01 Jaarstukken Boekwerk 2020 eindversie 03-06 Gewaarmerkt

Eenheid

Waarde SittardGeleen

Absoluut verzuim

Aantal per 1.000 leerlingen

1,2

Relatief verzuim Aantal per 1.000 leerlingen 22 Voortijdig schoolverlaters zonder % deelnemers aan het VO en 2,4% startkwalificatie (vsv-ers) MBO onderwijs

Gemeenten Nederland 50.000 100.000

Periode

1,9

2,4

2019

26

26

2019

2,0%

2,0%

2019

Gerelateerde beleidsnota’s Strategisch huisvestingsplan onderwijs en kindfuncties Sittard-Geleen 2013-2025 Beleidskader Jeugd Zuid Limburg Beleidskader Jeugdwet Sittard-Geleen 2016-2019

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021

44

2.1.6 PROGRAMMA 5 SPORT, CULTUUR EN RECREATIE “Wij willen dat Sittard-Geleen een aantrekkelijke gemeente is om in te verblijven. Met een omgeving en voorzieningen die je van een eigentijdse gemeente met een regionale functie mag verwachten.” Een aantrekkelijk aanbod van sport-, cultuur- en recreatievoorzieningen voor de eigen inwoners en voor de regio, dat is waar het om draait bij het programma Sport, Cultuur en Recreatie. Daarnaast willen we in de regio een onderscheidende positie innemen. Ook voor het vestigingsklimaat voor kenniswerkers is een goed woonen leefklimaat met optimale voorzieningen essentieel. Voor sport ligt de nadruk op de kwaliteit van de sportbeoefening via een totaalaanpak. We willen sport en bewegen inzetten als instrument om maatschappelijke doelstellingen te realiseren. Ook gaan we voor duurzame sportaccommodaties en voorzieningen in de openbare ruimte. Voor cultuur willen we ons culturele fundament versterken en ruimte bieden aan lokaal initiatief. Dit doen we door het aanbod af te stemmen met de regiogemeenten, vooral Maastricht en Heerlen. Bij recreatie staat het thema vrijetijdseconomie centraal. Hiermee willen we onze ambitie waarmaken om in de regio onderscheidend en complementair te zijn.

Dit programma kent de volgende taakvelden: 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 5.4 Musea 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie Wat wilden we bereiken? Binnen het programma Sport, Cultuur en Recreatie willen we op de middellange termijn: • bevorderen van een integraal sportbeleid, waarbij sport een middel is om gezondheid en sociale cohesie te bevorderen; • versterken van het cultuuraanbod zodanig dat dit in regionaal opzicht aanvullend is; • ons recreatieve aanbod in de markt zetten, met nadruk op vrijetijdseconomie; • realiseren van een duurzaam accommodatiebeleid; • realiseren van eigentijds beheer en herinrichting van de openbare groene ruimte. Wat hebben we gedaan om dit te bereiken? Om bovenstaande doelstellingen te bereiken, hebben in 2020 de volgende concrete (voorbereidende) werkzaamheden, acties of ontwikkelingen plaatsgevonden. Uitwerking sport en bewegen Als verdere uitwerking van de Agenda Sport en Bewegen 2016-2020 hebben wij samen met partners aan de totstandkoming van het Sportakkoord Sittard-Geleen gewerkt, gericht op sport, bewegen en gezondheid, met daarin de volgende pijlers: Sportief opgroeien; Duurzame sport- en beweegaanbieders; Iedereen doet mee; en Sport verbindt.

De vraag wat we gaan doen met de sport-, beweeg- en speelvoorzieningen in de openbare ruimte is concreet opgepakt in het verlengde van het project Sportpark Glanerbrook. Ten behoeve van de verdere uitwerking hebben wij het ambitiedocument Gezondheid en Ruimte opgesteld waarin de kansen in

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021

45

beeld zijn gebracht, waarbij de inrichting van Glanerbrook en haar omgeving (burgemeester Damenpark) uitnodigt tot bewegen en een gezonde leefstijl. (Bovenlokale) sportaccommodaties Wij hebben in 2020 de besluitvorming uit december 2017 rondom de schaats- en zwemvoorzieningen verder uitgewerkt. In december 2020 heeft de raad een besluit genomen over de vernieuwbouw en de configuratie van Sportpark Glanerbrook en de beschikbaarstelling van het investeringskrediet. In bovenstaande uitwerking hebben wij ook de bezetting van de overige binnensportvoorzieningen onderzocht, in relatie tot de totale beschikbare capaciteit in onze gemeente. In december 2020 hebben wij in het kader van ‘uitwerking duurzame accommodaties’ een aantal denkrichtingen ten aanzien van de binnen- en buitensportvoorzieningen uitgewerkt. Dit heeft geresulteerd in een procesvoorstel om de gesprekken met sportaccommodaties en verenigingen verder voort te zetten. Sportzone Voor de Sportzone Limburg hebben wij onze rol geherdefinieerd. Dit betekent wij onze subsidie aan de regionale en nationale trainingscentra met ingang van 2021 hebben afgebouwd. Met WCL de Bergklimmers zijn wij overeengekomen dat zij de exploitatie, het beheer en het onderhoud van het Tom Dumoulin Bike Park per 1 maart 2021 overnemen. Evaluatie De Domijnen Wij hebben de evaluatie van De Domijnen afgerond en opgeleverd.

De opvolging van de bevindingen uit de evaluatie komt in 2021 terug via de P&C-cyclus en diverse raadsrondes over dit onderwerp. Positiebepaling cultuurplanperiode 2021-2024 In aanloop naar de cultuurplanperiode 2021-2024 hebben wij de samenwerking met de gemeenten Maastricht en Heerlen en de provincie Limburg binnen de Stedelijke Cultuurregio Zuid geïntensiveerd. De subsidieregeling Vrijwilligersorganisaties is in 2020 geharmoniseerd. Als gevolg van de impact van corona op vrijwilligersorganisaties hebben wij daarnaast maatwerk toegepast om verenigingen te ondersteunen. Nieuwe invulling muziekonderwijs Per 1 september 2020 heeft Stichting Artamuse haar activiteiten in het muziekonderwijs beëindigd. Op hetzelfde moment is Stichting Myouthic gestart als makelaar in het muziekonderwijs, waarbij wij een lesgeldsubsidie bieden van 50% voor verenigingsleden en 35% voor individuele leden. Duurzame accommodaties Nadat medio 2020 de kaders van de duurzame accommodaties waren aangescherpt hebben wij eind 2020 het gevraagde uitwerkingsplan voorgelegd. Uit de voorafgaande behandeling in de ronde werd duidelijk dat er geen draagvlak bestond om het uitwerkingsplan vast te stellen. Het perspectief per accommodatie – zoals in de aangescherpte kaders en het uitwerkingsplan verwoord – is geen eindplaatje, maar vertrekpunt voor verdere dialoog.

Dit heeft geresulteerd in een procesvoorstel om de gesprekken met verenigingen en accommodaties voort te zetten. Gemeenschapsaccommodaties (corona) In 2020 hebben wij de gemeenschapshuizen financieel ondersteund. De gemeenschappen – en daarmee direct ook onze gemeente – hebben belang bij de instandhouding van gemeenschapsaccommodaties. Zodat, als dat weer mogelijk is, de accommodaties weer open kunnen om verenigingen en andere gebruikers weer te verwelkomen. Financiële ondersteuning heeft plaatsgevonden door gehele of gedeeltelijke kwijtschelding van huur of door tegemoetkoming in de vaste lasten; een bijdrage in derving van (exploitatie-)inkomsten is niet aan de orde. Wij hebben per accommodatie maatwerk toegepast.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021

46

Integraal basis beheerplan Openbare Ruimte In november 2019 is het Integraal Basis Beheerplan Openbare Ruimte vastgesteld. Hiermee is voldaan aan art 212 gemeentewet inzake instandhouding kapitaalgoederen openbare ruimte. Vervolgens zijn wij in 2020 gestart met het opstellen van 8 aparte beheerplannen voor de verschillende beheergroepen (zoals groen en spelen). Dit traject loopt nog door in 2021. Ook in 2020 zijn wij, ondanks de beperkende Corona-maatregelen, de dialoog aangegaan met inwoners en hebben we enkele zogenaamde Tuinmandeals gesloten. Bomenplan Eind 2020 hebben we in samenwerking met de Stichting IKL, vrijwilligers, verenigingen en particulieren een aanvraag voor het 1 miljoen bomenplan ingediend bij de Provincie Limburg. De aanvraag voorziet in het planten van 7188 stuks haag- en bosplantsoen, 1.2 hectare bossages en 1150 (fruit-)bomen in onze gemeente. Als de aanvraag gehonoreerd wordt, gaan we in de periode 2021 – 2023 uitvoering geven aan de ingediende plannen. Wie en/of wat hadden we daarvoor nodig? Voor de uitvoering van de sport- en beweegstimuleringsbeleid hebben we vooral samengewerkt met de ondersteuningsorganisaties. Het Sportakkoord Sittard-Geleen is met partners tot stand gekomen, waaronder verenigingen, sportaanbieders, en partners uit zorg en onderwijs.

