01 Jaarstukken 2022

Ook hier gaan we actief in gesprek met inwoners, organisaties, bedrijven en gemeente over samenwerking en hoe mensen veerkrachtig te maken. Samen wordt de gedeelde ambitie voor participatie geverifieerd en bepalen we een trapsgewijze aanpak voor juiste implementatie. We sluiten veelal aan bij actuele participatieprocessen, zoals bijvoorbeeld Toekomstvisie 2030, wijkgericht werken en Omgevingswet. De Toekomstvisie 2030 stelt voor om ‘de doelen van de samenleving’ toe te passen in de zogenoemde ontwikkelpaden. Deze ontwikkelpaden zijn in 2022 (door)gestart in Geleen Zuid, Geleen Centrum, Sittard Centrum en Sittard West. Hier ontstaat perspectief op de gebieden, en hierbij passende initiatieven en projecten. Dit gebeurt in elk ontwikkelpad op eigen wijze, maar altijd samen met inwoners, organisaties en bedrijven. In de ontwikkelpaden wordt dat wat in de samenleving relevant is in samenhang gebracht. Alles wat we doen, is voor de samenleving. Daarom vragen wij geregeld of onze inzet nog passend is. In 2022 is een inwonerspeiling door de gemeente uitgevoerd. Inwoners van onze gemeente konden via een bevraging laten weten wat in Sittard-Geleen goed gaat en wat beter kan. Thema’s daarbij waren bijvoorbeeld de leef- en woonomgeving, de voorzieningen in de wijk, de bereikbaarheid van zorg en welzijn, veiligheid, duurzaamheid en de gemeentelijke dienstverlening.

In vergelijking met eerdere peilingen is de waardering licht gestegen. Eind 2022 zijn gesprekken in de wijken gestart, om de resultaten te bespreken met inwoners, organisaties en bedrijven. Vanuit deze ‘dialoogsessies’ worden samen de wijkgerichte acties bepaald, waar we de komende tijd mee aan de slag gaan. Voor onze gemeente is samenwerken met

22

onze inwoners, organisaties en bedrijven niet nieuw. In veel gevallen werken we al ‘van buiten naar binnen’. In 2022 hebben we deze samenwerking verder doorgezet en versterkt. • Inwonerspeiling In april 2022 heeft de 2-jaarlijkse inwonerspeiling plaatsgevonden. Meer dan 3000 inwoners van de gemeente Sittard-Geleen hebben de vragenlijst ingevuld. In november 2022 is gestart met de dialooggesprekken met de inwoners over de opbrengt van de peiling. De resultaten van de peiling zijn gepubliceerd op "waar staat je gemeente.nl” en op de buurtmonitor Sittard-Geleen. De opbrengst van de dialooggesprekken met de inwoners is terug te vinden op het platform MetSittardGeleen. • Lobby Om voldoende middelen te krijgen voor onze opgaven, zijn we met onze partners, zowel regionaal als landelijk, doorgegaan met de lobby richting het Rijk. De begrotingen van veel gemeenten staan al jarenlang onder druk, mede door de blijvende kostenstijging in het sociaal domein. Hierdoor hebben we te beperkte financiële ruimte om onze opgaven te realiseren. In onze lobby om meer middelen te verwerven, werken we samen met (Zuid-)Limburgse gemeenten, G40stedennetwerk en de VNG. Deze partners onderkennen de slechte financiële situatie van veel gemeenten en ondersteunen de lobby. Via VNG-posities, onder andere in de commissies EKEM10 en RWM11, nemen we deel aan landelijke netwerken.

Dit draagt bij aan de lobby ten behoeve van Sittard-Geleen en Zuid-Limburg. Daarnaast zijn wij toegetreden tot Euregio Maas-Rijn en hebben zo meer mogelijkheden om kennis en financiële middelen op te halen bij onze Duitse buren. Bestuurders zitten in commissies met thema’s zoals: Interreg, ruimtelijke orde, infrastructuur, mobiliteit, milieu en energie, economie en toerisme, sociale zaken, cultuur en sport. In voorgaande jaren is er via het voorzitterschap van de Pijler economie en werk van de G40, aandacht gekomen voor de gevolgen van de pandemie in de winkelstraat. Onder andere door druk vanuit G40 en VNG is er geld vrijgemaakt voor de impulsregeling winkelgebieden, deze regeling is in 2021 aangekondigd en in 2022 hebben we € 2,2 miljoen euro toegekend gekregen voor de herstructurering van het winkelgebied in Geleen. In 2022 zijn de voorbereidingen getroffen voor een aanvraag van de regiodeal voor Zuid-Limburg. Met onze Limburgse overheidspartners (gemeenten en provincie) lobbyen we op de volgende onderwerpen 1. Limburg als internationale provincie – Grensoverschrijdende Samenwerking; 2. Infrastructuur (buisleidingen, spoor, havens, wegverbreding); 3. Energietransitie, Circulaire economie en samenleving; 4. Brede Welvaart; 5. Waterveiligheid (Hoogwaterbescherming).

De vier grote gemeenten in Limburg (Heerlen/Venlo/Sittard-Geleen/Maastricht) ontvangen elk 1,5miljoen voor de komende vier jaar voor preventieve aanpak jeugdcriminaliteit. De gemeente Sittard-Geleen blijft investeren in verschillende bestuurlijke en ambtelijke netwerken. Door onze professionalisering van de lobbyaanpak hopen we nog meer succes te hebben in de toekomst • Euregio 1. Versterken van het Oost-West denken In 2022 hebben we ingezet op het versterken van de banden met de bestuurlijke en ambtelijke evenknieën aan zowel de Belgische als Duitse kant. Niet alleen op bestuurlijk niveau, maar ook door directie en ambtelijk. 10 EKEM: economie, klimaat, energie, milieu) 11 RWM: ruimte, wonen, mobiliteit

23

Er zijn diverse gesprekken geweest met zowel bestuurders uit Belgisch Limburg als de Duitse gemeenten in onze regio. Uit de diverse Euregionale netwerkverbanden is opgehaald dat het behoud van talent voor de regio bij eenieder hoog op de agenda staat. Onder andere vanuit het MAHHL+ netwerk, als EGTS EMR willen we bekijken hoe we hier als euregio samen in kunnen optrekken. Ook begin 2022 heeft corona nog impact gehad op de samenwerking. Door verschillen in regelgeving heeft het tot de 2e helft van 2022 geduurd voordat we elkaar zonder restricties over en weer konden bezoeken. 2. Aantrekkingskracht van de Regio De aantrekkingskracht van de regio staat hoog op de agenda. Via de relevante netwerken, maar ook via NOVEX, regiodeal en JTF hebben we dit beter op de kaart gezet. Sinds 1-1-2022 zijn we officieel lid van Euregio Rijn-Maas Nord. In 2022 hebben we diverse bijeenkomsten bijgewoond en het netwerk begint zich te vormen. Een delegatie van ERM Nord heeft een zeer succesvol bezoek gebracht aan Chemelot. Tijdens dit bezoek zijn de aanwezigen meegenomen in de ambities en uitdagingen die een circulaire samenleving voor onze gemeente betekent. In 2022 is door MAHHL+ middels 2 coördinatoren gezorgd voor een betere samenwerking op inhoud, komen tot gezamenlijke inhoudelijke projecten blijft echter lastig.

Onze gemeente heeft niet alleen een Euregionaal karakter, maar ook een unieke band met Lima, Peru. Ter ere van de 200-jarige onafhankelijkheid van Peru en de band die wij met elkaar delen in de verering van St. Rosa, is in 2022 een korte documentaire gemaakt over de geschiedenis en betekenis van St. Rosa voor Sittard-Geleen en de relatie met Peru. Ook is onze gemeente aanwezig geweest in Böblingen ter ere van de 60-jarige stedenband die wij met de Duitse stad hebben. Als onderdeel hiervan hebben ook twee collega’s een onderdompeling gehad in het Duitse systeem door 10 dagen deel uit te maken van de ambtelijke structuur in Böblingen. • Huisvesting Nieuwe huisvesting is noodzakelijk, omdat onze huidige gebouwen verouderd zijn, achterstallig onderhoud vertonen en niet voldoen aan de huidige eisen op het gebied van duurzaamheid en een gezonde werkomgeving (bv. ventilatie, binnenklimaat). Door college en raad is in 2021 gekozen om de gebouwen te renoveren of af te stoten. Wij kennen vier soorten huisvestingsthema’s en daardoor ook vier projecten met elk een eigen tempo. 1. Representatieve functie gemeente d.m.v. realisatie van het Huis aan de Markt (herontwikkeling V&D-locatie) in Sittard 2. Bestuurlijke en ambtelijke huisvesting in Geleen 3. Huisvesting Vidar in Geleen 4.

