CConstaterende datSimpelveld
Koppel je AI →
Document · PDF

6. Bijlage 1 Omgevingsvisie Simpelveld

Commissie Leefomgeving 19 november 2026, gemeente SimpelveldBij agendapunt: Raadsvoorstel 26-49 Omgevingsvisie Simpelveld26.568 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

4.2.4 ERFGOED EN GEMEENSCHAP ALS DRAGERS VAN IDENTITEIT 4.2.4.1 Inleiding Simpelveld beschikt over sterke historische en sociale dragers, met het Romeinse erfgoed, de Miljoenenlijn, monumentale kloosters en een rijk verenigingsleven als herkenbare bronnen van identiteit. We maken die kwaliteiten zichtbaarder en beleefbaarder, benutten ons erfgoed actief door herbestemming en profilering, en versterken ons verenigingsleven. 4.2.4.2 Erfgoed als herkenbare identiteit Erfgoed als ruimtelijke drager De geschiedenis van Simpelveld is geen los verhaal naast de leefomgeving, maar een kwaliteit die zichtbaar richting geeft aan dorpen, landschap en ontwikkellocaties. Het Romeinse verleden, het stoomtreinerfgoed, historische dorpsstructuren en karakteristieke gebouwen vormen samen een herkenbare laag in de gemeente. Daarom gebruiken we erfgoed als ruimtelijke drager bij nieuwe plannen en kwaliteitsverbetering. Ontwerp, inrichting en planvorming moeten sterker voortbouwen op historische structuren, zichtbare sporen en cultuurhistorische samenhang. Het Romeinse verhaal als geheel Het Romeinse erfgoed van Simpelveld en Bocholtz heeft bovenlokale betekenis. Niet één vondst of locatie staat centraal; het gaat om het bredere Romeinse landschap, waarin bewoning, begraving, wegen, kalkovens en verhalen met elkaar samenhangen.

We werken daarom aan een zichtbaar Romeins erfgoedlandschap, met recreatieve routes, markeringen, informatiepunten en herkenbare plekken. We verbinden dit verhaal aan initiatieven als het Archeopark en de Dame van Simpelveld. De Miljoenenlijn als cultuurhistorisch profiel De Miljoenenlijn, het stationsgebied en het spoorerfgoed geven Simpelveld een eigen cultuurhistorisch profiel dat direct zichtbaar en beleefbaar is. Het station, de museale functie, het spoorpark en de historische wagons vormen samen een sterke drager voor identiteit, maar ook voor ontmoeting en verblijf. We bouwen deze lijn verder uit met partners als de Stichting Zuid-Limburgse Stoomtrein Maatschappij (ZLSM) en de provincie, koppelen het stationsgebied sterker aan centrum en recreatieve routes, en benutten het spoorerfgoed voor de ruimtelijke en toeristische profilering van Simpelveld. Monumenten en nieuw gebruik Monumenten, kerken, kloosters, historische hoeves, kasteel De Bongard en andere beeldbepalende panden dragen de geschiedenis van Simpelveld zichtbaar in zich en geven karakter aan de kernen en het buitengebied. Hun betekenis blijft het sterkst wanneer behoud wordt verbonden aan een passende nieuwe functie en een zorgvuldige inpassing. We zetten daarom actief in op herbestemming, herstel en hergebruik van erfgoed.

We koppelen dit waar passend aan nieuwe functies als wonen, cultuur, verblijf of ondernemerschap, en geven beeldbepalende gebouwen een stevige plek in de ontwikkeling van de centra en de openbare ruimte. Erfgoed zichtbaar in het dagelijks leven Erfgoed krijgt pas echt betekenis wanneer inwoners en bezoekers het herkennen, begrijpen en er een band mee kunnen opbouwen. Erfgoed moet niet alleen beschermd worden, maar ook herkenbaar worden gemaakt in de openbare ruimte, via routes, verhalen en publieksactiviteiten. Daarmee versterken we tegelijk onze identiteit, de leefbaarheid en de beleving voorbezoekers. Daarom maken we erfgoed zichtbaar en 34 35 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD ©JOHN KREUKNIET 35 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD 37 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD beleefbaar in de openbare ruimte, bijvoorbeeld met markeringen, verhalenplekken, groene accenten en passende programmering. Daarbij werken we samen met lokale erfgoedpartijen, musea, ondernemers en verenigingen. 4.2.4.3 Actief verenigingsleven Verenigingsleven als drager van gemeenschap Het verenigingsleven is in Simpelveld en Bocholtz veel meer dan vrijetijdsbesteding. Het verenigingsleven, van voetbal tot fanfare, maakt dorpen levendig: het brengt mensen samen, houdt inwoners actief en versterkt de binding met de gemeenschap.

Juist in een kleinschalige gemeente zijn sport, cultuur en vrijwilligersinitiatieven onmisbaar voor de leefbaarheid en de identiteit. Daarom koesteren we het verenigingsleven als dragende kracht van onze kernen en verbinden we het aan de bredere opgave om dorpen leefbaar, gezond, betrokken en samenhangend te houden. Toekomstbestendige verenigingen Veel verenigingen zijn van grote betekenis voor het dorp, maar staan onder druk: leden en vrijwilligers worden ouder, jongeren stromen minder vanzelfsprekend in en de organisatie wordt zwaarder. Toekomstbestendigheid vraagt daarom niet alleen betrokken vrijwilligers, maar ook nieuwe vormen van samenwerking en een scherpere organisatie. We helpen verenigingen vernieuwen en continuïteit houden, onder meer door kennis te delen en samenwerking, gedeeld gebruik of samengaan mogelijk te maken. Zo blijft het lokale netwerk sterk en beter passend bij de schaal en toekomst van Simpelveld. Passende accommodaties en sterke ontmoetingsplekken Een vitaal verenigingsleven vraagt om accommodaties die goed functioneren, uitnodigend zijn en tegen beperkte beheerskosten kunnen worden geëxploiteerd. In de kernen Simpelveld en Bocholtz moet de accommodatiestructuur het dorpsleven blijven dragen, met goede plekken voor sport, gemeenschap, jeugd en ontmoeting.

We sturen op een kwalitatief sterke en toekomstbestendige accommodatiestructuur, met adequaat onderhoud, gerichte investeringen en een slimme bundeling van gebruik. Waar nodig grijpen we gericht in om strategische plekken voor ontmoeting, activiteit en verenigingsleven te behouden of verder te ontwikkelen. Vrijwilligerskracht vernieuwen en verbreden Vrijwilligerswerk blijft de motor voor veel activiteiten in Simpelveld, maar vraagt in deze tijd om nieuwe vormen van betrokkenheid. Niet iedereen wil of kan zich langdurig verbinden aan een activiteit, terwijl dorpen wel mensen nodig hebben die initiatief nemen, iets organiseren of praktisch bijdragen. Daarom maken we vrijwillige inzet eigentijdser en toegankelijker, ondersteunen we bewoners die initiatief nemen en zorgen we dat meer inwoners kunnen meedoen. Daarbij maken we het voor nieuwe generaties aantrekkelijker om mee te doen, met waardering, makkelijke instap en minder praktische drempels bij terugkerende activiteiten. Sport, cultuur en ontmoeting voor iedereen Een sterk verenigingsleven werkt pas echt als inwoners op een laagdrempelige manier kunnen meedoen. Deelname aan sport, cultuur, maatschappelijke activiteiten en buurtactiviteiten vergroot de gezondheid, het zelfvertrouwen, sociale contacten en de binding met het dorp. Dat geldt voor jong en oud, en juist ook voor inwoners voor wie meedoen minder vanzelfsprekend is.

