01 Programmabegroting 2022 -d -

Buitengewoon opsporingsambtenaren De veranderende rol van de boa’s en hun waarde is allang bekend. Ook tijdens de coronacrisis hebben de boa’s hun waarde bewezen en laten zien dat zij, ondanks de hoge werklast en complexiteit, stappen hebben gezet in hun (door)ontwikkeling. Uitdagende corona-situaties zijn zoveel mogelijk volgens de uitgangspunten van het wijkgericht werken opgepakt. Signaleren, integraal samenwerken, persoonlijk contact, duidelijkheid en communicatie is waar het steeds om blijkt te gaan. Door de coronacrisis stond het wijkgericht werken echter wel onder druk. Met de inzet van extra formatie ten behoeve van de wijkboa’s krijgt het wijkgericht werken een nieuwe impuls. De wijkboa’s zijn de spil in hun wijk. Zij zijn zichtbaar en bereikbaar. Samen met inwoners en partners in de wijk worden problemen en knelpunten vroegtijdig gesignaleerd en integraal en proactief opgepakt. Zo onderhoudt de wijkboa bijvoorbeeld een directe verbinding met de buurtpreventieteams. Met buurtpreventieteams (en Whatsappgroepen) dragen inwoners zelf bij aan het verbeteren van de veiligheid in hun eigen buurt. De wijkboa onderhoudt een directe verbinding met deze buurtpreventieteams zodat opvolging van door de buurtpreventieteams aangedragen signalen plaatsvindt.

Er is een nieuwe wijkindeling gemaakt, waarbij de beide centra ieder een eigen wijkboa hebben en ook Geleen-Zuid een eigen wijkboa heeft. De wijkboa van Geleen Zuid zal regelmatig (samen met partners uit de wijk) aanwezig zijn in de Zuidkamer in Geleen Zuid om contacten te onderhouden met inwoners (als deel van de wijkgerichte aanpak en het ontwikkelpad). In de verschillende wijken kunnen verschillende problematieken spelen. Naarmate het wijkgericht werken meer vorm krijgt, wordt de inzet van de boa’s meer afgestemd op de behoeften van onze inwoners in de wijken met als doel een verbetering van de veiligheidsbeleving en een leefbare en veilige woonen leefomgeving voor iedereen. We richten ons daarbij op een goed samenspel tussen preventief en repressief optreden en op het, samen met inwoners en partners, structureel aanpakken van oorzaken van bijvoorbeeld allerlei soorten overlast en afvaldumping. Natuurlijk dragen de boa’s ook bij aan acties en projecten in het kader van ondermijning en drugsoverlast, houden zij toezicht bij evenementen en toezicht op naleving van de Alcoholwet (Drank en Horecawet). Door de aanwas van nieuwe, jonge medewerkers heeft de unit Boa een impuls gekregen, maar is verdere doorontwikkeling ook nodig. Daarom wordt niet alleen geïnvesteerd in opleiding, maar ook in noodzakelijke begeleiding.

Goede informatievoorziening Om de veiligheid in onze gemeente te kunnen verbeteren is goede informatie noodzakelijk. Als gemeente werken we daarom steeds meer aan het krijgen van een goede informatiepositie op het gebied van veiligheid. We willen ‘weten wat er speelt’ in onze gemeente. Met de juiste informatie krijgen we de veiligheid in de wijken goed inzichtelijk, kunnen we preventief werken, kunnen we beter sturen en ook het effect meten van de aanpak die we samen met partners uitvoeren. De afgelopen jaren hebben we al stappen gezet op het gebied van onze informatievoorziening en in de komende periode gaan we hiermee verder.

47

Geleen Zuid Binnen de wijkgerichte aanpak c.q. het ontwikkelpad Geleen Zuid wordt uitdrukkelijk aandacht geschonken aan het thema veiligheid. Inzet is een verbetering van het veiligheidsgevoel in de wijk en een stevige aanpak van de ondermijnende criminaliteit. Aan het concrete programma van activiteiten wordt nog gewerkt. Uitgangspunt is een combinatie van repressieve en preventieve activiteiten, met een effectieve samenhang tussen veilig, zorg en sociaal. Een meerjarige integrale focus op de veiligheidsproblematiek in de wijk, waarbij maatschappelijke coalities worden gevormd en inwonerparticipatie centraal staat. Een eerste stap in de aanpak is de toewijzing van een wijkboa aan Geleen-Zuid, die proactief samen met inwoners en andere partners in de wijk problemen oppakt. Overige aandachtsgebieden - Crisisbeheersing en rampenbestrijding: We werken aan een nieuw oefen-, opleidings- en trainingsprogramma voor onze gemeentelijke crisisorganisatie. Ook werken we aan het project Samen Redzaam, waarbij we inzetten op heldere communicatie richting inwoners over hoe te handelen bij rampen of incidenten. Daarnaast zetten we stappen in de doorontwikkeling van risicocommunicatie, samen met partijen als Chemelot en de Veiligheidsregio.

Acties die volgen baseren we op inzichten uit onderzoek van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu naar het gevoel van veiligheid en informatiebehoefte. Naar aanleiding van de grote watersnoodramp in Limburg in juli 2021 zal op het niveau van de Veiligheidsregio(‘s) – op basis van evaluaties – kritisch gekeken worden naar het Rampenbestrijdingsplan Hoogwater en de Multidisciplinaire actielijst Hoogwater Maas, die leidend zijn geweest tijdens de afgelopen watersnoodramp. Indien zich daar wijzigingen in voordoen zullen het Algemeen Bestuur van de Veiligheidsregio Zuid-Limburg en de gemeenteraden hierover geïnformeerd worden. Het Opleiden, Trainen en Oefenen (OTO) traject zal dan ook voor alle multidisciplinaire partners worden aangepast en indien nodig geïntensiveerd. - Betaald Voetbal: We werken aan het verder verbeteren van de veiligheid rondom voetbalwedstrijden. We zorgen voor toegankelijke, gastvrije en veilige voetbalwedstrijden, waar weinig politie-inzet en andere veiligheidsmaatregelen nodig zijn. We hebben aandacht voor de (fysieke) veiligheid van de stadion omgeving en werken aan de persoonsgerichte aanpak van voetbalhooligans. Dit doen we samen met Fortuna Sittard, de politie, de brandweer en het Openbaar Ministerie.

- Cameratoezicht: Op basis van de uitgevoerde evaluatie en vast te stellen beleid (afronding in 2021) werken we aan de noodzakelijke doorontwikkeling van het publieke cameratoezicht. Daarin nemen we onder meer het aantal camera’s, de locaties van de camera’s en nieuwe technologische mogelijkheden mee. Ook werken we (verder) aan de borging van diverse werkzaamheden in de gemeentelijke organisatie en de samenwerking met de politie. In het eerste kwartaal 2022 wordt de nieuwe aanbesteding van het cameratoezicht afgerond. - Evenementenveiligheid: Samen met organisatoren en partners zoals de brandweer en de politie zorgen we voor zo veilig mogelijke evenementen. De corona-richtlijnen spelen daar inmiddels een grote rol in. We kijken dan ook samen met de organisatoren hoe een evenement veilig binnen de op dat moment geldende maatregelen kan doorgaan. Ook ontwikkelen we samen met allerlei partijen regels voor crowdmanagement bij grote evenementen. - Cybercrime: Ook cybercrime heeft impact op het veiligheidsgevoel van onze inwoners. We gaan dan ook verder met het vergroten van de cyberveiligheid in onze gemeente. Dat doen we samen met de gemeenten in ZuidLimburg, het team Cybercrime van de politie en het Openbaar Ministerie. Als gemeente hebben we met name een rol in het creëren van extra bewustzijn rondom cybercrime bij onze ondernemers en inwoners.

48

Wie en/of wat hebben we nodig om dit te bereiken? Samen met allerlei andere partijen werken we iedere dag aan de aanpak van veiligheid. Zo werken we voor een doelmatige en slagvaardige hulpverlening rondom de openbare veiligheid regionaal samen in de Veiligheidsregio Zuid-Limburg. Hieronder vallen rampenbestrijding, crisisbeheersing en brandweerzorg. Onze belangrijkste samenwerkingspartners bij de aanpak van ondermijnende criminaliteit zijn het Regionaal Informatie en Expertise Centrum Limburg, het Openbaar Ministerie, de politie, de Belastingdienst en (boven)lokale partners. Als het gaat om de sociale veiligheid en persoonsgerichte aanpak, dan speelt het Veiligheidshuis Westelijke Mijnstreek een belangrijke rol. Daarin werken we samen met een groot aantal ketenpartners en partijen uit het zorg- en veiligheidsdomein. Voor de aanpak van de High Impact Crimes trekken gemeente, politie en corporaties samen op in een taskforce. De samenwerking met het sociaal domein is van essentieel belang voor de persoonsgerichte aanpak van personen met verward gedrag en mogelijke radicalisering. Op al deze thema’s werken we ook samen met de Provincie en met de andere gemeenten in de Westelijke Mijnstreek, in de regio en/of in de Euregio. Tenslotte werken we samen met onze inwoners en ondernemers. Zeker voor het verbeteren van het veiligheidsgevoel hebben we ook hún betrokkenheid nodig.