Huisvesting Wijkbeheer & IPOR in Geleen In 2021 is gestart met deze trajecten en zijn de financiële kaders bepaald. De wereld staat niet stil en we worden geconfronteerd met geopolitieke aspecten. De naweeën van corona zijn nog niet verwerkt en we krijgen te maken met een oorlog in de Oekraïne met in het verlengde hiervan prijsstijgingen in het algemeen en van energie in het bijzonder. Ook de krapte op de arbeidsmarkt zorgt voor prijsstijgingen en mogelijk langere doorlooptijden tot gevolg. Ondertussen staat de wetgeving ook niet stil. Onder andere op het vlak van duurzaamheid wordt deze steeds stringenter. In december 2022 is besloten na het doorlopen van de aanbestedingsprocedure niet tot gunning over te gaan voor het Huis aan de Markt. De financiële aanbiedingen van beide partijen leveren een enorme overschrijding op ten opzichte van het beschikbare budget. In 2022 is zowel voor de ambtelijke en bestuurlijke huisvesting als ook voor Vidar gestart met de bouwstenen samen te stellen voor het programma van eisen welke in het voorjaar van 2023 is opgeleverd. Daarnaast hebben wij in de kadernota 2023 inzicht gegeven in het effect van de prijsstijgingen op de financiële kaders die de raad heeft meegegeven.

24

Voor de huisvesting van Vidar zijn afgelopen jaar een perceel op de Mijnweg en één op de Tunnelstraat aangekocht. In 2022 is het programma van eisen voor Wijkbeheer & IPOR opgeleverd en bouwmanagement aanbesteed. Wie en/of wat hadden we daarvoor nodig? Het programma richt zich op de dienstverlening en de samenwerking met onze inwoners, ondernemers, organisaties en andere overheden. Bij onze dienstverlening staat de inwoner en ondernemer centraal. Met hulp van onze inwoners en ondernemers hebben we in 2022 geïnvesteerd in onze dienstverlening, die uitgaat van behoeften van mensen in plaats van systemen. En de komende jaren blijven we hier aandacht voor hebben. Met andere Zuid-Limburgse gemeenten hebben we ons ingezet voor extra Rijksmiddelen om de Brede welvaart van onze inwoners te bevorderen en de circulaire economie een impuls te geven. Een voorbeeld hiervan is de regio deal Zuid-Limburg, die in februari 2023 door het Rijk is geselecteerd en € 20 miljoen daarvoor heeft beschikbaar gesteld. Verbonden Partijen: - Belastingsamenwerking gemeenten en waterschap - NV Bank Nederlandse gemeenten - Claim Staat Vennootschap (CSV) Amsterdam B.V. - Enexis N.V. - Publiek Belang Elektriciteitsproductie B.V. - N.V.

Waterleidingmaatschappij Limburg Voor verdere informatie met betrekking tot de verbonden partijen wordt verwezen naar de hierover afzonderlijk opgenomen paragraaf Wat heeft het gekost? bedragen x € 1.000

Begroting voor wijziging Begroting na wijziging Rekening Resultaat 2022 2022 2022 2022

Baten

256.110

287.307

295.998

8.691

Lasten

-56.386

-63.300

-58.690

4.610

Saldo Baten en Lasten

199.724

224.007

237.308

13.301

Onttrekkingen

6.783

12.494

13.042

548

Toevoegingen

-9.986

-17.797

-18.078

-281

Saldo Reserves

-3.203

-5.303

-5.036

267

0 BESTUUR EN ONDERSTEUNING * de baten en lasten van programma 0 zijn inclusief algemene dekkingsmiddelen, overhead, onvoorzien en vennootschapsbelasting 196.522

218.704

232.273

13.568

Analyse resultaat De (gesaldeerd) voor het programma beschikbare gelden betreffen de dekking voor de lasten van de overige programma’s. De totale baten bestaan voornamelijk uit de diverse uitkeringen van het Gemeentefonds en belastingenontvangsten in het kader van OZB en overige belastingen. De belangrijkste uitgavenposten betreffen kosten overhead. Hierin zijn de budgetten opgenomen die verband houden met de bedrijfsvoering. Het gaat om de uitvoering van de volgende taken: personeel en organisatie, financiën, inkoop, facilitaire zaken en huisvesting, informatiemanagement en ICT en communicatie. Daarnaast worden ook de budgetten die direct verband houden met de gemeentelijke bestuursorganen (college, raad) en de directe ondersteuning hiervan geboekt.

25

Binnen het taakveld burgerzaken is er een verscheidenheid van wettelijke verplichtingen. De uitvoering hiervan is georganiseerd binnen de stadswinkel (onder andere burgerzaken en klantcontactcentrum). Ook zijn alle toevoegingen en onttrekkingen van reserves in dit programma geboekt welke betrekking hebben op dit programma. Het voordelig saldo van dit programma wordt met name veroorzaakt door: - Voordelig resultaat op het Gemeentefonds met betrekking tot de decembercirculaire van € 5,6 mln. inclusief € 1,2 mln. inkomstenderving 2021 covid. Gezien het tijdstip (december 2022) van beschikbaar stellen van deze middelen lukt het niet deze daadwerkelijk in 2022 in te zetten. Voorgesteld wordt de middelen over te hevelen naar 2023 en in te zetten voor uitvoering van de genoemde wettelijke taken. - Hogere opbrengsten OZB-woningen (€ 0,3 mln.) en niet-woningen (€ 1,3 mln.). Dit wordt veroorzaakt doordat de WOZ-waarden over 2022 hoger zijn uitgevallen dan eerder verwacht. In de verwachting was rekening gehouden met meer aanpassingen door bezwaren. - Eenmalige dividenduitkering RWM (€ 0,8 mln.) in verband met toetreding Echt-Susteren per 1-1-2023. - Niet benutte taakmutaties Gemeentefonds sociaal domein (€ 1,2 mln.), stelpost nieuw beleid (€ 0,5 mln.) en stelpost inflatie (€ 2,8 mln.) welke vrijvallen ten gunste van het resultaat.

- Lagere storting in de voorziening spaarverlof (€ 0,4 mln.) dan ingeschat bij de 4e rapportage 2022. - Lagere storting pensioenvoorziening wethouders (€ 0,3 mln.) dan verwacht mede als gevolg van een gestegen marktrente (2,472% in 2022 ten opzichte van 0,528% in 2021) waar mee gerekend wordt vanuit opgave APG. Wie heeft mee betaald? Onze inwoners en bedrijven betalen leges voor individuele diensten, denk hierbij aan reisdocumenten en vergunningen. De gemeente ontvangt een bijdrage uit het Gemeentefonds en int gemeentelijke belastingen. Deze opbrengsten heeft de gemeente nodig om haar taken uit te voeren. Beleidsindicatoren Taakveld

Naam indicator

Eenheid

Waarde

Periode

Waarde

Periode

Formatie

Fte per 1.000 inwoners

10

2021

10

2022

Bezetting

Fte per 1.000 inwoners

10

2021

10

2022

780

2021

855

2022

12,50%

2021

11,80%

2022

Kosten inhuur externen

€ 8.977.892

2021

€ 9.312.713

2022

% van de totale lasten

10,05%

2021

10,28%

2022

Apparaatskosten Kosten per inwoner 0. Bestuur en ondersteuning Externe inhuur Overhead

Kosten als loonsom

%

van

totale

Gerelateerde beleidsnota’s

Gerelateerde verbonden partijen

Vanzelfsprekend in Verbinding; Communicatievisie 20172021 Ondernemend Sittard-Geleen; Merkvisie 2015-2019 Online Strategie gemeente Sittard-Geleen; Digitale ambitie voor online communicatie en online dienstverlening 2016

Belastingsamenwerking gemeenten en waterschappen NV Bank Nederlandse Gemeenten Claim Staat Vennootschap (CSV) Amsterdam BV Enexis NV Publiek Belang elektriciteitsproductie BV NV Waterleidingmaatschappij Limburg

26

2.1.2 PROGRAMMA 1 VEILIGHEID ”Onze inwoners hebben recht op een veilige samenleving. Niet alleen in cijfers, maar ook in beleving.” Een veilige en prettige woon-, werk- en leefomgeving voor onze inwoners vraagt om doorlopende aandacht voor de veiligheid. Het programma Veiligheid richt zich op de wettelijke én de niet wettelijke taken van veiligheid. Denk daarbij aan brandweerzorg, rampenbestrijding, crisisbeheersing, openbare orde en veiligheid. Ook de externe veiligheid hoort daarbij. Dit programma kent de volgende taakvelden:  Crisisbeheersing en Brandweer  Openbare orde en Veiligheid Wat wilden we bereiken? In 2019 heeft de raad de kadernota Integrale Veiligheid Westelijke Mijnstreek voor de jaren 2019-2022 vastgesteld. In deze Kadernota zijn een aantal aandachtsthema’s opgenomen: • Sociale Veiligheid  High Impact Crimes (HIC)  Personen met verward gedrag  Radicalisering en Polarisatie • Ondermijning • Externe Veiligheid Op basis van de Kadernota Integrale Veiligheid is voor de periode 2021-2022 een Actieplan Integrale Veiligheid vastgesteld. Wat hebben we gedaan om dit te bereiken? Hieronder wordt op diverse veiligheidsthema’s kort – op hoofdlijnen – toegelicht welke activiteiten in 2022 zijn uitgevoerd.