Daarom maken we activiteiten breed toegankelijk en ondersteunen we initiatieven die sport, cultuur en ontmoeting dichterbij brengen, vooral voor jeugd, ouderen en inwoners die extra nabijheid of ondersteuning nodig hebben. Samen bouwen aan sterke dorpsnetwerken De kracht van Simpelveld ligt in de combinatie van verenigingen, bewonersinitiatieven, maatschappelijke organisaties en informele netwerken. Die samenwerking is nodig om voorzieningen, activiteiten en gemeenschapsvorming ook op langere termijn sterk te houden. We werken daarom aan hechte dorpsnetwerken waarin verenigingen, vrijwilligers, scholen, bibliotheek, jeugd- en welzijnsorganisaties en andere lokale partners elkaar beter weten te vinden. Ook betrekken we verenigingen en belangenorganisaties actief bij relevante ontwikkelingen, zodat de kracht van de gemeenschap zichtbaar doorwerkt in ons beleid en onze projecten. 36 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD 37 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD THEMATISCHE KAART EEN TOEKOMSTBESTENDIG LANDSCHAP Schaal 1:25.000 LEGENDA 4.3 LOKALE SCHAKEL IN EEN INNOVATIEVE REGIO 4.3.1 INLEIDING Het regionale economische perspectief draait om Parkstad als euregionale kenniscorridor, met sterke verbindingen tussen Parkstad, Aken en de tussenliggende werklocaties. Het gaat ook om talentontwikkeling en een complementaire woon- en arbeidsmarkt.

Simpelveld onderscheidt zich binnen de euregionale kennis-as Parkstad-Aken als een kleinschalige woonwerkgemeente die haar grensligging, vakmanschap en recreatief profiel daarvoor inzet. 4.3.2 LOKALE KRACHT IN EEN GRENSOVERSTIJGENDE REGIO 4.3.2.1 Inleiding Simpelveld ligt nabij krachtige regionale kennisnetwerken, campussen en onderwijsclusters, maar onderscheidt zich vooral door de mogelijkheid om die regionale innovatie te verbinden aan kleinschalige, concrete bedrijvigheid. We sluiten sterker aan op de euregionale kennis-as. In Simpelveld vertalen we dat naar ruimte voor makers en ondernemers op plekken waar dat past: in de kernen en op bestaande werklocaties, met bedrijvigheid die ruimtelijk goed landt en de leefbaarheid niet onder druk zet. Toerisme is een belangrijke inkomstenbron voor een kleine gemeente als Simpelveld, maar de leefbaarheid gaat voor. Zet in op innovatie in samenwerking op economisch gebied met Aken en Heerlen. 38 39 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD „ Afstemmingskader: Lokale schakel in een innovatieve regio 39 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD 4.3.2.2 Ambacht in een innovatieve regio Aanhaken op de kennis-as Simpelveld wil sterker meebewegen met de economische ontwikkeling op de as Parkstad–Aken.

De groei van campussen, kennisclusters en euregionale samenwerking biedt ook voor een kleine gemeente kansen, mits die regionaal en euregionaal goed is aangesloten en lokaal herkenbaar wordt vertaald. Ook ontwikkelingen zoals de Einstein Telescope kunnen daarbij kansen bieden voor kennis, werk en profilering. We richten onze ruimtelijk-economische keuzes daarom op een betere verbinding met de regionale kennisinfrastructuur, belangrijke werklocaties en groeiclusters in Parkstad en de Euregio, zodat inwoners en ondernemers beter kunnen profiteren van die ontwikkeling. Innovatie landen in de lokale economie De meerwaarde van de kenniscorridor voor Simpelveld zit vooral in het ruimtelijk-economisch inspelen op regionale kennisnetwerken, en in de toepassing van die kennis in de dagelijkse economie. Digitalisering, slimme dienstverlening en nieuwe technieken kunnen juist de lokale economie vernieuwen, van zorg en bezoekerssector tot landbouw, detailhandel en dienstverlening. We werken daarom met de stadsregio Parkstad en andere regionale partners aan een praktische vertaling van innovatie naar het midden- en kleinbedrijf (mkb) en lokale initiatieven, zodat regionale kennisontwikkeling ook zichtbaar wordt in Simpelveldse bedrijven, voorzieningen en verdienmodellen.

Ruimte voor makers en starters Vakmanschap, ambacht en kleinschalig ondernemerschap passen bij het profiel van Simpelveld en vormen een van de pijlers van de strategische visie Simpelveld 2040. Juist in een innovatieve regio is er behoefte aan plekken waar makers, zzp'ers en startende ondernemers hun bedrijf kunnen opbouwen en laten groeien. We geven die bedrijvigheid ruimte op flexibele centrumlocaties en in leegstaande panden. Daar kunnen gedeelde werkplekken, ateliers en kleinschalige bedrijfsruimten ontstaan, met laagdrempelige ondersteuning voor initiatiefnemers. We maken meer ruimte voor mengvormen van werken, leren en ambacht in bestaande panden, oude gebouwen en op centrumlocaties. Daarbij zorgen we voor duidelijke procedures, een toegankelijk aanspreekpunt en begeleiding waar nodig, zodat initiatieven sneller en beter kunnen opbloeien. Leren, talen en talentontwikkeling Een sterke kenniscorridor vraagt niet alleen om bereikbare campussen, maar ook om ‘handige handen’ die kunnen maken wat ‘knappe koppen’ verzinnen. Daarbij zijn scale-ups (bedrijven die schaalvergroten) nog belangrijker dan start-ups (bedrijven die net starten). Voor Simpelveld betekent dit dat we werk en ondernemerschap versterken met vakmanschap, technische vaardigheden, meertaligheid en een levenlangontwikkelen.

We werken met Parkstad, onderwijsinstellingen, ondernemers en arbeidsmarktpartners aan een betere aansluiting tussen onderwijs, ondernemerschap en regionale groeisectoren, met ruimte voor praktijkplekken rond ambacht, restauratie, hergebruik en wijkontwikkeling. Zo helpen we inwoners en bedrijven om beter verbonden te raken met de kansen van de euregionale economie, ook over de grens richting Duitsland. Bereikbaarheid als economische voorwaarde De kenniscorridor functioneert alleen goed als ook de verbindingen goed zijn. Voor Simpelveld gaat het daarbij om zowel fysieke als digitale aansluiting op Parkstad, Aken en de bredere Euregio. We zetten daarom in op een betere aanhaking op hoogwaardige ontwikkelingen in het openbaar vervoer (HOV) tussen Heerlen en Aken (zie de themakaart 'Lokale schakel in een innovatieve regio' aan het eind van deze paragraaf ), sterkere verbindingen richting Duitsland en een goede aansluiting op regionale mobiliteitsnetwerken. Daarnaast versterken we de digitale zichtbaarheid en bereikbaarheid van ondernemers en locaties, zodat Simpelveld economisch beter vindbaar en verbonden wordt. Een herkenbare positie in de Euregio Simpelveld kan zich binnen de kenniscorridor onderscheiden door zijn ligging tussen Parkstad, Heuvelland en Aken te koppelen aan een eigen profiel van kleinschaligheid, kwaliteit en ondernemerschap.

Een duidelijke positionering helpt om bedrijven, bewoners, bezoekers en investeringen beter aan de gemeente te binden. Daarom werken we aan een sterker economisch verhaal richting de regionale en Duitse markt, waarin gezamenlijke profilering en herkenbare dragers elkaar versterken. Daarbij organiseren we ondernemers, gemeente en partners rond een gedeelde koers en uitvoeringskracht. 40 41 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD 4.3.2.3 Toekomstbestendige bedrijvigheid op de juiste plek Passende bedrijvigheid op de juiste plek Simpelveld wil werklocaties versterken op een schaal en in een profiel, die passen bij de gemeente. Daarbij bouwen we voort op een economische structuur waarin kleinschalig ondernemerschap, lokale dienstverlening, horeca, recreatie en ambacht een belangrijke rol spelen. Werklocaties moeten economische ruimte bieden op een manier die de omgeving leefbaar houdt, herkenbaar maakt en ruimtelijke kwaliteit toevoegt. We geven voorrang aan functies die aansluiten bij het Simpelveldse profiel en toetsen ruimtevragen steeds op hun lokale meerwaarde, inpasbaarheid en toekomstbestendigheid. Lokaal handelen, regionaal afstemmen Werklocaties in Simpelveld staan niet op zichzelf, maar maken deel uit van een regionale economische structuur in Parkstad en de Euregio.