Via de buurtpreventieteams en WhatsApp groepen leveren zij bijvoorbeeld een belangrijke bijdrage aan het signaleren van onveilige en ongewenste situaties. Verbonden partijen betrokken bij de uitvoering van dit programma: Verbonden partijen Veiligheidsregio Zuid-Limburg

Voor verdere informatie over de verbonden partijen verwijzen we naar de hierover afzonderlijk opgenomen verplichte paragraaf Verbonden Partijen.

49

Wat mag het kosten? Overzicht gevraagde bijstelling exploitatie budgetten Bedragen x € 1.000 Programma 1 Veiligheid BATEN gevraagde bijstelling begroting B1. Subsidie ondermijning t.b.v. veiligheidsaanpak LASTEN gevraagde bijstelling begroting L1. VRZL en MCC m.b.t. iindexering L2. Bijstellingen BsGW L3. Veiligheidsmonitor L4. Omgevingsdienst externe veiligheid L5. Borgen veiligheidsaanpak L6. Kapitaallasten L7. Planmatig onderhoud 2022 Mutatie reserves: Onttrekkingen gevraagde bijstelling begroting O1. Borgen veiligheidsaanpak O2. Planmatig onderhoud 2022 Toevoegingen gevraagde bijstelling begroting Saldo Administratieve wijzigingen en kleine afwijkingen Saldo

Meerjarenraming AO/ BK/ I/S AW/C

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

AO

I

121 121

-

-

-

AO AO AO AO AO AO AO

S S S S S S I

341 -94 -3 554 30 -146

790 -82 -3 875 -

790 -82 -3 875 -

816 -82 -3 -16 40 875 2 -

AO AO

I I

346 200 146 -

-

-

-

100 908

-42 748

-42 748

-42 774

AW

Toelichting gevraagde bijstelling exploitatie budgetten Autonome Ontwikkeling (= AO) L1. VRZL en MCC m.b.t. indexering In de begroting 2022 van de Veiligheidsregio Zuid-Limburg en het Meld- en coördinatiecentrum (MCC) is voor 2022 en verder alleen de indexering toegepast. Deze indexering wordt gedekt door de stelpost inflatie (zie programma 0). Financieel verloopt de mutatie dus budgettair neutraal. L2. Bijstellingen BsGW Bijstelling begroting 2022 BSGW betreffende de interne doorbelasting naar het budget parkeercontroles. Financieel verloopt de mutatie budgettair neutraal (zie programma 0) L3. Veiligheidsmonitor Bijraming voor 2025 van de Veiligheidsmonitor. De uitvraag van deze monitor vindt om de 2 jaar plaats. L4. Omgevingsdienst externe veiligheid In de septembercirculaire 2020 is voor de versterking van de omgevingsveiligheidsdiensten voor de jaren 2021 tot en 2024 € 40.000 beschikbaar gesteld. Vanwege de looptijd dient voor 2025 dit bedrag gecorrigeerd te worden. B1./L5./O1. Borgen veiligheidsaanpak Voor 2022 en verder kijken we naar (financiële) borging van de noodzakelijke werkzaamheden binnen de diverse in 2021 aflopende projecten, maar ook de financiering van de veiligheidsaanpak in het geheel. We doen dit binnen de mogelijkheden die de bestaande budgetten van het programma 1 Veiligheid ons daarvoor bieden. De volgende budgetten zijn beschikbaar:

50

•

Incidenteel voor het jaar 2022: de bij de 2e rapportage 2021 gevormde verplichtingenreserve ad € 0,20 mln. Dit betreft het incidenteel positief resultaat in 2021 ad € 0,2 mln. van de jaarrekening 2020 Veiligheidsregio Zuid-Limburg. • Incidenteel voor het jaar 2022: De gesubsidieerde ondermijningsprojecten “Hensplantages de wijk uit” en “Aanpak Spookbedrijven Westelijke Mijnstreek” lopen tot 31-12-2021. De geprognosticeerde restantsubsidie per 31-12-2021 ad 0,12 mln. betreffende de ondermijningsprojecten kan worden overgeheveld naar 2022. • Vanaf het jaar 2022 structureel: voor de noodzakelijke (meerjarige) borging van de veiligheidsaanpak worden de resterende (in het verleden door de raad toegekende) veiligheidsmiddelen ad 0,4 mln. ingezet. • Vanaf het jaar 2022 structureel: de via het gemeentefonds toegekende budgetten ten behoeve van de uitvoering van de Wet verplichte GGZ ad 0,15 mln. • Vanaf het jaar 2023 is de borging van de veiligheidsaanpak afhankelijk van het structurele financiële voordeel volgend uit de herverdeling van de gemeentelijke bijdrage tussen de deelnemende gemeenten aan de Veiligheidsregio Zuid-Limburg ad 0,3 mln. Deze middelen worden ingezet voor het borgen van personele inzet. L6. Kapitaallasten Betreft mutatie van de kapitaalslasten. Zie programma 0 voor nadere toelichting L7./O2.

Planmatig onderhoud 2022 In 2021 zijn de onderhoudsplannen geactualiseerd. Binnen het planmatig onderhoud voor de jaarschijf 2022 is de bijdrage ad € 50.000 opgenomen die aangewend wordt ten behoeve van de onrendabele top voor de nieuwbouw van de brandweerkazerne aan de Swentiboldstraat. Voor een verdere toelichting verwijzen we u naar programma 0. Beleidskeuze (= BK) Niet van toepassing.

Overzicht meerjarige ontwikkeling exploitatie budgetten Jaarrekening bedragen x € 1.000 Baten Lasten Onttrekkingen Toevoegingen 1 VEILIGHEID

2020 2.350 -14.728 329 7 -12.042

Actuele Begroting voor Bijstelling Begroting na Begroting Begroting Begroting begroting bijstelling begroting bijstelling 2021 2022 2022 2022 2023 2024 2025 1.562 1.148 104 1.251 1.130 1.130 1.130 -15.125 -14.837 459 -14.378 -13.822 -13.804 -13.778 261 147 346 493 0 0 0 -200 0 0 0 0 0 0 -13.502 -13.542 908 -12.633 -12.692 -12.674 -12.648

Toelichting algemeen en trendanalyse De begroting 2022 na bijstelling voor het programma geeft aan dat er per saldo € 12,6 mln. wordt geraamd voor crisisbeheersing, brandweer en openbare orde en veiligheid. De budgetten op het gebied van brandweerzorg, rampenbestrijding, crisisbeheersing, geneeskundige hulp en externe veiligheid bedragen € 7,7 mln. De beïnvloedbaarheid van deze budgetten is vrij beperkt aangezien het de uitvoering van wettelijke taken betreft, die door de Veiligheidsregio Zuid-Limburg worden uitgevoerd. De budgetten met betrekking tot Handhaving en Vergunningen zoals onder andere de Boa’s bedragen € 2,7 mln. Binnen Sociale Veiligheid zoals onder andere het Veiligheidshuis Westelijke Mijnstreek, Wet verplichte GGZ, High Impact Crimes, Cameratoezicht, Evenementen, Betaald voetbal en Ondermijning staat per saldo € 2,2 mln. Geraamd.

51

In 2022 laat het taakveld 1.1 bij Crisisbeheersing en Brandweer een voordeel zien ten opzichte van 2021 te zien voor een bedrag van € 0,5 mln. als gevolg van het incidenteel voordeel in 2021 m.b.t. de afrekening jaarrekening 2020 van de Veiligheidsregio Zuid-Limburg en de doorwerking van de wijziging van de verdeelsleutel gemeentelijke bijdrage Veiligheidsregio Zuid-Limburg op basis van het ingroeimodel (2020 t/m 2023). Vanaf 2023 is een neerwaartse lijn van de kosten waar te nemen wederom als gevolg van de wijziging van de verdeelsleutel gemeentelijke bijdrage Veiligheidsregio Zuid-Limburg (inclusief ingroeimodel 2020 t/m 2023). Bij Openbare Orde en veiligheid is over de jaren 2022 tot en met 2025 een dalende lijn van de kosten waar te nemen als gevolg van een herverdeling van de doorbelasting directe personeelskosten naar de taakvelden binnen de programma’s. Deze herverdeling verloopt gemeentebreed budgettair neutraal (de jaren 2023 t/m 2025 moeten nog geboekt worden).