• CRISISBEHEER & BRANDWEER Crisisbeheersing & evenementenveiligheid Crisisbeheersing en rampenbestrijding gaat over de voorbereiding op een ramp of incident en de aanpak daarvan. De Veiligheidsregio Zuid-Limburg is verantwoordelijk voor het voorbereiden en coördineren van deze taken. Zo zijn door de Veiligheidsregio Zuid-Limburg in 2022 onder meer de rampenbestrijdingsplannen Chemelot en Hoogwater geactualiseerd. Ook de gemeente heeft een belangrijke rol in de crisisorganisatie. Diverse medewerkers van onze gemeente hebben daarom (extra) opleiding en training gehad in 2022. Verder is in 2022 de risicocommunicatie-campagne ‘Samen Veilig Rondom Chemelot’ gestart. Dit is een meerjarige en actieve campagne, die we samen met Chemelot, de Veiligheidsregio Zuid-Limburg en de gemeenten Beek en Stein uitvoeren. Het aantal evenementen heeft zich gedurende 2022 weer hersteld naar het niveau van vóór de coronapandemie. Dit noodzaakt ook weer volop aandacht voor de veiligheid van/tijdens deze evenementen. Dan gaat het bij grote evenementen bijvoorbeeld om een veiligheidsplan en doorleefsessie, waarin partners en de organisator samen diverse veiligheidsscenario’s doorleven. Waar nodig zijn tijdens evenementen zogenoemde inrij-beperkende maatregelen genomen (grote voertuigen en/of andere type roadblocks).

27

Externe Veiligheid In 2022 is, naast het voldoen aan de wettelijke normen en ons externe veiligheidsbeleid, onze inzet op externe veiligheid vooral gericht geweest op de veiligheid rondom spoor- en treinemplacementen, de voorbereidingen en actualisatie van beleid in de lijn van de Omgevingswet, en het verder uitwerken van het bovenwettelijk veiligheidskader op en nabij de Chemelot site. 

Advisering en toetsing ruimtelijke ontwikkelingen en vergunningen: Het adviseren en toetsen van externe veiligheid in ruimtelijke plannen en vergunningen is een permanent onderdeel van onze gemeente. Het vormt daarmee de basis om te voldoen aan de wettelijke normen maar ook aan de vastgestelde uitgangspunten en ambities als benoemd in ons externe veiligheidsbeleid (Spoorvisie en Chemelot).  Emplacementen en Basisnet (spoor): In het kader van het programma Robuust Basisnet Spoor wordt er in samenwerking tussen het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en (onder meer) de gemeente Sittard-Geleen een pilot uitgevoerd. Het doel van de pilot is om gezamenlijk de nieuwe systematiek Robuust Basisnet Spoor te testen in de praktijk en ervan te leren. Deze pilot is voorzien in 2023 afgerond te zijn.  Voorbereidingen Omgevingswet: We werken verder aan de Implementatie van de Omgevingswet. In een traject met interne en externe betrokkenen zijn beleidsuitgangspunten voor de vernieuwing tot stand gekomen en afgestemd met de raadswerkgroep. De uitdaging is om deze uitgangspunten te operationaliseren in de nieuwe instrumenten onder de Omgevingswet. • Aandachtsgebieden en voorschriftengebieden Aandachtsgebieden zijn gebieden met milieubelastende activiteiten die een risico vormen voor de omgeving.

De gemeente kan die gebieden aanwijzen als voorschriftengebieden waar extra maatregelen gelden om inwoners binnen dat gebied te beschermen. We willen de vaststelling van voorschriftengebieden voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet (thans voorzien januari 2024) laten plaatsvinden. • Programma externe veiligheid Het programma bevat een uitwerking van het te voeren beleid voor de ontwikkeling, het gebruik, het beheer, de bescherming of het behoud van de (externe) veiligheid. Het beleid wordt, anders dan eerder voorzien, integraal en gebiedsgericht in de Omgevingsvisie opgenomen (voorzien begin 2024). Tussentijds werken we wel verder aan het programma, onder andere zullen we in 2023 een inventarisatie en consequentieonderzoek doen naar de gevolgen van de eerste door de raadwerkgroep vastgestelde ambities en actualisatie (externe veiligheid) beleid.  Veiligheidskader Chemelot en omgeving: In juli 2021 heeft de Technische Veiligheidscommissie haar kader ‘Veiligheid in samenwerking’ opgeleverd. De aanbevelingen uit dit veiligheidskader zijn in 2022 verder inhoudelijk verdiept en begin 2023 ter besluitvorming aan de raad voorgelegd. Het resultaat zal medio 2023 in een convenant worden bekrachtigd.

Dit gebeurt samen met de diverse partijen, betrokken bij de veiligheid in de omgeving van Chemelot, zoals de Chemelot site, de Provincie Limburg en de drie gemeenten (Beek, Stein en SittardGeleen). De uitvoering van de afspraken dienen deels verder uitgewerkt en/of onderzocht te worden en worden opgenomen in de instrumenten van de Omgevingswet (Omgevingsvisie, -programma en -plan). • OPENBARE ORDE EN VEILIGHEID Sociale veiligheid Sociale veiligheid gaat over de mate waarin inwoners, ondernemers en bezoekers hun eigen veiligheid beleven. Een bijzonder aspect van sociale veiligheid zijn vormen van criminaliteit die een grote impact hebben op mensen. Denk bijvoorbeeld aan cybercriminaliteit, woninginbraken, overvallen en geweldsmisdrijven. Het veiligheidsgevoel is in de afgelopen jaren verbeterd. 28

In 2022 hebben we ons ingezet om deze verbetering door te zetten. Inwoners werken ook zelf aan een veilige gemeente via buurtpreventieteams, Whatsappgroepen en als vrijwilligers bij buurtbemiddeling. Deze initiatieven hebben we gestimuleerd en ondersteund. Door veilig beheer en ontwerp toe te passen hebben we aandacht gehouden voor een veilige woon- en leefomgeving. Daarin hebben we intensief samengewerkt met partners als de politie, woningcorporaties, maar vooral ook onze inwoners en ondernemers in hun kracht gezet. Dit hebben we onder andere gedaan door hen bewust en weerbaar te maken van en tegen gevaren. Bijvoorbeeld via een cyber-ondernemersontbijt, verschillende communicatiecampagnes om de meldingsbereidheid te verhogen en aan te sluiten bij informatiedagen in de wijk. De zogeheten High Impact Crimes (waaronder woninginbraken en overvallen) cijfers zijn in de afgelopen jaren laag gebleven. Dit willen we graag zo houden. Daarom hebben we ons in 2022 samen met partners als de politie en het Zorg- en Veiligheidshuis Westelijke Mijnstreek ingezet om misdrijven te voorkomen en waar nodig aan te pakken. Tijdens de Week van de Veiligheid 2022 zijn verschillende preventieve acties uitgevoerd, waaronder een educatieve escaperoom en een workshop zelfverdediging.

Daarnaast hebben we aan personen die tijdens een politiecontrole in onze gemeente op straat zijn betrapt op het vervoeren van inbrekersgereedschap een dwangsom opgelegd. Gemeentelijk cameratoezicht draagt ook bij aan het veiligheidsgevoel. In 2022 is het cameratoezichtsysteem vernieuwd en zijn er meer camera’s opgehangen. Daarbij hebben we een begin gemaakt met de campagne: ‘Samen naar 100% veilig’. Verder hebben we de cameratoezichtruimte op het politiebureau in Sittard opnieuw ingericht. Tenslotte hebben we gewerkt aan een (verdere) borging van diverse (cameratoezicht) werkzaamheden in de gemeentelijke organisatie. En aan de samenwerking met de politie, onder meer het gezamenlijk uitkijken van de camera’s door politie en Boa’s. Ondermijning In 2022 is onze bestaande aanpak van ondermijning voortgezet. Dit is gebeurd samen met partners als de politie, het Openbaar Ministerie, de belastingdienst en het Regionaal Informatie en Expertise Centrum Limburg. De focus lag daarbij op de thema’s drugscriminaliteit, witwassen, spookbewoning en mensenhandel. In de afgelopen jaren hebben we lokale regelgeving ingericht, onze informatiepositie en deskundigheid opgebouwd, gehandhaafd waar nodig en signalen actief opgepakt. Ook in 2022 hebben we allerlei acties uitgevoerd om ondermijning aan te pakken. Zo hebben we toepassing gegeven aan de gemeentelijke Beleidsregels Wet Bibob.