We stemmen nieuwe ontwikkelingen af met regionale partners, benutten eerst de kracht van bestaande locaties en locaties langs de provinciale wegen en kijken pas daarna naar aanvullende ruimte of verplaatsing. Tegelijk blijven we investeren in ons lokale ondernemersklimaat, onder meer via bedrijvencontacten, samenwerking tussen ondernemers en instrumenten die gezamenlijke uitvoeringskracht versterken. 4.3.2.4 Toekomstbestendige bedrijvigheid in de maat van het landschap Bocholtzerweg toekomstbestendig vernieuwen Het bedrijventerrein Bocholtzerweg blijft een belangrijke geconcentreerde werklocatie, maar vraagt wel een gerichte kwaliteitsimpuls. De opgave is de openbare ruimte toekomstbestendiger te maken, de uitstraling te verbeteren en het terrein af te stemmen op de economische en ruimtelijke koers van Simpelveld. We werken daar samen met ondernemers en partners aan. Daarbij beoordelen we nieuwe ontwikkelingen steeds op hun bijdrage aan ruimtelijke kwaliteit, bereikbaarheid en klimaatbestendigheid. We houden bovendien oog voor de strategische positie van deze locatie binnen de bredere regionale economie. Blauw-groene kwaliteit op het terrein Een toekomstbestendig bedrijventerrein vraagt om meer dan alleen functionele bedrijfsruimte.

Aan de rand van het beekdal willen we Bocholtzerweg zo vernieuwen dat klimaatadaptatie en vergroening direct bijdragen aan een beter bruikbaar terrein. Dat betekent dat we water, groen en verharding bewuster op elkaar afstemmen, zodat het terrein meer water kan opvangen, koeler wordt en minder stenig oogt. Daarom stimuleren we een blauw-groene inrichting van kavels en openbare ruimte. Water kan daar beter infiltreren en vertraagd afstromen, terwijl schaduw, bomen en landschappelijk passende erfafscheidingen het terrein robuuster en aantrekkelijker maken. Waar de ligging in het beekdal, de wateropgave of regionale economische ontwikkelingen daarom vragen, wegen we ook verdergaande scenario’s mee, zoals gedeeltelijke herontwikkeling, functiewijziging of verplaatsing van bedrijvigheid. Daarbij kijken we per locatie welke invulling het best past bij de omgeving, de milieuruimte en de toekomst van het terrein, zodat economische dynamiek hand in hand gaat met ruimtelijke verbetering. In de maat van het landschap Bedrijvigheid moet in Simpelveld zorgvuldig worden ingepast in een kwetsbaar en kleinschalig landschap. Dat vraagt om aandacht voor hoogte, materialisering, zichtlijnen en de overgang tussen werklocatie en omgeving. We sturen daarom op een ruimtelijke vormgeving die aansluit bij het dorpse en landschappelijke karakter van de gemeente.

Bij vernieuwing, uitbreiding en herinrichting wegen we steeds mee hoe bebouwing, opslag, parkeren en terreinranden bijdragen aan een rustig, leesbaar en verzorgd geheel. Samen werken aan uitvoeringskracht De kwaliteitsverbetering van werklocaties vraagt om samenwerking en afstemming tussen gemeente, ondernemers, gebruikers en regionale partners. Alleen dan kunnen investeringen in openbare ruimte, klimaatadaptatie, energie, bereikbaarheid en het profiel van het terrein als één samenhangende kwaliteitsverbetering worden opgepakt. We werken daarom gebiedsgericht samen aan het toekomstbestendig maken van de werklocaties. 41 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD 4.3.3 GRENSGEMEENTE ALS SCHAKEL IN EEN EUREGIONAAL MOBILITEITSSYSTEEM 4.3.3.1 Inleiding Simpelveld ligt tussen Parkstad, het Heuvelland en Aken. Inwoners reizen dagelijks binnen deze regio voor werk, onderwijs, zorg en voorzieningen. Daarom werken we aan goede en veilige verbindingen tussen Simpelveld, Bocholtz, Heerlen, Aken en de omliggende dorpen. We geven daarbij meer ruimte aan lopen, fietsen en openbaar vervoer en zorgen voor goede aansluitingen tussen verschillende vervoersmiddelen. Ook versterken we de verbindingen over de grens en de bereikbaarheid van Bocholtz als grenskern. Zo maken we belangrijke bestemmingen in de regio gemakkelijker en duurzamer bereikbaar.

4.3.3.2 Centraal in de Euregio tussen Parkstad, Heuvelland en Aken Schakel tussen Parkstad, Heuvelland en Aken Simpelveld ligt op een uitzonderlijke plek tussen Parkstad, het Heuvelland en Aken. Die ligging geeft de gemeente kansen om wonen, werken, recreatie en voorzieningen sterker te verbinden aan een bredere euregionale context. We positioneren Simpelveld daarom nadrukkelijk als schakelgemeente in het grensgebied. In onze ruimtelijke keuzes en profilering zoeken we steeds de samenhang met Parkstad, het Duitse achterland en de bredere Euregio, en de grotere euregionale ontwikkelrichting. Bocholtz als herkenbare grenskern Bocholtz heeft binnen Simpelveld een bijzondere rol als dorp aan de grens. Daarom bouwen we Bocholtz verder uit als herkenbare grenskern, met een dorpshart dat basisvoorzieningen, kleinschalig ondernemerschap en verblijfskwaliteit samenbrengt. Daarbij versterken we de zichtbaarheid van Bocholtz richting Duitsland, verbeteren we de bereikbaarheid richting Avantis en koppelen we ruimtelijke ingrepen in het dorp bewust aan haar ligging, identiteit en rol in het grensgebied. Een Romeins villalandschap over de grens Het Romeinse erfgoed vormt een krachtige schakel tussen Simpelveld, Bocholtz en Aken. Het verhaal houdt niet op bij de landsgrens, maar ligt juist verankerd in een gedeeld villalandschap met routes, vondsten en historische plekken aan beide zijden.

We ontwikkelen dit grensgebied daarom als samenhangend Romeins erfgoedlandschap, met ruimte voor het Archeopark, tweetalige beleving en koppelingen aan de Via Belgica, de Römerstrasse en andere routes. Ook zetten we in op herkenbare ankers, zoals de sarcofaag van de Dame van Simpelveld, de villa Dellender/ Butterweide en andere Romeinse vindplaatsen en verhalen in het grenslandschap. Aanvullende voorzieningen en bestemmingen De kracht van de euregionale ligging zit ook in complementariteit. De kernen Simpelveld en Bocholtz hoeven niet ieder op zichzelf het volledige voorzieningenniveau te dragen, zolang de kernen samen met Parkstad en Aken een goed bereikbaar en logisch geheel vormen. Daarom houden we de basis in onze eigen dorpen sterk en verbinden we die gericht met bovenlokale functies in de regio, van voorzieningen en onderwijs tot cultuur, werkmilieus en bezoekersstromen. Zo versterken we zowel de lokale leefbaarheid als de positie van Simpelveld binnen een bredere 30-minutenregio, waarin belangrijke bestemmingen binnen ongeveer een half uur bereikbaar zijn. Grensoverstijgende samenwerking als vaste werkwijze De grenspositie krijgt pas echt betekenis als zij doorwerkt in samenwerking en uitvoering.

Voor dit thema zijn losse projecten daarom niet genoeg; het is nodig een structurele manier van werken te ontwikkelen met partners in de stadsregio Parkstad, de provincie, het Duitse achterland, ondernemers en erfgoed- en recreatieorganisaties. Daarom bouwen we aan duurzame euregionale samenwerking met nabijgelegen Duitse kernen zoals Orsbach en Laurensberg, zodat bereikbaarheid, erfgoed, toeristische profilering, voorzieningen en economische kansen in samenhang worden opgepakt. Daarbij koppelen we lokale projecten in de kernen Simpelveld en Bocholtz telkens aan grotere regionale programma’s. 4.3.3.3 Dagelijkse verbindingen over de grens Dagelijkse bereikbaarheid over de grens Simpelveld wil dat dagelijkse bestemmingen in Parkstad, Aken en het Duitse achterland voor inwoners vlot en logisch bereikbaar zijn. Voor 42 43 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD een grensgemeente gaat het daarbij om werk, onderwijs, zorg, cultuur en voorzieningen, maar ook om de verplaatsingen van alledag tussen dorp, regio en grens. We vertalen de euregionale 30-minutenregio daarom naar een Simpelveldse schaal, met sterke verbindingen tussen Simpelveld, Bocholtz, Heerlen en Aken en met aandacht voor duurzame vervoerskeuzes in de hele mobiliteitsketen.