Wie betaalt mee? De acties/werkzaamheden op het gebied van veiligheid worden gefinancierd via bestaande budgetten opgenomen in programma 1 Veiligheid. Ook ontvangt de gemeente subsidies van andere organisaties, zoals het ministerie van Justitie en Veiligheid.

Wat gebeurt er als we het niet doen c.q. wat zijn de (financiële) risico’s? Het algemene veiligheidsgevoel, de manier waarop inwoners veiligheid waarnemen of ervaren, neemt af als we als gemeente niets doen op het gebied van veiligheid. De inwoner vertrouwt op de gemeente en de veiligheidspartners als het gaat om de aanpak van externe en sociale veiligheid en ondermijning. Het college heeft het Actieplan Integrale Veiligheid 2021-2022 vastgesteld. Daarin is beschreven welke acties op het gebied van veiligheid worden uitgevoerd. Zoals hierboven vermeld worden deze acties gefinancierd via bestaande budgetten opgenomen in programma 1 Veiligheid. Ook ontvangt de gemeente subsidies van andere organisaties, zoals het ministerie van Justitie en Veiligheid. Bij een subsidie geldt dat zodra deze wegvalt, ook de acties stoppen. De intensiteit en de wijze waarop we onveiligheid aanpakken in onze gemeente wordt dus in zekere zin bepaald door de financiële mogelijkheden die er zijn. Binnen die mogelijkheden moeten we in de komende periode prioriteiten stellen. Concreet betekent dit dat noodzakelijkerwijs keuzes worden gemaakt over wat we wel en niet gaan doen. Dit is te lezen in het Actieplan Integrale Veiligheid 2021-2022.

Dit betekent onder meer dat diverse projecten, die tot eind 2021 gefinancierd worden via subsidies van het Ministerie van Justitie en Veiligheid (het project ‘Aanpak Spookbedrijven Westelijke Mijnstreek’, het project ‘Hensplantages de wijk uit’ en de projecten ‘Aanpak Kwetsbare personen met verward gedrag’ en ‘Verbindingspunt Informatie & Advies Zuid-Limburg’) vooralsnog als einddatum eind 2021 kennen. Ook voor het incidenteel gefinancierde project Aanpak Spookbewoning geldt dit uitgangspunt. Dit betekent dat de activiteiten verricht binnen deze projecten in beginsel wegvallen. Vanzelfsprekend wordt wel ingezet op structurele borging van de noodzakelijke werkzaamheden, die eerder binnen deze projecten plaatsvonden. We doen dit binnen de mogelijkheden die de bestaande budgetten binnen het programma 1 Veiligheid ons daarvoor bieden Zie hiervoor de bestaande budgetten genoemd bij ‘Wat mag het kosten’. De inzet van deze budgetten zorgt ervoor dat de huidige veiligheidsaanpak geborgd wordt. Daarbij wordt wel opgemerkt dat zich voortdurend veranderingen in het veiligheidsbeeld voordoen. Het kan zo zijn dat we worden geconfronteerd met nieuwe ontwikkelingen in het veiligheidsbeeld, die onze aandacht moeten krijgen. Ook dan zullen we binnen de bestaande budgetten keuzes maken over hoe we onze inzet verdelen.

Beleidsindicatoren We gebruiken de zogenaamde beleidsindicatoren om de effecten van beleid op de programma’s toe te lichten. We doen dat (verplicht) aan de hand van een vast aantal indicatoren. Door deze niet-financiële informatie op

52

te nemen in de begroting kunnen raadsleden ook zonder specifieke financiële kennis makkelijker inschatten of de resultaten via de voorgestelde beleidskeuzes behaald kunnen worden. En ze bieden raadsleden meer inzicht om te kunnen sturen. BBV indicator

Eenheid

Sittard-Geleen

Maastricht*

Limburg Periode

Verwijzingen HALT

Aantal per 1.000 jongeren

15

29

14

2020

Winkeldiefstallen

Aantal per 10.000 inwoners

27,91

23,85

19,34

2020

Diefstallen uit woningen

Aantal per 10.000 inwoners

18,39

18,01

17,04

2020

Vernielingen en beschadigingen (in Aantal per 10.000 inwoners de openbare ruimte

57,12

52,48

45,03

2020

*ter vergelijking is gemeente Maastricht opgenomen.

Gerelateerde beleidsnota’s Kadernota integrale veiligheid Westelijke Mijnstreek 2019-2022 Actieplan Integrale Veiligheid Sittard-Geleen 2021-2022 Veiligheidsvisie Spoorzone Sittard-Geleen Veiligheidsvisie Chemelot e.o. Beleidsvisie externe veiligheid Chemelot site/Westelijke Mijnstreek

53

4.4 PROGRAMMA - 2 - VERKEER, VERVOER EN WATERSTAAT

“Wij willen de bereikbaarheid, verkeersveiligheid en daarmee de leefbaarheid van de gemeente duurzaam en vernieuwend in stand houden en ontwikkelen.” Met het programma Verkeer, Vervoer en Waterstaat willen we de bereikbaarheid van Sittard-Geleen over de weg, het spoor en het water op niveau houden. En liefst nog verbeteren. Het gaat dan niet alleen over de lokale, maar ook de (boven)regionale doorstroming én de verkeersveiligheid. Het programma draagt bij aan de economische en maatschappelijke ambities van de gemeente: we vergroten hiermee de leefbaarheid en versterken de economische kracht. Ook binnen dit programma is duurzaamheid een belangrijk uitgangspunt. Het programma kent de volgende taakvelden: Verkeer en vervoer Parkeren Economische havens en waterwegen

Wat willen we bereiken? Met het programma Verkeer, Vervoer en Waterstaat willen we op de middellange termijn: • de lokale en regionale bereikbaarheid van de stad, kernen en bedrijven optimaliseren • een verkeersveilige gemeente creëren • een mobiliteitstransitie (verschuiving naar duurzame manieren van vervoer) bewerkstelligen

Wat doen we om dit te bereiken? Om de doelstellingen uit het programma te halen, voeren we de volgende (voorbereidende) werkzaamheden en acties uit. In 2021 heeft de gemeente Sittard-Geleen geparticipeerd in verschillende provinciaal en regionaal geïnitieerde mobiliteitsprojecten en studies waarvan de uitkomsten in de komende jaren hun uitwerking zullen krijgen in het beleid en uitvoeringsprogramma van Mobiliteit en verkeer en vervoer van de gemeente. Het gaat in hoofdzaak om de volgende projecten die eind 2021-begin 2022 in een integraal document Mobiliteit voor Sittard-Geleen zullen worden samengevat: Mobiliteitsvisie 2040 Zuid-Limburg De 16 gemeenten van Zuid-Limburg en de provincie Limburg hebben in juni 2020 de Mobiliteitsvisie ZuidLimburg vastgesteld en opdracht gegeven om deze verder uit te werken in een Uitvoeringsagenda. De Mobiliteitsvisie beschrijft op hoofdlijnen wat we willen bereiken met de mobiliteit in Zuid-Limburg. De visie is het vertrekpunt voor alle deelnemende gemeenten en de Provincie Limburg om samen verder te werken aan de invulling. De Mobiliteitsagenda Zuid-Limburg, waarbij mede op basis van de lokale (beleids)initiatieven binnen de thema’s op zoek wordt gegaan naar positionering op het juiste schaalniveau, vergroot de effectiviteit van de initiatieven. Het betrekken van alle belanghebbenden speelt hierbij een grote rol.

In 2021 hebben de 16 gemeenten van Zuid-Limburg daarom, samen met de provincie, een inventarisatie uitgevoerd van alle lopende lokale projecten én de ambities die bestaan binnen gemeenten op het gebied van mobiliteit. Deze zijn vervolgens gerubriceerd naar kansrijkheid om op te schalen naar regionaal niveau en daarbinnen is een prioritering aangebracht die in het najaar wordt voorgelegd aan de bestuurders van de 16 gemeenten. Concreet is in 2021, als uitvloeisel van de Mobiliteitsvisie, gewerkt aan de introductie van een e-bike deelfietssysteem en het opstellen van een regionaal utilitair hoofdfietsroutenetwerk voor Zuid-Limburg.

