01 Jaarstukken Boekwerk 2020 eindversie 03-06 Gewaarmerkt
Tekst van het document
Jaarstukken 2020
JAARSTUKKEN 2020 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021
2
JAARSTUKKEN 2020
Datum: 07-06-2021
Colofon Jaarstukken 2020 Samenstelling Gemeente Sittard-Geleen Team Financiën Postbus 18 6130 AA Sittard Inlichtingen Tel: 14 046
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021
3
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021
4
INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE ........................................................................................................................ 5 VOORWOORD .............................................................................................................................. 7 CONTROLE VERKLARING VAN DE ONAFHANKELIJKE ACCOUNTANT ................................................ 8 1. INLEIDING ................................................................................................................................ 9 2. JAARVERSLAG......................................................................................................................... 16 2.1 PROGRAMMAVERANTWOORDING ........................................................................................ 18 2.1.1 PROGRAMMA 0 BESTUUR EN ONDERSTEUNING .................................................................................. 18 2.1.2 PROGRAMMA 1 VEILIGHEID ............................................................................................................ 23 2.1.3 PROGRAMMA 2 VERKEER, VERVOER EN WATERSTAAT .......................................................................... 30 2.1.4 PROGRAMMA 3 ECONOMIE .............................................................................................................
34 2.1.5 PROGRAMMA 4 ONDERWIJS ............................................................................................................ 41 2.1.6 PROGRAMMA 5 SPORT, CULTUUR EN RECREATIE ................................................................................ 45 2.1.7 PROGRAMMA 6 SOCIAAL DOMEIN .................................................................................................... 50 2.1.8 PROGRAMMA 7 VOLKSGEZONDHEID EN MILIEU................................................................................... 59 2.1.9 PROGRAMMA 8 VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN STEDELIJKE VERNIEUWING....................... 65 2.1.10 OVERZICHT ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN..................................................................................... 70 2.1.11 OVERZICHT OVERHEAD ................................................................................................................. 72 2.1.12 BEDRAG HEFFING VENNOOTSCHAPSBELASTING.................................................................................. 74 2.1.13 ONVOORZIEN .............................................................................................................................. 74 2.2 PARAGRAFEN .......................................................................................................................
75 2.2.1 LOKALE HEFFINGEN ........................................................................................................................ 75 2.2.2 WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING................................................................................. 86 2.2.3 ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN.................................................................................................... 98 2.2.4 FINANCIERING ............................................................................................................................. 105 2.2.5 BEDRIJFSVOERING ........................................................................................................................ 110 2.2.6 VERBONDEN PARTIJEN .................................................................................................................. 121 2.2.7 GRONDBELEID ............................................................................................................................. 136 2.2.8 SUBSIDIEBELEID ........................................................................................................................... 141 2.2.9 CORONA .................................................................................................................................... 143 3.
JAARREKENING ......................................................................................................................147 3.1 BALANS......................................................................................................................................... 147 3.2 OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN IN DE JAARREKENING OVER HET BEGROTINGSJAAR ................................. 150 3.3 TOELICHTINGEN .............................................................................................................................. 151 3.3.1 GRONDSLAGEN VOOR WAARDERING EN RESULTAATBEPALING ............................................................. 151 3.3.2 TOELICHTING OP DE BALANS PER 31 DECEMBER 2020 ....................................................................... 155 3.3.3 TOELICHTING OP DE BATEN EN LASTEN ....................................................................................... 168 3.3.4 ANALYSE BEGROTINGSAFWIJKINGEN EN RECHTMATIGHEID .................................................................. 169 3.4 RESERVES EN VOORZIENINGEN .......................................................................................................... 182 3.5 SPECIFICATIE GEWAARBORGDE GELDLENINGEN ....................................................................................
202 3.6 SISA BIJLAGE JAARREKENING 2020..................................................................................................... 203 3.7 BIJLAGE TAAKVELDEN ...................................................................................................................... 215 4. BIJLAGEN...............................................................................................................................250 4.1 COLLEGEVERKLARING ENSIA (2020)................................................................................................. 250 Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021
5
4.2 PORTEFEUILLEVERDELING ................................................................................................................. 251 4.3 BEGRIPPENLIJST.............................................................................................................................. 252
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021
6
VOORWOORD Aan de raad, Hierbij ontvangt u ter vaststelling de jaarstukken 2020, waarin het College van B&W zowel inhoudelijk als financieel verantwoording aflegt over het beleid dat zij het afgelopen jaar heeft uitgevoerd. De jaarstukken zijn onderverdeeld in het jaarverslag en de jaarrekening 2020. Deze vormen de afsluiting van de planning en controlcyclus 2020 (P&C). De jaarstukken maken onderdeel uit van de accountantscontrole. Het oordeel van de accountant is gebaseerd op getrouwheid en rechtmatigheid. Voor de uitvoering van deze controle heeft de accountant het vastgestelde controleprotocol gehanteerd. Daarnaast beoordeelt de gemeentelijke auditcommissie de jaarstukken en adviseert de gemeenteraad hierover. De jaarstukken 2020 verschijnen zowel als gedrukt boekwerk als digitaal. Daarnaast wordt aan de raad een jaarrekening op hoofdlijnen beschikbaar gesteld bestaande uit een bestuurssamenvatting, programma- en themabladen. De jaarrekening op hoofdlijnen bevat de onderdelen die belangrijk zijn voor het college en de raad. De jaarstukken zijn bedoeld als naslagwerk. De managementsamenvatting geeft een overall beeld van de financiële situatie en belangrijke ontwikkelingen. Het doel van de programma- en themabladen is de raad meer inzicht te verschaffen in het programma en thema. De digitale versie Jaarstukken 2020 staat op de website www.sittard-geleen.nl.
De gemeenteraad stelt de Jaarstukken 2020 vast in de raadsvergadering van 14 juli 2021. Sittard-Geleen, 7 juni 2021
Burgemeesters en Wethouders van Sittard-Geleen
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021
7
CONTROLE VERKLARING VAN DE ONAFHANKELIJKE ACCOUNTANT Wordt separaat verstrekt.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021
8
1. INLEIDING 1.1 INLEIDING EN LEESWIJZER De jaarstukken 2020 vormen het sluitstuk van de P&C-cyclus 2020. In deze jaarstukken leggen wij verantwoording af over het in 2020 gevoerde beleid. Wij blikken hierbij terug op onze voornemens, inclusief de inzet van de bijbehorende budgetten, uit de begroting 2020. Overeenkomstig de indeling van de begroting doen wij dit aan de hand van de programmastructuur die overeenkomt met de landelijke indeling van taakvelden. De jaarstukken 2020 bestaan naast de wettelijk voorgeschreven onderdelen jaarverslag en jaarrekening uit de jaarrekening op hoofdlijnen. De jaarrekening 2020 omvat gedetailleerde specificaties, toelichtingen en analyses op de 9 programma’s. Wij leggen hiermee beleidsmatig en financieel verantwoording af over 2020. De accountantsverklaring heeft betrekking op de gedetailleerde financiële verslaglegging in deze jaarrekening en geldt niet voor de jaarrekening op hoofdlijnen. In hoofdstuk 1 ‘Jaarstukken 2020’ lichten wij het jaarrekeningresultaat 2020 op hoofdlijnen toe. Hoofdstuk 2 ‘Jaarverslag’ bestaat uit de programmaverantwoording en de - verplichte – paragrafen. In de programmaverantwoording blikken wij per programma terug op de bereikte resultaten en de hiervoor ingezette middelen. Wij doen dit aan de hand van de systematiek van ‘7W-vragen’.