We sluiten aan bij de studie naar een hoogwaardige verbinding voor het openbaar vervoer (HOV) tussen Parkstad en Aken (zie de themakaart 'Lokale schakel in een innovatieve regio' aan het eind van deze paragraaf ). Daarnaast hebben we ook aandacht voor grensroutes zoals de Akerweg en Orsbacherweg. Fijnmazige dagelijkse routes Een goed ‘daily urban system’ begint met korte, veilige en aantrekkelijke routes naar voorzieningen, haltes, scholen en werkplekken. In Simpelveld vraagt dat om een fijnmazig netwerk waarin lopen en fietsen vanzelfsprekende schakels worden in de dagelijkse mobiliteit, ook tussen de kernen Simpelveld en Bocholtz en richting regionale routes. We werken daarom vanuit het STOMP-principe. Dit betekent dat Stappen (lopen), Trappen (fietsen) en Openbaar Vervoer meer prioriteit krijgen dan ‘Mobility as a Service’ en Privéauto. Zo werken we aan een comfortabel fietsnetwerk, sterke wandelverbindingen en veilige schoolroutes. We maken de dagelijkse routenetwerken completer, toegankelijker en sociaal veiliger, en zorgen dat zij beter aansluiten op recreatieve routes. Daarbij geven we extra aandacht aan verkeersveiligheid, vooral in de dorpsharten, schoolomgevingen en op routes tussen de kernen. Alternatieve route voor landbouwverkeer Ook het landbouwverkeer vraagt om een betere ruimtelijke inpassing in het mobiliteitsnetwerk.

Op dit moment loopt de verbinding tussen het agrarische achterland en Parkstad noodgedwongen via het dorpshart van Simpelveld. Dat leidt tot spanning met verblijfskwaliteit, verkeersveiligheid en leefbaarheid in de kern. Daarom onderzoeken we samen met de provincie Limburg een alternatieve route voor landbouwverkeer langs de N281 (zie de themakaart 'Lokale schakel in een innovatieve regio' aan het eind van deze paragraaf ). Bij de uitwerking van deze route is de bereikbaarheid voor agrariërs een belangrijk uitgangspunt. Deze uitwerking is afhankelijk van medewerking van de provincie Limburg. Een veilige en goed ingepaste route voor landbouwverkeer is een belangrijke voorwaarde om de leefbaarheid en verblijfskwaliteit in het dorpshart te verbeteren. Deelmobiliteit in de keten Voor veel dagelijkse ritten ligt de kracht in de combinatie van vervoerswijzen. Deelmobiliteit kan daarbij een praktische schakel vormen tussen woonomgeving, centra, werklocaties en regionale ov-verbindingen. We bouwen daarom stapsgewijs aan mobiliteitshubs en deelconcepten die passen bij de schaal van Simpelveld, met mogelijke locaties bij het station, in het centrum en in Bocholtz. Samen met de stadsregio Parkstad, de provincie en Zuid-Limburg Bereikbaar versterken we zo de keten van fiets, ov en gedeeld vervoer.

Daarbij kijken we ook naar betere directe verbindingen tussen de kernen Simpelveld en Bocholtz. Betrouwbaar en toegankelijk openbaar vervoer Goede grensoverschrijdende bereikbaarheid vraagt om openbaar vervoer dat betrouwbaar, comfortabel en toegankelijk is, van halte tot eindbestemming. Voor Simpelveld gaat het daarbij om sterke busverbindingen, goede toeleidende routes en een slimme aantakking op regionale en euregionale systemen zoals de Drielandentrein en de corridor Heerlen–Aken. Daarom verbeteren we haltes en looproutes, vooral voor minder mobiele inwoners en bezoekers. Met Arriva, de provincie, Parkstad en Zuid-Limburg Bereikbaar werken we aan een betere ov-keten en sluiten we aan bij regionale afspraken over concessies, ticketing en netwerksamenhang. 4.3.4 RECREATIEF KNOOPPUNT TUSSEN PARKSTAD, AKEN EN HEUVELLAND 4.3.4.1 Inleiding Simpelveld heeft een sterke recreatieve uitgangspositie tussen Parkstad, Aken en het Heuvelland. Het heuvellandschap, de Miljoenenlijn en Romeins erfgoed, zijn herkenbare recreatieve dragers. We versterken die positie door het stationsgebied beter te verbinden met de dorpsharten, recreatieve routes en verblijfsfuncties, zodat zij meer als één samenhangend recreatief systeem werken.

Zo kiezen we voor een kleinschalig recreatief profiel dat bezoekers langer vasthoudt, lokale bestedingen vergroot en past bij de leefbaarheid en schaal van Simpelveld en Bocholtz. 43 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD 45 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD 4.3.4.2 Recreatief knooppunt Een herkenbaar profiel Simpelveld kiest op het gebied van 'leisure' (ontspanning en vermaak) voor een kleinschalig en onderscheidend profiel dat past bij het landschap, de dorpen en de schaal van de gemeente. Juist de combinatie van rust, reliëf en gastvrijheid maakt de gemeente aantrekkelijk als bestemming binnen Parkstad en het Heuvelland, en als ontspannen poort naar het Heuvelland. We zetten daarom, zoals ook de strategische visie Simpelveld 2040 vraagt, in op kwaliteit boven kwantiteit, met een herkenbare profilering van Simpelveld en Bocholtz en met recreatie die de leefbaarheid van de kernen versterkt in plaats van onder druk zet. Stationsgebied als recreatieve poort De stationsomgeving van de Miljoenenlijn is de sterkste toeristische hotspot van Simpelveld, maar de kwaliteit en samenhang van deze plek kunnen duidelijk sterker. Hier ligt de kans om recreanten beter te ontvangen, langer vast te houden en vanzelfsprekender door te leiden naar het centrum en het landschap.

We ontwikkelen het stationsgebied daarom samen met onder meer de ZLSM, de provincie Limburg en andere partners door tot een uitnodigend knooppunt. We verbeteren de openbare ruimte rond het stationsgebied, zodat bezoekers er prettiger verblijven en recreatieve routes sterker verbonden worden met horeca en centrumfuncties. Dit doen we altijd binnen de kaders van het historische spoorwegerfgoed van de Miljoenenlijn. Routes die bezoekers door Simpelveld leiden Een sterk recreatief profiel vraagt om een goed verbonden netwerk dat bezoekers daadwerkelijk door de gemeente beweegt. In Simpelveld betekent dat betere verbindingen tussen centrum, station, Hulsveld, Bocholtz en het buitengebied, en een logische aansluiting op regionale en grensoverschrijdende netwerken. Daarbij versterken we groene verbindingen die het buitengebied, het beekdal en de kernen beter met elkaar verbinden voor wandelaars en fietsers. We zetten daarom in op samenhangende wandel- en fietsstructuren die aansluiten op onder meer de Parkstadroute, Kalkbaan, het Heuvelland en de bestaande fiets- en wandelknooppuntennetwerken. Ook waarderen we uitzichtpunt Huls op als kleinschalige verblijfsplek, zodat het landschap van Simpelveld hier beter beleefbaar wordt (zie de themakaart 'Lokale schakel in een innovatieve regio' aan het eind van deze paragraaf ).

Uitgangspunt is daarbij altijd dat recreatieve routes ook van waarde zijn voor alledaags gebruik van bewoners. 4.3.4.3 Simpelveld als herkenbare bestemming Erfgoed en landschap als één beleving Het toeristisch profiel van Simpelveld is het sterkst waar het landschap en het erfgoed elkaar versterken. De Miljoenenlijn, het Romeinse verleden, het heuvellandschap en de historische dorpsstructuren moeten daarom niet als losse bestemmingen worden benaderd, maar als onderdelen van één groter verhaal. We maken van erfgoed en landschap één herkenbare beleving, met verhaallijnen die terugkomen in routes, startpunten, informatie en publieksactiviteiten. Daarbij krijgt Bocholtz ruimte voor het Romeinse verhaal en Simpelveld voor de stoomtrein- en stationsbeleving, zodat beide kernen een eigen maar samenhangend profiel ontwikkelen. Ondernemers en lokale ketens versterken Een herkenbare bestemming ontstaat pas echt wanneer ondernemers, producenten en instellingen samen één beleefbaar aanbod vormen. In Simpelveld ontstaan die kansen wanneer verblijf, streekproducten, evenementen en recreatief aanbod samen één beleefbaar geheel vormen. We nemen als gemeente vooral een stimulerende en verbindende rol: we brengen partijen bijeen, ondersteunen gezamenlijke profilering en helpen sterke concepten mogelijk te maken.