Met betrekking tot de (top)sportinfrastructuur hebben we vooral afstemming gezocht met de Provincie. Voor het thema cultuur hebben we – onder andere voor de uitvoering van de evaluatie – samengewerkt met cultuurbedrijf De Domijnen. Ook is intensief samengewerkt met de Provincie en de gemeenten Heerlen en Maastricht richting cultuurplanperiode 2021-2024. Daarnaast is muziekmakelaar Myouthic vanaf 2020 onze partner voor de invulling van het muziekonderwijs. Ook op het gebied van duurzame accommodaties hebben we intensief afgestemd met partijen op buurt- en wijkniveau, zoals eigenaren en beheerders van gebouwen, schoolbesturen, de gebruikers / het verenigingsleven en het maatschappelijk middenveld op het gebied van sport, cultuur en welzijn. Deze afstemming was door de coronacrisis primair gericht op het in stand houden van de lokale infrastructuur. Vanuit het gedachtegoed van de Tuinman, dat we onze openbare ruimte beheren voor en met de inwoners, is het gebruikelijk dat minimaal bij start van een project (de beginspraak), de presentatie van het ontwerp én voor start van de uitvoering, een bewonersbijeenkomst plaats vindt. Meestal worden deze bewonersbijeenkomsten gehouden in een accommodatie in de betreffende wijk. Door de beperkende Coronamaatregelen zijn fysieke bijeenkomsten in 2020 nagenoeg niet mogelijk geweest.

Om de voorbereiding van de projecten toch doorgang te laten vinden én de inwoners toch te betrekken bij de voorbereiding, zijn we overgeschakeld naar digitale bewonersparticipatie en andere Coronaproof mogelijkheden. Voorbeelden hiervan zijn het opzetten van een projectwebsite, filmpjes met een toelichting van het ontwerp, webinars, 1 op 1 keuken- en tuingesprekken etc. Vervolgens hebben we een evaluatie uitgevoerd van al deze vormen van digitale burgerparticipatie en onder andere geconcludeerd dat de interactie tussen bewoners onderling en interactie met gemeente in de digitale vorm weliswaar minder persoonlijk is, maar er een grotere doelgroep bereikt kan worden, inwoners makkelijker kunnen reageren en meer vrijheid voelen om input te leveren. Hoewel de omschakeling in het begin enige tijd en aanpassing gekost heeft, is de voorbereiding van de projecten toch kunnen doorgaan mét de inwoners. Ook na het Corona-tijdperk zal de digitale vorm een onderdeel blijven van bewonersparticipatie.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021

47

Wat heeft het gekost?

bedragen x € 1.000 Baten

Begroting voor wijziging 2020

6.002

Begroting na wijziging 2020

6.797

Rekening 2020 6.589

Resultaat 2020 -208

Lasten

-31.293

-35.459

-34.158

1.301

Saldo Baten en Lasten

-25.291

-28.661

-27.568

1.093

Onttrekkingen

175

2.164

1.171

-993

Toevoegingen

-875

-1.398

-1.388

10

Saldo Reserves

-700

766

-218

-984

-25.991

-27.896

-27.786

110

5 SPORT, CULTUUR EN RECREATIE

Analyse resultaat In dit programma zijn de kapitaallasten en huurvergoedingen voor alle gemeentelijke sportaccommodaties opgenomen. Voor wat betreft de subsidies zijn de structurele subsidies aan de professionele instellingen zoals onder andere De Domijnen, Artamuse (laatste jaar), het nieuwe muziekonderwijs via Myouthic en aan Ecsplore en de Sportstichting betaald uit de begrote budgetten (totaal € 16 mln.). Verder zijn de structurele subsidies vrijwilligersorganisaties op cultureel en sportgebied betaald (totaal € 0,9 mln.). De overdracht van het Tom Dumoulin Bikepark, welke begin 2021 heeft plaatsgevonden is in 2020 voorbereid en de kosten hiervan zijn, evenals de exploitatiebijdrage voor Het Anker en Laco Glanerbrook uit het budget op taakveld 52 betaald (totaal € 2 mln.). Naast de bovengenoemde subsidies zijn de kosten voor openbaar groen inclusief speel- en recreatievoorzieningen op dit programma betaald (totaal € 6,5 mln.). Per saldo heeft de uitvoering van dit programma € 23.000 meer gekost dan begroot. Wat betreft de baten en lasten voor het Cultuurbedrijf (De Domijnen en muziekonderwijs) leidt dit door de huidige manier van administreren en rapporteren in de diverse taakvelden van programma 5 tot grote resultaten. Deze moeten echter met elkaar verrekend worden en dan leidt dit tot een gezamenlijk voordelig resultaat van € 0,27 mln.

De bestaande budgetten worden in 2021 herijkt naar de nieuwe invulling van het muziekonderwijs en de doorontwikkeling van De Domijnen naar aanleiding van het evaluatierapport van BMC. De Raad wordt hierover via onder andere de reguliere P&C cyclus geïnformeerd. Wie heeft mee betaald? Voor bovenregionale accommodaties en de regionale en nationale trainingscentra hebben we de Provincie benaderd als co-financier. Met betrekking tot de regionale en nationale trainingscentra in de gemeente heeft de Provincie aangegeven een groter deel van de ondersteuning op zich te nemen, dit als gevolg van de gemeentelijke bezuiniging. Wat hebben we niet gedaan en wat betekent dit? Niet aan de orde, we hebben alles opgepakt wat we ons in de begroting hebben voorgenomen Beleidsindicatoren We gebruiken de zogenaamde beleidsindicatoren om de effecten van beleid op de programma’s toe te lichten. We doen dat (verplicht) aan de hand van een vast aantal indicatoren. Door deze niet-financiële informatie op te nemen in de begroting kunnen raadsleden ook zonder specifieke financiële kennis makkelijker inschatten of de resultaten via de voorgestelde beleidskeuzes behaald kunnen worden. En ze bieden raadsleden meer inzicht om te kunnen sturen.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021

48

Naam indicator

Eenheid

Niet sporters

%

Waarde SittardGeleen

52,9

Gerelateerde beleidsnota’s / processen Nota Vastgoedbeheer gemeente Sittard-Geleen 2016 Omgevingsvisie Sittard-Geleen 2016 Pilot verduurzaming 8 gemeentelijke gebouwen Agenda Sport en Bewegen 2016-2020 Lokaal Sportakkoord Sittard-Geleen

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021

Gemeenten 50.000 100.000

Nederland

50,9

48,7

Periode

2016

Gerelateerde verbonden partijen Onroerend Goed Maatschappij “De Witse” BV

49

2.1.7 PROGRAMMA 6 SOCIAAL DOMEIN De gemeente Sittard-Geleen is verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wmo, Jeugd- en Participatiewet en de wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening (Wgs). Dit programma draagt bij aan een samenleving waarin mensen zoveel mogelijk meedoen, er ruimte is voor eigen initiatief door inwoners en waarin organisaties de inwoner en zijn vraag centraal stellen en de systemen, kaders en producten daarop aanpassen en benutten. Waarin mensen krijgen wat ze daadwerkelijk nodig hebben, niet omdat ze er recht op hebben maar omdat het bijdraagt aan hun eigen inzet om hun leefsituatie te verbeteren. In dit programma zijn de volgende taakvelden ondergebracht: 5.1 Samenkracht en burgerparticipatie 5.2 Wijkteams 5.3 Inkomensregelingen 5.4 Begeleide participatie 5.5 Arbeidsparticipatie 5.6 Maatwerkvoorzieningen (Wmo) 5.7 Maatwerkdienstverlening 18+ / 185.8 Geëscaleerde zorg 18+ / 18-. Wat wilden we bereiken? “Wij willen dat de inwoners van Sittard-Geleen tevreden zijn over hun woon- en leefsituatie, gezond blijven en mee kunnen blijven doen in onze samenleving.” We hebben daarvoor ingezet op inclusie, preventie en positieve gezondheid om op de middellange termijn : • een sociaal evenwicht door een open en inclusieve samenleving te bereiken. • te voorkomen dat mensen kwetsbaar worden.