Tot slot geven wij in de programmaverantwoording een toelichting op de algemene dekkingsmiddelen en de overhead. In de paragrafen gaan wij in op het gevoerde gemeentelijk beleid met betrekking tot een aantal specifieke onderwerpen. Dit onderdeel omvat de 7 verplicht voorgeschreven paragrafen, zoals lokale heffingen, verbonden partijen en weerstandsvermogen en risicobeheersing. Daarnaast hebben wij vanwege de betekenis van Covid-19 op ons gevoerde beleid en inzet van middelen een paragraaf corona opgenomen. In deze paragraaf geven wij een samenvatting van de gevolgen van Covid-19 op onze activiteiten en budgetten. Daarnaast lichten we de relatie tussen Covid-19 en de verschillende onderdelen uit de jaarstukken toe. Vervolgens presenteren wij in hoofdstuk 3 onze gemeentelijke jaarrekening. Deze jaarrekening bestaat uit de balans, inclusief toelichting en de programmarekening. In deze programmarekening lichten wij per programma de verschillen tussen de begroting - na wijziging - en de realisatie toe. Verder hebben wij in dit hoofdstuk de analyse op de begrotingsrechtmatigheid opgenomen. Tot slot geven wij de volgende onderwerpen een plek in de jaarstukken: SISA-verklaring 1, ENSIA-verklaring 2, portefeuilleverdeling college en een begrippenlijst. Leeswijzer financiën Voor het opstellen van de jaarstukken heeft het Rijk regels opgesteld.
Deze regels zijn vastgelegd in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Voor wat betreft het opnemen van financiële tabellen hebben de belangrijkste voorschriften betrekking op: het maken van onderscheid in baten (opbrengsten), lasten (kosten) en mutaties in reserves; het presenteren van bedragen op basis van de begroting - voor wijziging - (primitieve begroting, de begroting - na wijziging (actuele begroting) - en rekening (realisatie). De financiële cijfers in de tabellen zijn weergegeven in duizendtallen, tenzij anders is aangegeven. Een plusbedrag betekent een voordeel, een negatief bedrag een nadeel. Dit geldt zowel voor de baten als lasten. In de tekstuele toelichtingen drukken wij de bedragen uit in miljoenen, tenzij het bedrag lager is dan € 100.000. In dit geval is het bedrag, afgerond op € 1.000, uitgeschreven. In paragraaf 2.1 Programmaverantwoording gaan
1 2
SISA: Single Information Single Audit. Dit betreft de verantwoording van specifieke rijksuitkeringen ENSIA: Eenduidige Normatiek Single Informatie Audit. Dit betreft het verantwoordingsproces over informatieveiligheid bij gemeenten.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021
9
wij per programma op hoofdlijnen in op de besteding van de budgetten en de analyse van het resultaat. De gedetailleerde verschillenanalyse per programma hebben wij uitgewerkt in paragraaf 3.7 Bijlage taakvelden. FINANCIËLE RESULTATEN IN 2020 In deze paragraaf vatten wij de financiële resultaten over het jaar 2020 samen. Voor een gedetailleerdere toelichting van de inhoudelijke en financiële resultaten op programmaniveau verwijzen wij naar eerder genoemde paragrafen 2.1 Programmaverantwoording en 3.7 Bijlage taakvelden. In onderstaande tabel hebben wij de saldi uit de programmaverantwoording samengevat. Tabel: Samenvatting programmaverantwoording bedragen x € 1.000 0 BESTUUR EN ONDERSTEUNING 1 VEILIGHEID 2 VERKEER, VERVOER EN WATERSTAAT 3 ECONOMIE 4 ONDERWIJS 5 SPORT, CULTUUR EN RECREATIE 6 SOCIAAL DOMEIN 7 VOLKSGEZONDHEID EN MILIEU 8 VOLKSHUISV., RUIMT.ORDENING EN STED.VERNIEUWING
Begroting voor wijziging 2020 (a) 178.849 -12.458 -15.679 -5.320 -7.795 -25.991 -108.296 2.264
Begroting na wijziging 2020 (b) 190.721 -12.244 -18.629 -6.181 -8.494 -27.896 -111.763 -378
-5.575 0
Rekening 2020
Resultaat 2020
(c) 191.100 -12.042 -18.688 -5.176 -8.446 -27.786 -109.963 -105
(d = c-b) 380 201 -58 1.005 48 110 1.799 273
-5.136
-5.223
-86
0
3.671
3.671
Leeswijzer tabel De begroting - voor wijziging- (kolom a) is de oorspronkelijke begroting, conform raadsbesluit van 14 november 2019. De begroting - na wijziging - (kolom b) is de actuele begroting. Via de 4de rapportage 2020 hebben wij de budgetten voor het laatste bijgesteld. De realisatie cijfers per programma presenteren wij in de kolom rekening (kolom C). Het resultaat per programma blijkt uit kolom d. Dit is het verschil tussen de actuele begroting en de realisatiecijfers. De gepresenteerde bedragen zijn saldobedragen; het verschil tussen de totale baten en lasten van het programma. Voor programma 0 is dit een positief saldo – baten zijn hoger dan de lasten -, omdat binnen dit programma de baten uit het gemeentefonds en belastingen worden verantwoord. De overige programma’s hebben een negatief saldo - de lasten zijn hoger dan de baten -. Op deze programma’s worden naast eventuele specifieke inkomsten de lasten verantwoord om het programma uit te kunnen voeren. Toelichting tabel Uit de tabel blijkt dat wij - passend binnen de toepassing van onze begrotingskaders - zowel voor als na wijziging een sluitende 3 begroting hadden. Deze sluitende begroting is het gevolg van de toepassing van de begrotingskaders in onze tussentijdse rapportage.
Hierbij hebben we het incidentele tekort in de 2de rapportage en de overschotten in de 3de en 4de rapportage 2020 verrekend met onze algemene reserve. Voor een verdere toelichting hierop verwijzen wij naar het onderdeel ‘terugblik’ in deze paragraaf. Het totale saldo van de rekening (realisatie) bedraagt € 3,67 mln. voordelig. Omdat wij een sluitende begroting hadden, bedraagt het resultaat van de jaarrekening eveneens € 3,67 mln. voordelig.
3
Sluitend begroting = begrotingssaldo 0
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021
10
In het vervolg van deze paragraaf gaan wij achtereenvolgens in op: terugblik op de ontwikkeling van het begrotingsbeeld, een analyse op hoofdlijnen van het jaarrekeningresultaat, de ontwikkeling van het weerstandsvermogen. TERUGBLIK Algemeen Op basis van het coalitieakkoord Samen Duurzaam en het Addendum hierop, hebben wij in 2020 verder gewerkt aan het duurzaam op orde houden van onze financiën. Dit hebben wij onder andere ingevuld door: toepassing van het raadsbesluit begrotingskaders van 28 maart 2019, waarbij meevallers worden toegevoegd aan de algemene reserve en tegenvallers achtereenvolgens worden opgelost binnen het product, programma of totale begroting; toepassing van de kadernota weerstandsvermogen en risicobeheersing, waarbij wij ons gekwantificeerd risicoprofiel, inclusief restrisico 4 volledig hebben afgedekt via de algemene reserve risicobeheersing; bij de producten uit de p&c-cyclus te sturen op sluitende jaarschijven en borging van het structureel en reëel begrotingsevenwicht; de invloed van Covid-19 op onze budgetten te compenseren uit de ontvangen Rijkscompensatie via de steunpakketten en reservering van onderuitputting van activiteiten die door corona niet zijn doorgegaan. Het afgelopen jaar heeft de provinciaal toezichthouder het vierjaarlijks verdiepingsonderzoek naar onze financiële functie en financiële positie uitgevoerd.