54

Gebiedsverkenning Mobiliteit Westelijke Mijnstreek Onder leiding van de Provincie en als uitvloeisel van de provinciale Mobiliteitsvisie Slim op weg naar morgen is in 2020 gestart met de Gebiedsverkenning mobiliteit voor de Westelijke Mijnstreek. Met de uitvoering van de gebiedsverkenning Westelijke Mijnstreek (WM) is door de gemeenten Echt-Susteren, Sittard-Geleen, Stein, Beek en Beekdaelen, Rijkswaterstaat en de provincie Limburg samengewerkt om te komen tot een gezamenlijke aanpak van de mobiliteitsopgaven in deze regio. Deze aanpak is vervolgens uitgewerkt tot concrete maatregelen en mogelijke oplossingsrichtingen van deze opgaven. De verkenning wordt in het najaar van 2021 opgeleverd. De regio heeft vijf ambities geformuleerd die richting geven aan de mobiliteitsopgaven waaraan we gezamenlijk werken: Verduurzaming en CO2-reductie Verbeteren veiligheid Ontwikkelen agglomeratiekracht Vergroten inclusieve samenleving Verbeteren leefbaarheid en gezondheid De kern wordt gevormd door het verminderen, veranderen en verschonen van de mobiliteit in de regio. Op basis van bestaande beleids- en uitvoeringsprogramma’s en instrumenten richten we ons de komende jaren op vijf programmalijnen om de mobiliteitstransitie op gang te brengen.

Deze programmalijnen zijn richtinggevend in de activiteiten die we uitvoeren: Programmalijn 1 – Bewustwording en gedragsbeïnvloeding Programmalijn 2 – Fiets Programmalijn 3 - Vervoers- en mobiliteitsdiensten Programmalijn 4 - Logistiek Programmalijn 5 – Infrastructuur Binnen de Gebiedsverkenning zijn deze 5 programmalijnen daarnaast nog specifiek uitgewerkt voor 2 onderdelen, t.w. een Gebiedsgerichte uitwerking Chemelot e.o. en Gebiedsgerichte uitwerking N276. Het is de bedoeling alle voorgestelde maatregelen op te nemen in een actieplan 2021-2025 voor de WM en voor Chemelot en de N276 in het bijzonder, mits er overeenstemming wordt bereikt tussen gemeente en provincie over de op dit moment nog openstaande discussiepunten. Na bestuurlijk akkoord en op basis van de te maken prioritering en afweging ook met andere trajecten en binnen de beschikbare financiële ruimte van de bereikbaarheidsmiddelen zullen deze acties vanaf 2022 in de investeringsbegrotingen van de provincie en de gemeente Sittard-Geleen moeten worden opgenomen. Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 Bij dit plan staat de risico-gestuurde aanpak centraal. In 2021 hebben de Limburgse gemeenten samen met de provincie, het ROVL en de politie/OM laten onderzoeken waar weggebruikers het grootste ongevalsrisico lopen.

Deze risico-gestuurde aanpak omvat het maken van risicoanalyses, bepalen van risicolocaties, het opstellen van uitvoeringsagenda’s passend bij de risicoanalyse en het opzetten van uitvoeringsprogramma’s. In de analyse is voor het eerst in beeld gebracht wat kenmerkend is per gemeente als het gaat om bevolking, infrastructuur, ongevallen, gedrag, verkeersovertredingen en autobezit. Door het over elkaar leggen van al deze gegevens wordt inzichtelijk waar weggebruikers risico lopen op een verkeersongeval. Het is de bedoeling dat deze risicogestuurde aanpak, die in de loop der jaren steeds verder ontwikkeld dient te worden, zorgt voor minder ernstige verkeerslachtoffers. Deze pro-actieve aanpak van de verkeersveiligheid doen we naast de reactieve aanpak van de bestaande ongevalslocaties. De Limburgse wegbeheerders (RWS-provincie-gemeenten) werken daarbij samen met het ROVL en de politie/het OM en met ondersteuning vanuit het Rijk om te komen tot een Uitvoeringsprogramma Verkeersveiligheid 2030 voor de gehele provincie. Met als doel projecten te kunnen indienen bij het rijk. Die heeft daar namelijk een subsidieregeling voor in het leven geroepen waarvoor jaarlijks € 50 mln. beschikbaar is gedurende 10 jaar (2020-2030). In juli 2020 hebben we, in het kader van de 1e tranche en vooruitlopend op de opstelling van dit uitvoeringsprogramma, al 32 maatregelen voor subsidie mogen

55

indienen en deze zijn voor het grootste deel door het ministerie gehonoreerd. Het grootste gedeelte is uitgevoerd in 2021, de rest moet vóór 2025 worden uitgevoerd. Masterplan openbare ruimte Oud-Geleen In 2021 is het Masterplan openbare ruimte Oud-Geleen vastgesteld. De historische kern van Oud-Geleen heeft de status van “beschermd dorpsgezicht”. Hiervoor zijn de bijzondere kwaliteiten beschreven en vastgelegd. Met het masterplan worden de abstracte beleidswensen vertaald naar uitvoeringsgerichte, richting gevende principes. Oud-Geleen is het eerste gebied waarvoor een masterplan met bijbehorend participatietraject is opgesteld. De aanwezige bebouwing, structuren, monumentale & historische waarden en het huidige gebruik vormen de leidraad voor het plan. Met het vaststellen van het Masterplan, worden de op te pakken projecten, de komende jaren uitgevoerd als onderdeel van de onderhouds- en vervangingsprojecten (IBOR/BSW), maar de extra kosten daarnaast ook via te verwerven subsidies worden afgedekt. Goederenvervoer, gevolgen van een circulaire economie De verduurzaming van onze economie en de transitie naar een circulaire samenleving betekent dat we te maken gaan krijgen met het gebruik en de inzet van andere soorten grondstoffen.

De vervanging van nafta door pyrolyseolie uit plastic, het maken van biopropeen uit plastics, of het maken van waterstof uit huisvuil zijn voorbeelden van nieuwe initiatieven die bij gaan dragen aan de noodzakelijke transformatie. Het vervolmaken van de grondstoffen-, en brandstoffentransformatie gaat echter tientallen jaren duren. We blijven zolang dus ook nog afhankelijk van niet-hernieuwbare grondstoffen en brandstoffen. De komende jaren zullen we zien welke nieuwe grondstoffen er ingezet gaan worden, waar deze ingezameld en voorbehandeld en gesorteerd gaan worden en hoe deze naar de Chemelot-site getransporteerd gaan worden. We zullen nadrukkelijk moeten onderzoeken hoe we logistieke concepten via buisleidingen, binnenvaart en spoor kunnen optimaliseren om te voorkomen dat al deze materialen enkel via vrachtwagens aangeleverd gaan worden. Binnen de aanpak van de goederenvervoercorridor en daarbinnen via de aanpak van de logistieke knooppunten wordt bekeken wat circulariteit kan betekenen en hoe overheden hier sturing op kunnen uitoefenen. Tevens is aan de orde om de huidige modaliteiten (buisleidingen, binnenvaart, spoor en weg) optimaal te houden voor de verwachte groei aan nieuwe stofstromen.

Daarnaast wordt het gebruik van (waterstof)-elektrische vrachtwagens binnen het programma gestimuleerd en worden opties voor zogeheten clean energy-hubs en vrachtwagen servicelocaties onderzocht. De gemeente is vertegenwoordigd in het netwerk van MIRT Goederenvervoer en zet zich samen met de provincie in om initiatieven te stimuleren die leiden tot een verbetering van de modal shift en het minimaliseren van overlast als gevolg van goederenvervoer. Parkeren Voor 2022 wordt voorgesteld uit te gaan van voortzetting van de parkeermaatregelen 2021. Deelfietssysteem In 2021 zijn we gestart met een marktconsultatie met bedrijven die deelfietssystemen in de markt hebben. Eind 2021 heeft dit geresulteerd in een onderhandse aanbesteding. Getracht wordt om een deelfietssysteem in 2022 in de gemeente Sittard-Geleen in bedrijf te hebben. Registratie vaarbewegingen Het samenwerkingsverband Blueport Limburg heeft in 2021 opdracht gegeven om de vaarbewegingen in de Limburgse havens digitaal te monitoren en deze via een zogeheten dashboard (app) aan de gemeenten ter beschikking te stellen. De gemeente Sittard-Geleen beschikt sinds 2020 al over een dergelijke digitaal (AIS) systeem voor onze eigen havens. De aanpak via de BluePorts moet er toe leiden dat de informatie van de Limburgse binnenhavens op een eenduidige wijze ontsloten kunnen worden, er afstemming tussen havens

56

plaats kan vinden en er een grondslag voor beleidskeuzes kan ontstaan. Samen met de Blueports Limburg wordt afstemming en continuïteit van digitalisering van haveninformatie georganiseerd.