Daarbij werken we samen met ondernemers, horeca- en verblijfsaanbieders, het Land van Kalk, Visit Zuid-Limburg en andere partners aan een gastvrij en economisch houdbaar leisureprofiel. Langer verblijf en meer bestedingen De recreatieve opgave van Simpelveld is niet alleen om bezoekers te trekken, maar ook om hen langer vast te houden en meer aanleiding te geven om in de gemeente te verblijven en te besteden. Daarvoor moeten de centra aantrekkelijker worden als plekken waar bezoekers graag blijven, met goede horeca, passende overnachtingsmogelijkheden en een betere verbinding tussen trekkers en voorzieningen. Daarom faciliteren we de opwaardering van bestaande verblijfsaccommodaties en geven we ruimte aan kleinschalige nieuwe concepten, zolang zij passen bij de identiteit van plek en landschap en de economische vitaliteit van de kernen versterken. 44 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD 45 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD THEMATISCHE KAART LOKALE SCHAKEL IN EEN INNOVATIEVE REGIO Schaal 1:25.000 LEGENDA 4.4 EEN TOEKOMSTBESTENDIG LANDSCHAP 4.4.1 INLEIDING De regionale koers zet in op een toekomstbestendig Limburgs landschap, waarin beekdalen, verduurzaming en een herkenbare samenhang van landschap en landgebruik richtinggevend zijn. Voor Simpelveld landt die koers in het Eyserbeekdal, het heuvellandschap en een verduurzamingsopgave die past bij dorp en landschap.

4.4.2 HET BEEKDAL ALS BASIS 4.4.2.1 Inleiding De ruimtelijke logica van Simpelveld begint bij het systeem van beekdalen, hellingen, hoogteverschillen en de ondergrond. Dit heeft het grondgebruik mogelijk gemaakt en het landschap in de loop der eeuwen gevormd. Tegelijkertijd is die logica soms ook niet onderkend; zo kreeg het water te weinig ruimte. We nemen daarom water en bodem sturend als vertrekpunt voor ruimtelijke keuzes, geven beekdalen en watersystemen meer ruimte voor buffering en infiltratie, en wegen ook in de ondergrond functies en risico’s van meet af aan zorgvuldig mee. Breng het oude heuvellandschap met hagen en bosjes terug in het buitengebied en de weilanden. Maak het makkelijker om duurzame energievormen te gebruiken, zoals warmtepompen en zonnepanelen. 46 47 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD „ Afstemmingskader: Een toekomstbestendig landschap 47 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD 4.4.2.2 Water en bodem sturend Water en bodem sturend In Simpelveld laten we het water- en bodemsysteem nadrukkelijk richting geven aan ruimtelijke keuzes. Het beekdal, de hoogteverschillen en de slecht infiltrerende ondergrond maken dat niet iedere plek dezelfde ontwikkelruimte heeft.

Nieuwe woningbouw, herinrichting en andere ruimtelijke ingrepen moeten daarom aantoonbaar passen bij de natuurlijke condities van bodem, afstroming en waterveiligheid. We baseren keuzes op stresstesten, waterkaarten en gebiedskenmerken, en voorkomen dat wateroverlast of droogte wordt afgewenteld op andere plekken of op volgende generaties. Van vasthouden tot vertraagd afvoeren De kern van ons waterbeleid is dat regenwater zo lang mogelijk in het systeem wordt vastgehouden. We sturen daarom consequent op vasthouden, bergen en pas als laatste afvoeren, met maatwerk per locatie en zonder het riool onnodig te belasten. In Simpelveld betekent dat: bovenstrooms water vasthouden en laten infiltreren waar dat kan, water remmen op hellingen door afstroming te vertragen en in lagere delen ruimte maken voor waterbuffers en veilige afvoer (zie de themakaart 'Een toekomstbestendig landschap' aan het eind van deze paragraaf ). Op hellingen en in de overgang van plateau naar beekdal beperken we de afstroming met passend landgebruik, vergroening en kleinschalige buffers. Daarmee bouwen we aan een klimaatrobuust watersysteem dat beter bestand is tegen piekbuien én droge perioden. De beek weer ruimte geven De Eyserbeek, de Bocholtzerbeek en hun dalen zijn niet alleen afvoerstructuren, maar ook dragende onderdelen van het ruimtelijk systeem van Simpelveld.

Juist door beken meer ruimte te geven, hun natuurlijke karakter te versterken en water weer zichtbaarder te maken, kunnen we wateroverlast beperken en tegelijk ruimtelijke kwaliteit toevoegen. Daarom zetten we in op beekherstel: we geven de beken meer ruimte en versterken hun natuurlijke karakter (zie de themakaart 'Een toekomstbestendig landschap' aan het eind van deze paragraaf ). Dat doen we met herstelmaatregelen in en langs het beekdal, met beplanting, buffering en waar passend renaturering in en aan de kernen, zoals rond de Markt en langs de Eyserbeek. Klimaatbestendige kernen Ook in de kernen moet water veel meer onderdeel worden van de inrichting van de openbare ruimte. In Simpelveld en Bocholtz richten we kwetsbare plekken klimaatrobuuster in. Regenwater wordt waar mogelijk afgekoppeld en gescheiden afgevoerd, met lokale opvang in buffers en wadi’s. Daarmee beperken we wateroverlast, ontlasten we de riolering en maken we de leefomgeving groener en gezonder. Daarom benutten we herstructurering, straatvernieuwing en nieuwbouw om hemelwater beter op te vangen, minder te verharden en water en groen slimmer met elkaar te verbinden. Bodemkwaliteit en waterkwaliteit beschermen Een toekomstbestendig watersysteem vraagt niet alleen ruimte voor water, maar ook een gezonde bodem en goede waterkwaliteit.

In het Heuvelland raken erosie, verdroging, landbouw, natuur en waterbeheer direct aan elkaar. Daarom beschermen we de sponswerking van bodem en landschap, verbeteren we waar nodig de kwaliteit van water en grondwater en houden we rekening met kwetsbare bronnen en beschermingsgebieden. We sturen op zorgvuldig grondgebruik, beperken verontreiniging en koppelen maatregelen voor waterkwaliteit, ecologie en bodemherstel waar mogelijk aan elkaar. Samen sturen en gericht uitvoeren De wateropgave kunnen we als gemeente niet alleen dragen. Het systeem houdt zich niet aan gemeentegrenzen en vraagt om samenwerking met de stadsregio Parkstad, Waterschap Limburg, WML, WBL en waar nodig ook grensoverschrijdende partners. Tegelijkertijd vraagt goed waterbeleid om betere data, stresstesten en een duidelijke uitvoeringsagenda. We werken daarom programmatisch en gebiedsgericht, benutten regionale instrumenten en vertalen die naar concrete keuzes in het omgevingsplan, herinrichtingsprojecten en uitvoeringsmaatregelen zoals Water in Balans en lokale knelpuntlocaties. 48 49 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD 4.4.2.3 Ondergrond in balans Ondergrond als sturende laag De ondergrond van Simpelveld is een volwaardige sturende laag in de ruimtelijke ordening. In de ondergrond komen veel ruimteclaims samen.

Er moet ruimte zijn voor waterbuffering, kabels en leidingen en warmte, terwijl ook archeologische waarden, bodemkwaliteit en bouwtechnische geschiktheid vroeg moeten worden meegewogen. Daarom bekijken we bovengrond en ondergrond vanaf het begin in samenhang. We maken ruimtelijke keuzes op basis van gebiedskenmerken, beperken onnodige bodemafdekking en zorgen dat toekomstige claims onder maaiveld tijdig worden meegewogen in plannen voor woningbouw, herinrichting en infrastructuur. Ruimte reserveren voor netten en leidingen De energietransitie, digitalisering en groeiende druk op nutsvoorzieningen vragen in toenemende mate om ruimte onder het maaiveld. Ook in Simpelveld moeten we de ondergrond steeds beter ordenen, omdat energie-infrastructuur, warmteoplossingen, waterstructuren en andere ondergrondse netwerken vaker om dezelfde ruimte vragen. We reserveren daarom vroegtijdig ruimte voor deze systemen en stemmen lokale keuzes af met netbeheerders, waterbedrijven, Stadsregio Parkstad en provincie. Zo voorkomen we dat ontwikkelingen vastlopen doordat de ondergrond pas laat in beeld komt. Drinkwater en grondwater beschermen Grondwater en drinkwater zijn harde randvoorwaarden voor ruimtelijke ontwikkeling. In een tijd van droogte, klimaatverandering en toenemende ruimteclaims kan niet alles overal meer.