• te bevorderen dat inwoners, prettig wonen en leven in Sittard-Geleen en verantwoordelijkheid voor elkaar voelen en nemen. Wat hebben we gedaan om dit te bereiken? Met het oog op de bovenstaande doelstellingen werd in 2020 enerzijds uitvoering gegeven en vonden ontwikkelingen plaats die betrekking hebben op het brede sociale domein en anderzijds zijn het werkzaamheden, acties of ontwikkelingen die puur betrekking hebben op één beleidsveld, wet of uitvoeringsteam. Sociaal domein breed: Gezondheid In 2020 is de fusie tussen de vier jeugdgezondheidsorganisaties in Zuid Limburg afgerond door de start van één uitvoeringsorganisatie voor Zuid Limburg. De onnatuurlijke knip die er was tussen 0-4 jaar en 4-18, is daarmee verleden tijd. De Gemeentelijke gezondheidsdienst (GGD) zet in op een vertrouwensband met onze inwoners en steunt gezinnen bij het opgroeien en opvoeden van onze kinderen. Om de gezondheidsverschillen van Zuid-Limburg met het gemiddelde van Nederland in te halen is het programma Trendbreuk gelanceerd en in uitvoering genomen. Trendbreuk gaat uit van interventies van voor de zwangerschap totdat iemand werkt en zelf ouder van een kind wordt.

Het gaat om het vergroten van kansen op een gezond leven, te beginnen met een programma dat gericht is op het voorkomen van ongewenste zwangerschappen (Nu Niet Zwanger), ondersteuning van kwetsbare jonge ouders (Stevig Ouderschap), en een programma gericht op zeer kwetsbare jonge moeders (Voorzorg). Ook gedurende de schooltijd volgt de GGD de ontwikkeling van onze jeugd en ondersteunt zij waar nodig.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021

50

In 2020 is op diverse manieren gebieds- of doelgroepgericht een impuls gegeven aan preventie. Enkele initiatieven zijn: • Preventiecoalitie met CZ en een gezamenlijke aanpak met de huisartspraktijk in Munstergeleen gericht op positieve gezondheid. • Nieuwe geestelijke gezondheidszorg (‘De nieuwe GGZ’) aanpak samen met onder andere CZ en de huisartsenpraktijk in de Baandert • Basisscholen Sittard Noord-Oost zijn gaan werken met een programma gericht op gezondheid en participatie in de vorm van ‘een Gezonde basisschool van de toekomst’, • Is een aanpak geformuleerd voor kwetsbare jongeren met psychiatrische of psychosociale problemen (18-35 jaar) op basis van de uitkomsten uit het onderzoek dat de Universiteit van Utrecht voor SittardGeleen heeft uitgevoerd zodat deze jongeren een perspectief wordt geboden, met name in de vorm van leer-werktrajecten bij “Het Goed” en “Team 12”. • In 2020 is de lokale inclusie agenda vastgesteld en de uitvoering hiervan gestart. • In 2020 is een start gemaakt met de totstandkoming van een lokale coalitie gericht op eenzaamheid. • Kredietbank Limburg en samenwerkende partijen organiseren een preventieprogramma op en met middelbaar onderwijs en regionaal opleidingscentrum (ROC). Daarnaast wordt de nazorg aan inwoners die juist uit de schulden zijn verder ontwikkeld, zodat zij schuldenvrij blijven.

• Het sportakkoord Sittard-Geleen, dat in 2021 is vastgesteld en in 2020 is voorbereid, richt zich op het stimuleren van sport en bewegen voor alle leeftijden. Sociaal werk en cliëntondersteuning Het sociaal werk (welzijnswerk) en cliëntondersteuning bood in 2020 laagdrempelige en vrij toegankelijke ondersteuning aan inwoners. Soms één op één en soms in groepsverband. Deze vormen van ondersteuning zijn zowel gericht op het individu als ook in relatie tot zijn of haar directe omgeving, netwerk en soms zelf buurt of wijk. Om de dienstverlening door het sociaal werk te optimaliseren is in 2020 gewerkt aan een viertal veranderopgaven: 1. Jongerenwerk 3.0 In 2020 heeft Partners in Welzijn (PIW) hiervoor basis gelegd voor jongerenwerk 3.0 en de visie op jongerenwerk herijkt. Zo sluit het jongerenwerk nu meer aan bij het onderwijs. Met name in het voortgezet onderwijs zijn hier positieve ervaringen mee opgedaan. 2.

Samenwerking PIW/MEE In 2020 hebben PIW en MEE hun samenwerking verstevigd. De inwoner merkt dit bij het sociaal plein en groepstrainingen (voor jongeren). Zo zijn in 2020 onder andere samen groepsgerichte activiteiten opgezet gericht op financiële redzaamheid en agressieregulatie.

3.

Meerwaarde interne samenwerking MIK & PIW Groep (Spelenderwijs-Ecsplore etc.) Pedagogisch en schoolmaatschappelijk werk en Ecsplore kunnen ondersteuning bieden aan peuter- en kinderopvang en buitenschoolse opvang in de zin van vroeg-signalering en preventie. Ook vormt de doorontwikkeling van de knooppunten op scholen, waarin sociaal werk, de jeugdgezondheidszorg en de gemeente samenwerken voor leerlingen met problematiek een belangrijke functie. Met name in de samenwerking rondom het programma Trendbreuk en de ontwikkeling van positieve gezondheid moeten deze ontwikkelingen hun weerslag krijgen.

4.

Financiële redzaamheid Alle partijen, informeel en formeel, willen ervoor zorgen dat mensen niet in de schulden raken en blijven. In 2020 heeft Partners in Welzijn op verzoek van de gemeente de regie genomen om samen met deze partijen een gezamenlijk doel te beschrijven om gezond financieel gedrag in onze gemeente te stimuleren.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021

51

Dienstverlening professional centraal Kennis, houding en gedrag van de professionals in de uitvoering worden versterkt door deskundigheidsbevordering. Gericht op het werken vanuit het perspectief van positieve gezondheid en de integrale aanpak waarin de inwoner en zijn vraag centraal staan. Hiervoor is een integrale vraagverheldering ontwikkeld zodat zowel Wmo, Jeugd als Werk, Inkomen en Jongerenloket op eenzelfde manier het gesprek met inwoners voeren en hen op weg helpt. Dit vanuit een brede invalshoek en niet alleen vanuit de wetten geredeneerd. Redzaamheid, meedoen – op school en werk- en ontwikkeling op de wijze die past bij de inwoner staat voorop. De medewerkers van het cluster Sociale Zaken, Vidar en ons team Veiligheid hebben in 2020 de training “Omgekeerde Toets” gevolgd. Het principe van de omgekeerde toets is eenvoudig. Allereerst kijkt de professional naar wat nodig is. En of dat past binnen de grondwaarden van de diverse wetten en de waarden van de gemeente. Daarbij wegen ze de mogelijke effecten van een besluit in de volle breedte mee. Pas als dit helder is, komt de juridische toets. Hierbij zien we de wetsartikelen als instrumenten om de grondwaarden van de wetten te realiseren. Zo is maatwerk mogelijk zonder dat het leidt tot willekeur. Ten tweede maakt dit het integraal werken in de gemeente makkelijker.