Wie en/of wat hebben we nodig om dit te bereiken? Uitvoering geven aan de Mobiliteitsvisie doen we samen met vervoerders, werkgevers, overheden, semioverheden, inwoners en belangenbehartigers zoals de Fietsersbond, de Limburgse Werkgevers Vereniging en nog veel meer partijen. Het is een gezamenlijke verantwoordelijkheid met een gezamenlijk belang. Door de ligging aan een internationaal netwerk van wegen, spoorlijnen, buisleidingen en waterwegen vormt onze gemeente een belangrijk logistiek knooppunt voor de regio. Om het optimale te bereiken op het gebied van mobiliteit en infrastructuur is het noodzakelijk dat we samenwerken met de gemeenten binnen en buiten Limburg, Provincie, Rijkswaterstaat, Prorail, en andere partners. Maar we hebben ook onze inwoners en bedrijven nodig. Immers alle partijen zijn afhankelijk van en dienstbaar aan de bereikbaarheid, mobiliteit en infrastructuur van onze stad en zijn daarmee belangrijke doelgroepen. En iedereen kan op eigen wijze een bijdrage hieraan leveren. Bijvoorbeeld door ideeën aan te dragen, het goede voorbeeld te geven en door elkaar aan te spreken op onjuist (verkeers)gedrag.

Wat mag het kosten? Overzicht gevraagde bijstelling exploitatie budgetten Bedragen x € 1.000 Programma 2 Verkeer, vervoer en waterstaat BATEN gevraagde bijstelling begroting B1. aanbesteding ABRI's en reclamezuilen 2021-2036 B2. Planmatig onderhoud vastgoed 2022 B3. Bijstelling aanleg inritten B4. Parkeren Geleen (proeftuin) LASTEN gevraagde bijstelling begroting L1. Bijstellingen BsGW L2. Kapitaallasten Afsch/Rente L3. Planmatig onderhoud 2022 L4. Planmatig onderhoud havens L5. Bijstelling aanleg inritten L6. Ophoging onderhoudsbudget parkeren L7. Vrijval kapitaallasten t.g.v. taakstelling L8. IBOR beheerplannen 2022 L9. IBOR beheerplannen 2022 Mutatie reserves: Onttrekkingen gevraagde bijstelling begroting

Meerjarenraming AO/ BK/ I/S AW/C

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

AO AO AO BK

S S S S

125 -43 208 30 -70

-143 -43 -30 -70

-143 -43 -30 -70

-143 -43 -30 -70

AO AO AO AO AO AO AO AO BK

S S S S S S S S S

-1.052 -2 522 -208 -60 30 -90 -21 -600 -623

-915 -2 476 30 -90 -15 -600 -714

-1.448 -2 44 30 -90 -15 -600 -815

-1.379 -2 216 30 -90 -18 -600 -915

-

-

-

-

-

-

-

-

162 -765

242 -816

416 -1.175

83 -1.439

Toevoegingen gevraagde bijstelling begroting Saldo Administratieve wijzigingen en kleine afwijkingen Saldo

Begroting 2022

AW

57

Toelichting gevraagde bijstelling exploitatie budgetten Autonome Ontwikkeling (= AO) B1. Aanbesteding abri's en reclamezuilen Bij de aanbesteding is reclameruimte in abri’s (bushokjes) en reclamevitrines beschikbaar gesteld aan een exploitant. Er is een nieuw contract afgesloten waarbij lager ingeschreven is. De inkomsten zijn teruggelopen door minder animo van adverteerders. Daarentegen heeft de nieuwe exploitant goed nagedacht over de onderwerpen welke de gemeente Sittard-Geleen belangrijk vindt. Op de onderwerpen duurzaamheid, inclusie, klimaatbestendigheid, circulariteit, groene energie, burgerparticipatie, communicatie en gezondheid heeft men een aanbieding op maat gemaakt. B2./L3. Planmatig onderhoud vastgoed 2022 Voor een toelichting verwijzen we u naar programma 0. B3./L5. Bijstelling aanleg inritten Op basis van realisatie 2020 en 2021 is er een prognose gemaakt voor 2022. Zowel de kosten als de opbrengsten zijn bijgesteld van € 45.000 naar € 15.000. L1. Bijstellingen BsGW De bijdrage van de gemeente aan BsGW is geïndexeerd. Zie programma 0 voor nadere toelichting. L2. Kapitaallasten Betreft mutatie van de kapitaalslasten. Zie programma 0 voor nadere toelichting. L4. Planmatig onderhoud havens Op basis van de opgelegde havengelden is de prognose voor 2021 en 2022 dat de inkomsten met ca. € 60.000 hoger liggen dan voorheen is begroot.

Dit wordt veroorzaakt door een stijging van het aantal vaarbewegingen en het feit dat we sinds 2021 alleen nog maar werken met voltarief en niet meer met half tarief. Hier staat echter een stijging van de kosten tegenover. Op dit moment wordt onderzocht welke structurele voorzieningen er dienen te worden getroffen om onderhoud plaats te laten vinden aan de haven (diepte haven en herstellen kades). Overigens zijn wij voornemens onderzoek te gaan doen naar het afstoten van (delen van) de Franciscushaven. In 2021 wordt het exploitatieoverschot gebruikt om zowel in de Franciscushaven als in de Gulick Gelre haven het onderzoek te laten plaatsvinden en om als noodoplossing alvast baggerwerkzaamheden uit te voeren waar nodig voor het oplossen van de grootste ondieptes. Zowel de opbrengsten als de kosten voor 2022 worden in de begroting met € 60.000 bijgesteld. Havengelden zullen in afwachting van de uitkomsten van het onderzoek voorlopig niet worden geïndexeerd. In het onderhoudsplan zullen de uitkomsten van het havenonderzoek worden verwerkt. Het gaat daarbij om een reservering van de middelen die jaarlijks nodig zijn om in de toekomst grote onderhoudswerkzaamheden zoals uitbaggeren, herstellen steenbestorting en kadeonderhoud, uit te voeren. Een onderdeel van de voorziening is het monitoren van de staat van de haven en kades.

Hiervoor een bedrag van € 10.000 per jaar opgenomen (dieptepeilingen, duikinspecties, kade inspecties etc.) L6. Ophoging onderhoudsbudget parkeren Voor een toelichting verwijzen we u naar programma 0. L7. Vrijval kapitaallasten t.g.v. de taakstelling Als gevolg van verkoop vastgoed komt de vrijval van de kapitaallasten ten gunste van de taakstelling verkoop niet-strategisch vastgoed.

58

Beleidskeuze (= BK) B4. Parkeren Geleen (proeftuin) Via de programmabegroting 2021-1 is de hogere inkomstenderving van de wijziging parkeertarieven/-structuur 2021 €70.000 incidenteel gedekt via de gereserveerde Corona-gelden. Voor de begroting 2022 blijven de parkeertarieven ongewijzigd. Dekking van de structurele inkomstenderving € 70.000 vindt plaats via de algemene middelen. L8./L9. IBOR Beheerplannen In het Integraal beheerplan openbare ruimte 2019 is aangegeven dat per beheergroep een separaat beheerplan moet worden opgesteld. Deze beheerplannen zijn in 2021 opgeleverd. Ten behoeve van het verankeren van de beheerplannen in de meerjarenbegroting hebben we het proces opgedeeld in een 3-tal fasen. Parallel hieraan loopt de implementatie van de beheerplannen en daarmee de doorgroei naar assetmanagement. De 3 fases zijn: 1. Opstellen beheerplannen: Opleveren technische beheerplannen (zuiver opgebouwd op basis van kwantitatieve en kwalitatieve informatie van het areaal met bijbehorende werkpakketten en normbedragen afgezet tegen de vastgestelde beeldkwaliteit en de minimaal benodigde technische kwaliteit) Afgerond 2021 2. Confrontatie: Reflecteren benodigde budgetten (beheerplannen) met beschikbare budgetten (begroting) en gehanteerde uitgangspunten nu en toen (Integraal beheerplan openbare ruimte 2019) Afgerond 2021 3.

