01 Jaarstukken Boekwerk 2020 eindversie 03-06 Gewaarmerkt

- Emplacementen en Basisnet (spoor) De vervoersstromen en sturing, gaven aanleiding voor het Rijk om nog eens fundamenteel te kijken naar de systematiek van het Basisnet (inclusief emplacementen). Juist ook omdat geen klip en klare oplossingen gevonden zijn en ook niet eenvoudig voorhanden lijken te zijn voor de problemen die op tafel liggen. Het gevolg is dat lokaal – met name in de steden – overschrijdingen van de vooraf berekende groepsrisico’s plaatsvonden. Het ministerie heeft daarom met alle betrokken partijen (waaronder Sittard-Geleen) een actieplan opgesteld als basis voor operationele en politieke keuzes ten aanzien van de vormgeving van de systematiek van het Basisnet (spoor) en de uitvoering daarvan. In het actieplan is een volwaardig onderzoek naar het emplacement Sittard: inclusief omgevingswaarden en (verlaging van het) groepsrisico opgenomen. Dit onderzoek zal in 2021 verder uitgewerkt worden. Buitengewoon opsporingsambtenaren De aanhoudende corona-crisis met aanscherping van maatregelen en een strengere handhaving heeft in 2020 impact gehad op de inzet van de buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s). Toezicht op en handhaving van de Noodverordening en de Tijdelijke wet maatregelen Covid-19 heeft prioriteit gekregen met als gevolg dat reguliere taken in mindere mate konden worden uitgevoerd. Om naast uitvoering van de corona-taken ook

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021

25

uitvoering te geven aan (een deel van) de reguliere taken, zijn extra boa’s ingehuurd. Daarnaast hebben personele wisselingen ook geleid tot de noodzaak om in te huren. De unit Boa en het wijkgericht werken zijn in ontwikkeling. Er zijn stappen gezet door een aantal jonge boa’s in dienst te nemen. Hierdoor heeft de unit een nieuwe impuls gekregen. Het wijkgericht werken – waarbij wordt gestreefd naar een integrale en proactieve aanpak en naar zichtbaarheid, vindbaarheid en aanspreekbaarheid – was en is een speerpunt, maar staat onder druk door de gevolgen van de corona-crisis, de noodzakelijke inhuur en personele wisselingen. Tijdens de corona-crisis is gebleken dat de uitgangspunten achter het wijkgericht werken wel degelijk een positieve uitwerking hebben. Zo hebben de boa’s zich tijdens de eerste golf vooral dienstverlenend opgesteld. Deze contacten met inwoners en ondernemers werden zeer gewaardeerd en het merendeel van onze inwoners en ondernemers heeft zich – ook tijdens de tweede golf – goed aan de regels gehouden en de maatregelen opgevolgd. Repressieve handhaving was vervolgens het sluitstuk. Verder is in de zomermaanden gebleken dat een integrale aanpak van – mede door corona veroorzaakte – overlast tot betere resultaten kan leiden.

Door goede samenwerking tussen gemeente, maatschappelijke organisaties, politie en ondernemers, is de overlast beëindigd en zijn oplossingen gevonden voor de knelpunten die tot de overlast hebben geleid. Op basis van deze waardevolle ervaringen wordt met de in 2021 voorziene uitbreiding van het aantal wijkboa’s een hernieuwde impuls gegeven aan het wijkgericht werken. Daarnaast zijn de boa’s in 2020 in samenwerking met politie gestart met de zogenoemde Veilig Uitgaan-dienst. Hiermee is vooruitgelopen op de invoering van de nieuwe roostersystematiek die tot een verruiming van de werktijden moet leiden en is een (verdere) impuls gegeven aan de samenwerking met de politie. Ook deze waardevolle ervaring wordt in 2021 verder benut. Andere aandachtsgebieden - Crisisbeheersing en Rampenbestrijding: Crisisbeheersing en rampenbestrijding gaat over de voorbereiding op een ramp of incident en de aanpak daarvan. De Veiligheidsregio Zuid-Limburg is verantwoordelijk voor het voorbereiden en coördineren van taken op dit terrein, maar ook de gemeenten hebben een rol met hun crisisorganisatie. In 2020 stond uiteraard de corona-crisis centraal in de werkzaamheden van de Veiligheidsregio en de gemeentelijke crisisorganisatie. - Evenementenveiligheid In 2020 konden veel evenementen geen doorgang vinden. De coronamaatregelen waren van grote invloed op de evenementen die wel nog konden doorgaan.

- Betaald Voetbal In 2020 hebben we binnen onze gemeente verder gewerkt aan toegankelijke, gastvrije en veilige voetbalwedstrijden. Voetbalwedstrijden waar minder politie-inzet en andere veiligheidsmaatregelen nodig zijn. Samen met Fortuna Sittard, politie en Openbaar Ministerie hebben we de veiligheid bij voetbalwedstrijden weten te verbeteren. 2020 was vanwege de geldende coronamaatregelen en het ontbreken van supporters in het stadion een bijzonder jaar. Op het gebied van veiligheid rondom voetbalwedstrijden hebben we in 2020 dan ook minder acties hoeven uit te voeren. - Informatievoorziening: Een goede informatievoorziening zorgt ervoor dat de juiste informatie beschikbaar is, op het juiste moment. Als gemeente is het cruciaal om over goede informatie te beschikken voor de aanpak van onveilige situaties. In 2020 hebben we de informatievoorziening samen met andere partners verbeterd en maken we steeds beter gebruik van de beschikbare informatie, ook van onze partners. - Informeren raad Uitgangspunt is dat de raad minstens twee keer per jaar via informatiesessies wordt meegenomen in de actualiteit van het (steeds) veranderende veiligheidsbeeld. In verband met de corona-maatregelen is dit in 2020 slechts één keer gelukt.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021

26

Wie en/of wat hadden we daarvoor nodig? Samen met allerlei andere partijen werken we iedere dag aan de aanpak van onveiligheid. Voor een doelmatige en slagvaardige hulpverlening rondom de fysieke veiligheid, hebben we op regionaal niveau samengewerkt in de Veiligheidsregio Zuid-Limburg. Hieronder vallen rampenbestrijding en crisisbeheersing, en brandweerzorg en ondersteuning. Onze belangrijkste samenwerkingspartners bij de aanpak van ondermijning waren het RIEC, het Openbaar Ministerie, politie, de Belastingdienst en (boven)lokale partners. Als het gaat om de sociale veiligheid, dan hebben we samengewerkt met de politie, woningcorporaties, het Openbaar Ministerie en andere Limburgse gemeenten. Maar zeker ook met onze inwoners en ondernemers. Hun betrokkenheid is essentieel voor de aanpak. Via bijvoorbeeld buurtpreventieteams en WhatsApp groepen hebben zij een belangrijke bijdrage geleverd aan het signaleren van onveilige en ongewenste situaties. Op dossiers Zorg en Veiligheid werken we met een groot aantal gemeentelijke teams, ketenpartners en partijen uit het zorg- en veiligheidsdomein samen, waaronder andere gemeenten in Zuid-Limburg en het Veiligheidshuis Westelijke Mijnstreek. Wat heeft het gekost? Begroting voor wijziging 2020