Op basis van de uitkomsten van dit onderzoek heeft het Provinciebestuur besloten om onze gemeente meerjarig repressief toezicht te verlenen voor de periode 20202023. Wij voldoen aan de voorwaarden voor repressief toezicht – met name het borgen van een structureel en reëel sluitende begroting 2020 en meerjarenraming 2021-2024 -. Kortom uit genoemd onderzoek blijkt dat onze financiële positie en functie voldoende basis biedt voor meerjarig repressief toezicht. Begroting 2020 Uitgaande van de kaderbrief 2019 hebben wij - binnen de begrotingskaders van de gemeenteraad – een structureel en reëel sluitende begroting opgesteld. Dit sluit aan op de opgave uit het coalitieakkoord om onze financiën duurzaam op orde te krijgen én houden. De overschotten binnen de meerjarenraming hebben wij conform genoemde kaders gereserveerd. Dit om mogelijke nadelen uit de circulaires van het gemeentefonds te kunnen opvangen. Dan wel voor de afwegingen over de inzet van nieuw beleid. Zoals aangegeven, voldeden wij met deze begroting aan de eisen van repressief toezicht. Deze begroting was het startpunt om samen met de provincie te werken aan een Bestuurlijk Afsprakenkader (BAk). Tenslotte hebben wij om de kaderstellende rol van de gemeenteraad te versterken, gewerkt aan de verbetering van opzet en leesbaarheid van de begroting.
Rapportages Na de vaststelling van de begroting 2020 hebben wij in 4 tussentijdse rapportages het begrotingsbeeld bijgesteld. Tijdens de voorbereiding van de 1ste rapportage werden wij geconfronteerd met Covid-19. Vanwege de onzekerheid van deze crisis hebben wij de prognoses toen niet in begrotingswijzigingen vertaald. In onderstaande tabel hebben wij de begrotingsaanpassingen groter dan € 0,5 mln. op een rij gezet.
4 Restrisico = 1% van het begrotingstotaal
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021
11
Tabel – begrotingsaanpassingen Begrotingsaanpassingen
2de rapportage
3de rapportage
4de rapportage
Covid-19 effecten (parkeren, markten, Vixia, cultuur, toeristenbelasting, Wmo, afvalverwerking)
-1.228
-970
-1.444
Rijkscompensatie Covid-19 (steunpakketten)
1.228
1.495
1.444
Jeugdzorg, inclusief vrijval uit de jaarrekening 2019
-1.165
Wmo
-1.321
Vrijval Prijscompensatie sociaal domein gemeentefonds
1.009
Bedragen x € 1.000
-735 -725
BUIG / Participatiewet
1.461
Gemeentefonds - circulaires
691
Veiligheidsregio Zuid-Limburg
582
Inzet middelen Covid-19
1.430
Afwaardering financiële vaste activa Glanerbrook
-948
saldo afwijkingen < € 500.000 Verrekening met de algemene reserve
236
-309
302
-1.241
1.503
771
Toelichting tabel In bovenstaande tabel zijn de begrotingsaanpassingen - groter dan € 0,5 mln. - voor het jaar 2020 uit onze rapportages samengevat. Uit deze samenvatting blijkt dat de begrotingsaanpassingen voornamelijk betrekking hebben op de effecten door Covid-19, inclusief de ontvangen Rijkscompensatie via de steunpakketten, alsmede de bijstellingen van de budgetten in het sociaal domein. De bijstelling van het begrotingsbeeld als gevolg van Covid-19 en ontwikkelingen binnen het sociaal domein zijn niet uniek voor onze gemeente. Voor het borgen van de begrotingsstabiliteit binnen het sociaal domein zijn gemeenten afhankelijk van het Rijk. Het incidentele tekort uit de 2de rapportage hebben wij afgedekt uit de algemene reserve. Passend binnen onze begrotingskaders hebben wij de voordelen uit de 3de en 4de rapportage toegevoegd aan de algemene reserve. JAARREKENINGRESULTAAT 2020 Uit de tabel ‘Samenvatting programmaverantwoording blijkt dat het jaarrekeningresultaat € 3,67 mln. voordelig is. In paragraaf 3.7 hebben wij per programma de verschillen tussen de begroting - na wijziging - en rekening geanalyseerd. Op basis van deze gedetailleerde analyse maken wij een onderscheid in resultaten uit de reguliere bedrijfsvoering en resultaten als gevolg van Covid-19. Tabel: jaarrekeningresultaat Begroting voor wijziging bedragen x € 1.000
Begroting na wijziging
2020
2020
Rekening
Resultaat
2020
2020
Reguliere bedrijfsvoering
-
-
1.541
1.541
Covid-19
-
-
2.130
2.130
Saldo programma's
0
0
3.671
3.671
Toelichting tabel jaarrekeningresultaat Uit bovenstaande tabel blijkt dat het resultaat uit de reguliere bedrijfsvoering € 1,54 mln. voordelig is. Het resultaat als gevolg van Covid-19 bedraagt € 2,13 mln. In onderstaande tabellen hebben wij de resultaten uit de reguliere bedrijfsvoering en als gevolg van Covid-19 samengevat. Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021
12
Tabel resultaten reguliere bedrijfsvoering programma
bedrag
bedragen x € 1.000
Belangrijkste onderwerpen
0 - Bestuur en ondersteuning
-159 OZB niet-woningen, toevoeging aan de voorziening oninbare publiekrechtelijke debiteuren
1 - Veiligheid
161 Exploitatie Veiligheidshuis Westelijke Mijnstreek
2 - Verkeer, vervoer en Waterstaat
-58 Machinale en handmatige straatreiniging incl. bladcampagne, klachtenonderhoud asfalt en elementen en grondkosten, energie- en onderhoudskosten parkeergarages en terreinen
3 - Economie
715 Sportzone, verkoopgrond voormalige Slachthuislocatie
4 - Jeugd en Onderwijs
48 Onderwijshuisvesting, jongerenloket, onderwijsachterstandenbeleid
5 - Sport, Cultuur en recreatie
104 Onderhoud sportaccommodaties, cultuurbedrijf De Domijnen
6 - Sociaal Domein
542 Participatiewet, IOAZ, IOAW, verkoop onroerend goed, Vidar, BTW reïntegratie-activiteiten, ESF, Wmo en Jeugdzorg
7 - Volksgezondheid en milieu
273 Riolering, BTW afvalstromen, MijnStreekwarmte BV
8 - Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing.
-85 Bouwvergunningen, juridische procedures
Saldo reguliere bedrijfsvoering
1.541
Toelichting tabel resultaten reguliere bedrijfsvoering In bovenstaande tabel zijn de resultaten uit de reguliere bedrijfsvoering per programma gespecificeerd. Hierbij hebben we per programma de belangrijkste onderwerpen genoemd waarop de resultaten betrekking hebben. Voor een gedetailleerde inhoudelijke toelichting verwijzen wij u naar paragraaf 3.7.
Tabel: Covid-19 resultaten programma bedragen x € 1.000 0 - Bestuur en ondersteuning
omschrijving
bedrag
toelichting
bestuurszaken
30
Lagere uitgaven door het niet doorgaan van een aantal representatieve activiteiten
parkeren
40
Licht positievere inkomsten straatparkeren dan eerder bij de rapportages bijgesteld en meer verstrekte vergunningen.
Precariobelasting terrassen
-27
Vermindering aanslagen met 5 maanden
BsGW
-122
Extra gemaakte kosten i.v.m. corona
Decembercirculaire
618
Derde steunpakket van het Rijk voor coronacompensatie
1 - Veiligheid
Openbare orde en veiligheid
40
Onderuitputting op de budgetten betaald voetbal, cameratoezicht, evenementen en buurtpreventie.
3 - Economie
Sportzone
60
Lagere uitgaven door het niet doorgaan van een aantal wielerevenementen
Weekmarkten
-37
Daling bezetting aantal weekmarkten a.g.v. aangescherpte maatregelen
Evenementen/ volksfeesten
219
Het voordeel doordat er minder/geen uitgaven zijn geweest door afgelasting of andere invulling evenementen als gevolg van corona.