Financiële verdiepingsslag, uitwerken scenario’s en risico-gestuurd beheer In fase 3 maken we een financiële verdiepingsslag, beschrijven en onderzoeken we mogelijke scenario’s en risico-gestuurd beheer. Onderstaand, samengevat in tabelvorm, de globale resultaten van de confrontatie (fase 2): Exploitatie

Vervangingen (structureel)

Vervangingen (incidenteel)

Beschikbaar in begroting

€ 13,1 miljoen

€ 7,8 miljoen

€ 0,-*

Benodigd volgend uit beheerplannen

€ 14,9 miljoen

€ 12,6 miljoen

€ 4.5 miljoen

Tekort

€ 1,8 miljoen

€ 4,8 miljoen

€ 4.5 miljoen

* Herstelmaatregelen verhardingen buiten beschouwing gelaten. Het tekort dat naar voren komt uit de confrontatie, is het resultaat van de feitelijke vergelijking van getallen. Het is niet reëel om deze budgetten allemaal per 2022 weg te kunnen zetten, in verband met nieuwe aanbestedingen, een overspannen markt, capaciteitsprobleem, en de vele werkzaamheden en projecten die momenteel al in uitvoering zijn of gaan in onze gemeente. Op basis van een realistische raming wordt uitgegaan van: structurele bijstelling van de exploitatie met € 1,2 mln. structurele ophoging van het investeringsniveau met jaarlijks € 1,5 mln. eenmalige ophoging van het investeringsniveau voor herstelmaatregelen met € 1,6 mln. Corona (=C) Niet van toepassing.

59

Overzicht meerjarige ontwikkeling exploitatie budgetten Jaarrekening bedragen x € 1.000 Baten Lasten Onttrekkingen Toevoegingen 2 VERKEER, VERVOER EN WATERSTAAT

2020 6.096 -23.791 8 -1.000 -18.688

Actuele Begroting voor Bijstelling Begroting na Begroting Begroting Begroting begroting bijstelling begroting bijstelling 2021 2022 2022 2022 2023 2024 2025 4.131 4.486 132 4.618 4.335 4.335 4.335 -24.703 -25.523 -897 -26.420 -26.599 -27.864 -28.128 120 70 0 70 20 20 20 0 0 0 0 0 0 0 -20.452 -20.967 -765 -21.731 -22.244 -23.510 -23.773

Toelichting algemeen en trendanalyse De (gesaldeerde) voor het programma beschikbare 20,3 miljoen wordt besteed aan het op niveau houden van de bereikbaarheid van Sittard-Geleen over de weg, het spoor en het water. De belangrijkste uitgaven zijn de jaarlijkse stijgende kapitaallasten IBOR, onderhoudskosten en personele uitgaven. De belangrijkste inkomsten betreffen parkeergelden van straatparkeren en parkeergarages en inkomsten van de haven.

Wie betaalt mee? Omdat dit programma veelal onze gemeentegrenzen overstijgt, dragen onze partners op diverse terreinen bij in de kosten. Het gaat hier dan om de Provincie, Rijk, ProRail en – indien van toepassing – het bedrijfsleven.

Wat gebeurt er als we het niet doen c.q. wat zijn de (financiële) risico’s? Aan meerdere trajecten en projecten zijn provinciale en rijkssubsidieregelingen verbonden. Deze regelingen veronderstellen niet alleen gemeentelijke co-financiering, maar ook onderliggende studies en rapportages zonder welke men niet in aanmerking komt voor de aangeboden subsidies. Het is dus van belang deze rapportages af te ronden conform de gestelde eisen.

Beleidsindicatoren Het programma Verkeer, Vervoer en Waterstaat heeft geen wettelijke indicatoren uit het BBV.

Gerelateerde beleidsnota’s Mobiliteitsplan 2013 Mobiliteitsbeeld 2012 Fietsbeleidsplan Meer op de fiets in Sittard-Geleen 2008 IBOR Beleidsplan 2016-2026 Onderhoud kapitaalgoederen openbare ruimte 2020-2023 Masterplan openbare ruimte Oud-Geleen Mobiliteitsvisie Zuid-Limburg

60

4.5 PROGRAMMA - 3 - ECONOMIE

“Door middel van duurzame, innovatieve bedrijvigheid en leven lang leren en ontwikkelen verbeteren we de brede welvaart.” Sittard-Geleen heeft een sterk economisch profiel met Chemelot, de Brightlands Chemelot Campus, logistieke bedrijvigheid op Holtum Noord, de automotive industrie en de zorgsector. Ook het midden- en kleinbedrijf is in onze gemeente sterk vertegenwoordigd, vooral in de sectoren bouw, detailhandel/horeca, zorg en commerciële dienstverlening. Daarnaast zijn ook de beide centra van belang voor zowel onze economie als de leefbaarheid. De ontwikkelingen binnen de vrijetijdseconomie zien we als een groeikans voor onze gemeente. Ten slotte hebben we een belangrijke taak in de ontwikkeling c.q. herstructurering van bedrijventerreinen. Om dit niveau te handhaven, is een goede samenwerking tussen onderwijs, bedrijfsleven en overheid cruciaal. Een deel van de ontwikkelingen en ambities vanuit het programma Economie hangt sterk samen met de ontwikkelingen vanuit Ruimtelijke Ordening en het Sociaal Domein. Daar waar mogelijk wordt de samenwerking gezocht om de genoemde ambities te realiseren. Bij de uitvoering van ons gemeentelijk economische beleid verliezen we de leefbaarheid voor en veiligheid van onze inwoners niet uit het oog.

Het programma kent de volgende taakvelden: Economische ontwikkeling Fysieke bedrijfsinfrastructuur Economische promotie Bedrijfsloket en bedrijfsregelingen

Wat willen we bereiken? Wat we willen bereiken hangt nauw samen met de ambities zoals verwoord in de programma’s NOVI ZuidLimburg en Toekomstvisie 2030. Op basis hiervan is een aantal doelen geformuleerd, mede gebaseerd op de Kaderbrief 2021. Onderstaande doelen refereren aan het werkveld ‘economie’. Naar duurzame, innovatieve en veilige bedrijvigheid We zetten in op een transformatie naar bedrijvigheid die produceert met (meer) groene/hernieuwbare grondstoffen en duurzame energie, met Chemelot Circular Hub als pionier en aanjager. We versterken de aansluiting van de Brightlands Chemelot Campus bij de innovatieve bedrijvigheid, door een (meer) open verbinding met de samenleving. We betrekken inwoners bij de circulaire transitie, met als inzet enerzijds begrip en bewustwording te creëren en anderzijds samen een aantrekkelijke leef- /woonomgeving te ontwikkelen. Binnen de innovatieve bedrijvigheid verbinden we kennis, kunde en producten met elkaar. We stimuleren toeristische/recreatieve initiatieven die bijdragen aan de ontwikkeling van “Green Destination Zuid-Limburg”. Wij stimuleren de ontwikkeling van een kwalitatief passend recreatie en (verblijfs-)aanbod en stimuleren toeristische bedrijven om op innovatieve wijze bij te dragen aan duurzaamheidsdoelstellingen.

Wij zetten in op spreiding van recreatie en (horeca-)voorzieningen en investeren in de verblijfskwaliteit van de uitloopgebieden rond de steden (stad-landzones) en de natuurgebieden in onze gemeente. We ondersteunen (startende) ondernemers en werken voortdurend aan de verbetering van de ondernemersdienstverlening;

61

-

We zorgen voor duurzame bedrijventerreinen die ruimte bieden aan de (boven)lokale vraag naar kavels voor het MKB, met aandacht voor circulaire bedrijvigheid; We onderzoeken de mogelijkheden om de balans tussen vraag en aanbod van bedrijventerreinen en kantoren te herstellen door middel van herstructurering van bedrijventerreinen; We werken aan een voortdurende opgave in het belang van toekomstbestendige winkelgebieden We werken samen met onze stakeholders aan compacte en vitale stadscentra

Naar een leven lang leren We zetten ons in voor een kennis en kunde economie, waarbij we aandacht vragen van zowel werknemers als werkgevers voor het creëren van een leercultuur waarbij we de voorkeur geven aan competenties (skills) boven opleiding(sniveau). We zetten in op een betere aansluiting tussen en verbinding met onderwijs en bedrijfsleven. We benadrukken het belang van goede voorlichting aan leerlingen rondom beroepsoriëntatiefase en studiekeuze. We zorgen voor een betere profilering en positionering van de arbeidsmarktmogelijkheden in SittardGeleen en de (eu)regio zowel richting onderwijs als richting inwoners/leerlingen. Bovenstaande doelen werken we in dit programmablad werken we dit programmablad verder uit.