Begroting na wijziging 2020

2.415

2.350

-65

Lasten

-13.758

-15.037

-14.728

310

Saldo Baten en Lasten

-12.737

-12.622

-12.378

244

Onttrekkingen

279

379

329

-50

Toevoegingen

0

0

7

7

Saldo Reserves

279

379

336

-43

1 VEILIGHEID

-12.458

-12.244

-12.042

201

bedragen x € 1.000 Baten

1.022

Rekening 2020

Resultaat 2020

Analyse resultaat De (gesaldeerd) voor het programma beschikbare € 12,2 mln. werd in 2020 besteed aan crisisbeheersing, brandweer (1.1) en openbare orde en veiligheid (1.2). De budgetten op het gebied van crisisbeheersing en brandweer (1.1) bedroegen in 2020 € 7,6 mln. en had voornamelijk betrekking op de gemeentelijke bijdrage aan de Veiligheidsregio Zuid-Limburg. De beïnvloedbaarheid van deze budgetten was vrij beperkt aangezien het de uitvoering van wettelijke taken betrof. De budgetten op het gebied van openbare orde en veiligheid bedroegen in 2020 € 4,6 mln. en hadden met name betrekking op: • De inzet van Boa’s ad € 2,2 mln. bij Handhaving, • De inzet van budgetten ad € 2,4 mln. bij Sociale Veiligheid (o.a. Veiligheidshuis Westelijke Mijnstreek, High Impact Crimes, ondermijning). Het incidenteel voordeel ad € 0,2 mln. binnen Sociale Veiligheid wordt met name veroorzaakt door de niet benutte exploitatieruime bij evenementen, betaald voetbal, cameratoezicht en buurtpreventie t.g.v. Corona en een incidenteel voordeel afrekening subsidies voorgaande jaren m.b.t. het Veiligheidshuis W.M. Wie heeft mee betaald? De (gemeentelijke) activiteiten zijn in 2020 gefinancierd uit bestaande reguliere budgetten, diverse incidentele budgetten en diverse jaarlijks toegekende subsidies van het Ministerie van Justitie & Veiligheid, centrumgemeente Maastricht en regiogemeenten Beek en Stein.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021

27

Wat hebben we niet gedaan en wat betekent dit? Corona De coronacrisis heeft ook effect op de veiligheid in de gemeente Sittard-Geleen. Sommige criminaliteit is door de coronamaatregelen afgenomen, zoals woninginbraken, andere is toegenomen, zoals cybercriminaliteit. We hebben onze aandacht dus op momenten moeten verschuiven. Ook hebben we onze activiteiten in de wijken soms anders dan normaal moeten uitvoeren of moeten uitstellen. Waar dit het meest voor geldt zijn rampenbestrijding en crisisbeheersing en de werkzaamheden van onze boa’s. In 2020 stond de corona-crisis centraal in de werkzaamheden van de gemeentelijke crisisorganisatie, waardoor een aantal beoogde werkzaamheden binnen het thema crisisbeheersing, zoals activiteiten in het project Samen Redzaam (gericht op crisisbeheersing en communicatie rondom Chemelot), vertraging hebben opgelopen. Met betrekking tot de inzet van boa’s heeft het toezicht op en de handhaving van de Noodverordening en de Tijdelijke wet maatregelen Covid-19 in 2020 prioriteit gekregen. Dit heeft het gevolg gehad dat reguliere taken in mindere mate konden worden uitgevoerd. Ontwikkelingen veiligheidsbeeld/-dossiers Onze gemeente kent een veelzijdig en omvangrijk veiligheidsbeeld. Binnen dit beeld is voortdurend sprake van autonome ontwikkelingen, waar we als gemeente, via het nemen van passende maatregelen, noodzakelijkerwijs op moeten inspringen.

Terugkijkend op het jaar 2020 worden een aantal autonome ontwikkelingen gezien op thema’s die de veiligheidsbeleving negatief beïnvloeden en daarmee behoorlijke impact hebben op onze inwoners, zoals bijvoorbeeld een stevige stijging van jeugdoverlast en cybercriminaliteit. Hoewel in 2020 al is gestart met het nemen van maatregelen, zal dit extra inzet vragen in 2021. En naar verwachting ook in de jaren erna, dan wel structureel. Een duurzame aanpak van dergelijke veiligheidsproblemen noodzaakt immers structurele inzet/ aandacht. Naast autonome ontwikkelingen in het veiligheidsbeeld, is eind 2020 een versnelling ingezet op de aanpak van een aantal belangrijke integrale dossiers binnen onze gemeente, zoals de gebiedsgerichte aanpak van GeleenZuid en Geleen-Centrum en het dossier woonwagen-locaties. Voor deze dossiers wordt (ook) in 2021 een bijdrage (personeel/middelen) vanuit het programma Veiligheid gevraagd. Tegelijkertijd vraagt de corona-crisis sinds begin 2020 specifieke inzet van het programma Veiligheid (onder meer crisisbeheersing en boa’s, zie ook hierboven). Deze inzet zal voorlopig in 2021 blijven bestaan. Daarnaast moet de aandacht op bestaande veiligheidsthema’s binnen het programma, zoals ondermijning en High Impact Crimes, worden vastgehouden, willen we komen tot een structurele verbetering van het veiligheidsbeeld in onze gemeente.

Tenslotte is de verwachting dat, gezien de huidige ontwikkelingen, in 2021 en volgende jaren de druk, inhoudelijk en financieel, op de dossiers op het snijvlak van zorg en veiligheid toeneemt. Flexibiliteit is noodzakelijk voor wat betreft de inzet binnen het programma Veiligheid. Het adequaat kunnen inspringen op autonome ontwikkelingen (de veranderingen in het veiligheidsbeeld), ontwikkelingen op grote integrale dossiers, de bestaande thema’s en ook corona-ontwikkelingen, zoals de dak- en thuislozenproblematiek, vraagt hier immers om. Het kunnen acteren op al deze ontwikkelingen vraagt ook om de juiste personele en materiële gemeentelijke randvoorwaarden. Het is dan ook van belang om continue de ontwikkelingen af te zetten tegen de bestaande én de noodzakelijke gemeentelijke personele en materiële inzet. Op basis van het beeld eind 2020 wordt vastgesteld dat de bestaande personele en materiële inzet in 2021, en op onderdelen structureel, binnen het programma Veiligheid niet toereikend is. Hierdoor kan de uitvoering van de actuele, noodzakelijke taken niet worden gegarandeerd en kan niet/onvoldoende worden ingesprongen op de autonome ontwikkelingen en de gevolgen hiervan binnen het programma Veiligheid. Dit heeft vervolgens ook een niet te vermijden effect op beoogde resultaten binnen (grote) integrale dossiers. Deze risico’s zullen nader in kaart worden gebracht.

Via de p&c-cyclus komen wij hierop terug.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021

28

Beleidsindicatoren We gebruiken de zogenaamde beleidsindicatoren om de effecten van beleid op de programma’s te lichten. We doen dat (verplicht) aan de hand van een vast aantal indicatoren. Door deze niet-financiële informatie op te nemen in de begroting kunnen raadsleden ook zonder specifieke financiële kennis makkelijker inschatten of de resultaten via de voorgestelde beleidskeuzes behaald kunnen worden. En ze bieden raadsleden meer inzicht om te kunnen sturen. BBV indicator Eenheid Sittard-Geleen Maastricht* Limburg Periode Verwijzingen Halt Aantal per 10.000 jongeren 130 190 125 2019 Winkeldiefstallen Aantal per 10.000 inwoners 27,84 23,86 19,12 2020 Diefstallen uit woningen Aantal per 10.000 inwoners 18,35 18,02 17,04 2020 Vernielingen en Aantal per 10.000 inwoners 56,98 52,40 45,75 2020 beschadigingen *ter vergelijking is gemeente Maastricht opgenomen.

Gerelateerde beleidsnota’s Kadernota integrale veiligheid Westelijke Mijnstreek 2019-2022 Uitvoeringsplan Integrale Veiligheid 2019-2020 Veiligheidsvisie Spoorzone Sittard-Geleen Veiligheidsvisie Chemelot Beleidsvisie externe veiligheid Chemelot site/Westelijke Mijnstreek

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021

29

2.1.3 PROGRAMMA 2 VERKEER, VERVOER EN WATERSTAAT “Wij willen de bereikbaarheid, verkeersveiligheid en daarmee de leefbaarheid van de gemeente duurzaam en vernieuwend in stand houden en ontwikkelen.” Met het programma Verkeer, Vervoer en Waterstaat willen we de bereikbaarheid van Sittard-Geleen over de weg, het spoor en het water op niveau houden. En liefst nog verbeteren. Het gaat dan niet alleen over de lokale, maar ook de (boven)regionale doorstroming én de verkeersveiligheid. Het programma draagt bij aan de economische en maatschappelijke ambities van de gemeente: we vergroten hiermee de leefbaarheid en versterken de economische kracht. Ook binnen dit programma is duurzaamheid een belangrijk uitgangspunt. Het programma kent de volgende taakvelden: 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 2.3 Recreatieve havens 2.4 Economische havens en waterwegen 2.5 Openbaar vervoer Wat wilden we bereiken? Met het programma Verkeer, Vervoer en Waterstaat willen we op de middellange termijn: • de lokale en regionale bereikbaarheid van de stad, kernen en bedrijven optimaliseren, • een verkeersveilige gemeente, • een verschuiving naar duurzame manieren van vervoer. Wat hebben we gedaan om dit te bereiken? Om bovenstaande doelstellingen te bereiken, zijn we in 2020 met de volgende (voorbereidende) werkzaamheden, acties en ontwikkelingen aan de slag gegaan.