Toeristenbelasting
48
Als gevolg van corona is in 2020 de toeristenbelasting met € 120.000 verlaagd. Nu blijkt dat de inkomsten 2020 positiever uitvallen dan verwacht.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021
13
programma bedragen x € 1.000 5 - Sport, Cultuur en recreatie 6. - Sociaal Domein
omschrijving
bedrag
Wielerevenementen
toelichting 54
Wmo
Saldo Covid-19 mutaties
Besparing op incidentele subsidies vanwege het niet doorgaan van diverse wielerevenementen en activiteiten.
1.085
Lager verzilveringspercentage Huishoudelijke ondersteuning en ondersteuning
122
Niet ingezette middelen coronacompensatie WMO eigen bijdrage
2.130
Toelichting tabel Covid-19 resultaten Uit bovenstaande tabel blijkt dat het saldo van de resultaten als gevolg van Covid-19 € 2,13 mln. voordelig is. Dit resultaat is het gevolg van het niet synchroon lopen van de ontvangen Rijkscompensatie in de vorm van de steunpakketten en de lasten voor compensatie van nadelige Covid-19 effecten. Dit voordelig saldo heeft voornamelijk betrekking op onderuitputting als gevolg van het niet doorgaan van diverse activiteiten, alsmede een lager gebruik van Wmo-ondersteuning. Daarnaast hebben we op basis van de decembercirculaire een derde steunpakket van het rijk ontvangen. Wij merken op dat wij een aantal nadelige effecten als gevolg van Covid-19 in onze tussentijdse rapportages hebben verwerkt. Dit betreft bijvoorbeeld effecten op het gebied van parkeren, toeristenbelasten, precario- en reclamebelasting, Wmo, afvalinzameling en Vixia. Wij verwijzen u naar paragraaf 2.2.9 voor een uitgebreide toelichting op de betekenis van Covid-19 voor onze jaarrekening. Overigens stellen wij als onderdeel van de resultaatbestemming voor het positief resultaat beschikbaar te houden voor het risicoprofiel Covid-19. Hierbij sluiten we aan op het Plan van aanpak voor Covid-19. Voor verdere informatie hierover verwijzen wij u naar paragraaf 2.2.9. Ontwikkeling van het resultaat t.o.v.
de actuele begroting In de 4de rapportage hebben wij de budgetten voor 2020 voor het laatst bijgesteld. Hiermee beoogden wij de rechtmatigheid (begrotingscriterium) in de jaarrekening 2020 te borgen én te voorkomen dat het jaarrekeningresultaat - fors - afwijkt van het bijgestelde begrotingsbeeld in de 4de rapportage. Wij hebben in de besluitvorming over de 4de rapportage 2020 een aantal ontwikkelingen genoemd, onder andere de decembercirculaire, de impact van Covid-19, waardeontwikkeling (niet) woningen en BNG-dividend, die nog niet in de rapportage verwerkt konden worden. Met name omdat de financiële impact nog niet bekend was. In onderstaand overzicht hebben wij de ontwikkeling van de omvang van het jaarrekeningresultaat ten opzichte de actuele begroting voor de jaren 2018 tot en met 2020 in beeld gebracht. Begrotingsjaar
Begrotingstotaal
2018
333.507
2019
326.781
2020
387.095
Begroting na wijziging
Resultaat
afwijking
6.281
1,9%
-
1.930
0,6%
-
3.671
0,9%
Uit het overzicht blijkt dat de relatieve afwijking van het resultaat ten opzichte van de begroting - na wijziging (actuele begroting) minder dan 1% bedraagt van de totale lasten. Zoals we eerder hebben gezien bij de toelichting op het jaarrekeningresultaat, is het resultaat van € 3,67 mln. het gevolg van: Reguliere bedrijfsvoering: € 1,54 mln. Covid-19 effecten: € 2,13 mln.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021
14
Indien we het resultaat uit de reguliere bedrijfsvoering relateren aan de totale lasten, dan bedraagt de relatieve afwijking 0,4%. De gevolgen van Covid-19 voor onze begroting zijn lastig voorspelbaar en mede afhankelijk van de duur van deze crisis. WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING Met het weerstandsvermogen bedoelen we dat de gemeente voldoende eigen geld heeft om ook in ongunstige tijden haar taken te kunnen uitvoeren. Met andere woorden, we hebben middelen beschikbaar om risico’s en/ of onvoorziene tegenvallers op te kunnen vangen. In de kadernota weerstandsvermogen en risicobeheersing hebben wij de kaders voor de minimale omvang van ons weerstandsvermogen vastgelegd. In onderstaande tabel hebben de toepassing van deze kaders inzichtelijk gemaakt via het verloop van en de opbouw van onze algemene reserve. Tabel Opbouw algemene reserve (bedragen x € 1.000)
Jaarrekening 2019 2020
2021
a) Bruto saldo algemene reserve (einde jaar)
21.005
20.682 22.259 23.038 23.325
b) Bestemmingen
21.462
Begroting 2022 2023
2024
-861
-2.829
-3.408 -3.408 -3.408 -3.408
c) Netto saldo algemene reserve voor risicoprofiel
20.144
18.633
17.274 18.851 19.630 19.917
d) Nodig voor gekwantificeerd risicoprofiel
7.000
9.330
9.770 10.030 10.690 10.700
-1.400
-3.160 -3.050 -3.050 -3.050
waarvan corona e) Nodig voor buffer / ondergrens algemene reserve
7.020
7.742
7.228
6.953
6.892
6.916
f) Surplus in algemene reserve
6.124
2.961
3.436
4.918
5.098
5.351
*
de tabel is inclusief de mutaties uit de 1ste rapportage 2021
Uit bovenstaande tabel blijkt dat het saldo van de algemene reserve (a) na aftrek van een aantal specifieke bestemmingen toeneemt van € 18,6 mln. in 2020 tot € 19,9 mln. eind 2024. Deze bedragen (c) zijn incidenteel beschikbaar voor de afdekking van ons risicoprofiel. Het risicoprofiel (d), bestaande uit alle gekwantificeerde risico’s, inclusief een restrisico van 1 % van het begrotingstotaal, hebben wij volledig afgedekt in onze algemene reserve risicobeheersing. Daarnaast houden wij op basis van eerder genoemde kadernota een algemene buffer (e) aan van 2% van het begrotingstotaal. Uit bovenstaande tabel blijkt dat na volledige afdekking van het risicoprofiel (d) én bovenop de ondergrens het surplus (e) in de algemene reserve in 2020 € 3,0 mln. bedraagt en oploopt tot € 5,4 mln. in 2024. In deze tabel is nog geen rekening gehouden met de verwerking van de resultaatbestemming. Passend binnen onze begrotingskaders voegen wij het saldo na bestemming toe aan de algemene reserve. Het surplus is beschikbaar om eventuele onvoorziene tegenvallers incidenteel op te kunnen vangen. Daarnaast draagt de omvang van de algemene reserve, inclusief het surplus, bij aan de ontwikkeling van onze solvabiliteit. Aan de hand van de nadere uitwerking van de aangenomen motie kengetallen en ratio’s doen wij nadere voorstellen om onze solvabiliteit verder te versterken.
Via de P&C-cyclus (begroting 2022) komen we hierop terug. Voor een gedetailleerde toelichting op bovenstaande tabel verwijzen wij naar paragraaf 2.2.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021
15
2. JAARVERSLAG De begrotingsstructuur kent de volgende opbouw: Programma nr. naam 0. Bestuur en Ondersteuning
1.
Veiligheid
2.
Verkeer, Vervoer en Waterstaat
3.
Economie
4.
Onderwijs
5.
Sport, Cultuur en Recreatie
6.
Sociaal Domein
7.