Zeker in en rond grondwaterbeschermingsgebieden moeten functies passen bij de kwetsbaarheid van bodem en grondwater (zie de themakaart 'Een toekomstbestendig landschap' aan het eind van deze paragraaf ). We beschermen daarom grondwaterlichamen en drinkwaterbelangen expliciet in onze ruimtelijke afwegingen. Ook werken we conform provinciale regimes voor grondwaterbescherming en boringsvrije zones. Verder voorkomen we dat nieuwe functies structureel risico’s op verontreiniging of uitputting vergroten. Bodemenergie met zorg inpassen De ondergrond biedt Simpelveld ook kansen. Vooral bodemenergie, warmte-koudeopslag en andere bodemgebonden warmteoplossingen kunnen bijdragen aan een haalbare lokale warmtetransitie, zeker in de gebouwde omgeving. Die potentie benutten we, maar niet zonder een goede afweging. We beoordelen bodemgebonden warmteoplossingen steeds als onderdeel van het bredere ondergrondse systeem, waarin drinkwater, waterhuishouding, kabels en leidingen, toekomstige energievraag en andere functies elkaar kunnen beïnvloeden. Zo sturen we op doelmatige inzet van bodemenergie, zonder nieuwe conflicten in de ondergrond te organiseren. Rekening houden met mijnverleden en draagkracht Bij nieuwe ontwikkelingen houden we expliciet rekening met de technische geschiktheid van de bodem en, waar relevant, met de regionale bodem- en mijnbouwhistorie.

In delen van Zuid-Limburg kunnen verzakkingsrisico’s, ondergrondse instabiliteit en een beperkte infiltratiecapaciteit rechtstreeks doorwerken in wat waar veilig en verantwoord kan. Hoewel de grootschalige mijnbouw niet in Simpelveld zelf heeft plaatsgevonden, zijn er wel degelijk ondergrondse structuren die van invloed zijn op onze bodem. We gebruiken daarom zoals gezegd actuele kaarten, stresstesten en bodemgegevens bij locatiekeuzes en ontwerp, zodat ontwikkelingen beter aansluiten op de draagkracht van de ondergrond en geen nieuwe kwetsbaarheden creëren. Archeologie vroeg meenemen Ook archeologische waarden maken deel uit van de ondergrond en vragen een volwaardige plaats in de ruimtelijke afweging. In Simpelveld is de bodem niet alleen technisch, maar ook historisch geladen. We nemen zoals eerder aangegeven archeologische verwachtingen daarom vroeg mee in planvorming, sturen waar mogelijk op behoud in situ en gebruiken kaarten, planregels en gefaseerd onderzoek om initiatiefnemers tijdig duidelijkheid te geven. 49 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD 4.4.3 NATUUR EN LANDBOUW IN EEN HERKENBAAR LANDSCHAP 4.4.3.1 Inleiding Het Heuvelland, de beekdalen, het agrarisch cultuurlandschap en het rijke erfgoed geven Simpelveld een sterk herkenbare identiteit, waarin landschap, natuur en landbouw onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.

Ook de strategische visie Simpelveld 2040 gaat ervan uit dat landbouw en natuur hand in hand gaan. We versterken die samenhang door de landschappelijke kwaliteit en beleefbaarheid te vergroten, landbouw toekomstbestendig te ontwikkelen en cultuurhistorische elementen te beschermen. 4.4.3.2 Landschap als drager van Simpelveld Landschap leidend Simpelveld ontwikkelt zich vanuit en met de kwaliteiten van het Simpelveld ontwikkelt zich vanuit en met de kwaliteiten van het heuvellandschap. Bewoners geven ook aan dat zij het landschap enorm waarderen. De identiteit van het Simpelveldse landschap met zijn beekdalen, hellingen, dorpsranden en hoogteverschillen bepalen waar ontwikkeling past en in welke vorm. Daarmee gaat landschap niet alleen over hoe een gebied eruitziet, maar ook over waar en hoe wonen, recreatie, natuur en leefbaarheid een plek krijgen. Daarom hanteren we het uitgangspunt ‘landschap leidend’ bij alles wat de ruimte verandert. Initiatieven moeten aantoonbaar bijdragen aan een landschap dat kwalitatief sterk, leesbaar en toekomstbestendig is. Een toekomstbestendig landschap behoudt zijn karakteristieke structuren en landschappelijke samenhang, biedt ruimte aan gebruik en beheer en is bestand tegen klimaatverandering en wateroverlast. Het landschap is van iedereen, zowel van bewoners als van bezoekers en ondernemers.

Sterke dorpsranden De overgangen tussen kernen en buitengebied zijn in Simpelveld cruciaal voor de herkenbaarheid van het landschap. Juist aan de dorpsranden wordt zichtbaar of nieuwe ontwikkelingen de maat van het heuvelland respecteren. Daarom passen we uitbreidingen, erven en kernranden zorgvuldig in het landschap in. Streekeigen beplanting, zoals hoogstamboomgaarden, hagen, knotbomen en erfbeplanting, helpt om die overgang sterker en herkenbaarder te maken. Bij het aanbrengen van bomen en beplanting langs verbindingen met het buitengebied wegen we de verkeersveiligheid van alle weggebruikers mee, waaronder het landbouwverkeer. Zo versterken we het dorpse karakter van Simpelveld, Bocholtz en de kleinere buurtschappen en voorkomen we dat kernen hard of willekeurig in het landschap eindigen. Herstel van karakteristieke elementen Het Zuid-Limburgse cultuurlandschap ontleent zijn kracht aan een fijnmazig netwerk van historische elementen. Karakteristieke landschapselementen zijn niet alleen erfgoed, maar maken het landschap ook ecologisch sterker, waterrobuuster en beter beleefbaar. Dat geldt voor de karakteristieke structuren van het Heuvelland, zoals graften, holle wegen, houtwallen, beekbeplanting en boomgaarden. We werken aan herstel en versterking van deze structuren, met voorrang op plekken waar de landschappelijke samenhang is verzwakt.

Daarbij zorgen we dat landschapsherstel niet alleen de cultuurhistorie versterkt, maar ook bijdraagt aan ecologische kwaliteit, klimaatadaptatie en een robuuster gebied. Groenblauwe lijnen tot in de kern Het landschap van Simpelveld houdt niet op bij de bebouwde kom. Ook in de kernen willen we de landschappelijke onderlegger zichtbaarder en beleefbaarder maken, zodat groen, water en verblijfskwaliteit elkaar versterken. Daarom trekken we het landschap verder de dorpen in. We vergroenen stenige buurten en maken de verbinding tussen centrum, beekdal en buitengebied herkenbaarder, met voldoende groeiruimte voor bomen en beplanting. Daarbij is de verbinding van de Markt met Oude Molen, Eyserbeek en Hellingbos een richtinggevend voorbeeld voor verdere uitwerking in de openbare ruimte. Ook in Bocholtz benutten we kansen om groenblauwe lijnen, onder meer richting kasteel De Bongard, beter beleefbaar te maken. Openheid en reliëf beschermen Niet ieder deel van het landschap vraagt dezelfde ingreep. We kiezen per landschapstype voor maatwerk. Zo willen we op flauwe hellingen en in open agrarische delen de openheid en het reliëf leesbaar houden, terwijl we op andere plekken bosontwikkeling, haagstructuren of laanherstel stimuleren.