Via de toepassing van die beleidsregels (bevoegdheid) onderzoeken we bijvoorbeeld hoe aanvragers van een vergunning aan hun geld komen. Op basis van deze beleidsregels zijn in 2022 90 aanvragen en/of transacties getoetst. Ook zijn controles gedaan gericht op illegale prostitutie. Dit doen we om mensenhandel, overlast, onveilige of ongezonde situaties en andere vormen van criminaliteit te achterhalen. In 2022 is dit 23 keer in onze gemeente aangetroffen. Drugspanden zijn tijdelijk gesloten op basis van de Wet Damocles. Drugspanden zijn immers gevaarlijk en zorgen voor overlast in onze wijken. In 2022 zijn 33 panden tijdelijk gesloten. Aan dealers van drugs op straat hebben we een last onder dwangsom opgelegd. In 2022 hebben we dit 8 keer gedaan. Bij twee personen, die zijn doorgegaan met dealen op straat, hebben we besloten de dwangsom te innen. We hebben gewerkt aan de weerbaarheid van onze inwoners, ondernemers, (andere) partners en medewerkers via communicatie en voorlichting. Ook hebben we de projecten ‘Spookbedrijven Westelijke Mijnstreek’ en ‘Hensplantages de wijk uit’ afgerond. Hierover zijn eindverslagen gestuurd aan de raad. Zorg en Veiligheid De taken en verantwoordelijkheden van de gemeente op het snijvlak zorg en veiligheid blijven groeien.

In 2022 hebben we naast de intensieve aanpak van dossiers op ‘het snijvlak’ van zorg en veiligheid, ook ingespeeld op ontwikkelingen. Enerzijds richten deze ontwikkelingen zich op een veranderlijke maatschappij, waaronder verharding en polarisatie. Anderzijds vragen (nieuwe) landelijke en regionale afspraken en ontwikkelingen intensivering van beleidsthema’s waaronder mensenhandel en jeugdige ondermijners. 29

Doel van onze intensieve aanpak is sneller en gerichter ingrijpen om schadelijke en onveilige gevolgen voor persoon en omgeving zoveel mogelijk te voorkomen, stoppen en duurzaam op te lossen. De samenwerking tussen de zorg- en veiligheidsketen is hierin essentieel. Om dit te bewerkstelligen werken we als gemeente vanuit verschillende teams samen. Daarnaast werken we onder andere samen met de politie, het Openbaar Ministerie, woningcorporaties, Veilig Thuis, instellingen voor geestelijke gezondheidszorg, Reclasseringsorganisaties en de Dienst Justitiële inrichtingen. Deze partners werken samen onder één dak in het Zorg- en Veiligheidshuis Westelijke Mijnstreek. Het Zorg- en Veiligheidshuis is een netwerk van gemeenten, zorg- en justitiepartners met als doel te komen tot een succesvolle aanpak van multi-problematiek, criminaliteit en ernstige overlast. Bij ernstige multi-problematiek en veiligheidsproblematiek wordt vanuit het gebiedsgericht werken (een integrale aanpak van sociaal domein, leefbaarheid en veiligheid) opgeschaald naar het Zorg- en Veiligheidshuis. Zij voorkomt en doorbreekt stagnatie bij complexe zorg- en veiligheidscasuïstiek. Deze aanpak is ook in 2022 weer een belangrijke succesfactor gebleken in de bestrijding van criminaliteit en overlast. Samenwerken doen we niet alleen lokaal, maar ook regionaal.

Binnen de Westelijke Mijnstreek en waar mogelijk Zuid-Limburgse schaal. In 2022 is de bestuurlijke Commissie Zorg & Veiligheid Zuid-Limburg operationeel gegaan. Middels deze commissie brengen we partijen samen om complexe domein overstijgende vraagstukken effectief op te volgen. De commissie monitort de praktijk, signaleert knelpunten, wisselt kennis uit en geeft sturing aan de regionale thema’s op het snijvlak van zorg en veiligheid. Vanuit het gedeeld portefeuillehouderschap (zorg en veiligheid) hebben we in 2022 gewerkt aan de volgende thema’s:  Nazorg ex-gedetineerden: In 2022 is er geïnvesteerd om bij aanvang van detentie vanuit gezamenlijke verantwoordelijkheid samen te werken aan het detentie- en re-integratietraject dat moet leiden tot een succesvolle re-integratie en verlaagde kans op herhaling (recidive). Er is een pilot gestart om uitvoering te geven aan een versteviging van de aanpak. Op Zuid-Limburgse schaal is in 2022 een overkoepelend project gestart. Dit project richt zich op de integrale samenwerking op het thema nazorg ex-gedetineerden tussen de Zuid-Limburgse gemeenten, de Zorg- en Veiligheidshuizen, de reclasseringsorganisaties en de Penitentiaire Inrichtingen.

 Personen met verward gedrag: Naast de reguliere aanpak van personen met verward gedrag is er gewerkt aan de borging en afronding van het project ‘Aanpak kwetsbare personen met verward gedrag en een hoog veiligheidsrisico ZuidLimburg’ en de pilot “Verbindingspunt Informatie en Advies (VIA) Zuid-Limburg”. Ook de gemeentelijke uitvoering van de Wet verplichte GGZ is in 2022 volledig geborgd en wordt uitgevoerd door het Zorg- en Veiligheidshuis Westelijke Mijnstreek.  Geweld in afhankelijkheidsrelaties (GIA): We hebben uitvoering gegeven aan de Zuid-Limburgse Regiovisie GIA en de Uitvoeringsagenda “Geweld Hoort Nergens Thuis 2019-2022”. In 2022 zijn acties ontplooid om slachtoffers van geweld in afhankelijkheidsrelaties zo vroeg en goed mogelijk in beeld te krijgen en het geweld zo snel mogelijk en voor lange tijd te stoppen. In 2022 is er Zuid-Limburgs beleid ontwikkeld op het thema mensenhandel.  Radicalisering: In 2022 hebben we samen met Partners in Welzijn gewerkt aan het voorkomen van radicalisering. Signalen van radicalisering zijn opgepakt door het Zorg- en Veiligheidshuis Westelijke Mijnstreek. Ook is er in 2022 een provinciaal ontwikkeltraject gestart voor een herijking van de aanpak op het thema radicalisering.  Jeugdige Ondermijners: De jeugd is de toekomst. We zien onder de jeugd verharding ontstaan.

In 2022 zijn we daarom gestart met een projectmatige aanpak met als doel de jeugdigen te behoeden voor een criminele carrière in een zo vroeg mogelijk stadium en zo nodig recidive voorkomen middels een persoonsgerichte aanpak. Dit doen we door met in- en externe partners te werken aan een preventieprogramma. 30

Daarnaast ontwikkelen en borgen we een persoonsgerichte aanpak voor jeugdige ondermijners. Dit ronden we af in 2023.  Skaeve Huse: In 2022 zijn we samen met partners op het gebied van wonen, zorg en veiligheid doorgegaan met het onderzoeken naar de mogelijkheden om enkele Skaeve Huse in Sittard-Geleen te realiseren. Buitengewoon Opsporingsambtenaren Gesteld kan worden dat de coronapandemie en de daarbij behorende uitzonderlijke werkzaamheden (grotendeels) tot het verleden behoren. De gangbare situatie van vóór de pandemie werd in de loop van het afgelopen jaar steeds meer de standaard. Dit had tot gevolg dat de werkzaamheden en inzet van Boa’s weer op het oude, reguliere niveau zijn komen te liggen. Zo werd het wijkgericht werken weer opgepakt en kwalitatief verder doorontwikkeld en geprofessionaliseerd. De spanningen binnen onze samenleving (afgelopen jaren) hebben nog steeds zijn weerslag op de dagelijkse werkzaamheden van onze Boa’s. De wijze waarop Boa’s worden benaderd levert hierdoor, in bepaalde situaties, meer weerstand op dan voorheen. Door onderbezetting en het verschuiven van (kern)taken binnen het politieapparaat werden steeds frequenter verzoeken neergelegd bij team Toezicht en Handhaving. De samenwerking met de politie werd gecontinueerd én geïntensiveerd.