Volksgezondheid en Milieu
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021
Taakvelden nr. naam 0.1 Bestuur 0.2 Burgerzaken 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 0.4 Overhead 0.5 Treasury 0.61 OZB-woningen 0.62 OZB-niet woningen 0.63 Parkeerbelasting 0.64 Belasting overig 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootschapsbelasting (Vpb) 0.10 Mutatie reserves 0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten 1.1 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 2.3 Recreatieve havens 2.4 Economische havens en waterwegen 2.5 Openbaar vervoer 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.3 Bedrijfsloket en bedrijfsregelingen 3.4 Economische promotie 4.1 Openbaar (basis)onderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 5.4 Musea 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media 5.7 Openbaar groen en recreatie 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Wijkteams 6.3 Inkomensregelingen 6.4 Begeleide participatie 6.5 Arbeidsparticipatie 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 6.71 Maatwerkdienstverlening 18 + 6.72 Maatwerkdienstverlening 18 6.81 Geëscaleerde zorg 18 + 6.82 Geëscaleerde zorg 18 7.1 Volksgezondheid 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 16
Programma nr. naam 8.
Taakvelden nr. naam 7.5 Begraafplaatsen en crematoria Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en 8.1 Ruimtelijke ordening Stedelijke Vernieuwing 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) 8.3 Wonen en bouwen
Conform de voorschriften uit het Besluit Begroting en Verantwoording worden naast genoemde programma’s de onderdelen algemene dekkingsmiddelen, overhead, onvoorzien en Vpb afzonderlijk opgenomen. De budgetten en realisatiecijfers die aan deze onderdelen zijn gekoppeld maken ook onderdeel uit van programma 0 Bestuur en ondersteuning. De uitwerking van de programma’s vindt plaats langs de beantwoording op de volgende W-vragen: 1. Wat wilden we bereiken? 2. Wat hebben we gedaan om dit te bereiken? 3. Wie en/of wat hadden we daarvoor nodig? 4. Wat heeft het gekost? 5. Wie heeft meebetaald? 6./7. Wat hebben we niet gedaan en wat betekent dit? Per programma zijn de belangrijkste, financiële afwijkingen (groter dan € 50.000) ten opzichte van de laatst vastgestelde begroting toegelicht. Bij de toelichting “Wat heeft het gekost?” geven wij op hoofdlijnen aan waarvoor de programmabudgetten zijn ingezet. Tevens analyseren wij het resultaat op hoofdlijnen. Voor een gedetailleerde verschillenanalyse - begroting na wijziging versus realisatie - verwijzen wij naar paragraaf 3.7. In de financiële overzichten zijn de cijfers in duizendtallen weergegeven. De kosten en de nadelige (financiële) afwijkingen zijn vermeld met een ‘ – ‘ teken.
Beleidsindicatoren In het gewijzigde BBV is aangegeven dat het voor gemeenten steeds belangrijker wordt om te kunnen sturen op basis van meetbare prestaties en hierbij vergelijkingen te kunnen maken met andere gemeenten. In dit verband is in het BBV een set van uniforme beleidsindicatoren voorgeschreven. De aan de indicatoren gekoppelde waardes zijn conform voorschrift ontleend aan www.waarstaatjegemeente.nl respectievelijk de gegevens uit de eigen begroting. De beleidsindicatoren zijn opgenomen bij de betreffende programma’s.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021
17
2.1 PROGRAMMAVERANTWOORDING 2.1.1 PROGRAMMA 0 BESTUUR EN ONDERSTEUNING “Een gemeentebestuur met en voor de inwoners. De inwoner neemt steeds meer zelf het initiatief, wil gehoord worden, wil meedoen.“ De dienstverlening aan en samenwerking met inwoners, ondernemers, andere overheden en organisaties is de kern van het programma Bestuur en Ondersteuning. En daarmee vormt dit programma de randvoorwaarden voor de resultaten van andere programma’s. In dit programma zijn de volgende taakvelden ondergebracht: 0.1 Bestuur 0.2 Burgerzaken Taken ter ondersteuning van de gemeentelijke organisatie (bedrijfsvoering) Tot het programma behoren ook de taken die een relatie hebben met de bedrijfsvoering en de algemene middelen. Over de stand van zaken met betrekking tot de bedrijfsvoering rapporteren wij in paragraaf 2.2.5. Bedrijfsvoering. In paragraaf 2.1.10 presenteren wij het overzicht algemene dekkingsmiddelen en geven wij een inhoudelijke toelichting op de ontwikkeling van de omvang van deze middelen. In dit programma blikken wij terug op de behaalde resultaten van de onderdelen bestuursstijl, bestuurlijke samenwerking en dienstverlening aan de inwoner.
Wat wilden we bereiken? Binnen het programma Bestuur en Ondersteuning willen we op de middellange termijn: • een nieuwe bestuursstijl ontwikkelen, • een cultuuromslag binnen de ambtelijke organisatie realiseren, • onze dienstverlening laten aansluiten op behoeften van onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. Wat hebben we gedaan om dit te bereiken? Om bovenstaande doelstellingen te bereiken, hebben in 2020 de volgende concrete (voorbereidende) werkzaamheden, acties of ontwikkelingen plaatsgevonden. Bestuurlijke wijzigingen Begin 2020 is na intensieve onderhandelingen overeenstemming bereikt over de coalitievorming. Overeenstemming over de nieuwe inhoudelijke koers maakte hier onderdeel van uit. Aanvullend op het uit 2018 daterende coalitieakkoord Samen Duurzaam is een addendum gemaakt waarin een aantal aanvullingen zijn opgenomen en accenten zijn gezet. Meer ruimte geven aan initiatieven uit de samenleving Met het coalitieakkoord Samen Duurzaam en het addendum hierop maakten wij de beslissende stappen naar een overheid die ruimte geeft aan initiatieven van inwoners, ondernemers, maatschappelijke instellingen en andere overheden.
In 2020 hebben wij deze overtuiging concreet gemaakt in onder andere: • het traject met betrekking tot de Toekomstvisie, waarin wij de samenleving hebben betrokken en hebben samengewerkt met toekomstambassadeurs; • De stadslabs Historisch Sittard en Geleen Circulair, waar wij niet de bepalende speler zijn, maar een samenwerkingsplatform faciliteren; • Samen Sterk en ondernemersdienstverlening tijdens de corona-crisis; Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021
18
• • •
Trendbreuk Zuid-Limburg als vernieuwende, opgavengerichte samenwerking van overheid en maatschappelijke partners; NOVI Zuid-Limburg als vernieuwende samenwerking met gemeenten, provincie en Rijk; Chemelot Circular Hub als vernieuwende samenwerking met triple-helix partijen en Rijk.
Wij zijn in 2018 gestart en hebben genoemde initiatieven in 2020 geconcretiseerd, maar het is een proces van lange adem. Ongetwijfeld gaan we fouten maken in de invulling van deze andere rol in de samenleving en komen er situaties dat wij de neiging hebben om aan de samenleving te vertellen wat goed voor hen is, dan wel zullen onze maatschappelijke partners geen gebruik maken van de ruimte die wij hen bieden voor eigen initiatief. Het is belangrijk dat we er van bewust zijn dat dit hoort bij het leerproces van ons en onze maatschappelijke partners. Het is belangrijk dat we leren van elke stap die we zetten. Bestuurlijk afsprakenkader (BAk) Op 21 juli hebben wij een bestuursakkoord gesloten met de provincie Limburg. In dit BAk hebben wij afspraken gemaakt over economie, energietransitie, mobiliteit en bereikbaarheid, leefbaarheid, veiligheid, wonen, cultuur, sport, gezondheid en jeugd en jongeren. Belangrijk voor de provincie om dit akkoord aan te gaan, is dat wij een strikt financieel beleid blijven voeren om onze financiële positie voor de lange termijn te verstevigen. De afspraken uit het BAk werken wij in 2021 samen met de provincie per onderwerp uit. Online dienstverlening (uitbreiden van de selfservice) Wij hebben gewerkt aan de doorontwikkeling van onze online dienstverlening voor ondernemers en inwoners. In 2020 is een aantal randvoorwaarden op dit gebied afgerond.