Wat doen we om dit te bereiken? De lokale ambities (via Toekomstvisie 2030), liggen in het verlengde van de regionale (NOVI) en landelijke ontwikkelingen (CCH) en versterken elkaar. Onderstaand een schets van wat we op korte termijn (2022) ambiëren alsmede een doorkijk naar de toekomst. Chemelot Voor de gemeente, maar ook voor Nederland en de euregio is Chemelot een belangrijke schakel in het bereiken van een duurzame, circulaire en toekomstbestendige economie. Eén van de ambities van Chemelot is om door te ontwikkelen naar de meest duurzame, competitieve en meest veilige chemiesite van Europa. Deze ambitie is uitgewerkt in een Circulaire Economie Actie Plan (CEAP). Chemelot geeft hier onder andere invulling aan door bestaande ketens te verlengen, door niet-hernieuwbare grondstoffen zoals aardgas en nafta zo veel mogelijk te vervangen door andere grondstoffen, door nieuwe grondstofketens te faciliteren en productieprocessen te elektrificeren. Voor Chemelot is het van het grootste belang dat zij beschikt over de best mogelijke ontsluiting via zowel buisleidingen, binnenvaart, spoor en weg. Op iedere modaliteit zijn verbeteringen wenselijk en deels noodzakelijk. Denk hierbij ook aan waterstoftoevoer en CO2-afvoer via buisleidingen. Een optimale verbinding met de haven in Stein is ook een voorwaarde voor het slagen van de ambities. Op en rondom Chemelot spelen diverse processen.

Denk hierbij aan het opstellen van een nieuw omgevingsplan voor Chemelot, het opstellen en uitwerken van activiteiten voortkomend uit de gebiedsvisie voor de omgeving van Chemelot, het maken van afspraken naar aanleiding van de aanbevelingen van de technische Veiligheidscommissie waar het gaat over verbetering van de veiligheid. Daarnaast zijn er ook andere processen aan de orde bijvoorbeeld waar het gaat over de bodemkwaliteit (Plan van Aanpak 2.0) en de gevolgen van nieuwvestiging van bedrijven voor de logistieke afhandeling van goederen. De gemeente maakt deel uit van de Stuurgroep Chemelot waarbinnen diverse processen met Chemelot, DSM, Campus en samen met Gemeente Stein en Provincie Limburg met elkaar worden afgestemd. De veelheid aan onderwerpen, processen en activiteiten maakt het dat de omgeving op verschillende manieren benaderd, geïnformeerd of betrokken wordt. In de Stuurgroep Chemelot is dan ook de opdracht geformuleerd om via een plan van aanpak te komen tot uitvoering van acties op een meer gecoördineerde participatieve manier. De

62

gemeente legt samen met de provincie ook relaties naar de agenda van subsidiestromen waaronder Groeifonds, de MIRT agenda en de aanpak vanuit de MIRT Goederenvervoercorridor. Chemelot Circular Hub Chemelot Circular Hub positioneert zich als proeftuin van internationaal belang voor de transitie naar een circulaire economie en samenleving en verdient daarmee een plek op de Nederlandse en Europese actieagenda’s. Limburg stelt zich met Chemelot Circular Hub kandidaat als eerste circulaire hub van Europa. Site Chemelot en omgeving als dé groeiversneller naar een circulaire samenleving. Een krachtig knooppunt voor economische groei en toekomstige welvaart dat in verbinding staat met de mensen, het milieu en samenleving als geheel. Deze ambitie heeft geresulteerd in een investeringsagenda gebaseerd op 4 pijlers: 1) Circulaire investeringen, innovaties en applicaties 2)Circulaire competenties 3) Circulair Fundament 4) Circulaire samenleving We faciliteren we (publiekrechtelijk) de ruimtevraag voor de duurzaamheidstransitie. Gemeente en Provincie Limburg hebben een belangrijke verbindende, faciliterende en aanjagende rol in de transformatie naar het nieuwe non-fossiele, circulaire verdienmodel. VDL Nedcar VDL Nedcar produceert op dit moment als onafhankelijke autoproducent door middel van lijnproductie in hoog-volume auto’s.

De automotive industrie verandert echter snel waardoor er een noodzaak ontstaat om na te denken over een andere toekomst. Uitgangspunt is continuïteit van productie, ook na het stoppen van de productie voor de huidige opdrachtgever BMW. VDL Nedcar heeft een plan van aanpak ontwikkeld voor een hypermoderne, flexibele autofabriek, de zogeheten New Generation Automotive Plant (NGAP). NGAP wordt een voor Europa uniek fabrieksconcept. Door innovatieve en sterk gedigitaliseerde productie- en procestechnologie kunnen in de fabriek tegelijkertijd, verschillende soorten aandrijflijnen (benzine/diesel, EV, hybride, waterstof), voor meerdere klanten met verscheidene modellen, met verschillende voertuigmaten/types en in flexibele volumes voertuigen worden geproduceerd. Met de ingezette integrale gebiedsontwikkeling worden de onmisbare ruimtelijke voorwaarden gecreëerd voor de NGAP. Kansen worden gezien in het faciliteren van nieuwe startups zoals nieuwkomers in automotive onder andere gericht elektrisch aangedreven voertuigen of de assemblage van accu's. Hierdoor ontstaat een ecosysteem van kleinere elkaar versterkende initiatieven.

De gemeente maakt deel uit van de Regiegroep VDL Nedcar waarbinnen diverse processen rondom VDL Nedcar, waaronder de voortgang van het Provinciaal Inpassingsplan, de daaruit voortvloeiende procedures, de aanpassing van de provinciale infrastructuur en de compensatiemaatregelen worden afgestemd. Voor de gewenste en noodzakelijke ontwikkeling bij VDL Nedcar in Born mogelijk te maken is dit, naast andere onderwerpen zoals het Mijnwater en de Einstein Telescoop, opgenomen in de claim van de Provincie op het Nationaal Groeifonds. Dat fonds is bedoeld voor projecten die op een duurzame manier de economie versterken. Maar daarover komt pas eind 2021 duidelijkheid. Als onderdeel van de Nederlandse innovatieve maakindustrie doet VDL Nedcar samen met de Provincie Limburg een aanvraag bij het Nationaal Groeifonds om de transformatie naar een toekomst robuust hightech productieproces te kunnen realiseren. Als onderdeel van de Nederlandse innovatieve maakindustrie doet VDL Nedcar als hoogvolume lijnproductiebedrijf, tezamen met de Provincie Limburg een aanvraag bij het Nationaal Groeifonds om de transformatie naar een toekomst robuust hightech productieproces te kunnen realiseren. NGAP wordt een voor Europa uniek fabrieksconcept.

Door innovatieve en sterk gedigitaliseerde productie- en procestechnologie kunnen in de fabriek tegelijkertijd, verschillende soorten aandrijflijnen (benzine/diesel, EV, hybride, waterstof), voor meerdere klanten met verscheidene modellen, met verschillende

63

voertuigmaten/types en in flexibele volumes voertuigen worden geproduceerd. Met de ingezette integrale gebiedsontwikkeling worden de onmisbare ruimtelijke voorwaarden gecreëerd voor de NGAP. VDL Nedcar krijgt ruimtelijke uitbreidingsmogelijkheden die zij flexibel kan inzetten. Cruciaal voor realisatie van de NGAP en de hiervoor noodzakelijke hoogwaardige logistieke- en bereikbaarheidsinfrastructuur is de verplaatsing van de provinciale weg de N276 (de zogeheten randweg). Het verloop van de acquisitie en het ontwikkelingsperspectief van nieuwe klanten heeft invloed op de totale investering. VDL Nedcar als belangrijke speler in Nederlandse innovatieve hoog-volume maakindustrie en grote werkgever (circa: 4.000 arbeidsplaatsen) behouden blijft voor de Nederlandse economie met daarnaast een geprognosticeerde extra groei. MKB De opgave voor de ondersteuning en versterking van het MKB is divers. De focus ligt op duurzame, innovatieve en veilige bedrijvigheid waarbinnen ruimte voor verbinding van kennis, kunde en producten en ruimte voor innovatieve, kleinschalige maakindustrie. Deze opgaven sluiten aan bij de inzet voor een duurzame en circulaire economie, uitgangspunt binnen de NOVI-aanpak.