Mobiliteitsvisie 2040 Zuid-Limburg In 2019 zijn we samen met de gemeenten Heerlen en Maastricht en de Provincie Limburg gestart om een Mobiliteitsvisie Zuid-Limburg te ontwikkelen. In juli 2020 is de visie gericht op de ontsluiting en bereikbaarheid van de regio, vastgesteld. Met de nadruk op de koppeling tussen ruimtelijke ontwikkeling en de verschillende vervoermiddelen. Sindsdien wordt gewerkt aan een gezamenlijke uitvoeringsagenda. Gebiedsverkenning Westelijke Mijnstreek Onder leiding van de Provincie zijn we in 2020 bezig geweest met een gebiedsverkenning voor de Westelijke Mijnstreek die ook duidelijk maakt welke opgaven we hebben als het gaat om mobiliteit. Met als speerpunten: • voor calamiteiten een verkeerscirculatieplan Chemelot opstellen; • de verkeersstromen, het personenvervoer en de bereikbaarheid van VDL en Chemelot beheersen en optimaliseren; • de verkenning N276 tussen Nieuwstadt-Brunssum als bovenregionale verbindingsroute. De gebiedsverkenning richt zich op mobiliteitsopgaven die zich nog in de beginfase bevinden. De opdracht is aanbesteed en de oplevering wordt verwacht medio juni. Ontwikkeling Holtum-Noord als logistiek knooppunt Holtum Noord heeft landelijke status gekregen als bovengemiddeld logistiek knooppunt in de vervoerscorridor Zuid-Oost. In 2020 hebben we een plan van aanpak bovengemiddeld knooppunt 046 opgesteld. Hiermee geven

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021

30

we vervolg aan de ontwikkeling/voorbereiding van een verbeterde en toekomstbestendige ontsluiting van het gebied Holtum-Noord. A2 verbreding Het Vonderen – Kerensheide In 2020 is, na het afronden van de procedure tot vaststelling van het Tracébesluit, de daadwerkelijke uitvoering van het verbredingsproject verder voorbereid door Rijkswaterstaat en Provincie in samenwerking met de gemeenten Echt-Susteren, Sittard-Geleen en Stein en ook met het Waterschap. Tot de voorbereiding behoren de verdere uitwerking van de terug te bouwen dwarsverbindingen en voorzieningen in het kader van de leefbaarheid. Vrachtwagenparkeren In 2015 is een intentieovereenkomst getekend om de problematiek van vrachtwagenparkeren op te lossen. Onder leiding van de provincie Limburg zijn potentiële locaties voor vrachtwagenparkeerterreinen in de provincie, onderzocht. De omvangrijke lijst is inmiddels teruggebracht naar een locatie, gelegen in gemeente Echt-Susteren. Het is hierdoor mogelijk om de problematiek rondom het langparkeren van vrachtauto’s de APV-locaties binnen de gemeente te verminderen. Fietsvriendelijke stad Het fietsen in de gemeente moet meer bekendheid krijgen. Gedragsbeïnvloeding bij bedrijven, instellingen en bewoners moet ervoor zorgen dat meer mensen binnen de gemeente de fiets pakken.

We hebben in 2020 onderzoek gedaan naar een deelfietssysteem en zijn er fietspaden gerealiseerd door de Schootsvelden, Paardestraat en Kennedysingel. Uitgevoerde infrastructurele werkzaamheden In 2020 hebben we diverse werkzaamheden aan wegen uitgevoerd en hiermee de doorstroming en verkeersveiligheid verbeterd. Voorbeelden hiervan zijn de reconstructie van het knooppunt A76 – Rijksweg Noord bij Geleen-Neerbeek, de reconstructie van de Napoleonbaan Noord met de aanleg van een rotonde ter hoogte van de Elsenburglaan, de herinrichting van de Heistraat-Geldersestraat in Sittard, maar ook kleinere ingrepen ten behoeve van het verbeteren van de verkeersveiligheid zoals aanleg van plateaus, drempels etc. op bijvoorbeeld de Beelaertstraat Obbicht en de Dr. Nolenslaan in Geleen. Uitvoeringsprogramma Verkeersveiligheid 2030 Op provinciaal niveau is gewerkt aan een uitvoeringsprogramma en -agenda verkeersveiligheid. Dit als uitwerking van het landelijk vastgestelde Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030. Ook Sittard-Geleen is hierbij betrokken. Door risicoplekken in beeld te brengen en te focussen op (kindvriendelijke) verkeersonderwijs, willen we ongelukken en verkeersslachtoffers voorkomen. Daarnaast stimuleren we inwoners om elkaar aan te spreken op asociaal en onveilig weggebruik in woonwijken.

Wij zijn met onderhavig uitvoeringsprogramma aan de slag gegaan vanuit het vertrekpunt projecten te kunnen indienen op het gebied van verkeersveiligheid in de breedste zin. Waarbij zowel aandacht is voor het infrastructurele aspect, verkeerseducatie en gedragsfactoren. Het Rijk heeft een totaal aan middelen ad € 500 mln. in 10 jaar (€ 50 mln. per jaar voor heel Nederland) beschikbaar. Wij hebben projecten welke in aanmerking konden komen ingediend en hiermee € 2 mln. subsidie toegekend gekregen. Deze middelen worden grotendeels in 2021 ingezet. Deze werkzaamheden worden namelijk meegenomen in het GOW-programma. Onbewaakte spoorwegovergangen Sinds 2012 werken we met ProRail aan de beveiliging van de nu nog onbewaakte spoorwegovergangen. Vanaf 2020 is gestart met de daadwerkelijke beveiliging. Het gaat om de ondertunneling van de spoorwegovergangen aan de Raadskuilderweg en de Lintjesweg en veiliger maken van de vier spoorwegovergangen op het traject Born-Sittard. De ondertunneling van de overweg aan de Raadskuilderweg omvat ook een ondertunneling van de Westelijke Randweg. Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021

31

Automatisering inning havengelden Het samenwerkingsverband Blueport Limburg heeft een gezamenlijke aanbesteding gehouden om de registratie van alle binnenkomende en uitgaande schepen binnen de gemeentelijk havens te digitaliseren. Het zogenaamde Automatic Identification System (AIS) is in 2020 ingevoerd en registreert alle bewegingen in de havens, zonder fysieke inspectie ter plaatse. Wie en/of wat hadden we daarvoor nodig? Door de ligging aan een internationaal netwerk van wegen, spoorlijnen, buisleidingen en waterwegen vormt onze gemeente een belangrijk logistiek knooppunt voor de regio. Om het optimale te bereiken op het gebied van mobiliteit en infrastructuur is het noodzakelijk dat we samenwerken met de gemeenten binnen en buiten Limburg, Provincie, Rijkswaterstaat, ProRail, en andere partners. Maar we hebben ook onze inwoners en bedrijven nodig gehad. Immers alle partijen zijn afhankelijk van en dienstbaar aan de bereikbaarheid, mobiliteit en infrastructuur van onze stad en zijn daarmee belangrijke doelgroepen. En iedereen kan op eigen wijze een bijdrage hieraan leveren. Bijvoorbeeld door ideeën aan te dragen, het goede voorbeeld te geven en door elkaar aan te spreken op onjuist (verkeers-)gedrag. Wat heeft het gekost? Begroting voor wijziging 2020