Daar waar mogelijk, werd bekeken waar team Toezicht en Handhaving de politie verder kon ondersteunen in het uitoefenen van haar kerntaken. Van belang hierbij is blijvend aandacht te houden voor het uitoefenen van de kerntaken van Team Toezicht en Handhaving alsook voldoende middelen en mankracht om de aanvullende taken uit te kunnen voeren. De vraag naar Boa-inzet vanuit de samenleving blijft groeien. Dit past binnen de landelijke trend van afgelopen jaren. Het afgelopen jaar hebben veel personele wisselingen plaatsgevonden. In 2022 zijn alle openstaande vacatures ingevuld. Het bleek geen eenvoudige opgave om geschikte kandidaten te vinden en te behouden door de krapte op de arbeidsmarkt. Hierop is door het management geacteerd door actief op personeelswerving te sturen. Door deze bewegingen is het van evident belang gebleken dat er, zowel in kwantiteit alsook in kwaliteit, blijvend werd geïnvesteerd in de beschikbare (handhavings-)capaciteit. Het intern begeleiden en (door)ontwikkelen van medewerkers had hierbij prioriteit en dit vergde naast tijd, de juiste facilitering, coaching en (bij-)scholing. Overige aandachtspunten  Betaald voetbal: Samen met Fortuna Sittard, de politie, de brandweer en het Openbaar Ministerie hebben we in 2022 gewerkt aan het verbeteren van de veiligheid bij wedstrijden.

Uitgangspunt zijn toegankelijke, gastvrije en veilige voetbalwedstrijden, waar weinig politie-inzet en andere veiligheidsmaatregelen nodig zijn. Goede voorbereiding van wedstrijden (informatiepositie), het nemen van de juiste maatregelen (gericht op de risico’s) en aandacht voor de stadionomgeving zijn essentieel geweest.  Goede informatievoorziening: Om de veiligheid in onze gemeente te kunnen verbeteren is goede informatie noodzakelijk. Als gemeente werken we daarom steeds meer aan het krijgen van een goede informatiepositie op het gebied van veiligheid. We willen ‘weten wat er speelt’ in onze gemeente. Met de juiste informatie krijgen we de veiligheid in de wijken goed inzichtelijk, kunnen we preventief werken, kunnen we beter sturen en ook het effect meten van de aanpak die we samen met partners uitvoeren. De afgelopen jaren hebben we al stappen gezet op het gebied van onze informatievoorziening. In 2022 zijn we hiermee doorgegaan. Ook hebben we andere programma’s en partners voorzien van rapportages, analyses en sturingsinformatie.  Ontwikkelpad Geleen-Zuid: Eén van de programmalijnen binnen het ontwikkelpad Geleen Zuid is ‘veiligheid door gemeenschapszin’. Samen met partners hebben we in 2022 invulling gegeven aan deze programmalijn. We zijn gestart met het maken van een integraal veiligheidsbeeld om door te kijken naar een meerjarige aanpak. 31

Gelijktijdig hebben we kansen op het gebied van veiligheid laagdrempelig aangepakt. Positieve veiligheid, de samenhang tussen veilig, zorg en sociaal, en de combinatie van repressieve en preventieve activiteiten stonden centraal. Wie en/of wat hadden we daarvoor nodig? Samen met allerlei andere partijen wordt iedere dag gewerkt aan de aanpak van veiligheid. Zo werken we voor een doelmatige en slagvaardige hulpverlening rondom de openbare veiligheid regionaal samen in de Veiligheidsregio Zuid-Limburg. Hieronder vallen rampenbestrijding, crisisbeheersing en brandweerzorg. Onze belangrijkste samenwerkingspartners bij de aanpak van ondermijning zijn het Regionaal Informatie en Expertise Centrum Limburg, het Openbaar Ministerie, de politie, de Belastingdienst en (boven)lokale partners. Als het gaat om zorg en veiligheid, dan speelt het Veiligheidshuis Westelijke Mijnstreek een belangrijke rol. Daarin werken we samen met een groot aantal ketenpartners en partijen uit het zorg- en veiligheidsdomein. De samenwerking met het sociaal domein is van essentieel belang voor de persoonsgerichte aanpak van personen met verward gedrag en mogelijke radicalisering. Op al deze thema’s werken we ook samen met de Provincie en met de andere gemeenten in de Westelijke Mijnstreek, in de regio en/of in de Euregio. Tenslotte werken we samen met onze inwoners en ondernemers.

Zeker voor het verbeteren van het veiligheidsgevoel (sociale veiligheid) hebben we ook hún betrokkenheid nodig. Via de buurtpreventieteams en WhatsApp groepen leveren zij een belangrijke bijdrage aan het signaleren van onveilige en ongewenste situaties. Wat heeft het gekost? bedragen x € 1.000

Begroting voor wijziging Begroting na wijziging Rekening Resultaat 2022 2022 2022 2022

Baten

1.251

1.425

1.985

560

Lasten

-14.378

-15.724

-16.064

-340

Saldo Baten en Lasten

-13.126

-14.299

-14.080

219

Onttrekkingen

493

526

382

-145

Toevoegingen

0

-88

-203

-115

Saldo Reserves

493

438

179

-260

1 VEILIGHEID

-12.633

-13.861

-13.901

-40

Analyse resultaat De (gesaldeerd) voor programma 1 Veiligheid beschikbare € 13,9 mln. werd in 2022 besteed aan crisisbeheersing, brandweer (1.1) en openbare orde en veiligheid (1.2). De budgetten op het gebied van crisisbeheersing en brandweer (1.1) bedroegen in 2022 € 7,9 mln. en hadden voornamelijk betrekking op de gemeentelijke bijdrage aan de Veiligheidsregio Zuid-Limburg. De beïnvloedbaarheid van deze budgetten was vrij beperkt aangezien het de uitvoering van wettelijke taken betrof. De budgetten op het gebied van openbare orde en veiligheid (1.2) bedroegen in 2021 € 6,0 mln. en hadden met name betrekking op: - De inzet van boa’s ad € 2,7 mln. bij team Toezicht en Handhaving; - De inzet van budgetten ad € 3,3 mln. onder andere voor Zorg- en Veiligheidshuis Westelijke Mijnstreek, High Impact Crimes, Ondermijning, Buurtbemiddeling, Buurtpreventie en Calamiteiten) binnen team Openbare orde en Veiligheid. Het incidenteel nadeel ad € 40.000 binnen het programma wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door het onvoorspelbare karakter van calamiteiten.

32

Wie heeft mee betaald? De acties/werkzaamheden op het gebied van veiligheid worden gefinancierd via bestaande budgetten opgenomen in programma 1 Veiligheid. Ook ontvangt de gemeente subsidies van andere organisaties, zoals het Ministerie van Justitie en Veiligheid. Wat hebben we niet gedaan en wat betekent dit? Onze gemeente kent een veiligheidsbeeld (en -opgave) van buitenproportionele omvang. Binnen dit beeld is voortdurend sprake van autonome ontwikkelingen waar we als gemeente, via het nemen van passende maatregelen, noodzakelijkerwijs op moeten inspringen. Daarin gaan we uit van flexibiliteit. We monitoren voortdurend wat er speelt in de gemeente en zorgen voor een goede aanpak. Dat kan in de ene periode bijvoorbeeld (meer) focus op cybercrime of drugscriminaliteit zijn en in de andere periode toch weer (meer) focus op woninginbraken. Ook vragen crisis, incidenten en (mogelijke) maatschappelijke onrust steeds meer van onze organisatie, waaronder de mensen en middelen in het programma Veiligheid. Dit is ook terug te zien in 2022. Denk aan de coronapandemie (toezicht en handhaving regels), grote branden en demonstraties/ betogingen. Tegelijkertijd heeft het aantal evenementen (en ook het voetbal) zich weer hersteld naar het niveau van voor de coronapandemie. Het blijft derhalve steeds inspringen op de actualiteit en het verdelen van inzet.