We beschermen bovendien groene buffers tussen kernen, 50 51 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD zodat verstedelijking niet aaneengroeit. Nieuwe functies zijn alleen passend wanneer zij de kernkwaliteiten van het Nationaal Landschap en de groenblauwe mantel behouden of versterken. Samen werken aan een beleefbaar landschap Een sterk landschap ontstaat door een goed beheer, en in samenwerking met belanghebbenden. Voor het onderhoud en herstel van het cultuurlandschap zijn agrariërs, natuur- en landschapsorganisaties, grondeigenaren, het Land van Kalk, de stadsregio Parkstad en de provincie onmisbare partners. We verbinden daarom bescherming van het landschap aan concrete uitvoeringsprojecten, gezamenlijke beheerafspraken en een betere beleefbaarheid van het landschap. 4.4.3.3 Ruimte voor natuur en ecologische samenhang Ecologische kwaliteit als eigen waarde Hellingbossen, graslanden, beekzones, graften, holle wegen, boomgaarden, bermen en groene dorpsranden vormen samen leefgebied voor planten en dieren. Ook akkers met onderzaai, kruidenrijke akkerranden en strokenteelt kunnen bijdragen aan de biodiversiteit. We beschermen en versterken zulke landschapselementen als ecologisch netwerk, met aandacht voor kwetsbare habitats, beschermde soorten en de draagkracht van het gebied.

Bij ruimtelijke ontwikkelingen kijken we daarom niet alleen naar beeldkwaliteit, maar ook naar leefgebied, soortenbescherming en natuurbeheer. Natura 2000 De Natura 2000-waarden rond de Kunderberg en Putberg vragen om extra zorgvuldigheid bij ruimtelijke keuzes in het buitengebied. Deze gebieden maken deel uit van een kwetsbaar hellinglandschap met kalkgraslanden, kalkbossen, graften en holle wegen (zie de themakaart 'Een toekomstbestendig landschap' aan het eind van deze paragraaf ). We beschermen deze waarden niet alleen binnen de begrenzing van Natura 2000, maar kijken ook naar ontwikkelingen in de omgeving die daarop invloed kunnen hebben. Bij nieuwe functies, landbouwontwikkeling, recreatieve druk of andere ruimtelijke ingrepen moet daarom vroegtijdig getoetst worden op effecten zoals stikstofdepositie, inspoeling van meststoffen of verdroging in het Natura2000-gebied. Voor het uitvoeren van een project of het verrichten van een activiteit dat/die een nadelig effect kan hebben op de kwaliteit van het Natura 2000-gebied moet een ‘omgevingsvergunning Natura 2000-activiteit’ worden aangevraagd bij de provincie. Zo wordt geborgd dat ontwikkeling alleen plaatsvindt wanneer de kwetsbare natuurwaarden behouden blijven of worden versterkt. Leefgebieden beter verbinden De grootste natuurwinst ligt in het herstellen van samenhang.

Versnippering maakt natuur kwetsbaar, zeker in een kleinschalig heuvellandschap waar beekdalen, hellingen, landbouwgronden en kernen dicht op elkaar liggen. Daarom zorgen we dat natuurgebieden en leefgebieden beter op elkaar aansluiten. Beekdalen, hellingbossen, dorpsranden en buitengebied worden verbonden via ecologische schakels, stapstenen en corridors. Daarbij sluiten we aan op bovenlokale kaders zoals het Natuurnetwerk Nederland en de Groenblauwe Mantel (zie de themakaart 'Een toekomstbestendig landschap' aan het eind van deze paragraaf ). We benutten hagen, houtwallen, bermen, taluds en beekbegeleidende beplanting als verbindende structuren. Biodivers groen in en rond de kernen Ook binnen de kernen krijgt natuur meer ruimte. We bouwen voort op het Groenstructuurplan door openbaar groen ecologisch waardevoller te maken. Dat betekent minder eenvormige plantsoenen en meer groen dat past bij de plek, met bloemrijk gras, sterke boomstructuren, schaduw en voldoende groeiruimte. Dat is belangrijk want een groenblauw netwerk in Simpelveld en Bocholtz draagt niet alleen bij aan de soortenrijkdom van plant en dier, maar ook aan koelte, gezondheid en verblijfskwaliteit voor de mens. Ecologische aandacht bij ontwikkelplekken Bij grotere ontwikkelplekken nemen we ecologische waarden vroeg mee.

Dat geldt bijvoorbeeld voor de stationsomgeving en de zones rond de Miljoenenlijn, waar recreatieve, cultuurhistorische en ecologische kwaliteiten samenkomen. Zo bestaan er rond de Miljoenenlijn biotopen die uniek zijn voor dit type infrastructuur. Bermen, taluds en groene randen kunnen in veel gebieden bijdragen aan droge ecologische verbindingen, mits inrichting en beheer daarop worden afgestemd. Zo voorkomen we dat gebiedsontwikkeling ten koste gaat van bestaande natuurwaarden, en benutten we projecten juist om biodiversiteit te versterken. 51 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD Natuurherstel met beheer en partners Natuurontwikkeling vraagt om beheer, continuïteit en samenwerking. We werken met de partijen die het landschap beheren, gebruiken en mede ontwikkelen aan natuurherstel. Samen versterken we de biodiversiteit en herstellen we de landschapselementen, graslanden, bosranden en groene verbindingen die daarvoor nodig zijn. Waar nieuwe functies of gebieds- ontwikkelingen aan de orde zijn, vragen we om ecologische meerwaarde en voorkomen we dat kwetsbare natuur verder versnippert. Zo verbinden we natuurherstel met andere gebiedsopgaven, zonder dat natuur onder- geschikt wordt aan landschap, landbouw, klimaatadaptatie of leefbaarheid.

4.4.3.4 Landbouw als drager van het landschap Landbouw als drager van het buitengebied Agrarische bedrijven beheren een groot deel van het cultuurlandschap en zijn direct van invloed op de kwaliteit van landschap, bodem, water en leefomgeving. Een positieve bijdrage van agrariërs aan landschap, water, natuur en energie is daarbij een integraal onderdeel van deze koers. Daarom geven we landbouw een volwaardige plaats in onze omgevingsvisie, als economische sector en als beheerder van het landelijk gebied. We werken aan een koers waarin landbouwontwikkeling bijdraagt aan een sterker landschap en een vitaal buitengebied. Sociale veiligheid is ook een van de belangrijke aspecten bij de inrichting van het buitengebied. Boeren benaderen we daarbij als gebiedspartners, binnen de provinciale kaders voor het landelijk gebied. Ruimte voor maatwerk en bedrijfsontwikkeling Toekomstbestendige landbouw vraagt in Simpelveld om maatwerk per bedrijf en per locatie. De sector is relatief kleinschalig opgebouwd. Daardoor verschilt de ontwikkelruimte per plek en wordt die mede bepaald door de percelen, de erven, de bestaande bebouwing en de landschappelijke gevoeligheid van de omgeving. Daarom geven we agrarische bedrijven ruimte voor een ontwikkelpad dat past bij hun situatie.

Dat kan gaan om consolideren, verbreden of verduurzamen en ook om uitbreiding mits dat ruimtelijk verantwoord is en bijdraagt aan de gebiedskwaliteiten. Bedrijfsontwikkeling is breder dan schaalvergroting alleen. Daaronder vallen ook investeringen in dierenwelzijn, biosecurity, klimaatadaptatie, emissiereductie en mestopslag, ook wanneer het aantal dieren niet toeneemt. Daarbij hebben we nadrukkelijk oog voor jonge agrariërs, bedrijfsopvolging en langjarige continuïteit. Boeren met bodem en water mee De landbouw in Simpelveld beweegt mee met de verschillen tussen plateaus, hellingen en beekdalen in het landschap. In dit reliëfrijke gebied werken keuzes op het land en op het erf direct door in erosie, uitspoeling, waterkwaliteit en biodiversiteit. Daarom sturen we op landbouw die past bij bodem en watersysteem. Dat vraagt om een landbouwpraktijk die het gebied groener, waterrobuuster en minder kwetsbaar maakt, bijvoorbeeld door groenblauwe dooradering, behoud van grasland, herstel van graften en brongerichte maatregelen op kwetsbare locaties. Samen met agrariërs en gebiedspartners koppelen we de landbouwtransitie aan water-, natuur- en landschapsdoelen. Grensoverstijgend samenwerken aan landbouw, water en natuur De landbouwopgaven in Simpelveld houden niet op bij de gemeente- of landsgrens.