Begroting na wijziging 2020

4.854

6.096

1.242

Lasten

-20.841

-23.483

-23.791

-308

Saldo Baten en Lasten

934

bedragen x € 1.000 Baten

5.163

Rekening 2020

Resultaat 2020

-15.679

-18.629

-17.695

Onttrekkingen

0

0

8

8

Toevoegingen

0

0

-1.000

-1.000

Saldo Reserves

2 VERKEER, VERVOER EN WATERSTAAT

0

0

-992

-992

-15.679

-18.629

-18.688

-58

Analyse resultaat De budgetten in dit programma zijn besteed aan het op niveau houden van de bereikbaarheid van SittardGeleen over de weg, het spoor en het water. De verschillen in baten en lasten worden o.a. veroorzaakt door niet begrote activiteiten/werkzaamheden zoals herstellingen asfalt en elementen door aannemers inzake kabels en leidingen met inkomsten nutsbedrijven. Daarnaast nog afwijkingen op begrote posten hetgeen leidt tot een gering nadelig resultaat. Mutaties in reserves die per saldo geen gevolgen hebben voor het resultaat worden met name veroorzaakt door de bijdrage vanuit het programma Erfgoed Deal. Dit heeft betrekking op 2 projectonderdelen. Onderdeel 1 betreft de laatste fase van de renovatie van het rijksmonumentale stadspark. Dit onderdeel wordt in 2021 uitgevoerd. Onderdeel 2 betreft de beekverbetering en ontkluizing van de Geleenbeek in de rijksbeschermde binnenstad van Sittard. Het programma Erfgoed Deal is financieel verwerkt in programma 2 maar raakt ook andere programma’s.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021

32

Wie heeft mee betaald? Omdat dit programma veelal onze gemeentegrenzen overstijgt, dragen onze partners op diverse terreinen bij in de kosten. Het gaat hier dan om de Provincie, Rijkswaterstaat, ProRail en – indien van toepassing – het bedrijfsleven. Wat hebben we niet gedaan en wat betekent dit? We hadden in 2020 geen (nieuwe) middelen voor mobiliteit en infrastructuur. Dat leidt tot het risico op achterstallig onderhoud en vertraging van de geplande projecten. Het verkeer op het bestaande – al overbelaste – wegennet groeit door en daardoor kunnen verkeersverstoringen en files toenemen Beleidsindicatoren Het programma Verkeer, Vervoer en Waterstaat heeft geen wettelijke indicatoren uit het BBV. Gerelateerde beleidsnota’s Mobiliteitsplan 2013 Mobiliteitsbeeld 2012 Fietsbeleidsplan Meer op de fiets in Sittard-Geleen 2008 IBOR beleidsplan 2016-2026

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021

33

2.1.4 PROGRAMMA 3 ECONOMIE “Wij willen een duurzame economie als basis voor duurzame werkgelegenheid en kansen voor iedereen en waarin welzijn, gezondheid en leefbaarheid in evenwicht zijn.” Sittard-Geleen heeft een sterk economisch profiel met de Brightlands Chemelot Campus, logistiek knooppunt Holtum, de automotive industrie en de zorgsector. Ook het midden- en kleinbedrijf is in onze gemeente sterk vertegenwoordigd, vooral de sectoren bouw, detailhandel/horeca, zorg en commerciële dienstverlening. Via het programma Economie willen we ons samen met het bedrijfsleven, kennis- en onderzoeksinstellingen inzetten voor een sterke economie. We faciliteren (startende) ondernemers en bedrijven en we proberen op regionaal niveau met het acquisitieoverleg van de provincie Limburg en het LIOF, nieuwe bedrijven te werven. Overigens is ook de vrijetijdseconomie onderdeel van dit programma. Tenslotte hebben we een belangrijke taak in de ontwikkeling c.q. herstructurering van bedrijventerreinen. Bij de uitvoering van ons gemeentelijk economische beleid verliezen we de leefbaarheid en veiligheid van onze inwoners niet uit het oog.

Het programma kent de volgende taakvelden: 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.3 Bedrijfsloket en bedrijfsregelingen 3.4 Economische promotie Wat wilden we bereiken? Met het programma Economie willen we op de middellange termijn: • Bouwen aan een duurzame en toekomstbestendige economie • Een evenwichtige balans vinden tussen leefbaarheid en economie • Een economie die arbeidskansen biedt aan iedereen Wat hebben we gedaan om dit te bereiken? Om de doelstellingen uit het programma te bereiken, hebben we voor 2020 de volgende (voorbereidende) werkzaamheden en acties in gang gezet. Aansluiten Naftakraker Sabic De aansluiting op de naftakraker (Tie-in) voor Het Groene Net is gerealiseerd. Het betreft een koppeling op de naftakraker waarmee restwarmte kan worden afgetapt. In april heeft de provincie Limburg ingestemd met de toekenningen van BSA-middelen. Hiermee kunnen de leidingen vanaf de Tie-in naar de rand van het Chemelot terrein worden gerealiseerd. Windpark Holtum Noord Wij hebben in 2018 samen met de initiatiefnemer ENGIE Energie en de provincie Limburg een intentieovereenkomst getekend. Hierin hebben zij het voornemen uitgesproken om op bedrijventerrein Holtum-Noord een windmolenpark te realiseren en uitgesproken drie windmolens te willen plaatsen.

Met als voorwaarden dat omwonenden direct voordeel hebben van het park, bijvoorbeeld via participatie, korting op de energierekening of via een gebiedsfonds. De raad heeft op 11 mei 2020 besloten tot het afgeven van een ontwerpverklaring van geen bedenkingen ten behoeve van de realisatie van het windturbinepark met drie windmolens op het bedrijventerrein Holtum-Noord.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021

34

Klimaatakkoord Chemelot / Chemelot Circular Hub Chemelot wil in 2050 de CO2-uitstoot vrijwel geheel terugdringen. Wij zijn actief betrokken bij de planontwikkeling en ondersteunen het duurzaamheidsinstituut op de Brightlands Chemelot Campus, genaamd Brightlands Sustainable Technology Center. Ook faciliteren (publiekrechtelijk) we de ruimtevraag voor de duurzaamheidstransitie. Gemeente en Provincie Limburg hebben een belangrijke verbindende, faciliterende en aanjagende rol in de transformatie naar het nieuwe non-fossiele, circulaire verdienmodel met daaraan gekoppeld de gevolgen voor de - indirecte - werkgelegenheid. Chemelot Circular Hub is een van de vier nationale proeftuinen in het Interbestuurlijke Programma (IBP) van Rijksoverheid, provincies, gemeenten en waterschappen. Sittard-Geleen gaat in Nederland voorop lopen naar een duurzame toekomst, waarin we geen fossiele brandstoffen gebruiken en alle afval de grondstof is voor nieuwe producten. We leveren daarmee een belangrijke bijdrage aan het nationale verdienvermogen en stellen het regionale verdienvermogen veilig.

Daarnaast heeft de ontwikkeling van de Chemelot Circular Hub ook grote kansen voor de maatschappelijke ontwikkeling van (Zuid-) Limburg in termen van nieuwe werkgelegenheid, nieuwe inwoners, de ontwikkeling van een sprankelend stedelijk klimaat en, niet in de laatste plaats, het realiseren van een gezonde en inclusieve samenleving. Dat heeft geleid tot de ontwikkeling van de Ontwikkelagenda voor de Chemelot Circular Hub. Deze agenda is opgebouwd uit vier samenhangende pijlers, te weten; circulaire innovaties en applicaties, circulair fundament, circulaire competenties en circulaire samenleving. Die laatste pijler wordt getrokken door de gemeente SittardGeleen. Het bureau Strategy Unit uit Eindhoven is gevraagd ons te ondersteunen bij het opstellen van de ontwikkelagenda. De daarmee gemoeide bijdrage is € 50.000. Daarnaast hebben wij € 10.000 gereserveerd voor de uitwerking van het werkdocument voor de pijler Maatschappelijke omgeving en leefklimaat (nu: circulaire samenleving). Een bedrag van € 2.500 voor redactie en een bedrag van € 7.500 voor de inschakeling van het bureau Pantopicon. Een bedrag van € 40.000 wordt ingezet voor de ondersteuning voor het opstarten van een programmabureau Chemelot Circular Hub in de periode november 2020 tot april 2021.