Deze randvoorwaarden hebben betrekking op het oplossen van een aantal beveiligingsissues, met name door het doorvoeren van een aantal systeemupdates en systeemimplementaties. Hierdoor kunnen inwoners en ondernemers zich identificeren met hun eigen inlogmiddel. Bovendien maakt dit dubbele DigiD-ondertekening mogelijk. Online is het aanbod met 17 producten/diensten uitgebreid. Dit betekent dat ondernemers en inwoners nu in totaal voor 56 producten online terecht kunnen. We hebben het aantal producten dat online betaald kan worden uitgebreid. De volgende producten kunnen nu online betaald worden: de afvalpas, bewijs van in leven zijn, inzien bouwdossier, kenteken wijziging, uittreksel basisregistratie personen, uittreksel burgerlijke stand en verklaring omtrent het gedrag. In 2020 heeft een verdubbeling van de online omzet plaatsgevonden doordat er meer producten online zijn aangevraagd. Het betreft een verschuiving van omzet “aan de balie” naar online. Overige ontwikkelingen op het gebied van online dienstverlening: • de toegankelijkheid van de e-formulieren. In oktober heeft er een onafhankelijk onderzoek plaatsgevonden naar de toegankelijkheid van e-formulieren waaruit blijkt dat er met 87,4% toegankelijkheid hoger gescoord wordt dan gemiddeld in de benchmark overheid (79,6%). • proces/performanceoptimalisatie m.b.t. funnels.
Funnels zijn een soort trechters waarin te zien is hoe lang mensen over bepaalde stappen in een e-formulier doen en bij welke stap ze afhaken. Daarmee zijn er gericht aanpassingen aan de formulieren gedaan zodat het gebruik hiervan toeneemt en de klantreis beter wordt. • het heroverwegen van de mogelijkheden om de post van de gemeente digitaal te ontvangen. Door nieuwe ontwikkelingen (richting persoonlijke internetpagina voor inwoners) en de implementatie van het zaaksysteem (wat t.z.t. een efficiëntere aansluiting op de berichtenbox* mogelijk maakt) is een pas op de plaats gemaakt m.b.t. het aansluiten van producten en diensten op de berichtenbox. *een persoonlijke digitale brievenbus waarmee inwoners post digitaal veilig kunnen ontvangen en bewaren en waar vooralsnog in Sittard-Geleen alleen het product verlopen reisdocumenten aan gekoppeld is.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021
19
•
Bellen met nummerweergave: Op de vaste toestellen is in 2020 de nummerweergave standaard ingeschakeld (10 cijferig telefoonnummer van de gemeente), waardoor de inwoner/ ondernemer kan achterhalen wie er belt/ gebeld heeft. Bij mobiele zakelijke telefoons wordt het ja, tenzij principe gehanteerd m.b.t. nummermelding, wat betekent dat medewerkers waar mogelijk het mobiele nummer tonen en er zo weinig mogelijk anoniem gebeld wordt.
Ondernemersdienstverlening Om een extra impuls te geven aan de (verbetering van) de ondernemersdienstverlening hebben wij eind 2019 besloten een taskforce ondernemersdienstverlening in te richten. Er zijn nieuwe initiatieven ontwikkeld en daarnaast is er gebruik gemaakt van de initiatieven, die in gang gezet zijn/waren vanuit de inwonersdienstverlening en het programma Omgevingswet. In 2020: • is de online en offline ingang voor ondernemers verbeterd; • is het aantal producten en diensten die ondernemers digitaal kunnen aanvragen uitgebreid; • zijn de contacten met ondernemers t.b.v. doorontwikkeling dienstverlening geïntensiveerd; • is geïnvesteerd in de interne processen, samenwerking en mindset met als doel de (aan) vragen van ondernemers adequater en klantgerichter op te pakken; • is de informatievoorziening aan ondernemers geïntensiveerd; • is er geïnvesteerd in ondersteunende systemen, die (ook) een positieve bijdrage leveren aan de dienstverlening aan ondernemers (nummerweergave, vak-applicatie vergunningen, toezicht en handhaving, zaaksysteem). Burgerpeiling Eind oktober is de burgerpeiling uitgevoerd bij onze inwoners. De resultaten zijn binnen en wij zijn bezig met de analyse en duiding van de resultaten en de vergelijking met de resultaten uit de vorige burgerpeiling (2018). De respons bestond uit 3579 volledig ingevulde vragenlijsten (waarvan 24 schriftelijk).
In 2018 waren er 1063 ingevulde bruikbare vragenlijsten. De resultaten worden in de loop van 2021 gepresenteerd. Citymarketing Het jaar 2020 werd sterk gedomineerd door de coronacrisis. Ook voor citymarketing waren de beperkende effecten duidelijk merkbaar. De realisatie van de voornemens, zoals die zijn genoemd in de begroting 2020, is voor een deel opgeschort c.q. vertraagd. De activiteiten gericht op de profilering bij bezoekers, ondernemers, werknemers, studenten en inwoners zijn zoveel als mogelijk gecontinueerd. Omdat diverse sectoren zoals bijvoorbeeld evenementen, retail, horeca, onderwijs en cultuur, gedurende een groot deel van het jaar gesloten waren, kon het bevorderen van bezoekersstromen echter slechts beperkt plaatsvinden. Citymarketing was in 2020 daardoor voor een groot deel gericht op het profileren bij de inwoners van de nog toegestane vrijetijdsbesteding zoals wandelen en fietsen en op de beperkte mogelijkheden die er tijdelijk waren voor corona-proof winkelen. Daarnaast is, vooruitlopend op de implementatie van de Toekomstvisie 2030, al een begin gemaakt met het profileren van de stad op basis van de thema’s innovatie, circulariteit en duurzaamheid.
Het evalueren van de merkvisie Ondernemend Sittard-Geleen 2020 en het verbinden van een eventueel herijkte merkvisie 2030 aan de toekomstvisie 2030 heeft nog niet kunnen plaatsvinden omdat ook het traject Toekomstvisie 2030 vertraging heeft opgelopen Wie en/of wat hadden we daarvoor nodig? Het programma richt zich op de dienstverlening aan en de samenwerking met onze inwoners, ondernemers, organisaties en andere overheden. Wij hebben het afgelopen jaar intensief met deze partijen samengewerkt om onze doelen en resultaten te bereiken.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021
20
Wat heeft het gekost?
bedragen x € 1.000 Baten
Begroting voor wijziging 2020
227.855
Begroting na wijziging 2020
238.687
Rekening 2020 242.934
Resultaat 2020 4.247
Lasten
-48.456
-50.176
-50.753
-577
Saldo Baten en Lasten
179.399
188.511
192.181
3.670
Onttrekkingen
6.961
13.760
13.720
-40
Toevoegingen
-7.511
-11.550
-14.801
-3.251
Saldo Reserves
-550
2.210
-1.081
-3.290
178.849
190.721
191.100
380
0 BESTUUR EN ONDERSTEUNING
Analyse resultaat De (gesaldeerd) voor het programma beschikbare gelden betreft de dekking voor de lasten van de overige programma’s. De totale baten bestaan voornamelijk uit de diverse uitkeringen van het gemeentefonds en belastingenontvangsten in het kader van OZB en overige belastingen. De belangrijkste uitgavenposten betreffen kosten overhead. Hierin zijn de budgetten opgenomen die verband houden met de bedrijfsvoering. Het gaat om de uitvoering van de volgende taken: personeel en organisatie, financiën, inkoop, facilitaire zaken en huisvesting, automatisering en dataservices en communicatie. Daarnaast worden ook de budgetten die direct verband houden met de gemeentelijke bestuursorganen (college, raad) en de directe ondersteuning hiervan geboekt. Binnen het taakveld burgerzaken is er een verscheidenheid van wettelijke verplichtingen. De uitvoering hiervan is georganiseerd binnen de stadswinkel (onder andere burgerzaken en klantcontactcentrum). Ook zijn alle toevoegingen en onttrekkingen van reserves in dit programma geboekt welke betrekking hebben dit programma. Het voordelig saldo van dit programma wordt met name veroorzaakt door: Voordelig resultaat op het Gemeentefonds m.b.t. de decembercirculaire t.g.v. het 3e steunpakket voor corona.
