekort. Het tekort van € 0,73 mln. wordt veroorzaakt door: • een toename in de uitvoeringskosten leidt tot een nadeel van € 0,1 mln. als gevolg van het feit dat we van de programmabijdrage over 2023 in het jaar 2024 hebben betaald aan de gemeente Maastricht voor de geleverde diensten 2023. • een afname in de kosten voor de doelgroep arrangementen periode 2022-2023 leidt tot een voordeel van € 0,3 mln. • een niet gerealiseerde taakstelling op jeugd leidt tot een nadeel van € 0,3 mln. • de toename in Ambulante zorg en Verblijf leidt tot een nadeel van € 0,1 mln. • een toename in de kosten voor crisis leidt tot een nadeel van € 0,4 mln. • een toename in de kosten voor Landelijke transitie arrangementen leidt tot een nadeel van € 0,1 mln. Daarnaast dient ook opgemerkt te worden dat in de bovenstaande posten ook een fors bedrag (€ 0,5 mln.) ten behoeve van de afrekening oude jaar verantwoord wordt. Daarnaast zijn de onderstaande posten nog een verklaring voor het resterend saldo: • De gemaakt kosten voor de noodopvang Oekraïne zijn 2,1 mln. lager dan de verkregen middelen vanuit het Rijk.
• De ongebruikte middelen ad 0,73 mln. van de regeling 'Tijdelijke tegemoetkoming energielasten maatschappelijke instellingen' vanuit de samenleving versterkende maatregelen vloeien terug naar de Algemene Middelen
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 19 juni 2025.
55
MONITORING Onderstaande indicatoren zijn afkomstig van de website https://www.waarstaatjegemeente.nl/mosaic/dashboard/besluit-begroting-en-verantwoording--bbv-
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 19 juni 2025.
56
Naam indicator
Eenheid
Waarde
Periode Waarde Periode Waarde Periode
Banen
Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar
787,3
2021
810,3
2022
1008,8
2023
1%
2021
1%
2022
1%
2023
7%
2021
7%
2022
7%
2023
65,60%
2022
67,30%
2023
66,50%
2024
3%
2021
2%
2022
3%
2023
45,4
2021
38,8
2023
38,9
2024
22,7
2022
24,2
2023
24,0
2024
Jongeren met jeugdhulp
18,80%
2022
15,0%
2023
14,9%
2024
Jongeren jeugdbescherming
1,80%
2022
1,30%
2023
1,10%
2024
Jongeren met een delict % 12 t/m 21 jarigen voor de rechter Kinderen in een % kinderen tot 18 jaar uitkeringsgezin % van de werkzame beroepsbevolking ten Netto arbeidsparticipatie opzichte van de beroepsbevolking Werkloze jongeren Personen met bijstandsuitkering
% 16 t/m 22 jarigen een Aantal per inwoners
1.000
Lopende re- Aantal per 1.000 integratievoorzieningen inwoners van 15-64 jaar % van alle jongeren tot 18 jaar met % van alle jongeren tot 18 jaar
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 19 juni 2025.
57
Naam indicator Jongeren met jeugdreclassering Cliënten met een maatwerkarrangement WMO
Eenheid Waarde % van alle jongeren van 0,60% 12 tot 23 jaar Aantal per inwoners
1.000
88
Periode Waarde Periode Waarde Periode 2022
0,40%
2023
0,40%
2024
2022
96
2023
99
2024
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 19 juni 2025.
58
2.1.8 PROGRAMMA 7 VOLKSGEZONDHEID EN MILIEU INHOUD In 2024 zijn verschillende taken en activiteiten uitgevoerd in het programma volksgezondheid en milieu.
MILIEU De leefomgeving heeft veel invloed op onze gezondheid en we willen dat onze inwoners gezond zijn. Daarom stellen we regels op per gebied om de lucht schoner te maken en geluidsoverlast, bodemverontreiniging, lichthinder, hittestress en luchtvervuiling tegen te gaan. We verbeteren waar nodig de kwaliteit van lucht, bodem en water, per specifieke gebieden. Op het gebied van milieu hadden we in 2024 de volgende doelen: • Concretiseren van onze doelen en ambities vanuit de Toekomstvisie 2030 in de Omgevingsvisie. De Omgevingsvisie wordt ondersteund door een Omgevings-Effect Rapportage (verbrede plan MER milieueffectrapportage) waarin de effecten van verschillende keuzes worden onderzocht en in beeld worden gebracht. • Afwegen hoe wij het instrument omgevingsprogramma al dan niet met omgevingswaarden voor diverse milieuonderwerpen zullen inzetten. • Bedenken welke extra stappen en/of acties we moeten zetten om het Schone Lucht Akkoord uit te voeren. • Uitzoeken hoe we landelijke regels over stikstof samen met de provincie gaan toepassen in onze gemeente als onderdeel van het Limburgs Programma Landelijk Gebied (LPLG) en de overgang naar een nieuwe manier van landbouw • Het project geluidsanering afronden. • Zorgen dat de gemeente de verantwoordelijkheid organiseert voor het beschermen van de bodem.
Deze zogenaamde bevoegd gezag rol is met de invoering van de Omgevingswet overgegaan van de provincie naar de gemeente. De uitvoering hiervan wordt geregeld via de Omgevingsdienst Zuid-Limburg (ODZL). We hebben onze doelen en plannen voor het milieu concreter gemaakt in de Omgevingsvisie. We willen dat de milieubelasting door industrie (o.a. vervuiling door fabrieken), verkeer, agrarische bedrijvigheid (landbouw, tuinbouw, akkerbouw en veeteelt) en andere bronnen stap voor stap afneemt. In 2024 hebben we een Omgevingseffectrapportage ontvangen die laat zien welke uitdagingen er zijn op het gebied van geluid, lucht en bodem. • Met het Gezond en Actief Leven Akkoord (Gala) hebben we in 2022 satellietbeelden gekocht en deels ook in 2024. Hiermee hebben we onderzocht hoe het gesteld is met de luchtkwaliteit in onze gemeente. Hiermee kunnen we gerichte plannen maken die helpen om de lucht schoner te maken. Ook hebben we extra sensoren geplaatst om te kunnen zien waar te veel fijnstof en stikstof in de lucht zitten. • Sinds op 1 januari 2024 de Omgevingswet in is gegaan zijn veel taken (zowel basis- als niet-basistaken) met betrekking tot de bodem overgedragen aan de Omgevingsdienst Zuid-Limburg. Ook is een groot deel van het energietoezicht een basistaak geworden voor de ODZL. Onderzocht wordt of er extra taken (plus-taken) van de gemeente naar de ODZL kunnen worden overgedragen.
• Het grootste deel van het verminderen van de geluidsoverlast is aangepakt. Er zijn nog enkele woningen die minder last hebben van geluidsoverlast. Het zal nog wat tijd kosten om het project helemaal af te ronden. Dit verwachten we in 2027 te kunnen doen.
KLIMAATADAPTATIE & WATER Regionale Adaptatiestrategie Westelijke Mijnstreek Met behulp van plannen zoals het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie en het Deltaplan Hoge Zandgronden worden maatregelen genomen om ons voor te bereiden op de veranderingen in het klimaat. We investeren daarom extra
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 19 juni 2025.