In onze lokale aanpak van al deze thema’s speelt mee dat het langjarige personeelstekort bij de politie consequenties heeft voor de manier waarop we onze aanpak (moeten) vormgeven. De rol van de gemeente wordt steeds steviger en belangrijker in het borgen, dan wel het realiseren, van het noodzakelijke veiligheidsniveau. Die ontwikkeling wordt breed gezien. Van de aanpak van ondermijning, tot aan sociale veiligheid, zorg en veiligheid, evenementenveiligheid en leefbaarheid. Van beleidsmedewerker tot procesregisseur, en zeker ook onze boa’s. Beleidsindicatoren Taakveld

1. Veiligheid

Naam indicator

Eenheid

Waarde

Periode

150

2020

90

2021

Aantal jongeren

Winkeldiefstallen

Aantal per 1.000 inwoners

2,8

2020

2,1

2022

Geweldsmisdrijven

Aantal per 1.000 inwoners

5,5

2021

4,9

2022

Aantal per 1.000 inwoners

0,59

2020

1,27

2022

Vernielingen en beschadigingen (in de Aantal per 1.000 inwoners openbare ruimte

5,1

2021

4,65

2022

uit

10.000

Periode

Verwijzingen Halt

Diefstallen woningen

per

Waarde

Gerelateerde beleidsnota’s Kadernota Integrale Veiligheid Westelijke Mijnstreek 2019-2022 Actieplan Integrale Veiligheid Sittard-Geleen 2021-2022 Veiligheidsvisie Spoorzone Sittard-Geleen Veiligheidsvisie Chemelot Beleidsvisie externe veiligheid Chemelot site/Westelijke Mijnstreek

33

2.1.3 PROGRAMMA 2 VERKEER, VERVOER EN WATERSTAAT “Wij willen de bereikbaarheid, verkeersveiligheid en daarmee de leefbaarheid van de gemeente duurzaam en vernieuwend in stand houden en ontwikkelen.” Met het programma Verkeer, Vervoer en Waterstaat willen we de bereikbaarheid van Sittard-Geleen over de weg, het spoor en het water op niveau houden. En liefst nog verbeteren. Het gaat dan niet alleen over de lokale, maar ook de (boven)regionale doorstroming én de verkeersveiligheid. Het programma draagt bij aan de economische en maatschappelijke ambities van de gemeente: we vergroten hiermee de leefbaarheid en versterken de economische kracht. Binnen dit programma is duurzaamheid een belangrijk uitgangspunt. Daartoe zetten we in op een Mobiliteitstransitie naar meer duurzame en gezonde mobiliteit. Het programma kent de volgende taakvelden: 2.1. Verkeer en vervoer 2.2. Parkeren 2.3. Economische havens en waterwegen Wat wilden we bereiken? Met het programma Verkeer, Vervoer en Waterstaat willen we op de middellange termijn: • De lokale en regionale bereikbaarheid van de stad, kernen en bedrijven optimaliseren, • Een verkeersveilige gemeente, • Een mobiliteitstransitie (een verschuiving naar duurzame manieren van vervoer).

Wat hebben we gedaan om dit te bereiken? Om bovenstaande doelstellingen te bereiken, zijn we in 2022 met de volgende (voorbereidende) werkzaamheden, acties en ontwikkelingen aan de slag gegaan. • Mobiliteitsvisie 2040 Zuid-Limburg In 2021 hebben de gemeenten van Zuid-Limburg de eerste stappen gezet in het uitvoering geven aan de gezamenlijke Mobiliteitsagenda Zuid-Limburg om zo de gewenste mobiliteitstransitie in Zuid-Limburg te realiseren. Voor 2022 werden de volgende uitgangspunten voor de samenwerking in Zuid-Limburg afgesproken: - We werken aan de mobiliteitsopgaven vanuit een integrale aanpak: mobiliteit & ruimte trekken samen op (Omgevingswet); - We werken vanuit onze eigen regio Zuid-Limburg ; - We bundelen onze krachten in de regio en zetten onze beschikbare capaciteit zo effectief mogelijk in; - We staan klaar voor de ontwikkelingen die we op ons af zien komen en spelen slim in op kansen en initiatieven van derden; - We zorgen voor gezamenlijke financiering. Concreet zijn in 2022 de volgende activiteiten uitgevoerd: - Zuid-Limburg Bereikbaar (ZLB) heeft uitvoering gegeven aan de activiteiten zoals opgenomen in het jaarplan ZLB 2022 (werkgeversaanpak, fietsstimulering, communicatie & marketing); - Digitalisering overheden: er zijn afspraken met het Rijk gemaakt over de digitaliseringsopgave voor mobiliteitsdata die er voor overheden ligt richting de toekomst.

Er is een plan van aanpak opgesteld waarin het proces is beschreven hoe gemeenten in 2023 mobiliteitsdata versneld op orde kunnen brengen; - Actieagenda knooppunten: er zijn afspraken gemaakt tussen Rijk, regio, vervoerders en ProRail om een gezamenlijke actieagenda knooppunten op te stellen.

34

-

-

-

-

-

-

-

-

-

Hierbij heeft vanuit de regio een inventarisatie plaatsgevonden van belangrijke knooppunten. Het vormt een basis voor de prioritering van onze opgaven (richting 2040). De actieagenda zal in 2023 geactualiseerd worden en binnen de regio kijken we naar welke knooppunten en welke partijen daarmee aan de slag gaan; Deelmobiliteit en hubs: er is een plan van aanpak opgesteld conform uitgangspunten van het Rijk voor realisatie van deelmobiliteithubs; Ontwikkeling Hoogwaardig openbaar vervoer (HOV)/ Bus Rapid Transit (BRT): er heeft een eerste verkenning plaats gevonden rondom de mogelijkheden van HOV/BRT in Zuid-Limburg. Concreet heeft de verkenning al geleid tot een aantal aanpassingen in de dienstregeling 2023. Zo is er een directe busverbinding gerealiseerd tussen station Heerlen en de Brightlands Chemelot Campus v.v.; MaaS Pilot Grenzeloze Mobiliteit : de Limburgse MaaS Pilot Grenzeloze Mobiliteit is afgerond en er wordt gewerkt aan verdere opschaling en toepassing binnen Limburgse en grensoverschrijdende context. De technieken die zijn ontwikkeld zullen grensoverschrijdend vervoer de komende jaren makkelijker en toegankelijker maken en zo grenzen verlagen tussen Zuid-Limburg en Duitsland/België; Pilot vrachtwagenparkeren: in het BO MIRT van 9 november 2022 is Limburg aangewezen als gebied voor een aantal pilots rond vrachtwagenparkeren.

Begin 2023 wordt het proces helder en in de loop van 2023 zullen pilotlocaties bekend worden; Lobby financiering Strategisch Plan Verkeersveiligheid: in het kader van Verkeersveiligheid is in 2022 geconstateerd dat de beschikbare middelen van het Rijk niet toereikend zijn voor onze opgaven. Daartoe hebben we als Limburgse gemeenten samen met de provincie een brief aan de minister en staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat gestuurd waarin wij de noodzaak en urgentie van onze opgave aangeven en pleiten voor een grotere financiële bijdrage; Verkeersactieve school: in Zuid-Limburg hebben we de overeenkomsten gesloten om op grote schaal aan de slag te gaan met de verkeersactieve school. De Verkeersactieve school bestaat 1 jaar en inmiddels doen 400 scholen uit het (speciaal) basisonderwijs en voortgezet (speciaal) onderwijs mee aan de verkeersactieve school, overeenkomend met 89% van alle scholen in Limburg.

In Sittard-Geleen nemen 76% van de scholen deel aan de verkeersactieve school; Er is een start gemaakt met uitwerken van het Nationaal Toekomstbeeld Fiets en het provinciale Uitvoeringsprogramma Fiets tot een regionaal Actieplan Fiets Zuid-Limburg; Het opstellen van een regionale aanpak 30 km/u tenzij: de opgaven en de ontwikkelingen op het gebied van het mobiliteitssysteem in Zuid-Limburg, de mobiliteitstransitie, het STOMP12 principe, de risicogestuurde verkeersveiligheidsaanpak en de Tweede Kamer motie ’30 km/u in de bebouwde kom, tenzij….’ vragen om een regionale aanpak zodat we komen tot een gezamenlijk wensbeeld. In 2022 zijn we hiermee gestart. Het is de verwachting dat medio 2023 het gezamenlijke wensbeeld wordt opgeleverd; Samenwerking openbaar vervoer en doelgroepenvervoer: in 2022 is er bestuurlijk overleg geweest tussen Omnibuzz (in de vorm van het DB bestaande uit wethouders), Provincie Limburg en Arriva om te komen tot een verbeterde samenwerking tussen openbaar vervoer en doelgroepenvervoer. Dit wordt in 2023 verder uitgewerkt en geconcretiseerd tot Gezamenlijk Actieplan waarin samengewerkt wordt aan het verlagen van barrières tot het OV (vooral voor ouderen); Governance: we willen als samenwerkende overheden gestructureerd werken aan regionale mobiliteit.