Waterstromen, bodemkwaliteit, natuurverbindingen, teelten en landschapsbeheer maken deel uit van een groter grenslandschap richting Aken, Parkstad en het Heuvelland. Daarom zoeken we nadrukkelijk samenwerking met agrariërs, gebiedspartners, buurgemeenten, provincie en Duitse partners. Zo kunnen we kennis delen, maatregelen rond water, erosie, biodiversiteit en landschapselementen beter op elkaar afstemmen en waar mogelijk werken aan meer samenhang in regels en uitvoering. Daarmee versterken we de positie van boeren als beheerder van een gedeeld landschap, en voorkomen we onvoorspelbaarheid of tegenstrijdige maatregelen in het grensgebied. Verbreding als sterke economische basis Voor een houdbaar agrarisch verdienmodel zijn er naast de primaire productie meerdere ontwikkelpaden mogelijk, mits dat passend is binnen de gebiedskwaliteiten. Agrarische bedrijven kunnen economisch sterker en maatschappelijk zichtbaarder worden wanneer zij hun bedrijfsvoering verbinden met streekproducten, recreatief-toeristisch aanbod, zorg en de beleving van bezoekers. We ondersteunen daarom verbrede bedrijfsvoering die past bij het landschap en de schaal van onze gemeente, zoals hoevetoerisme, kamperen bij de boer, zorgfuncties en agrotoerisme. Samen met ondernemers en partners zoals het Land van Kalk versterken we de verbinding tussen landbouw, gastvrijheid en het profiel van Simpelveld.

52 53 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD 53 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD Korte ketens en circulaire landbouw De landbouw van de toekomst in Simpelveld bouwt ook op kortere ketens en slimmere kringlopen. Er blijft meer waarde in de regio wanneer voedselproductie regionaal wordt georganiseerd, reststromen beter worden benut en boeren, verwerkers en afnemers nauwer samenwerken. We zetten daarom in op korte ketens, circulaire materiaalkringlopen en nieuwe verbindingen tussen landbouw en lokale economie. Daarbij sluiten we aan op Parkstadbrede ontwikkelingen rond circulaire economie, en stimuleren we initiatieven die productie en verkoop dichter bij elkaar brengen. Nieuwe teelten en toekomstbestendige erven De landbouwtransitie biedt ook ruimte voor vernieuwing in teelten, erven en bebouwing. Agroforestry (waarbij bomen en struiken worden gecombineerd met landbouw of veeteelt), voedselbossen, strokenteelt en biobased gewassen kunnen bijdragen aan nieuwe verdienmodellen en tegelijk het landschap, de bodem en de regionale bouwketen versterken. Daarnaast vragen verouderde schuren, leegstand en vrijkomende agrarische bebouwing om een gerichte aanpak. Daarom helpen we erven toekomstbestendig te maken.

Passend hergebruik of herbestemming krijgt ruimte, en samen met provincie en regio pakken we vrijkomende agrarische bebouwing zorgvuldig aan, inclusief sloop waar dat de ruimtelijke kwaliteit versterkt. 4.4.4 VERDUURZAMING OP PASSENDE SCHAAL 4.4.4.1 Inleiding De verduurzamingsopgave van Simpelveld ligt vooral in de gebouwde omgeving, in lokaal inpasbare energieoplossingen en in een zuinig gebruik van ruimte en grondstoffen. We kiezen voor energieopwekking en warmteoplossingen die passen bij het landschap en de schaal van de gemeente. Tegelijk zorgen we voor de benodigde infrastructuur en benutten we bouw, herstructurering en landbouw om circulaire ontwikkeling concreet te maken. 4.4.4.2 Duurzame energie in een passende maat Eerst besparen, dan slimmer opwekken De energietransitie begint in Simpelveld met het terugbrengen van de energievraag. Juist in een gemeente met veel bestaande woningen en maatschappelijk vastgoed ligt daar de grootste en snelste winst. Isolatie, efficiëntere installaties en bewuster energiegebruik verlagen de warmtevraag, beperken woonlasten en maken vervolgstappen beter haalbaar. We sturen daarom op een gemeentebrede besparingsaanpak en koppelen verduurzaming aan natuurlijke momenten zoals onderhoud en woningverbetering.

Bij renovatie en isolatie houden we rekening met soortenbescherming, zodat verduurzaming samengaat met het behoud van beschermde soorten. We ondersteunen inwoners, verenigingen en vastgoedeigenaren actief bij het zetten van uitvoerbare stappen. De gebouwde omgeving als hoofdopgave De kern van de Simpelveldse energieopgave ligt in de gebouwde omgeving. In de gebouwde omgeving komen klimaatdoelen direct samen met betaalbaarheid, gezondheid en leefbaarheid. Daarom bieden we algemene ondersteuning waar dat veel inwoners helpt, en zetten we extra inzet op plekken waar de opgave het grootst of het meest kansrijk is, zoals bij energiearmoede, corporatiebezit, gemeentelijk vastgoed en bewonersinitiatieven. Zonne-energie op logische plekken Voor duurzame opwekking ligt in Simpelveld de grootste potentie bij zonne-energie. We benutten daarom eerst de logische plekken: daken van woningen, maatschappelijk vastgoed, agrarische bebouwing, bedrijven en waar passend ook parkeerterreinen en andere verhardingen. Waar zonne-energie buiten daken aan de orde is, vragen we om zorgvuldig dubbel ruimtegebruik en landschappelijke inpassing. Zo versterken we de opwekking zonder onnodige druk op landschap en landbouw. 54 55 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD Warmte op maat van dorp en woningvoorraad De warmtetransitie vraagt in Simpelveld om maatwerk.

De spreiding van bebouwing, de beperkte woningdichtheid van de kernen en de samenstelling van de woningvoorraad maken vooral individuele en kleinschalig collectieve oplossingen kansrijk. We zetten daarom eerst in op isoleren en daarna op passende overstappen naar hybride of volledig elektrische verwarming, aangevuld met kleinschalige collectieve systemen waar dat technisch mogelijk en economisch haalbaar is. Een robuust en slim energiesysteem De energietransitie is alleen uitvoerbaar als ook het energiesysteem meegroeit. Netcongestie, teruglevering, piekbelasting en de groei van elektrisch vervoer maken dat opwek, verbruik, opslag en infrastructuur veel sterker in samenhang moeten worden benaderd. We werken daarom met de netbeheerder en regionale partners aan netverzwaring, extra transformatorruimte en een slimmere benutting van het elektriciteitsnet. Daarnaast stimuleren we opslag, energiedelen en slimme sturing om vraag en aanbod beter op elkaar te laten aansluiten, zodat nieuwe initiatieven ook daadwerkelijk aangesloten en gebruikt kunnen worden. Bronnenmix met lokale meerwaarde Een toekomstbestendige energievoorziening vraagt om een mix van bronnen die past bij de schaal en het karakter van Simpelveld. Naast zonne- energie kunnen bodemenergie, warmte-koudeopslag en groengas uit reststromen bijdragen aan de lokale energievoorziening.

Dit is afhankelijk van onderzoek, boringsvrije zones, technische haalbaarheid en ruimtelijke inpassing. Ook kleinschalige wind of regionale windenergie blijft alleen bespreekbaar wanneer dit zorgvuldig inpasbaar, technisch haalbaar en maatschappelijk verantwoord is. Daarbij nemen we ook de principes uit Windenergie Parkstad-Zuid mee. We ontwikkelen deze bronnen zorgvuldig, zodat energieprojecten ook landschappelijk goed zijn ingepast en inwoners worden betrokken. Daarbij sturen we erop dat lusten en lasten eerlijker worden verdeeld en dat opbrengsten waar mogelijk in de directe omgeving terechtkomen, bijvoorbeeld via energiedelen of energiegemeenschappen. Gezien de mogelijke komst van de Einsteintelescoop, is er door de invloed van trillingen op dit moment geen ruimte voor windmolens in de gemeente. Mogelijke zoeklocaties voor windenergie zullen zorgvuldig worden afgewogen, wanneer daar in de toekomst toch ruimte voor ontstaat (zie de themakaart 'Een toekomstbestendig landschap' aan het eind van deze paragraaf ). Regionaal samenwerken, lokaal uitvoeren Veel onderdelen van de energietransitie overstijgen de schaal van Simpelveld. Voor opwek, warmte, voldoende netcapaciteit en uitvoering is nauwe samenwerking nodig in Parkstad, Zuid-Limburg en waar relevant de Euregio. Tegelijk moet die samenwerking in Simpelveld landen in concrete projecten en keuzes.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://simpelveld.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/eaf69337-0779-477c-8177-c73784fab5b3?agendaItemId=f189aa60-afa8-40a0-bd0b-1a7b6c9170c0