Immers, de grondwaarden van de diverse wetten binnen het sociaal domein zijn gelijk. Ten derde is het maatwerk toetsbaar in bezwaar en beroep en voor de accountant. En volledig in lijn met de bedoeling van de wetgever. Ook zijn voor het brede sociale domein digitale bewustwordingsbijeenkomsten over mensenhandel georganiseerd met als doel het vergroten van kennis om zorgelijke situaties vroegtijdig te signaleren. In 2020 is de gebiedsgerichte aanpak in de organisatie ingebed. Ook kan de inwoner nu digitaal zijn aanvraag indienen. Zorg en veiligheid Dossiers op het snijvlak van zorg en veiligheid zijn o.a. de volgende dossiers: Aanpak personen met verward gedrag, programma Geweld in Afhankelijkheidsrelaties (GIA), Wet Verplichte Geestelijke Gezondheidszorg (WvGGZ) en radicalisering. Deze dossiers zijn in 2020 binnen de bestaande budgetten opgepakt. Binnen ZuidLimburg loopt onderzoek hoe we dit gezamenlijk kunnen oppakken en in welke governance structuur. SittardGeleen is hierbij betrokken. De verwachting is dat, gezien de huidige ontwikkelingen, in 2021 en volgende jaren de druk, inhoudelijke en financieel, op deze dossiers toeneemt. De inhoud en resultaten van deze dossiers staan beschreven onder programma 1 Veiligheid. Jongerenparticipatie We willen inzetten op een nieuwe generatie, die we willen binden aan Sittard-Geleen.

Het gaat dan niet alleen om onderwijs, maar het gaat er ook om welke behoeften jongeren hebben en wat een reden is om hier te blijven wonen of terug te komen na een studie. Jongeren geven aan dat ze het fijn wonen vinden in de dorpen en wijken. Ze hebben wel het beeld dat er vaak te weinig voor hen te doen is in Sittard-Geleen. In de praktijk blijkt dat veel jongeren ook niet weten wat er allemaal te doen is. We weten deze groep nog niet goed te bereiken. Om een aantrekkelijke gemeente te zijn voor jongeren is het van belang ook jongeren structureel te betrekken bij gemeentelijk beleid. Dit gebeurt al bij de totstandkoming van de Toekomstvisie 2030. Het kinderwijkteam in Sittard-Oost is uitgegroeid tot een jongerenwijkteam. Het breder oprichten van jongerenwijkteams (naar het voorbeeld in Sittard-Oost) kan bijdragen aan het betrekken van jongeren bij ons beleid. De Jongerencliëntenraad heeft in 2020 een Pizzacampagne uitgevoerd. Door middel van het invullen van een vragenlijst konden jongeren een pizza winnen. De antwoorden leveren een schat aan informatie op. Zo geven jongeren te kennen dat ze zich erg betrokken voelen bij het klimaat, zich op plekken onveilig voelen en zij bijvoorbeeld concreet behoefte hebben aan een fysieke plek waar ze elkaar kunnen ontmoeten en huiswerk kunnen maken.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021

52

Wmo, Jeugdwet of Participatiewet: Jeugdwet Het Rijk als ook de gemeente Sittard-Geleen is aan het onderzoeken hoe het jeugdhulpstelsel effectiever, efficiënter en beter gemaakt kan worden. In december 2020 heeft AEF een landelijk onderzoek opgeleverd, waaruit blijkt dat de Nederlandse gemeenten samen structureel € 1,7 miljard tekort komen van het budget voor de uitvoering van de Jeugdwet. Een bedrag van € 0,4 miljard is volgens het onderzoek door de gemeenten beïnvloedbaar, een bedrag van € 1,3 miljard is dat dus binnen de huidige context niet. Het onderzoek vraagt om een fundamentele discussie over welke voorzieningen nodig zijn. AEF constateert overigens dat de groei aan uitgaven vooral ermee te maken heeft dat jeugdigen langer hulp nodig hebben. Het kabinet heeft eind april 2021 besloten voor 2021 € 613 miljoen extra incidentele middelen beschikbaar te stellen. Voor het komen tot een oplossing op inhoud en financiën vanaf 2022 loopt een arbitrageprocedure. Van de maatregelen die volgens AEF-effect hebben, heeft Sittard-Geleen er al een aantal genomen. Het gaat dan om praktijkondersteuners-jeugd bij huisartsen, nauwkeurig zijn in wat onder de Jeugdwet valt en wat onder de WLZ en Passend Onderwijs valt. Twee andere maatregelen, het verschuiven van MKD’s naar buitenschoolse opvang en als team Jeugd zelf hulp verlenen, gaan we in 2021 onderzoeken.

Naast de maatregelen die het rapport AEF noemt, hebben we zelf ook aanvullende maatregelen geformuleerd en genomen. Zo is een onderzoek gestart naar hoe we normaliseren definiëren en jeugdhulp afbakenen, partnership met zorgaanbieders aangaan en de verwijzing van artsen naar jeugdhulp nadrukkelijker volgen. Door ontwikkelen zorg Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) De uitdaging voor 2020 was om de ondersteuning te kunnen blijven bieden, met het toenemend aantal cliënten. Een toename die met name het gevolg is van landelijke ontwikkelingen (zoals abonnementstarief, afschaffing Wajong, afschaffing verlengde jeugdwet). De stijging heeft zich in 2020 voortgezet, maar minder sterk dan verwacht door de coronacrisis. Na de coronacrisis wordt duidelijk of de vraag naar huishoudelijke ondersteuning weer stijgt. In 2020 zijn de voorbereidingen getroffen voor de decentralisatie van het beschermd wonen in 2022 en de nieuwe inkoop van de ondersteuning (inclusief reëel tarief), ook vanaf 2022. De beschermd wonen taken zijn momenteel nog een verantwoordelijkheid van de centrumgemeente Maastricht en komen over naar alle gemeenten. Vanaf 2022 is er al een ontvlechting met Maastricht gepland, waardoor het Westelijke Mijnstreek deel bij Sittard-Geleen terecht komt. Vanaf 2022 wordt Sittard-Geleen hiervoor verantwoordelijk en ontvangt Wmo middelen op basis van een landelijk verdeelmodel.

Mensontwikkeling Met de integratie van het werkbedrijf Vixia en de aansluiting van de gemeente Stein is de vorming van het participatiebedrijf Vidar in 2020 afgerond. Vidar biedt een compleet palet aan dienstverlening gericht op participatie en ontwikkeling voor de inwoners van onze gemeente en van Stein en Beek. De werkomgeving die tot Vidar behoort biedt de mogelijkheid tot werk in loondienst en tot ontwikkeling. Het ontdekken van de mogelijkheden en het bieden van leerwerktraject is afgestemd op de diversiteit van de inwoners die ondersteuning nodig heeft. De inwoner en zijn ontwikkeltraject staat centraal. Op basis van een door de raad aangenomen motie is in 2020 gestart met een haalbaarheidsstudie naar de mogelijkheden van een sociale coöperatie in Sittard-Geleen. Inkomensondersteuning en ondersteuning gericht op financiële (zelf)redzaamheid inclusief de aanpak van schulden zijn onderdelen van de dienstverlening. In 2020 is een start gemaakt met het ontwikkelen van een aanpak gericht op de vroegsignalering van schulden. De aanpak start in 2021. De groep inwoners onder (schulden)bewind neemt nog steeds toe. In nauwe samenspraak met de bewindvoerders zijn samenwerkingsafspraken gemaakt met 45 bewindvoerders in onze regio. Binnen de schuldhulptrajecten is er intensiever ingestoken op nazorg, zowel door professionals als vrijwilligers.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021

53

De voorbereidingen voor de nieuwe Wet inburgering, bv de Zuid-Limburgse aanbesteding van taaltrajecten, als ook de bestaande aanpak van integratie en participatie van statushouders, is verder uitgewerkt. De uitgestelde inwerkingtreding van de Wet inburgering (januari 2022) bepaalt hierin het tempo van de stappen. De dienstverlening vanuit Vidar sluit aan bij de Zuid-Limburgse arbeidsmarktregio. Zo hebben de Werkgevers Servicepunten in Zuid-Limburg een gezamenlijke agenda waar de sectorale benadering van de arbeidsmarkt aan ten grondslag ligt. Automotive is daar een van. De vorming van een Regionaal Mobiliteitsteam (RMT) is door Vidar voortvarend opgepakt door rondom VDL Nedcar te starten met deze aanpak. Hiermee is de basis voor het RMT gelegd. Corona Sociaal werk en cliëntondersteuning Vanaf het intreden van de coronamaatregelen in maart 2020 onderhouden we nauw contact met MIK/PIW over maatregelen, die nodig werden.