De ondersteuning en versterking van het MKB binnen de stedelijke centra is daarnaast een extra aandachtsveld omdat de daar gevestigde sectoren het hardst getroffen zijn door de effecten van de beperkende maatregelen tijdens de Corona-crisis. Het is daarom van groot belang dat we het gesprek blijven voeren met alle belangrijke stakeholders zoals kennisinstellingen, ondernemers en belangengroeperingen om te komen tot een agenda voor deze opgaven. De bestaande overlegstructuren zijn onder de loep genomen en waar nodig versterkt en verbeterd. De doorontwikkeling van de gemeentelijke ondernemersdienstverlening is een opgave die we ook met onze stakeholders in 2022 blijven vormgeven. Bestaande faciliteiten die hun dienst hebben bewezen, blijven we ondersteunen. Te noemen zijn het Starterscentrum Limburg, 155 Red een bedrijf, het Ondernemersklankbord en het parkmanagement. Het ondernemerscontact zal in 2022 zich blijven inzetten op het verbeteren van de ondernemersdienstverlening en het persoonlijk in contact treden met lokale ondernemers. Onder andere op basis van het continueren van bedrijfsbezoeken bij lokale ondernemers, overleggen op triple helix niveau, het betrekken van ondernemers(verenigingen) bij het verbeteren van de gemeentelijke ondernemersdienstverlening en het intensiveren van informatievoorziening aan en voor ondernemers.

Voor het verbeteren van de ondernemersdienstverlening wordt in 2022 pro-actief aangehaakt op de aanpak van het regionaal herstelplan. Met het regionaal herstelplan wordt onder andere ingezet op een programmatische ondersteuning van ondernemers naar toekomstbestendige verdienmodellen, het stimuleren van innovatie (bijvoorbeeld rondom circulaire economie) en door in te spelen op de kansen die digitalisering biedt. Het is een verbreding en verdieping op het aanbod dat in 2021 vanuit de gemeenten en ESZL wordt geboden, in de vorm van workshops en vouchers voor adviestrajecten (individueel en collectief) en warme doorverwijzing naar specialistische deskundigheid. Sterke ruimtelijke economische structuur De in de begroting 2021 aangekondigde onderzoeken in het kader van een sterke ruimtelijk economische structuur zijn in gang gezet. De gemeenteraad is separaat geïnformeerd over de uitkomsten van de analyse ‘Behoefteraming werklocaties Westelijke Mijnstreek 2030’. Inmiddels wordt gewerkt aan een uitvoeringsprogramma om te komen tot een balans tussen vraag en aanbod van kantoorlocaties (overschot) en van bedrijventerreinen (tekort). Dit uitvoeringsprogramma gaat ook in beeld brengen welke opgave er in tijd en middelen ligt om te komen tot herstructurering van de bestaande bedrijventerreinen.

In het kader van dynamisch voorraadbeheer zal uitbreidingsruimte als eerste moeten worden gezocht binnen de bestaande terreinen. De resultaten van het in voorbereiding zijnde nieuwe ‘detailhandelsbeleid voor de Westelijke Mijnstreek’ zullen in het voorjaar 2022 aan de nieuwe gemeenteraad worden voorgelegd, waarna vertaling van de beleidsuitgangspunten in programma’s kan plaatsvinden. In 2021 wordt ook de evaluatie van de Structuurvisie Ruimtelijke Economie Zuid-Limburg (SVREZL) afgerond. De conclusies hiervan worden separaat

64

aan de gemeenteraad aangeboden. We pakken de leegstand aan door nieuwe concepten toe te voegen die bijdragen aan de profielen van het centrum en passen in de visie van sterke en gezonde steden. Concreet wordt onderzoek gedaan naar mogelijke ontwikkelrichtingen van een drietal werklocaties, te weten ‘achterkant station/kantorenpark Sittard’, Groenseykerstraat e.o en locatie IJzeren Brug. Daarnaast wordt onderzoek gedaan naar de ontwikkeling van kantoorlocaties.. De verbetering van de verkeersafwikkeling van Gardenz is nog steeds in onderzoek in relatie tot de resultaten van de Gebiedsverkenning Westelijke Mijnstreek. Visie Vrijetijdseconomie Bestemming Zuid-Limburg 2030 Deze visie geeft richting aan het (gezamenlijke) beleid voor de vrijetijdseconomie in Zuid-Limburg. Dit om een toekomstbestendige toeristisch-recreatieve bestemming Zuid-Limburg te realiseren. Na de vaststelling van de Visie VTE ZL door alle Zuid-Limburgse gemeenteraden in juli 2020, wordt in 2022 verder invulling gegeven aan de uitvoering van deze visie. Dit gebeurt in gezamenlijkheid met de gemeenten in Zuid-Limburg. Visit Experience Center Sittard-Geleen Het huidige concept van de Visit Zuid-Limburgkantoren is deels verouderd.

Daarom is Visit Zuid-Limburg bezig om de uitstraling en het ontwerp van haar kantoren te actualiseren, met als doel het lokaal en regionaal toeristisch recreatief aanbod op een vernieuwende en interactieve manier te promoten. Dit door zowel inwoners als bezoekers mee te nemen en te informeren over de historie van de regio. Maar ook om het aanbod vrijetijdseconomie te beleven en te promoten. Samen met Visit Zuid-Limburg zal in 2022 invulling worden gegeven aan het realiseren van het Experience Center Sittard-Geleen en de verhaallijnen van SittardGeleen. Wandelroutenetwerk van knooppunten (Knopen Lopen) Nadat eind 2020 alle 16 Limburgse gemeenten de benodigde financiën hebben gereserveerd, is in 2021 gestart met het aanbestedingstraject en de verdere voorbereidende werkzaamheden voor de realisatie van het nieuwe wandelroutenetwerk op basis van knooppunten. Rivierpark Maasvallei Momenteel werken de Grensmaasgemeenten, de provincie Limburg (NL en BE), Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten en Visit Zuid-Limburg samen in het project Rivierpark Maasvallei. Deze samenwerking is vastgelegd in een uitvoeringsprogramma 2017-2022. In 2021 is gestart met het opstellen van een nieuw uitvoeringsprogramma voor de periode 2022-2027 ten behoeve van de promotie van het (lands)grensoverschrijdende Rivierpark Maasvallei.

Het Projectbureau Maasvallei van het Regionaal Landschap Kempen en Maasland coördineert dit programma. Extensieve recreatie In de regio Zuid-Limburg kent extensieve recreatie, een vorm van dagrecreatie die niet zo verstorend is voor natuur en bewoners, een toename. Wandelen en fietsen vormen de hoofdmoot. Vanwege het aantrekkelijke landschap, een rijke culturele historie en een uitgebreid aanbod aan recreatieve routes is deze relatief laagdrempelige vorm van vrijetijdsbesteding in de regio Zuid-Limburg in trek. In 2022 wordt invulling gegeven aan het versterken van gethematiseerde wandel- en fietsroutes op basis van lokale en regionale verhaallijnen om Sittard-Geleen in de (eu)regio reactief beter te ontsluiten. Door het versterken van euregionale recreatieve routes kan een extra impuls worden gegeven aan de euregionale samenwerking. Evenementen De gemeente Sittard-Geleen heeft een tweeledige rol ten aanzien van evenementen; enerzijds subsidieert zij evenementen van externe partijen en anderzijds organiseert zij evenementen. In 2021 is een aangepaste subsidieregeling voor evenementen vastgesteld. Deze regeling is met ingang van 2022 van toepassing. De

65

nieuwe regeling leidt tot meer transparantie in het toekennen van subsidies en vraagt van evenementenorganisatoren om rekening te houden met gemeentelijke doelen als duurzaamheid en inclusie. Het evenementenbureau, dat namens de gemeente evenementen organiseert, werkt volgens de aanbevelingen uit de evaluatie van bureau Berenschot uit 2019. De gemeentelijke evenementen dragen bij aan een aantrekkelijke en levendige stad. In 2022 richten wij ons, in samenwerking met De Domijnen, op het versterken van het Sint Rosafestival als cultureel festival. Centrumontwikkeling algemeen Onze beide stadscentra worden steeds meer een ‘gemengd’ gebied waar niet alleen kan worden gewinkeld maar waar winkelen, werken, ontmoeten en wonen in onderlinge samenhang zorgen voor vitale en leefbare binnensteden. Inspanningen zijn gericht op het creëren van plekken met ieder een eigen identiteit en een plek waar het prettig verblijven is. • In Sittard is dit vanuit het perspectief van een historisch stadscentrum waar toerisme, ontmoeting, cultuur(historie) en groen nauw met elkaar verbonden zijn. • En in Geleen vanuit het perspectief waarbij wonen, werken, winkelen en ontmoeten nauw verbonden is met enerzijds innovatie en circulariteit en anderzijds jong en oud. Dit is uit de toekomstvisie 2030 de lijn die voor onze centra is aangegeven en ook door de gemeenteraad is vastgesteld.