Daarvoor hebben we een Ontwikkelperspectief opgesteld waarin wordt beschreven op welke onderdelen de komende jaren verdere doorontwikkeling gewenst is;

12 De letters STOMP staan voor: Stappen (lopen), Trappen (fietsen), Openbaar vervoer, Mobiliteitsdiensten en (elektrische)

Privé auto (incl. parkeren). Het is een ontwerpprincipe voor de openbare ruimte waarbij de mens centraal staat.

35

We hebben een Regionaal Jaarplan 2023 opgesteld waarin de ontwikkelingen die we het komende jaar op ons af zien komen en de activiteiten die we daarvoor moeten uitvoeren zijn opgenomen. De tien inhoudelijke thema’s uit de Mobiliteitsagenda Zuid-Limburg zijn hierin leidend. Mede door de extra financiële bijdragen door Provincie, Rijk en gemeente Maastricht kan de Mobiliteitsagenda Zuid-Limburg versneld worden uitgevoerd. -

• Gebiedsverkenning Westelijke Mijnstreek In 2021 en 2022 zijn de eerste concrete stappen gezet om samen met de gemeenten Echt-Susteren, Stein, Beek en Beekdaelen, Rijkswaterstaat en de provincie uitvoering te geven aan de regionale Mobiliteitsagenda. We werken hierin samen om de mobiliteitstransitie vorm te even. In 2022: - zijn de VRI’s aan de N276 met de aansluitingen Hoogveld en Heerlenerweg vervangen. De gevolgen voor de doorstroming op de N276 worden gemonitord en vormen input voor eventuele vervolgmaatregelen; - zijn we in gesprek met Chemelot Campus en Industrial Site over het verduurzamen van de personenmobiliteit; - is een verkenning gestart naar een snelfietsroute tussen Parkstad Noord en Sittard en Geleen. Daarbij wordt ook gekeken naar het maken van een verbinding tussen de Parkstadroute (voorheen Leisure Lane) en Corio Glana. We verwachten dat medio 2023 de verkenning is afgerond. • Uitvoeringsprogramma Verkeersveiligheid 2030 In 2022 hebben we onze risicoanalyses en maatregelpakketten afgerond. Deze moeten nu vertaald worden in concrete uitvoeringsprogramma’s. Er wordt blijvend ingezet op een samenhangende mix van de 3 E’s (Education: gedragsbeïnvloeding/educatie, Engineering: weg-voertuig maatregelen en Enforcement: handhaving) op de thema’s, doelgroepen en locaties zoals die zijn vastgesteld in de risicoanalyses uit 2022.

Dit vertaalt zich in een integraal samenhangend programmatische aanpak met een decentrale uitvoering (bijvoorbeeld infrastructuuraanpassingen door wegbeheerders) een regionale uitvoering en een centrale uitvoering in Limburg (bijvoorbeeld de Verkeersactieve school). De uitvoeringsprogramma’s op de drie schaalniveaus (lokaal, regionaal, provinciaal) worden door de provincie, RMO’s, gemeenten, Politie eenheid Limburg en ROVL geprogrammeerd. Daarin hebben alle partners de ruimte om enerzijds per project/onderwerp nog specifiekere doelstellingen op te nemen en anderzijds de mogelijkheid om individuele uitkomsten uit o.a.de risicoanalyse op te nemen. Ieder vanuit zijn eigen rol en verantwoordelijkheid. Bij het opstellen en actueel houden van die uitvoeringsprogramma’s is het strategisch plan verkeersveiligheid Limburg een leidraad, naast de eigen risicoanalyses. Dit SPV Limburg wordt op dit moment door de provincie en de gemeenten opgesteld. Het bevat een samenvatting en overzicht vormt van alle door de Limburgse gemeenten uitgevoerde risicoanalyses Limburgs uitvoeringsprogramma verkeersveiligheid 2023-2026 op hoofdlijnen In dit strategisch plan wordt op hoofdlijnen aangegeven wat we gaan doen in 2023-2026 op basis van de door de gemeenten uitgevoerde risicoanalyses en opgestelde mogelijke maatregelpakketten.

Dit voor zowel de prioritaire thema’s als voor de basisinzet op de verschillende beleidsthema’s van het SPV. In aanvulling daarop formuleren de RMO’s en/of wegbeheerders en ROVL in 2023 eigen uitvoeringsprogramma’s 2023-2026 waarbij de risicoanalyses, maatregelenpakketten en de geformuleerde doelen een leidraad vormen. Daarnaast stelt de Politie, eenheid Limburg samen met de wegbeheerders, een geactualiseerd handhavingsplan op in 2023. Die uitvoeringsprogramma’s vormen gezamenlijk een verdere (gedetailleerde) uitwerking van dit Limburgs uitvoeringsprogramma verkeersveiligheid 2023-2026. In de nog op te stellen uitvoeringsprogramma’s van de RMO’s en/of wegbeheerders en ROVL kan aangegeven worden in hoeverre de doelstellingen behaald kunnen worden of wellicht overtroffen kunnen worden.

36

• Deelfietssysteem De aanbesteding van het deelfietssysteem is gegund aan Arriva. Eind 2022 zijn 9 van de 12 locaties gerealiseerd. Met ingang van 3 januari 2023 kan de deelfiets worden gebruikt. De locaties Zuyderland ziekenhuis en Markt Sittard (Paardestraat) zijn begin 2023 gerealiseerd en in gebruik. Voor de locatie nabij Ligne vindt een interne beleidsafweging plaats over de (on)mogelijkheden voor het plaatsen van een deelfietsstalling in dit gebied. Uitgevoerde infrastructurele werkzaamheden (IBOR-BSW) In 2022 zijn diverse infrastructurele projecten opgestart, voorbereid en uitgevoerd. Onderstaand een overzicht: Uitgevoerd en opgeleverd: - Everstraat – Veeweg Einighausen - Windraak Munstergeleen Voorbereid en naar verwachting klaar voor uitvoering (in 2023): - Graetheide (uitvoering reeds gestart) - Gulicksestraat Sittard - Kapellerweg Sittard - Parkeerplaats in de Camp Sittard - Heerlenerweg Sittard - Hemelsley Sittard - Elsbeek Geleen - Rozenlaan e.o. Geleen, - Sittarderweg Munstergeleen - Vredeslaan en Vrijheidslaan Limbricht Conform planning voorbereiding gestart in 2022, verdere voorbereiding in 2023: - Wilhelminastraat – Engelenkampstraat Sittard - Parklaan Sittard - De Wieër Sittard - Rijksweg Noord Sittard - Proeftuin Zeeheldenbuurt Geleen - Norbertijnenstraat inclusief parkeerplaats en Joden- en Leurstraat Geleen - Bovenstraat, Dr.

Nolensstraat en De Gronckelstraat Limbricht Daarnaast zijn er, in het kader van de 1e tranche Investeringsimpuls SPV, diverse verkeersveiligheidsmaatregelen getroffen op zowel 30, 50- als 60 km wegen binnen onze gemeente. Masterplan openbare ruimte Oud-Geleen Op basis van het in 2021 vastgestelde Masterplan openbare ruimte Oud-Geleen, worden de op te pakken projecten, de komende jaren uitgevoerd als onderdeel van de onderhouds- en vervangingsprojecten (IBOR/BSW), maar de extra kosten daarnaast ook via te verwerven subsidies afgedekt. Met het IBOR-BSW project Norbertijnenstraat inclusief PP, Joden- en Leurstraat Geleen, waarvan in 2022 de voorbereiding is gestart, wordt invulling gegeven aan het Masterplan openbare ruimte Oud-Geleen.

-

• Overig In de raadsvergadering van 9 november 2022 is de Mobiliteitsaanpak Sittard-Geleen vastgesteld. Met deze Mobiliteitsaanpak richten we ons op het meer ruimte en ruimtelijke kwaliteit bieden van duurzame en gezonde mobiliteitsvormen (wandelen, fietsen, openbaar vervoer en deelmobiliteit). Hiermee werken we aan het uitbouwen van een duurzaam (qua ruimte en uitstoot) mobiliteitssysteem. Zo hoeven inwoners,

37

-

-

als bewuste keuze of omdat ze geen mogelijkheid hebben, steeds minder afhankelijk te zijn van een (eigen) auto. Door aan dit mobiliteitssysteem te werken, dragen we bij aan alle drie de veerkrachten: o sociale veerkracht: we scheppen voorwaarden zodat inwoners elkaar kunnen ontmoeten, aan hun gezondheid kunnen werken en bevorderen we een meer inclusieve samenleving o economische veerkracht: we dragen bij aan bredere multimodale bereikbaarheid van werklocaties o ecologische veerkracht: we dragen bij aan het mogelijk maken van een energietransitie Aan de ontsluiting van de nieuwbouwwijk Nieuw Absbroek en de duurzame inrichting van de infrastructuur Rijksweg Geleen (tussen Geleenbeeklaan en de Middenweg) is door het ministerie van Binnenlandse Zaken een subsidie toegekend van € 1.587.523 incl. BTW. Voor deze subsidie geldt dat de bouw van de eerste woningen binnen 3-5 jaar moet zijn gestart en dat minimaal 50% van de woningen betaalbaar moet zijn. Ten behoeve van het kosteneffectief en risicogestuurd uitvoeren van maatregelen die de verkeersinfrastructuur verkeersveiliger maken, hebben wij vanuit het ministerie van Infrastructuur & Waterstaat een subsidie toegekend gekregen van € 354.215 excl.. BTW.