Zo werd snel de opvang voor kinderen van ouders met cruciale beroepen én kinderen in een kwetsbare positie geregeld, waren de jongerenwerkers snel weer op straat, werd “Samen Sterk” in de lucht geholpen, werden de geregistreerde mantelzorgers gebeld om ondersteuning en hulp te bieden, werd ondersteuning geboden bij het Coronahotel, bleven de Sociaal Pleinen in de lucht en werden alternatieve middelen ingezet, zoals beeldbellen, om inwoners ondersteuning of hulp te bieden. We constateren daarbij dat de organisatie flexibiliteit, creativiteit en inventiviteit toont, die erg helpend is bij het creëren van deze oplossingen. Vidar Ook onze eigen dienstverlening is in 2020 bereikbaar gebleven en doorgegaan. Om de dienstverlening aan inwoners te optimaliseren, is het mogelijk gemaakt om digitaal aanvragen in te dienen. Na de ontwikkelingen in de eerste helft van 2020, het verhoogde aantal aanvragen om bijstand en de hausse aan zelfstandigen die een aanvraag voor een overbruggingsregeling, leek herstel in zicht. De economie had een klap had gekregen met een effect op werkgelegenheid maar we zagen ook weer een vraagontwikkeling bij sectoren die minder geraakt worden door de pandemie. En al met al een beperkt effect op de ontwikkeling van het bijstandsvolume.

De ingezette dienstverlening, gericht op mobiliteit en doorstromen van mensen naar ander werk, maakt dat, ook na de maatregelen van oktober, de situatie redelijk stabiel is gebleven. Ook is ingezet op het behouden van contact met de uitkeringsgerechtigden. In de eerste Covid-fase zijn deze inwoners gebeld om een beeld bij hun situatie en behoefte te krijgen. Verder is de mogelijkheid tot persoonlijk contact, zodra dat veilig kon, weer hersteld. De Tozo als overbruggingsregeling voor levensonderhoud en bedrijfskrediet voor zelfstandig ondernemers heeft in 2020 meer dan 1.500 zelfstandigen in onze gemeente geholpen om het hoofd boven water te houden. De aanpak vanuit het Participatiebedrijf sluit aan bij de aanpak, vanuit de agenda ‘Perspectief op werk’, die we in de Arbeidsmarktregio Zuid-Limburg gezamenlijk met alle partners uitvoeren. Het brede pallet aan reintegratie-instrumenten dat in Zuid-Limburg beschikbaar is, kan hierdoor over de grenzen van de gemeenten heen worden ingezet waardoor er meer kansen voor onze doelgroep worden gecreëerd. Mede op voorspraak van adviezen van het RIVM zijn door de rijksoverheid maatregelen genomen om de verspreiding van het Corona- virus zoveel mogelijk in te dammen.

Vidar heeft getracht zoveel mogelijk van haar werkactiviteiten door te kunnen laten gaan en zodanige maatregelen te treffen om de mensen voor wie het veilig was en kon hun zo in hun dagelijkse ritme houden. Toch kon niet voorkomen worden dat een aantal activiteiten in de beschutte werkomgeving deels of volledig stil kwam te vallen voor een bepaalde periode. Voor de mensen die tot risicogroepen behoren (en daarmee extra kwetsbaar zijn voor het Corona- virus) zijn diverse maatregelen genomen op de werkvloer en tijdens werkzaamheden om het risico op besmettingen zoveel mogelijk te vermijden. Uiteindelijk kon ook deze groep weer veilig aan de slag gaan. Al deze Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021

54

maatregelen hebben ertoe geleid dat additionele en niet voorziene kosten zijn gemaakt en ook een deel toegevoegde waarde niet gerealiseerd is. Dit is ruimschoots gedekt door de hiervoor ontvangen Rijksmiddelen. Jongerenloket Het jongerenloket was en is nog steeds fysiek en digitaal bereikbaar en biedt actief aan jongeren ondersteuning (en regievoering). Er is samen met onderwijs en ketenpartners hard gewerkt om alle leerlingen in beeld te krijgen en te houden. En alle signaal- en preventieve meldingen zijn direct opgepakt om juiste ondersteuning of oplossingen aan te dragen. Vanuit Voortijdig schoolverlaten zijn alle jongeren tussen 18 en 23 jaar zonder opleiding, werk en/of inkomen (herhaaldelijk) actief en outreachend benaderd. Jeugd Ook team Jeugd en de jeugdzorgaanbieders hebben binnen de mogelijkheden van corona-maatregelen hun hulpverlening gecontinueerd. Wmo In 2020 zijn zo’n 200 indicaties (m.n. huishoudelijke ondersteuning, collectief vervoer en ondersteuning) afgegeven ten gevolge van beperkingen die ontstaan zijn na het doormaken van corona. Ongeveer de helft van de indicaties is voor de duur van één jaar. De andere helft voor langer. Maatschappelijke opvang (MO) De Corona maatregelen betekende voor de maatschappelijke opvang (Moveoo) dat er geen sprake meer kan zijn van slaapzalen, waarvoor nu tijdelijke en kostbare voorzieningen zijn getroffen.

Deze voorzieningen zijn echter niet duurzaam. Er is daarom een toegenomen urgentie voor de flexibilisering van de maatschappelijke opvang en aanpassing verblijfsfuncties (MO 2.0). Binnen de Westelijke Mijnstreek is in 2020 een plan opgesteld voor deze doorontwikkeling voor een toekomstbestendige maatschappelijke opvang. Deze ontwikkeling speelt al jaren, maar is in een versnelling gekomen door corona. In 2020 zijn de randvoorwaarden voor uitvoering van het plan MO 2.0 gecreëerd. In 2021 vindt de uitrol plaats. Uitvoering moties Hieronder volgt de beantwoording van een drietal majeure dossier welke in 2020 van toepassing waren voor programma 6: Nr. 6. Aangenomen moties raadsvergadering 13/14 november 2019; Jongerenparticipatie De strekking van deze motie is opgenomen in het addendum op het coalitieakkoord: “Om een aantrekkelijke gemeente te zijn voor jongeren is het van belang ook jongeren structureel te betrekken bij gemeentelijk beleid. Mede in het licht van deze motie willen wij, als onderdeel van de versterking van inwonerparticipatie, jongeren tot 18 jaar vanuit vernieuwende inzichten een positieve bijdrage laten leveren aan het maken van gemeentelijk beleid en hen daar ook voor waarderen.” Daarmee kan de motie als afgehandeld worden beschouwd. Nr. 6.

Aangenomen moties raadsvergadering 13/14 november 2019; Dag- en nachtopvang Op dit moment is centrumgemeente Maastricht verantwoordelijk voor de uitvoering van de opvang van jongeren. Wij zijn met Maastricht in overleg om, net als bij de volwassenen opvang, de middelen te splitsen en het zelf verder vorm te geven in eigen regio. In 2021 wordt dit verder opgepakt. Nr. 6. Aangenomen moties raadsvergadering 13/14 november 2019; Senioreninformatie Sinds oktober 2020 is de seniorenwijzer ‘Ouder worden in Sittard-Geleen’ beschikbaar voor al onze inwoners. In deze Seniorenwijzer staat informatie over allerlei voorzieningen voor ouderen in onze stad. Dit is gecommuniceerd via onze gebruikelijke kanalen.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021

55

Wie en/of wat hadden we daarvoor nodig? Inwoners, mantelzorgers, vrijwilligers en professionals zorgen er samen voor dat (kwetsbare) mensen die tijdelijk of voor een langere periode ondersteuning nodig hebben, deze zoveel mogelijk op maat krijgen, passend bij hun mogelijkheden en specifieke situatie. De professionals zijn werkzaam bij gesubsidieerde maatschappelijke partijen, zorgaanbieders, huisartsen, onderwijs, (woning)coöperaties, zorgverzekeraars en werkgevers. Daarnaast is er een samenwerking met publieke partijen via de gemeenschappelijke regelingen, samenwerkingsverbanden Westelijke Mijnstreek, Arbeidsmarktregio Zuid-Limburg en met de gemeente Maastricht voor de inkoop jeugdzorg in Zuid-Limburg en de daarbij horende financiële administratie. De WmoRaad, jongerencliëntenraad, Sociaal Overleg en Wsw-Raad geven gevraagd en ongevraagd advies aan de gemeente Sittard-Geleen op de ontwikkelingen binnen de Wmo, Jeugdwet Participatiewet of schuldhulpverlening. Wat heeft het gekost?