Nadelig resultaat op het saldo van de gemeentelijke belastingen door met name de coronacrisis en de extra storting in de voorziening oninbare publiekrechtelijke debiteuren. Het saldo van de bedrijfsvoering en de personele kosten van alle teams. Dit in combinatie met de storting van het surplus van de personele budgetten in de daarvoor bestemde calamiteitenreserve. Wie heeft mee betaald? De bekostiging van onze dienstverlening vindt plaats door de leges die wij aan onze inwoners en bedrijven in rekening brengen. Daarnaast zijn de uitkeringen van het Rijk uit het gemeentefonds ontvangen en ook de inkomsten uit de parkeerbelasting en de onroerend zaakbelasting. Wat hebben we niet gedaan en wat betekent dit? Het traject van de uitwerking van de Toekomstvisie 2030 is vertraagd, omdat wij het interactieve traject met de samenleving moesten uitstellen dan wel anders (digitaal) vorm moesten geven. Beleidsindicatoren We gebruiken de zogenaamde beleidsindicatoren om de effecten van beleid op de programma’s, toe te lichten. We doen dat (verplicht) aan de hand van een vast aantal indicatoren. Door deze niet-financiële informatie op te nemen in de begroting kunnen raadsleden ook zonder specifieke financiële kennis makkelijker inschatten of de resultaten via de voorgestelde beleidskeuzes behaald kunnen worden. En ze bieden raadsleden meer inzicht om te kunnen sturen.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021
21
Naam indicator Waardering van burgers voor alle inspanningen van de gemeente Waarderingscijfer directe dienstverlening
Eenheid Waarderingscijfer burgerpeiling “Waar staat je Gemeente?” Waarderingscijfer burgerpeiling “Waar staat je Gemeente?” Waarderingscijfer “Waar staat je Gemeente?” Waarderingscijfer burgerpeiling “Waar staat je Gemeente?” Waarderingscijfer burgerpeiling “Waar staat je Gemeente?” Waarderingscijfer burgerpeiling waar staat je Gemeente Waarderingscijfer burgerpeiling waar staat je Gemeente
Sittard-Geleen Landelijk >5.84 (2018) 5 6.65
Periode 2018
>6.10 (2018)
6.75
2018
>6.50 (2019)
6.85
2018
>5.41 (2018)
6.61
2018
>6.27 (2018)
6.67
2018
>4.88 (2018)
6.10
2018
>3.79 (2018)
5.03
2018
Formatie
Fte per 1.000 inwoners
10
Bezetting
Fte per 1.000 inwoners
9
Apparaatskosten
Kosten per inwoner
688
Waarderingscijfer digitale dienstverlening Samenwerking met inwoners Voorlichting en communicatie Vertrouwen in de manier waarop de gemeente wordt bestuurd Betrokken en oplossingsgericht
Externe inhuur Overhead
Kosten als % van totale 10% loonsom + kosten € 6,44 mln. externen 9,23% % van de totale lasten
Niet van toepassing Niet van toepassing Niet van toepassing
2020 2020 2020
Niet van toepassing
2020
Niet van toepassing
2020
Gerelateerde beleidsnota’s
Gerelateerde verbonden partijen
Vanzelfsprekend in Verbinding; Communicatievisie 20172021 Ondernemend Sittard-Geleen; Merkvisie 2015-2019
Belastingsamenwerking gemeenten waterschappen NV Bank Nederlandse Gemeenten
Online Strategie gemeente Sittard-Geleen; Digitale ambitie voor online communicatie en online dienstverlening 2016
Claim Staat Vennootschap (CSV) Amsterdam BV Enexis NV Publiek Belang elektriciteitsproductie BV NV Waterleidingmaatschappij Limburg Stichting Stadbroek in Ontwikkeling
5
In 2021 worden de cijfers op basis van de burgerpeiling 2020 geactualiseerd.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021
22
en
2.1.2 PROGRAMMA 1 VEILIGHEID “Een veilige en prettige woon-, werk- en leefomgeving voor onze inwoners. Niet alleen in cijfers, maar ook in beleving. Dit heeft onze doorlopende aandacht gehad in 2020.” Het programma Veiligheid richt zich op de wettelijke- én de niet wettelijke taken van veiligheid. Denk daarbij aan brandweerzorg, rampenbestrijding, crisisbeheersing, openbare orde en (externe) veiligheid. Dit programma kent de volgende taakvelden: 1.1 Crisisbeheer en Brandweer 1.2 Openbare Orde en Veiligheid Wat wilden we bereiken? Voor het programma Veiligheid hadden we in 2020 de volgende speerpunten: • Ondermijning • Sociale Veiligheid High Impact Crimes (HIC) Personen met verward gedrag Radicalisering en Polarisatie • Externe Veiligheid Wat hebben we gedaan om dit te bereiken? Ondermijning In 2020 hebben we gewerkt aan de aanpak van ondermijning. Dat hebben we samen gedaan met partners als het Regionaal Informatie en Expertise Centrum Limburg (RIEC), de politie, de Belastingdienst, het Openbaar Ministerie en andere gemeenten. Samen met deze partners zijn, via structurele werkzaamheden en via projecten, acties uitgevoerd en barrières opgeworpen om onze gemeente zo onaantrekkelijk mogelijk te maken voor criminelen en criminele netwerken en hun activiteiten.
Zo hebben we acties verricht binnen de projecten ‘Hensplantages’ in Sittard-Geleen en ‘Spookbedrijven’ in de Westelijke Mijnstreek. Deze projecten worden t/m 2021 bekostigd door het Ministerie van Justitie en Veiligheid. Ook hebben we acties verricht in de aanpak van het fenomeen spookbewoning, onder andere via extra toezicht en handhaving en het bevorderen van de deskundigheid van onze medewerkers om fraude op het gebied van BRP-registratie te herkennen en te voorkomen. We hebben toepassing gegeven aan de Wet Bibob om bijvoorbeeld aanvragers van vergunningen te toetsen op integriteit. Het actualiseren van onze Beleidsregels Wet Bibob en het daarmee onder andere verbreden van de Bibob-toetsing binnen de gemeente is in 2020 niet gelukt. Hier is meer tijd voor nodig en dit wordt in 2021 opgepakt. We hebben het Damoclesbeleid actief uitgevoerd, waardoor we 78 productie- en handelslocaties van drugs tijdelijk hebben gesloten. Straatdealers krijgen in onze gemeente sinds eind 2020 een last onder dwangsom opgelegd. Sociale Veiligheid In de afgelopen jaren waren in onze gemeente opvallend veel woninginbraken. Door een uitgebreide aanpak hebben we het aantal in 2020 weten te reduceren. We werken o.a. samen met politie, woningcorporaties, het Openbaar Ministerie en andere Limburgse gemeenten.
Acties die we in 2020 gezamenlijk hebben uitgevoerd in de aanpak van woninginbraken zijn: het aanpakken van veelplegers, preventieve acties in onze wijken, opkopers hun spullen laten registreren, dwangsommen voor personen die inbrekerswerktuig vervoeren en het zoeken naar een oplossing voor onveilige sleutelkluisjes. Door de gezamenlijke aanpak was in 2019 een sterke afname van woninginbraken te zien. Ook in 2020 is sprake van een sterke afname. Die wordt gezien in het hele land en lijkt mede een gevolg van de Covid-19 maatregelen.