Verduurzaming gemeentelijke vastgoed In 2019 heeft de Raad ingestemd met een pilot verduurzaming gemeentelijke verhuurde gebouwen. Hierbij wordt de verduurzaming van acht panden ingeregeld middels een leen-construct met de gebruikers. De gemeente realiseert de energiebesparende maatregelen waartegenover de huurder 50% van haar energievoordeel afdraagt aan de gemeente. De investeringen worden gereguleerd in een revolving fund. De investeringsgelden van € 0,2 mln. zijn in 2020 in het revolving fund gestort. Het project is inmiddels in de afrondende fase van de uitvoering. De pilot is ontwikkeld om te onderzoeken of er een incentive ontwikkeld en gerealiseerd kan worden om de verduurzaming van verhuurd gemeentelijk vastgoed te stimuleren. Een dergelijk instrument bleek noodzakelijk om uitrol van verduurzamingsmaatregelen in de eigen gebouwen te initiëren, omdat bij verhuur aan derden sprake is van een “split incentive”. Dit is een issue voor de verduurzaming van verhuurde gebouwen. waarbij de investerende partij niet de partij is die profiteert van de besparingen op energiekosten. Oplossing hiervoor is een financiering van deze maatregelen met een lening van de gemeente (zijnde de gebouweigenaar) aan de gebouwgebruikers (de betaler van de energiekosten) waarbij de investering in de vorm van een lening zal worden terugbetaald aan de gemeente.

De kosten voor de lening zouden bij voorkeur maximaal 50% van de energiebesparing dienen te bedragen zodat van meet af aan een significant financieel voordeel (van 50%) voor de gebouwgebruiker zou ontstaan. De pilot is ontwikkeld voor de volgende gebouwen: Stadsporthal, Gymzaal Brouwerstraat, Gymzaal Gounodstraat, VV-Sittard, Hubertushuis, DVO, Scoop en het Gemeenschapshuis Limbricht. Voor deze gebouwen is een shortlist uitgewerkt van mogelijke energiebesparende maatregelen (kosten en de energiebesparing) welke in 2019 door ons is vastgesteld. Op basis van de Shortlist zijn de gesprekken met de Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021

35

gebruikers en eigenaren aangegaan. Het ging hierbij vooral om te komen tot contractuele afspraken m.b.t. de lening met de gebouwgebruiker/eigenaar, overeenstemming over de financiële verrekening en de technische eisen aan de te realiseren maatregelen. Ten behoeve hiervan is in samenwerking met Boels Zanders een leenovereenkomst ontwikkeld. Daarnaast is een aanbesteding met betrekking tot PV zonnepanelen en LED TL binnenverlichting uitgevoerd, waarmee een zo maximaal mogelijk inkoopvoordeel gehaald is. Door realisatie van dit project kan in Sittard-Geleen een basis gelegd worden voor een grootschalige uitrol van verduurzamingsmaatregelen in de gebouwen daar hier een oplossing wordt gecreëerd. Door het organiseren van een Revolving Fund wordt een belangrijke basis gelegd voor de duurzaamheids-doelstellingen van de gemeente Sittard-Geleen met betrekking tot het gemeentelijk vastgoed. Na afronding van het project zal een evaluatie plaatsvinden op basis waarvan eventuele bestuurlijke besluitvorming over opschaling van het principe van Revolving Fund kan plaatsvinden. De inzet van middelen is via een raadsbesluit in 2019 geformaliseerd met een budget van € 0,25 mln. Met dit budget is het mogelijk iedere 7 jaar een nieuwe groep gebouwen kostenneutraal te verduurzamen (excl. renteverlies). Het concept leent zich prima voor opschaling naar verduurzaming van het totale gebouwenbestand.

Ten behoeve hiervan bereiden wij in 2021 een beleidsaanpak voor. De gebruikers van de leenconstructie gebruiken 50% van de financiële besparing als gevolg van de energiebesparende maatregelen voor aflossing van de lening aan de gemeente. De andere 50% komt ten goede aan de huurder/gebouwgebruiker ESZL Het bestuur van ESZL heeft in 2020 een jaarprogramma voor 2020-2021 vastgesteld met vijf prioriteiten: 1. Het helpen van ondernemers door de coronacrisis te komen; 2. Duurzaamheid en circulaire economie; 3. Arbeidsmarkt: vakkrachten; 4. Stimulering breed mkb, waaronder horeca en toerisme; 5. Innovatie, doorheen deze vier prioriteiten. Ook heeft het bestuur besloten tot een samenwerking op basis van ‘coalitions of the willing’. Afhankelijk van onderwerp en thema waarop partijen elkaar vinden wordt een regionale samenwerking aangegaan. Voor 2021 zijn de gemeenten gevraagd 3 euro uit de eigen begroting beschikbaar te houden voor regionaal economische samenwerking op basis van het uitgangspunt ‘coalitions of the willing’. Tactisch beraad In 2020 is het Tactisch Beraad (overleg van gemeente met vertegenwoordigers van bedrijfsleven en van onderwijs- en kennisinstellingen) uitgebreid naar de Westelijke Mijnstreek. Omdat het overleg niet de invulling kreeg zoals oorspronkelijk bedoeld, is uiteindelijk besloten het Tactisch Beraad te beëindigen.

Provinciaal inpassingsplan VDL Nedcar De provincie Limburg heeft het inpassingsplan VDL Nedcar eind 2020 vastgesteld en heeft de gronden rondom de fabriek aan VDL Nedcar verkocht. Verdere stappen waaronder vervolgprocedures, compensatiemaatregelen en het instellen van een leefbaarheidsfonds worden in overleg met onze gemeente en de gemeente EchtSusteren opgepakt, nadat het Provinciaal Inpassingsplan onherroepelijk is . Informatieplicht verduurzaming Bedrijven die per jaar vanaf 50.000 kWh elektriciteit of 25.000 m3 aardgas verbruiken, zijn verplicht hun energiebesparende maatregelen te rapporteren. Als gemeente zijn we verantwoordelijk voor toezicht op en handhaving van de wettelijke energiebesparingsplicht én informatieplicht. In het kader van toezicht bezoeken de inspecteurs van de unit Wabo van team Handhaving en de inspecteurs van de RUD inrichtingen en andere objecten. Tijdens de bedrijfsbezoeken (zowel volgens de toezichtstrategie als vanuit het thema duurzaamheid) Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021

36

heeft de inspecteur niet alleen een controlerende rol in die zin dat bekeken wordt of aan alle wet- en regelgeving wordt voldaan, maar ook een adviserende en informerende rol. Met name vanuit deze laatst genoemde rol draagt de inspecteur bij aan het creëren van bewustwording en het activeren van het bedrijfsleven. Op termijn zal handhavend kunnen worden opgetreden. Aankoop V&D-pand In augustus 2020 heeft de gemeente het voormalig V&D-pand aangekocht. Er is een peiling bij onze inwoners gehouden naar toekomstige mogelijkheden van deze locatie. De aankoop is onderdeel van de afspraken in relatie tot de subsidie stedelijke ontwikkeling centrum Sittard. Het is de bedoeling in 2021 te besluiten over de nieuwe bestemming voor deze locatie. Met de wijziging van de bestemming verkleinen we het aantal m2 retail in het centrum als onderdeel van de resultaatverplichting subsidie stedelijke ontwikkeling centrum Sittard. Zitterd Revisited Voor Zitterd Revisited zijn in 2018 de projecten vastgesteld die t/m 2021 gerealiseerd worden. In 2020 is de herinrichting van de oostelijke schootsvelden, inclusief waterberging, en de upgrading van de openbare ruimte in een deel van Den Tempel opgeleverd. Verder is het woonzorgcentrum aan de schootsvelden gerealiseerd. Dit is het eerste grote nieuwe wooncomplex dat we aansluiten op het Groene Net en dat daarmee volledig gasloos is.

Proeftuin Centrum Geleen Vanaf 1 september 2019 is de Proeftuin Centrum Geleen gestart. Dit als onderdeel van actieplan centrum Geleen. Samen met het Centrum Management Geleen, Vereniging van Eigenaren en de provincie wilden wij onderzoeken of via een samenhangend pakket van maatregelen de aantrekkelijkheid van het centrum voor bezoekers kan worden vergroot. Hiermee wordt beoogd het aantal bezoekers aan het centrum te doen toenemen, waardoor de omzet van ondernemers kan stijgen. Dat pakket bestond uit: • Bezoekers tot en met december 2020 op drie plekken in het centrum van Geleen doordeweeks de eerste twee uur tegen een nultarief kunnen parkeren. Met ingang van januari 2021 is deze regeling vervangen door aangepast tarieven in de Marktgarage; € 1 per uur, max. € 5 per dag en het eerste uur gratis (behalve zaterdag). • Aandacht te genereren voor imagoversterking van het centrum om zo het winkelbeeld positief te beïnvloeden. • We de beleving van het centrum verbeteren door evenementen en cultuurprojecten te organiseren. Deze Proeftuin liep oorspronkelijk tot en met 31 december 2020, echter is verlengd omdat de coronabeperkende maatregelen een vertekend beeld gaven. Activiteiten konden niet door gaan. Het monitoren van passanten in het centrum en parkeerbewegingen in relatie tot de omzet van ondernemers is eveneens onder druk komen te staan.