bedragen x € 1.000 Baten

Begroting voor wijziging 2020

43.416

Begroting na wijziging 2020

57.880

Rekening 2020

Resultaat 2020

66.551

8.671

Lasten

-151.672

-170.619

-176.492

-5.873

Saldo Baten en Lasten

-108.257

-112.739

-109.941

2.797

Onttrekkingen

795

2.684

2.091

-593

Toevoegingen

-835

-1.708

-2.113

-405

Saldo Reserves

-40

976

-22

-998

-108.296

-111.763

-109.963

1.799

6 SOCIAAL DOMEIN

Analyse resultaat Het Sociaal Domein kent een breed takenpakket op het vlak van de Wmo, Jeugd- en Participatiewet en de wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening (Wgs). In 2020 is aan het Participatiebedrijf Westelijke Mijnstreek (Vidar) verder vormgegeven en heeft de integratie in de gemeentelijke begroting plaatsgevonden. Deze integratie is budgetneutraal verlopen. Via de programmarapportages heeft de raad daarnaast nog diverse budgetten aangepast. Zo zijn de baten en lasten aangepast als gevolg van de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo). De Tozo is één van de maatregelen van het kabinet om ondernemers te ondersteunen tijdens de coronacrisis en hiervoor heeft Sittard-Geleen € 10,9 mln. ontvangen in de vorm van een specifieke uitkering. De uitvoering van de Tozo is door de gemeente Sittard-Geleen uitbesteed aan de gemeente Maastricht. De budgetten voor de jeugdwet zijn gedurende 2020 op dezelfde hoogte gebracht als de realisatie in 2019. De vraag naar huishoudelijke ondersteuning is in 2020 met 8% gestegen. De stijging is het gevolg van de invoering van het abonnementstarief in 2019 in plaats van een inkomensafhankelijke bijdrage. Anderzijds zien wij bij inwoners die Wmo ondersteuning krijgen een verschuiving naar zwaardere zorg voor cliënten met de grondslag psychiatrie en psychosociaal.

Beide ontwikkelingen zorgden voor een begrotingsbijstelling van ongeveer € 2 mln. De definitieve vaststelling van het Rijk van de gebundelde uitkering 2020 (BUIG) viel € 1,4 mln. hoger uit dan eerder was begroot. Door de maatregelen met betrekking tot de aanpak van het coronavirus verslechtert de conjunctuur en was de verwachting dat meer inwoners een beroep zouden doen op een inkomensondersteuning van de gemeente. Het jaar 2020 sluit het Sociaal Domein met een voordeel van € 1,7 mln. af. Het voordeel is met name toe te schrijven aan Wmo en de BUIG. Meer inwoners ontvingen huishoudelijke ondersteuning of Wmo ondersteuning echter zij hebben hier voor € 1,1 mln. minder van gebruik gemaakt dan de afgegeven indicaties.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021

56

Mede door een vraagontwikkeling bij sectoren die minder geraakt worden door de pandemie is het bijstandsvolume niet toegenomen. Hierdoor is € 1,0 mln. van de BUIG middelen niet ingezet. Hiertegenover staan bijna € 2,7 mln. hoger lasten voor de jeugdwet als gevolg van inzetten zwaardere zorg. Dit wordt voor € 0,7 mln. gecompenseerd door de verrekening terugvordering zorgkosten 2016. Door het aantrekken van een Europese subsidie voor participatie zijn de baten voor 2020 € 0,6 mln. hoger dan begroot. Voor 0,3 mln. is een teruggave btw re-integratieactiviteiten ontvangen na uitspraak van de Hoge Raad dat de btw over re-integratie activiteiten compensabel is. De verkoop van een gebouw dat niet meer wordt gebruikt door maatschappelijke organisatie leverde € 0,5 mln. op. Voorgesteld wordt om dit bedrag toe te voegen aan de reserve 'dekking incidentele taakstellingen' van Vastgoed. Het restant van € 0,2 mln bestaat uit diverse kleine posten. Wie heeft mee betaald? Het sociaal domein bevat allemaal wettelijke taken welke gefinancierd worden door het Rijk via het gemeentefonds en de gebundelde uitkering (BUIG). In 2020 zijn vanuit het Rijk extra gelden ontvangen in verband met Corona. De zorgverzekeraar, provincie en rijk zijn medefinancier voor enkele pilots op het vlak van preventie. Voor Zuid-Limburgse aanpak van de arbeidsmarkt is de provincie en het rijk co-financier.

Daarnaast worden enkele diensten verzorgd voor buurgemeenten die gefactureerd worden. De eigen bijdrage van inwoners bij Wmo-voorziening is een bron van inkomsten. Echter deze is door invoering van het abonnementstarief in 2019 fors gedaald. Wat hebben we niet gedaan en wat betekent dit? De relatieve onvoorspelbaarheid van de economische ontwikkelingen en de mate waarin de inclusieve arbeidsmarkt wordt gerealiseerd zijn bepalend voor het aantal mensen dat een beroep doet op een uitkering en op ondersteuning gericht op werk. De arbeidsmarkt kende in 2020 een grilligheid die enerzijds tot minder en anderzijds tot meer kansen op werk leidde. Met name jongeren en zeker de wat meer kwetsbare jongeren konden zich minder goed staande houden op die markt. Het aantal jongeren dat zich bij het Jongerenloket meldde heeft zich in 2020 verdubbeld. Dat leidde ook tot meer jongeren met een uitkering. Voor werkzoekenden (ook jongeren) met een arbeidsbeperking of kwetsbaarheden bleek het afgelopen lastiger om zelfstandig of met ondersteuning aan het werk te gaan. Desondanks is het bijstandsvolume in 2020 redelijk stabiel gebleven. De aanpak gericht op kansen grijpen voor de arbeidsfitte groep werkzoekenden is succesvol gebleken. Open eindregelingen: Jeugdzorg, Wmo, (bijzonder) bijstand en schuldhulpverlening, zijn regelingen met een zogenaamd open-eindkarakter.

Wanneer de aanvrager aan de regels voldoet kan altijd een beroep worden gedaan op een open eindregeling. Ook al ontstaat er hierdoor een tekort voor de gemeente. Bij de Jeugdwet heeft een overschrijding plaatsgevonden doordat we kosten uit 2019 in 2020 moesten betalen en doordat jeugdigen langer gebruik maken van jeugdhulp. Hiernaar vindt thans een onderzoek plaats. Beleidsindicatoren We gebruiken de zogenaamde beleidsindicatoren om de effecten van beleid op de programma’s, toe te lichten. We doen dat (verplicht) aan de hand van een vast aantal indicatoren. Door deze niet-financiële informatie op te nemen in de begroting kunnen raadsleden ook zonder specifieke financiële kennis makkelijker inschatten of de resultaten via de voorgestelde beleidskeuzes behaald kunnen worden. En ze bieden raadsleden meer inzicht om te kunnen sturen.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021

57

Naam indicator

Eenheid

Waarde SittardGeleen

Gemeenten 50.000 100.000

Nederland

Periode

Banen

Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15-65 jaar

948,4

771,5

794,1

2019

Jongeren met een delict voor de rechter

% 12 t/m 21-jarigen

1%

1%

1%

2019

Kinderen in uitkeringsgezin

% kinderen tot 18 jaar

7%

6%

6%

2019

Netto arbeidsparticipatie

% van de werkzame beroepsbevolking t.o.v. de beroepsbevolking

63,1 %

68,6%

68,8%

2019

Werkloze jongeren

% 16 t/m 22-jarigen

3%

2%

2%

2019

Personen met een bijstandsuitkering

Aantal per 1.000 inwoners

45,29

43,68

45,97

1e hj 2020

Lopende reintegratievoorzieningen

Aantal per 1.000 inwoners van 15-74 jaar

18,4

19,97

20,2

1e hj 2020

Jongeren met jeugdhulp*

% van alle jongeren tot 18 jaar

17,2%

12,2%

12,3%

1e hj 2020

Jongeren met jeugdbescherming

% van alle jongeren tot 18 jaar

1,6 %

1,3%

1,2%

1e hj 2020

Jongeren met jeugdreclassering

% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar

0,5 %

0,4%

0,4%

1e hj 2020

Cliënten met een maatwerkarrangement WMO

Aantal per 1.000 inwoners

86

66,1

64

1e hj 2020

* Afwijkende definitie ten opzichte van de kwartaalrapportage Sociaal Domein. Gerelateerde beleidsnota’s