Wie en/of wat hadden we daarvoor nodig? Door de ligging aan een internationaal netwerk van wegen, spoorlijnen, buisleidingen en waterwegen vormt onze gemeente een belangrijk logistiek knooppunt voor de regio. Om het optimale te bereiken op het gebied van mobiliteit en infrastructuur is het noodzakelijk dat we samenwerken met de gemeenten binnen en buiten Limburg, Provincie, Rijkswaterstaat, ProRail, en andere partners. Maar we hebben ook onze inwoners en bedrijven nodig gehad. Immers alle partijen zijn afhankelijk van en dienstbaar aan de bereikbaarheid, mobiliteit en infrastructuur van onze stad en zijn daarmee belangrijke doelgroepen. En iedereen kan op eigen wijze een bijdrage hieraan leveren. Bijvoorbeeld door ideeën aan te dragen, het goede voorbeeld te geven en door elkaar aan te spreken op onjuist (verkeers-)gedrag. Wat heeft het gekost? bedragen x € 1.000

Begroting voor wijziging Begroting na wijziging Rekening Resultaat 2022 2022 2022 2022

Baten

4.618

5.417

6.366

948

Lasten

-26.420

-29.600

-29.180

419

Saldo Baten en Lasten

-21.801

-24.183

-22.815

1.368

Onttrekkingen

70

1.024

936

-88

Toevoegingen

0

-131

-131

0

Saldo Reserves

2 VERKEER, VERVOER EN WATERSTAAT

70

893

806

-88

-21.731

-23.289

-22.009

1.280

Analyse resultaat De budgetten in dit programma zijn besteed aan het op niveau houden van de bereikbaarheid van SittardGeleen over de weg, het spoor en het water. Er resulteert een positief resultaat. De verschillen in baten en lasten worden o.a. veroorzaakt door niet begrote activiteiten/werkzaamheden zoals herstellingen asfalt en elementen door aannemers inzake kabels en leidingen met inkomsten nutsbedrijven en de aanleg van glasvezelnetwerk. Daarnaast zijn de lasten lager door het niet aanwenden van het extra energiebudget voor de openbare verlichting. Bij de bestemmingsvoorstellen wordt voorgesteld om dit budget te bestemmen voor de energiebijstelling 2023.

38

Wie heeft mee betaald? Omdat dit programma veelal onze gemeentegrenzen overstijgt, dragen onze partners op diverse terreinen bij in de kosten. Het gaat hier dan om de Provincie, Rijkswaterstaat, ProRail en – indien van toepassing – het bedrijfsleven. Wat hebben we niet gedaan en wat betekent dit? De in de programmabegroting omschreven werkzaamheden, acties en ontwikkelingen zijn in 2022 uitgevoerd en worden in 2023 voortgezet. Beleidsindicatoren Taakveld 2. Verkeer en vervoer

Naam indicator

Eenheid

Ziekenhuisopname na % verkeersongeval

Waarde 6,9

Gerelateerde beleidsnota’s Fietsbeleidsplan Meer op de fiets in Sittard-Geleen 2008 Mobiliteitsbeeld 2012 Mobiliteitsplan 2013 Onderhoud kapitaalgoederen openbare ruimte 2020-2023 IBOR beleidsplan 2016-2026 Mobiliteitsvisie Zuid-Limburg 2020 Masterplan openbare ruimte Oud-Geleen

39

Periode

Waarde

Periode

2020

5,9

2021

2.1.4 PROGRAMMA 3 ECONOMIE “Wij willen een duurzame economie als basis voor duurzame werkgelegenheid en kansen voor iedereen en waarin welzijn, gezondheid en leefbaarheid in evenwicht zijn.” Sittard-Geleen heeft een sterk economisch profiel met de Brightlands Chemelot Campus, de Chemelot-site, logistiek knooppunt Holtum, de automotive industrie en de zorgsector. Ook het midden- en kleinbedrijf is in onze gemeente sterk vertegenwoordigd, vooral de sectoren bouw, detailhandel/horeca, zorg en commerciële dienstverlening. Via het programma Economie willen we ons samen met het bedrijfsleven, kennis- en onderzoeksinstellingen inzetten voor een sterke economie. We faciliteren (startende) ondernemers en bedrijven en we proberen op regionaal niveau met het acquisitieoverleg van de provincie Limburg en het LIOF, nieuwe bedrijven te werven. Overigens is ook de vrijetijdseconomie onderdeel van dit programma. Tenslotte hebben we een belangrijke taak in de ontwikkeling c.q. herstructurering van bedrijventerreinen en de ontwikkeling van de centra. Bij de uitvoering van ons gemeentelijk economische beleid verliezen we de leefbaarheid en veiligheid van onze inwoners niet uit het oog. Het programma kent de volgende taakvelden: 3.1. Economische ontwikkeling 3.2. Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.3. Bedrijfsloket en bedrijfsregelingen 3.4.

Economische promotie Wat wilden we bereiken? Met het programma Economie willen we op de middellange termijn: • Bouwen aan een duurzame en toekomstbestendige economie • Een evenwichtige balans vinden tussen leefbaarheid en economie • Een economie die arbeidskansen biedt aan iedereen Wat hebben we gedaan om dit te bereiken? Om de doelstellingen uit het programma te bereiken, hebben we in 2022 de volgende (voorbereidende) werkzaamheden en acties in gang gezet. • Chemelot Circular Hub Binnen de samenwerkingsstructuur van de Chemelot Circular Hub is verder gewerkt aan de uitvoering en realisatie van de doelen zoals opgenomen in het CEAP (Circular Economic Action Plan). De uitvoering verloopt langs vier zogenoemde pijlers (innovatie, human capital, infrastructuur en circulaire samenleving). Voor iedere pijler zijn ambassadeurs aangewezen. Gemeente Sittard-Geleen is hierin ambassadeur voor de pijler circulaire samenleving. In de afgelopen periode is in relatie tot de pijler circulaire samenleving te melden dat een intentieovereenkomst GL1 getekend is, een subsidie Syschemic verkregen is en het Bright Festival in Geleen plaatsgevonden heeft. In de pijler circulaire samenleving is ook aandacht voor andere lopende trajecten zoals het warmtenet Zuid-Limburg, het instellen van een omgevingsfonds voor de omgeving van Chemelot en burgerparticipatie en omgevingsmanagement.

40

• MKB Betrouwbare en effectieve gemeentelijke dienstverlening en de ontwikkeling naar een flexibele en meedenkende overheid is een belangrijk speerpunt, zowel beleidsmatig als in de directe dienstverlening. Dit zorgt voor vertrouwen en een goede basis voor samenwerking tussen overheid en ondernemers. Het team Economische Ontwikkeling en in het bijzonder het ondernemerscontact heeft een spilfunctie in het contact met ondernemers en de continuïteit van dienstverlening aan ondernemers. In de uitvoering van de centrale dienstverlening wordt intensief samengewerkt met partijen met aanbod en dienstverlening voor ondernemers, waaronder Stadslabs Sittard-Geleen, Centrummanagement, Streetwise, KVK, Starterscentrum, IMK (Instituut voor Midden- en Kleinbedrijf) en Compound group (Parkmanagement). Een belangrijk deel van de dienstverlening in 2022 heeft in het teken gestaan van kanaliseren en adequaat oppakken en doorleiden van Corona gerelateerde vragen. Voor het MKB was 2022 een jaar van herstel na Corona en een jaar waarin de veranderende economie een prominente rol heeft gekregen als gevolg van de opgaven rondom verduurzaming en specifiek de energietransitie, digitalisering en het aanhoudende personeelstekort. Voor herstel van het MKB na Corona heeft de gemeenteraad in 2022 een breed maatregelenpakket voor ondernemers vastgesteld.