Het Online Warenhuis Geleen en de fietsbezorgdienst Geleen Graag Gebracht hebben wel doorgang kunnen vinden. De vooruitzichten voor evenementen en het creëren van extra reuring in het centrum zijn niet goed nu de coronamaatregelen nog langer aanhouden dan eerder gedacht. Lastenverlichting In 2020 is in navolging van de landelijke maatregelen in samenspraak met de belastinguitvoeringsinstantie BsGW de inning van belastingen en andere verplichtingen voor drie maanden opgeschort. Vanaf 1 juli 2020 is de inning en aanslagoplegging weer hervat, waarbij ondernemers individueel een ruime betalingsregeling met BsGW kunnen afspreken. Daarnaast is in 2020 de precariobelasting voor terrassen over de maanden dat de horeca van Rijkswege gesloten was, terugbetaald aan de ondernemers. Het betrof de maanden april en mei en oktober tot en met december. Voor de periode dat de horeca wel open was is er geen extra precariobelasting voor terrassen geheven over de extra ingenomen vierkante meters in verband met coronamaatregelen. Daarnaast hebben ondernemers geen leges hoeven te betalen voor de aanvraag van een vergunning voor een tijdelijke terrasoverkapping. Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021

37

Voor de marktgelden worden er over de periode dat er geen toegang tot de weekmarkt voor de non-food ondernemers is, dus vanaf december 2020 geen aanslagen voor markt- en promotiegeld opgelegd aan deze ondernemers. Ook zijn in 2020 de al opgelegde aanslagen voor de geannuleerde St. Joep en Paasmarkt ambtshalve verminderd. Tot slot zijn leges voor al aangevraagde vergunningen voor evenementen en hiermee samenhangende toestemmingen en ontheffingen verminderd. Evenementenbeleid In 2020 is de aanpassing van de subsidieregeling voor evenementen voorbereid. Besluitvorming over de nieuwe regeling vindt in 2021 plaats en de aangepaste regeling treedt met ingang van 2022 in werking. Bij de aanpassing van de subsidieregeling zijn de aanbevelingen van de evaluatie door bureau Berenschot uit 2019 overgenomen. Toekomstvisie vrijetijdseconomie In 2020 hebben we samen met andere gemeenten een visie vrijetijdseconomie voor de regio Zuid-Limburg opgesteld. Deze Visie Vrijetijdseconomie Bestemming Zuid-Limburg 2030 is in mei vastgesteld. Vervolgens zijn wij gestart met het uitwerken van een actieprogramma om in de regio meer recreanten en toeristen aan te trekken. Dit actieprogramma is in november 2020 vastgesteld.

We versterken de extensieve recreatie – een vorm van dagrecreatie, nauwelijks verstorend voor de natuur en bewoners - binnen onze gemeente door het (regionaal) recreatief routenetwerk van wandel- en fietspaden te verbeteren. Het Visit Experience Centrum maakt onderdeel uit van dit actieprogramma. Convenanten Wij hebben als deelnemer aan het Consortium Rivierpark Maasvallei mede invulling gegeven aan de recreatieve aantrekkingskracht van de Grensmaasvallei. Samen met Nederlandse en Belgische Maasgemeenten is gezamenlijk gewerkt aan de toeristische promotie van het RivierPark Maasvallei. Daarnaast is in 2020 een nieuwe samenwerking aangegaan met de Stichting VVV Zuid-Limburg op basis van een convenant voor de periode 2021-2026. Fietsknooppunten Het recreatief fietsroutenetwerk is aangepast. Hierdoor zijn de centra van Born, Geleen en Sittard beter ontsloten. De ontsluiting van het recreatief fietsknooppuntennetwerk tussen het stadspark Sittard en Corio Glana / Geleen is voorbereid en wordt in 2021 gerealiseerd. Onderzoek arbeidsmigranten In de eerste helft van 2020 heeft het regionale onderzoek plaatsgevonden naar de huisvestingsbehoefte van arbeidsmigranten in Zuid-Limburg. Dit onderzoek is ingebed in een breder onderzoek op Limburgse schaal, waarin ook gekeken is naar de integratiebehoefte.

In 2019 is vanuit ESZL aan de gemeente een subsidie van € 17.500 toegekend voor dit onderzoek. De feitelijke kosten voor Sittard-Geleen zijn door ESZL vergoed. Sectorplan Techniek - Fast Forward Dit project is één van de actielijnen uit het sectorplan techniek en ook bedoeld als kwartiermakersproject voor de regionale mobiliteitsteams. Mensen die hun werk verloren hebben of dreigen te verliezen als gevolg van het coronavirus kunnen binnenkort via Regionale Mobiliteitsteams ondersteuning krijgen. Regionale Mobiliteitsteams bieden hulp aan werkgevers en zijn werknemers die met werkloosheid worden bedreigd. Een Regionaal Mobiliteitsteam kan al hulp bieden aan mensen die nog aan het werk zijn maar met werkloosheid worden bedreigd vóórdat zij in een uitkering belanden. Dat geldt ook voor mensen die zich bij de gemeente melden voor een bijstandsuitkering.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021

38

Servicepunt Grensoverschrijdende Arbeidsmarkt (SGA) In 2020 is gewerkt aan het realiseren van een overbruggingsfinanciering voor het Servicepunt Grensoverschrijdende Arbeidsmarkt (SGA). Voor de komende twee jaar staat de samenwerking tussen de twee SGA’s op de agenda en zal de grensoverschrijdende arbeidsbemiddeling geïntegreerd worden in de reguliere werkgevers- en werkzoekenden dienstverlening van de arbeidsmarktregio Zuid-Limburg. Daarmee versterken we de positie van de arbeidsmarkt in Zuid-Limburg als onderdeel van de arbeidsmarkt Euregio Maas-Rijn. De intentie van beide SGA’s is om uiterlijk 1 januari 2023 een gezamenlijk langjarig Interreg-project te realiseren. Daarmee geldt de periode 2021-2022 als overgangsperiode. Tijdens deze overgangsperiode blijft de huidige situatie voor beide SGA’s van kracht. Wie en/of wat hadden we daarvoor nodig? De economie trekt zich niets aan van gemeentegrenzen. Daarom participeren we in diverse samenwerkingsverbanden om de doelen uit dit programma te realiseren. Thema’s als energietransitie, de krappe arbeidsmarkt en circulaire economie zijn actuele onderwerpen die we niet alleen kunnen oplossen. Samenwerking op verschillende niveaus is voor dit programma een absolute noodzaak. Sinds 2011 werken de Limburgse havengemeenten, Rijkswaterstaat en de Provincie Limburg samen voor het havenbeheer, in de zogeheten Blueports Limburg.