Beleidsplannen sociaal domein (Wmo, Jeugdwet, P-wet en Schuldhulpverlening) 2016 Nota fundamentele aanpak sociaal domein 2017 Beleidsplan Jeugdhulp Zuid Limburg 2019 Businesscase en bedrijfsplan Participatiebedrijf Westelijke Mijnstreek Privacybeleid sociaal domein Actieplan perspectief op werk Zuid-Limburg

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021

58

2.1.8 PROGRAMMA 7 VOLKSGEZONDHEID EN MILIEU “Wij willen dat onze inwoners tevreden zijn over hun woon- en leefsituatie, gezond blijven en meekunnen in onze samenleving.” We willen dat de gemeente Sittard-Geleen zich duurzaam en gezond ontwikkelt, zodat de (fysieke) kwaliteit van leven verbetert. De gezondheid van onze inwoners op peil houden, is hiervoor onontbeerlijk. Prioriteit heeft de preventieve aanpak en inzet op positieve gezondheid. Daarom willen we een gezonde levensstijl bij onze inwoners onder de aandacht brengen. En zijn ook zelfredzaamheid en participatie van belang. Samen met de inwoners, instellingen en ondernemers willen we de stad verduurzamen. Zodat Sittard-Geleen ook voor de volgende generaties prettig is om in te wonen en leven. Dit programma kent de volgende taakvelden: 7.1 Volksgezondheid 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 7.5 Begraafplaatsen en crematoria Wat wilden we bereiken? Met het programma Volksgezondheid en Milieu willen we op de middellange termijn: • De sociale gezondheid bevorderen • Inzetten op verdere verduurzaming van de stad • Onze leefomgeving klimaatbestendig maken Om bovenstaande doelstellingen te bereiken, hebben in 2020 de volgende concrete (voorbereidende) werkzaamheden, acties of ontwikkelingen plaatsgevonden.

Programma Trendbreuk Met het programma Trendbreuk willen we achterstanden op het gebied van gezondheid en participatie positief beïnvloeden. Dat doen we op Zuid-Limburgse schaal en met extra aandacht voor de jeugd. Door in een zo vroeg mogelijk stadium betrokken te raken bij kinderen die opgroeien in een kwetsbare positie, kunnen we de meeste winst behalen. Sociale achterstand inlopen en gezondheidswinst boeken, daar zetten we op in. In 2020 is samen met programmabureau Trendbreuk, GGD, de Zuid-Limburgse gemeenten en zoveel mogelijk andere samenwerkingspartners gestart met het programma ‘Kansrijke Start’. Zo ondersteunen we gezinnen met programma’s als `Nu niet zwanger` wat reeds gestart is in 2019 en is ook in 2020 uitgevoerd (met 54 deelnemers in totaal, waarvan 32 in 2020). Medio 2020 zijn ook Stevig ouderschap en het Programma Voorzorg van start gegaan in Sittard-Geleen. Respectievelijk zijn er 21 trajecten en 7 trajecten gestart. Verder is in 2020 veel aandacht gegaan naar een Zuid-Limburgse ketenaanpak voor kinderen met overgewicht. Ook CZ, VGZ en de provincie Limburg zijn daarbij betrokken en dragen hieraan bij. Het project start in 2021. Preventiecoalitie CZ Sittard-Geleen en CZ zijn met elkaar een ‘preventiecoalitie’ aangegaan. Daarbinnen willen zij samenwerken aan preventie en aan het bevorderen van Positieve Gezondheid.

En dat uiteraard samen met inwoners en maatschappelijke- en zorgorganisaties. In 2020 is vanuit deze coalitie samengewerkt aan de volgende concrete projecten en initiatieven: Positief Gezond Munstergeleen, Healthy Life, de ketenaanpak kinderen met overgewicht, zelfhulp en zelfregie en de mantelzorgtest. Waarbij deze laatste 2 nog in de initiatieffase zitten.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021

59

Gezonde basisschool van de toekomst In 2020 is gestart met de eerste gezonde basisschool van de toekomst in Kindcentrum Sittard. Eén nieuwe basisschool ontstaat uit de voormalig basisscholen Baandert, De Tovertuin en Sjtadssjool, verspreid over drie locaties. Elke vestiging heeft een eigen signatuur en specifiek accent. Elementen van dit concept zijn: • Gezonde maaltijden op school • Eigen talenten ontwikkelen in het lesprogramma en in naschoolse activiteiten • Creativiteit bevorderen • Bewegingsonderwijs en naschoolse sportactiviteiten. Het stimuleren van eigen initiatief en verantwoordelijkheden bij de leerlingen heeft hierbij speciale aandacht. Inzet GGD ten behoeve van corona De GGD heeft veel extra werk verzet in het kader van de corona pandemie. Deze inzet is bekostigd door het Rijk en heeft beperkt invloed gehad op de reguliere taken van de GGD, zoals bv rijksvaccinatieprogramma dat in de tijd is opgeschoven. Energievisie Het duurzaamheidsproject Dubbel Duurzaam loopt nog steeds; inwoners kunnen nog steeds een energiescan aanvragen. Met middelen uit de Regeling Reductie Energieverbruik (RRE) zijn extra verduurzamingsprojecten, waaronder collectieve inkoopacties en webinars over verduurzaming van de woning, uitgevoerd. Het warmtenet blijft verder in ontwikkeling.

In het noordelijke warmtenet (warmtenet dat gebruik maakt van de bron de BES) loopt de Proeftuin Aardgasvrije Wijk Limbrichterveld Noord. In samenwerking met de gemeenten Stein en Beek en de Provincie Limburg is een ambtelijke kerngroep opgericht die de realisatie van het zuidelijke warmtenet (warmtenet dat gebruik maakt van de bronnen van het Chemelot-terrein) aanjaagt. Regionale Energie Strategie (RES) In opdracht van het Nationaal Programma RES moet de regio Zuid-Limburg uiterlijk medio 2021 een definitieve RES opgesteld hebben. Deze strategie is ook belangrijke input voor de Transitievisie Warmte (TVW) die elke gemeente in de vorm van warmteplannen voor het einde van 2021 moet vaststellen. Deze TVW schetst per wijk het tijdspad naar aardgasvrijwijken. Voor de wijken waarvan de transitie vóór 2030 gepland is, zijn ook de potentiële alternatieve energiebronnen en -infrastructuren bekend. Wij hebben medio 2020 de concept RES-ZL vastgesteld met daarin ook het concept afwegingskader wind- en zonne-energie voor de gemeente SittardGeleen. Dit heeft na consultatie van gemeenteraad, inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties van de gemeente Sittard-Geleen, geleid tot een afwegingskader dat de raad eind maart 2021 heeft goedgekeurd. De RES 1.0 wordt in mei 2021 voorgelegd aan de gemeenteraad voor instemming.