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021
23
Onze inwoners leveren een actieve en essentiële bijdrage in de aanpak van sociale onveiligheid. Via Whatsappgroepen en inmiddels twaalf buurtpreventieteams verbeteren inwoners de veiligheidsbeleving in de buurten van onze gemeente. In 2020 hebben we deze vorm van inwonerparticipatie ondersteund. Ook hebben we in 2020 buurtbemiddeling ondersteund. Via buurtbemiddeling helpen inwoners mee om onenigheid tussen wijkbewoners op te lossen en de onderlinge contacten tussen de wijkbewoners te herstellen. Inwoners die zich inzetten als buurtbemiddelaar volgen een training via Partners in Welzijn. De gemeenten en de woningcorporaties in de Westelijke Mijnstreek betalen de inzet van Partners in Welzijn. Door de coronacrisis ontwikkelt cybercriminaliteit zich snel, ook in onze gemeente. Duidelijk is dat cybercrime niet meer weggaat en een groeiend veiligheidsprobleem is. Het vraagt dan ook een internationale en nationale aanpak. Om de gevolgen voor inwoners van onze gemeente te minimaliseren, pakken we cybercrime ook lokaal aan. Zo hebben we in 2020 gewerkt aan het creëren van extra bewustzijn rondom cybercrime bij onze ondernemers en inwoners. We werken daarbij samen met de gemeenten in Zuid-Limburg, het cybercrime team van de politie en het Openbaar Ministerie.
Zorg en Veiligheid Als gemeente krijgen we steeds meer taken en verantwoordelijkheden in dossiers op wat wij noemen ‘het snijvlak van zorg en veiligheid’. Als gemeente werken we vanuit verschillende teams samen aan de aanpak van deze dossiers. Daarnaast werken we samen met de politie, het Openbaar Ministerie, het RIEC, woningcorporaties, Veilig Thuis, instellingen voor geestelijke gezondheidszorg, Reclasseringsorganisaties, de Dienst Justitiële inlichtingen en de Zuid-Limburgse Veiligheidshuizen. Vaak werken we ook samen met de andere gemeenten in de Westelijke Mijnstreek en de regio Zuid-Limburg. In 2020 hebben we gewerkt aan thema’s als: - Personen met verward gedrag: Het aantal meldingen over mensen die verward gedrag vertonen, neemt al enkele jaren toe. Samen met allerlei partners in de gemeente en regio hebben we in 2020 via pilots gekeken naar passend vervoer, een time out voorziening, de crisiskaart, opleiding en Geestelijke Gezondheidszorg kennis in de wijk. Eén van de pilots is het Verbindingspunt Informatie en Advies (VIA) ZL. Per augustus 2020 is het project ‘Aanpak kwetsbare personen met verward gedrag en een hoog (veiligheidsrisico) ZuidLimburg’ van start gegaan met subsidie van het Ministerie van JenV. Het project loopt tot 1 januari 2022. Het VIA is hierin voor een verdere doorontwikkeling meegenomen.
De gemeente Sittard-Geleen is voor het project karttrekker voor de regio Zuid-Limburg. - Geweld in afhankelijkheidsrelaties: We werken in de regio samen aan een aanpak tegen Geweld in Afhankelijkheidsrelaties (GIA). In 2020 zijn de Regiovisie GIA Zuid-Limburg en de Uitvoeringsagenda Geweld Hoort Nergens Thuis vastgesteld. Hieruit volgen acties om slachtoffers zo vroeg en goed mogelijk in beeld krijgen en het geweld zo snel mogelijk en voor lange tijd te stoppen. - Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg en radicalisering: In 2020 is de Bopz vervangen door twee nieuwe wetten, namelijk de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz) en de Wet zorg en dwang (Wzd). In 2020 is door het Veiligheidshuis Westelijke Mijnstreek uitvoering gegeven aan de nieuwe gemeentelijke taak binnen de Wvggz. - Radicalisering: In 2020 is aan preventie gewerkt via een jaarlijkse opdracht aan Partners aan Welzijn. Meldingen van mogelijke radicalisering zijn behandeld door het Veiligheidshuis Westelijke Mijnstreek. Het Veiligheidshuis Westelijke Mijnstreek is belangrijk in de uitvoering van thema’s op het gebied van Zorg en Veiligheid. Het Veiligheidshuis is een netwerk van gemeente, zorg- en justitiepartners. Het Veiligheidshuis heeft als doel te komen tot een succesvolle aanpak van multi-probleem gezinnen, criminaliteit en ernstige overlast.
Dit wordt gedaan door een gezamenlijke aanpak waarbij de meerwaarde van het Veiligheidshuis ligt op de Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 30 juni 2021
24
focus van de complexe problematiek op het snijvlak van zorg en veiligheid. Deze aanpak is ook in 2020 weer een belangrijke succesfactor gebleken voor het terugdringen van criminaliteit en overlast. Externe Veiligheid In 2020 is onze inzet op Externe Veiligheid gericht geweest op twee hoofdpunten: (1) voldoen aan wettelijke normen en externe veiligheidsbeleid, en (2) een bovenwettelijk veiligheidskader op en nabij de Chemelot-site. - Advisering en toetsing ruimtelijke ontwikkelingen en vergunningen Het adviseren en toetsen van externe veiligheid in ruimtelijke plannen en vergunningen is een permanent onderdeel binnen onze gemeente. Het vormt daarmee de basis om te voldoen aan de wettelijke normen maar ook aan de vastgestelde uitgangspunten en ambities als benoemd in ons externe veiligheidsbeleid (Spoorvisie en Chemelot). - Gezamenlijke veiligheidsvisie Chemelot e.o. Eind 2019 hebben de colleges van GS en van B&W van de gemeenten Sittard-Geleen, Stein en Beek de ‘Veiligheidsvisie Chemelot e.o.’ vastgesteld. Eén van de in de visie aangekondigde maatregelen betrof de inrichting van een zogenoemde Technische VeiligheidsCommissie (TVC) die onder meer tot opdracht heeft het opstellen van een bovenwettelijk veiligheidskader. De TVC is in september van 2020 van start gegaan. De uitkomsten worden Q1/Q2 2021 verwacht.
- Voorbereidingen Omgevingswet Het Ministerie van Infrastructuur en Milieu werkt in het programma ‘Modernisering omgevingsveiligheid’ aan nieuw beleid over externe veiligheid. Het nieuwe beleid krijgt goeddeels vorm in de Omgevingswet. We volgen deze ontwikkelingen nauwgezet en anticiperen waar mogelijk. Onder andere het werken met aandachtsgebieden voor externe veiligheidsrisico's is een nieuwe manier van omgaan met het groepsrisico. Op het moment van de inwerkingtreding van de Omgevingswet zijn de aandachtsgebieden direct van toepassing op milieubelastende activiteiten (MBA). Het bevoegd gezag is verantwoordelijk voor het vaststellen van de aandachtsgebieden. Momenteel zijn wij in samenwerking met de RUD Zuid-Limburg de aandachtsgebieden van alle MBA’s binnen ons grondgebied aan het uitwerken. - Programma Externe veiligheid In het vastgestelde “Plan van aanpak Omgevingswet” is onder meer een actualisatie van de omgevingsvisie 2016 en een doorvertaling van de Toekomstvisie 2030 voorzien. Het pva Omgevingswet voorziet eveneens in de voortzetting van de uitwerking van het programma veiligheid. Daarin zullen (naar verwachting) ook de zaken vanuit de TVC, om het bovenwettelijk veiligheidskader te formuleren, worden opgenomen.