Ondernemers, de Brightlands-campussen, Zuyd Hogeschool, DaCapo College, onderwijskoepel Kindante en de gemeente Sittard-Geleen zijn allen vertegenwoordigd in een Triple-Helix samenwerking. Het is bedoeld om verbindingen te leggen tussen het bedrijfsleven, overheids- en onderwijsinstanties en maatschappelijke partners. Daar waar voor bepaalde taken niet de gemeente maar de provincie verantwoordelijk is, heeft de gemeente een adviserende rol. Zo kunnen we erop toe zien dat bij de uitvoering voldoende rekening wordt gehouden met gemeentelijke belangen en de leefbaarheid van onze wijken en dorpen. Wat heeft het gekost? Begroting voor wijziging 2020

Begroting na wijziging 2020

4.965

7.491

Lasten

-8.637

-12.683

-13.212

-529

Saldo Baten en Lasten

-5.129

-7.718

-5.721

1.997

bedragen x € 1.000 Baten

3.508

Rekening 2020

Resultaat 2020 2.525

Onttrekkingen

0

2.806

3.194

388

Toevoegingen

-191

-1.269

-2.649

-1.380

Saldo Reserves

-191

1.538

545

-992

3 ECONOMIE

-5.320

-6.181

-5.176

1.005

Analyse resultaat Het totale programma economie kent een voordelig resultaat van € 1 mln. Dit is een gevolg van enerzijds grondverkopen binnen de fysieke bedrijfsinfrastructuur ad € 0,3 mln. en anderzijds COVID-maatregelen in de horeca- en evenementenbranche binnen economische ontwikkeling en promotie ad € 0,3 mln. Daarnaast zijn in 2020 zowel regionaal als bovenregionaal diverse economische projecten gestart, zoals voorbereiding van Stadslabs Sittard-Geleen en IBP Regionale Economie (Chemelot Circular HUB). Voor zover deze projecten niet in 2020 zijn afgerond, gebeurt dit in 2021. Wie heeft mee betaald? De provincie Limburg financiert de provinciale taken, zoals het inpassingsplan VDL Nedcar en de strategische veiligheidsvisie Chemelot. Daarnaast droegen zij bij aan de proeftuin Geleen. Indien van toepassing betaald ook het bedrijfsleven mee.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021

39

Wat hebben we niet gedaan en wat betekent dit? We maken ons sterk voor een gemeente waar het prettig wonen en werken is. Dat doen we onder meer door de best mogelijke voorwaarden te scheppen voor de toekomstbestendige ontwikkeling van de werkgelegenheid, welzijn en welvaart. Daarom is het zo belangrijk dat het vestigingsklimaat voor ondernemers aantrekkelijk is en blijft. We willen immers dat al onze inwoners een kans hebben op de arbeidsmarkt en daarmee in hun eigen levensonderhoud kunnen voorzien. Doen we niets, dan zal op den duur het vestigingsklimaat minder aantrekkelijk worden. En de kans op banenverlies groter. In 2020 is gewerkt aan het verkrijgen van een beter beeld van de kansen en mogelijkheden van onze gemeente binnen de Euregio. Door COVID hebben we minder fysieke bijeenkomsten kunnen bijwonen dan gewenst, dit vertraagt de netwerkvorming met de buurgemeenten. De samenwerking en inhoudelijke bijdrage aan MAHHL+ is geïntensiveerd. Beleidsindicatoren We gebruiken de zogenaamde beleidsindicatoren om de effecten van beleid op de programma’s, toe te lichten. We doen dat (verplicht) aan de hand van een vast aantal indicatoren. Door deze niet-financiële informatie op te nemen in de begroting kunnen raadsleden ook zonder specifieke financiële kennis makkelijker inschatten of de resultaten via de voorgestelde beleidskeuzes behaald kunnen worden.

En het geeft inzicht om te sturen. Naam indicator Functiemenging (FMI)

Eenheid %

Sittard-Geleen 54,7%

Limburg 50,3%

Periode 2019

Vestiging van bedrijven

Per 1000 inw. 15-65 jaar

136,4

137,7

2019

Gerelateerde beleidsnota’s Omgevingsvisie Sittard-Geleen Structuurvisie Ruimtelijke Economie Zuid-Limburg Actualisatie Centrumplan Geleen Actualisatie Masterplan Zitterd Revisited Nota horecabeleid (geactualiseerd met logies Paracommerciebeleid 2013 Beleidsvisie externe veiligheid Chemelot Compacte stadscentra met onderscheidend profiel Handboek en deelbeleid Reclame 2015 (reclames op en bij gebouwen) Informatieplicht energiebesparing bedrijven Regionale Visie Vrijetijdseconomie Bestemming Zuid-Limburg 2030

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021

40

Gerelateerde verbonden partijen Economische samenwerking Limburg (ESZL)

Zuid

2.1.5 PROGRAMMA 4 ONDERWIJS Via het programma Onderwijs willen we goed en passend onderwijs realiseren. Jongeren moeten zich optimaal kunnen voorbereiden op hun toekomst. Goed onderwijs is daarvoor een basisvoorwaarde. Ook de begeleiding van kinderen en jongeren in hun schoolloopbaan hoort daarbij. Om dit te bereiken werken we samen met leerlingen, ouders en stakeholders in de onderwijswereld. Daar waar nodig wordt verwezen naar het voorliggend veld of opgeschaald naar zwaardere hulpverlening. Dit programma kent de volgende taakvelden: 4.1 Openbaar (basis)onderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Wat wilden we bereiken? Binnen het programma Onderwijs willen we op de middellange termijn: • Een goed onderwijsbestel gericht op gezond en veilig opgroeien, het ontwikkelen van talent, meedoen in de maatschappij en de arbeidsmarkt van de toekomst. • Bevorderen van doorlopende leer- en zorglijnen, waarvoor gedegen informatie-uitwisseling op overdrachtsmomenten essentieel is • Een kwalitatief en toekomstbestendig huisvesting- en locatiebeleid formuleren Wat hebben we gedaan om dit te bereiken? Binnen het programma Onderwijs willen we op de middellange termijn: • Een goed onderwijsbestel gericht op gezond en veilig opgroeien, het ontwikkelen van talent, meedoen in de maatschappij en de arbeidsmarkt van de toekomst.

• Bevorderen van doorlopende leer- en zorglijnen, waarvoor gedegen informatie-uitwisseling op overdrachtsmomenten essentieel is • Een kwalitatief en toekomstbestendig huisvesting- en locatiebeleid formuleren Wat hebben we gedaan om dit te bereiken? Om bovenstaande doelstellingen te bereiken, zijn we in 2020 met de volgende (voorbereidende) werkzaamheden, acties en ontwikkelingen aan de slag gegaan. Gezonde basisschool van de toekomst In 2020 is gestart met de eerste gezonde basisschool van de toekomst in Kindcentrum Sittard. Eén nieuwe basisschool ontstaan uit de voormalig basisscholen Baandert, De Tovertuin en Sjtadssjool, verspreid over drie locaties. Elke vestiging heeft een eigen signatuur en specifiek accent. Elementen van dit concept zijn: • Gezonde maaltijden op school • Eigen talenten ontwikkelen in het lesprogramma en in naschoolse activiteiten • Creativiteit bevorderen • Bewegingsonderwijs en naschoolse sportactiviteiten. Het stimuleren van eigen initiatief en verantwoordelijkheden bij de leerlingen heeft hierbij speciale aandacht. Sittard-Geleen is een van de zeven gemeenten die zijn aangesloten bij de Gelijke Kansen Alliantie van het ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschap. Dit is een landelijk actieplan waarin diverse afspraken staan over interventies, onderzoek en kennisdelingsactiviteiten gericht op het bevorderen van kansengelijkheid in

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021

41

het onderwijs. Het gaat om een subsidietoekenning van € 140.000 voor 2019 en 2020, die is verleend aan Kindcentrum Sittard ter stimulering van de gezonde basisschool van de toekomst. Uitbreiding voor- en vroegschoolse educatie (VVE) Voor- en vroegschoolse educatie zetten we in om te voorkomen dat kinderen aan het begin van de schoolloopbaan al achterstanden oplopen. Dat geldt niet enkel voor kinderen van allochtone afkomst of uit achterstandsmilieus. Via deze vorm van onderwijs kunnen we ook probleemsituaties sneller signaleren. De uitbreiding van het aantal uren voorschoolse educatie van 10 naar 16 uren in de week heeft in fasen plaatsgevonden. Na de zomervakantie van 2019 is gestart op een kleiner aantal locaties. Per 1 april 2020 was de uitbreiding op alle VVE-locaties voorbereid. Als gevolg van de lockdown is de feitelijke uitvoering hiervan op 8 juni 2020 gestart. Knooppunten instellen In samenspraak met professionals hebben we op scholen in 2020 de aanpak binnen de zogenaamde knooppunten geïntensiveerd. In deze knooppunten bespreken leerplicht en team jeugd, onderwijs, jeugdgezondheidszorg en sociaal werk samen met ouders en kinderen problematiek die de ondersteuningsmogelijkheden van het onderwijs overstijgt. Het knooppunt zet in op vroeg-signalering, preventie, het terugdringen van verzuim en biedt ondersteuning waar nodig.