Het Groene Net (HGN) Gemeente en Provincie onderkennen het belang van warmtenetten in het kader van de klimaatafspraken en willen daarvoor blijven inzetten op het warmtenet Het Groene Net. Het college heeft een 213A onderzoek laten uitvoeren over (voornamelijk) de governance, financiële status en het besluitvormingsproces van Het Groene Net, over de periode van oprichting t/m het laatste raadsbesluit van 8 juli 2020. De aanbevelingen uit het rapport en de zienswijzen van het directieteam zijn vertaald in een outline voor een plan van aanpak. Het rapport en de outline zijn in de raad van 22 april 2021 vastgesteld. De uitrol van de outline krijgt onder meer vorm in de lijn van de regeling grote projecten in overleg met de commissie Begroting en Verantwoording. Binnen het warmtenet Het Groene Net wordt onderscheid gemaakt in de projecten HGN Noord en HGN Zuid (werktitels). HGN Noord is het warmtenet in de kern Sittard dat reeds operationeel is en haar warmte betrekt van de Biomassa Energiecentrale Sittard (BES). Vanaf medio 2015 beheert en exploiteert HGN B.V. het warmtenet. Het actuele thema in Noord is de uitbreiding van het warmtenet met nieuwe kralen, waaronder de

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021

60

proeftuin aardgasvrije wijk Limbrichterveld Noord. HGN Zuid wordt door HGN-Ontwikkel B.V. ontwikkeld en betreft initieel de aanleg van het warmtenet in stadsdeel Geleen en de buurgemeenten Beek en Stein met de potentie om door te groeien naar meerdere gemeenten in de Maasvallei. Dit warmtenet wordt gevoed met de restwarmte van het Chemelot-terrein. De ontwikkeling en aanleg van een warmtenet is een complex organisatorisch en financieel vraagstuk, maar de maatschappelijk beste oplossing voor de warmtetransitie voor minimaal de komende 10 jaar (de beste oplossing, omdat het de goedkoopste oplossing is, gebaseerd op bewezen technologie en met de minste impact voor bewoners en gemeente). De gemeente zal zorgdragen voor een adequate en professionele bedrijfsvoering bij MijnStreekwarmte, als aandeelhouder van HGN BV en HGN Ontwikkel BV en omgevingsvergunningen die nodig zijn voor de realisatie van het warmtenet. In de raadsbehandeling van 8 juli 2020 heeft de Raad ingestemd met de volstorting van het aandelenvermogen van HGN BV van € 515.000, en het uitgeven van extra aandelen HGN BV à € 360.000. Beide transacties vinden plaats binnen de deelneming MSW BV, waarvan de gemeente Sittard-Geleen de enige aandeelhouder is. De betaling vindt plaats met de inzet van openstaande vorderingen op HGN BV voor een bedrag van € 875.000.

Proeftuin Aardgasvrije Wijk Limbrichterveld Noord Op basis van de Tender Gasvrije Wijken heeft het Ministerie van BZK ons een subsidie toegekend van € 4,8 mln. voor Proeftuin Aardgasvrije Wijk Limbrichterveld Noord. Vervolgens heeft de raad ingestemd met het Uitvoeringsplan Proeftuin Aardgasvrije Wijk Limbrichterveld Noord, inclusief inzet van het toegekende subsidiebedrag. Met de uitvoering van het plan beogen wij om de hele woonwijk aardgasvrij, onder andere door woningen en gebouwen op een alternatieve warmtebron aan te sluiten en woningen te voorzien van een elektrische kookplaat. Daarnaast wordt ingezet op de verbetering van de thermische isolatie van de gebouwschil door het aanbrengen van HR++ glas en spouwmuurisolatie. Het “aardgasvrij maken” kan door aansluiting op Het Groene Net of door het installeren van een warmtepomp. In het eerste kwartaal 2020 is in overleg met de Stichting Dubbel Duurzaam, Paulussen Advocaten en de klankbordgroep uit de wijk een subsidieregeling ontwikkeld voor de gasvrije wijk Limbrichterveld Noord en is het project organisatorisch vorm gegeven. Doel van de subsidieregeling is de bewoners te stimuleren deel te nemen aan de proeftuin, hun woning te isoleren (en zo het energiegebruik van de woningen te reduceren) en de woning los te koppelen van het aardgas. In 2e en -deels- 3e kwartaal heeft het project stilgelegen vanwege Corona.

In deze fase waren de technische opnames en huisbezoeken gepland. In augustus 2020 heeft het college ingestemd met subsidieregeling en de aanpaste projectaanpak waarbij is overgegaan van de collectieve klantbenadering naar de individuele aanpak. Vervolgens is ten behoeve van deze individuele aanpak in de wijk een modelwoning ingericht en bemenst. Daarmee heeft het project de voorbereiding van de realisatiefase bereikt. De Stichting Dubbel Duurzaam organiseert in deze fase, in samenwerking met een bewonersafvaardiging, de coördinatie van de bedrijven voor spouwmuurisolatie en HR++ glas. Daarnaast faciliteert Stichting Dubbel Duurzaam de subsidieaanvragen van de bewoners en de gemeentelijke afhandeling daarvan. Het Groene Net Ontwikkel-bv heeft een voorlopig ontwerp opgesteld voor een toekomstvast warmtenetwerk in de wijk Limbrichterveld Noord. Op basis hiervan zal de aanbesteding van de aannemer starten. Dan kan ook het investeringsbesluit worden genomen. Het Groene Net bereidt de aanleg van een warmtenetwerk in de wijk voor en is verantwoordelijk voor de administratieve en technische klantaansluiting. Klimaatadaptatieplan / waterbeheer In 2020 is gewerkt met het regionale samenwerkingsverband Westelijke Mijnstreek aan het behalen van de doelen vanuit het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie.

Binnen het project basisrioleringsplan (BRP+) zijn in regionaal samenwerkingsverband de klimaatstresstesten uitgevoerd. Ook is een klimaatdialoog gehouden om de resultaten van de stresstesten te bespreken. Gezien de complexheid van de noodzakelijke berekeningen en het terugkoppelen van de resultaten dat door de coronacrisis bemoeilijkt was, is het project in 2020 niet Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021

61

afgerond en worden ook nog in 2021 werkzaamheden uitgevoerd. De klimaatstresstesten worden in 2021 gepubliceerd. Windpark Holtum Noord Op 11 mei 2020 is door de raad een voorbereidingsbesluit vastgesteld ten behoeve van het Windpark Holtum Noord met een geldigheid van maximaal een jaar. De raad heeft een verklaring van geen bedenkingen afgegeven voor het realiseren van 3 windturbines op het industrieterrein Holtum Noord te Born. De omgevingsvergunning is verleend op 8 oktober 2020. Tegen deze vergunning is beroep aangetekend. Op dit moment wordt een bestemmingsplan voorbereid voor het verankeren van de externe veiligheidscontour. Vanwege de lange doorloopprocedure is naar alle waarschijnlijkheid het nieuwe bestemmingsplan in mei aanstaande nog niet van kracht. De raad heeft inmiddels een nieuw voorbereidingsbesluit genomen. Milieutaken Omgevingswet Op het gebied van bodem vindt er een verschuiving plaats in bevoegd gezag, van provincie naar gemeenten, zonder verschuiving van middelen. Er vinden vanuit de VNG gesprekken plaats met het Rijk, waarbij gevraagd wordt om een structurele rijksbijdrage voor bodem via het Gemeentefonds. Grondstoffenplan In 2020 is gewerkt aan het opstellen van het Beleidskader van Afval naar grondstof 2021-2025 dat op 25 februari 2021 is vastgesteld. Het beleidskader sluit aan op de Grondstoffenvisie 2050 en richt zich op de circulaire economie.

In het beleidskader zijn de beleidsuitgangspunten en doelstellingen vastgesteld en maken we een begin aan de reis die we als samenleving moeten gaan maken naar het volledig hergebruik van grondstoffen. Ook is er aandacht aan de komende grote omslag in afvalinzameling en -verwerking in Nederland. Deze omslag is noodzakelijk om de (landelijke) lange termijn doelstellingen te halen. De VANGdoelstellingen zijn uitgangspunt voor het nieuwe grondstoffenbeleid. Hierbij streven we naar 100 kg restafval per inwoner in 2020 en 30 kg in 2030. Het ultieme doel is 0 kg restafval in 2050. Deze doelstellingen dienen als leidraad voor het nieuwe Uitvoeringsplan grondstoffen 2022-2025. Wie en/of wat hadden we daarvoor nodig? Wij hebben samen met inwoners, het Rijk, Provincie en GGD via verschillende projecten een bijdrage geleverd aan de sociale gezondheid(sbeleving) van inwoners. Binnen deze projecten is daarnaast sprake van samenwerking met partners als maatschappelijke organisaties, huisartsen, zorgverzekeraars en zorgaanbieders en onderwijsinstellingen. Samen met de provincie, Rijk, regiogemeenten hebben we taken uitgevoerd die te maken hebben met de fysieke gezondheid. Daarnaast heeft de GGD veel taken verricht in het kader van de corona-pandemie. De Tuinman van Morgen is een project dat we samen uitvoeren met de Future City Foundation.

In dit project onderzoeken we met ruim twintig partners hoe de ontwerpopgave van de stad verandert door digitalisering en technologisering.