Korte lijnen, snel schakelen en een integrale benadering leiden tot een krachtige aanpak. We zorgen voor passende ondersteuning gericht op een gedegen studieloopbaan voor de deelnemer. Het is de bedoeling dat deze knooppunten het hele schooltraject van basis-, voortgezet en beroepsonderwijs bestrijken en waar nodig betrokken blijven. Strategisch Huisvestingsplan Onderwijs- en Kindfuncties Het Strategisch Huisvestingsplan Onderwijs- en Kindfuncties, dat in samenspraak met schoolbesturen en kindpartners is ontwikkeld, is nagenoeg gereed en zal naar verwachting in de loop van 2021 aan de gemeenteraad worden voorgelegd. In dit plan wordt het toekomstperspectief voor de periode 2021-2036 geschetst van de benodigde kwantiteit, kwaliteit en positionering van het basis-, speciaal en voortgezet onderwijs, en peuter- en kinderopvang. Vanuit een gedeelde verantwoordelijkheid zijn ook de consequenties van voorzieningen, die (nog) niet voor rekening van de gemeente komen, inzichtelijk gemaakt. Hierop kunnen gemeente en andere betrokken partijen hun investeringsplanning afstemmen. Daarnaast kan het plan behulpzaam zijn bij bijvoorbeeld de besluitvorming over de herbestemming of herontwikkeling van vrijvallende schoollocaties, of het door ouders maken van een goed gefundeerde schoolkeuze.

Centrale onderwijs- en sportvoorziening middengebied Grevenbicht-Obbicht In 2020 heeft de gemeenteraad besloten tot realisatie van een unilocatie van onderwijs- en sportvoorzieningen in het middengebied tussen Grevenbicht en Obbicht, en hiervoor € 10,08 mln. beschikbaar gesteld. In dat kader zijn ook de hiertoe noodzakelijke wijziging van het bestemmingsplan en vaststelling van een exploitatieplan voorbereid, hierover zal in 2021 besluitvorming plaatsvinden. Daarnaast is in 2020 de planvorming voor de unilocatie en de vrijvallende onderwijs- en sportlocaties voortgezet. Voortijdig schoolverlaten Voor het voorkomen van voortijdig schoolverlaten (VSV) is in 2020 een nieuw Regionaal Programma VSV opgesteld voor Zuid-Limburg, dat geldt voor de periode 2020-2024. Hierin wordt nadrukkelijk de samenwerking met het onderwijs opgezocht zodat breder ingezoomd wordt op wat jongeren nodig hebben om een zelfstandige plek in de samenleving te vinden. De prioriteit ligt bij het verlagen van het aantal nieuwe voortijdig schoolverlaters met een extra focus op nieuwkomers, de uitval in middelbaar beroepsonderwijs (MBO) niveau 2 en 4 en de overstap tussen voortgezet onderwijs (VO) en MBO. Eveneens draagt dit programma bij aan het vergroten van het percentage uitvallers dat een jaar later terug naar school gaat en een juiste begeleiding van de groep overbelaste- en kwetsbare jongeren.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021

42

Corona Ook op het onderwijs hebben de covid-19 pandemie en de maatregelen grote impact gehad. In de eerste lockdown raakte een aantal leerlingen voor het onderwijs onder de radar. Ons team leerplicht heeft bij deze leerlingen een huisbezoek afgelegd en hen gestimuleerd om vooral aan het (thuis)onderwijs te blijven deelnemen, wat ook in de meeste gevallen is gelukt. Waar nodig zijn leerlingen voorzien van een laptop om deelname aan thuisonderwijs ook mogelijk te maken. Later is hiervoor een landelijke regeling in het leven geroepen, waar het onderwijs rechtstreeks een beroep op kan doen. Het leerplicht/RMC-loket is gedurende de hele resterende periode in 2020 fysiek en digitaal bereikbaar gebleven om jeugdigen en jongeren te ondersteunen (en is dat nog steeds). Over de mentale druk op jongeren en mogelijke onderwijsachterstanden zijn zorgen ontstaan. Hier is in 2020 steeds aandacht voor geweest en waar nodig naar gehandeld. In samenwerking met kinderopvang en sociaal werk is noodopvang voor kinderen in een kwetsbare positie georganiseerd gedurende de lockdown. De consequenties van corona voor onderwijshuisvesting zijn in 2020 beperkt gebleven. Voor scholen en schoolbesturen lag de prioriteit bij de voortgang van het primaire onderwijsproces.

In de komende jaren dient echter rekening te worden gehouden met een toename van aanvragen om voorzieningen in de huisvesting, in het kader van het coronaproof maken van schoolgebouwen. Wie en/of wat hadden we daarvoor nodig? Om onze ambities op onderwijsgebied te kunnen waarmaken, is frequent overleg met de partijen in het onderwijsveld onmisbaar. Zij zijn immers primair verantwoordelijk voor goed onderwijs. Dat overleg is met onderwijsprofessionals op zowel bestuurlijk niveau als op het niveau van de uitvoering. Om in een vroeg stadium de juiste middelen in te kunnen zetten, zijn korte lijnen noodzakelijk. Ouders en leerlingen bij onze beleidsplannen betrekken, al dan niet via de professionals, is nog een aandachtspunt. Zeker als we eigenaarschap en eigen verantwoordelijkheid willen stimuleren. In specifieke, problematische gevallen hebben we gespecialiseerde professionals van ketenpartners nodig. Wat heeft het gekost? Begroting voor wijziging 2020

Begroting na wijziging 2020

3.008

3.766

759

Lasten

-10.164

-11.679

-12.390

-711

Saldo Baten en Lasten

-7.795

-8.671

-8.623

48

Onttrekkingen

0

177

177

0

Saldo Reserves

0

177

177

0

-7.795

-8.494

-8.446

48

bedragen x € 1.000 Baten

4 ONDERWIJS

2.369

Rekening 2020

Resultaat 2020

Analyse resultaat In dit programma is ruim € 6 mln. besteed aan de kapitaallasten en onderhoudskosten van onderwijsgebouwen voor basis-, speciaal- en voortgezet onderwijs in onze gemeente. De overige lasten ad € 6,2 mln. zijn beschikbaar voor zaken als leerlingenvervoer, leerplicht/RMC/jongerenloket, onderwijsachterstandenbeleid en voor- en vroegschoolse educatie (VVE), waarbij aangetekend dient te worden dat hier onder andere substantiële rijksbijdragen van ruim € 2,7 mln. tegenover staan. Daarnaast zijn er voor uitvoering leerplicht betreffende Roma/Sinti en voor uitvoering jongerenloket nog incidentele middelen uit het jaarrekeningresultaat 2019 respectievelijk de reserve jongerenloket ingezet. Per saldo heeft de uitvoering van dit programma € 48.000 minder gekost dan begroot.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021

43

Wie heeft mee betaald? Op het gebied van onderwijshuisvesting komt een aantal voorzieningen – voornamelijk nieuwbouw en uitbreiding – voor rekening van de gemeente. Andere voorzieningen zoals het onderhoud, aanpassingen en ook exploitatie van bestaande schoolgebouwen komen voor rekening van schoolbesturen. Het rijk betaalt een specifieke uitkering voor de voor- en vroegschoolse educatie en vanuit Gelijke Kansen Alliantie van het ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschap ontvangen wij een subsidie. Wat hebben we niet gedaan en wat betekent dit? De in de programmabegroting omschreven (voorbereidende) werkzaamheden, acties en ontwikkelingen zijn in 2020 uitgevoerd en worden op onderdelen in 2021 doorontwikkeld. Beleidsindicatoren We gebruiken de zogenaamde beleidsindicatoren om de effecten van beleid op de programma’s, toe te lichten. We doen dat (verplicht) aan de hand van een vast aantal indicatoren. Door deze niet-financiële informatie op te nemen in de begroting kunnen raadsleden ook zonder specifieke financiële kennis makkelijker inschatten of de resultaten via de voorgestelde beleidskeuzes behaald kunnen worden. En ze bieden raadsleden meer inzicht om te kunnen sturen. Naam indicator