CConstaterende datSimpelveld
Koppel je AI →
Document · PDF

6. Bijlage 1 Omgevingsvisie Simpelveld

Commissie Leefomgeving 19 november 2026, gemeente SimpelveldBij agendapunt: Raadsvoorstel 26-49 Omgevingsvisie Simpelveld26.568 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

We sluiten daarom actief aan op de RES, de Transitievisie Warmte, Parkstadbrede uitvoeringsprogramma’s en gesprekken met provincie en andere partners. Tegelijk vertalen we die regionale koers naar een uitvoerbare Simpelveldse aanpak voor wijken, maatschappelijk vastgoed, bedrijven en het buitengebied, samen met ondernemers, maatschappelijke organisaties en inwoners. 55 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD 57 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD 4.4.4.3 Circulair bouwen aan onze toekomst Circulair bouwen als nieuwe standaard In Simpelveld benutten we de woningbouw-, herstructurerings- en verduurzamingsopgave om circulair bouwen stap voor stap tot nieuwe standaard te maken. Daarbij staat centraal dat circulair bouwen niet alleen over materialen gaat, maar ook over gebouwen die lang meegaan, aanpasbaar en betaalbaar zijn en bijdragen aan een goede openbare ruimte. Zo versterken circulariteit en leefbaarheid elkaar. Daarom sturen we bij nieuwbouw, renovatie en sloop-nieuwbouw op circulaire materiaalkeuzes, zoals hergebruik en biobased toepassingen, én op woonvormen die op langere termijn bruikbaar blijven. Die inzet verbinden we aan de lokale woonopgave en aan projecten in de kernen. Gebouwen en materialen langer in omloop De bestaande gebouwde omgeving is voor Simpelveld een belangrijke bron van waarde.

Door gebouwen slim te vernieuwen en vrijkomende materialen hoogwaardig te benutten, besparen we grondstoffen en voegen we nieuwe kwaliteit toe aan wijken en dorpscentra. Circulariteit begint daarmee bij zorgvuldig omgaan met wat er al is. Ingrepen in bestaande gebouwen worden zo momenten om materialen langer in gebruik te houden. Bij sloop, renovatie, beheer en herontwikkeling zetten we in op hergebruik, sluiten we aan op regionale initiatieven om bruikbare materialen uit bestaande gebouwen terug te winnen en gebruiken we maatschappelijk vastgoed als zichtbare praktijk voor circulair ontwikkelen. Lokale economie van reparatie en hergebruik De circulaire economie biedt kansen voor een sterkere lokale economie. Ook op kleine schaal kan circulariteit werkgelegenheid, vakmanschap en ondernemerschap opleveren, bijvoorbeeld door materialen te repareren, onderhouden, verwerken, hergebruiken of er nieuwe diensten omheen te ontwikkelen. Dat past goed bij het profiel van Simpelveld. Daarom krijgt circulariteit een duidelijke plek in ons economisch beleid en bij de ontwikkeling van werklocaties. Ook ondersteunen we lokale ondernemers die met hergebruik, grondstoffenbesparing en circulaire diensten nieuwe verdienmodellen ontwikkelen. Landbouw en biobased ketens verbinden In Simpelveld liggen duidelijke koppelkansen tussen landbouw, landschap en circulariteit.

Agrarische bedrijven kunnen een grotere rol spelen in kringlopen van organische reststromen, regionale voedselproductie en de teelt van biobased grondstoffen voor de bouw. Daarmee ontstaat een verbinding tussen verduurzaming van het buitengebied en nieuwe verdienmodellen. Daarom stimuleren we samenwerking tussen landbouw, bouw, overheid en circulaire ondernemers. Waar dat praktisch en financieel haalbaar is, geven we ruimte aan initiatieven die reststromen beter benutten, kringlopen sluiten en biobased materialen onderdeel maken van regionale ketens. Regionaal organiseren en lokaal toepassen Een circulaire economie vraagt om samenhang in de hele keten. De regionale materialenketen moet zo worden georganiseerd dat materialen kunnen worden opgeslagen, verwerkt, gedeeld en opnieuw toegepast. Zo wordt hergebruik zichtbaar in lokale projecten. Voor Simpelveld ligt de kracht in een uitvoerbare koppeling tussen regionale samenwerking en concrete gebiedsontwikkeling. We werken met Parkstad en andere partners aan circulaire ketens, sluiten aan op regionale kennis en voorzieningen en vertalen die naar haalbare keuzes in woningbouw, centrumontwikkeling, maatschappelijk vastgoed en particuliere verduurzaming. Ook via eigen inkoop en aanbesteding geven we circulariteit waar mogelijk een plek in de gemeentelijke uitvoeringspraktijk.

Circulariteit zichtbaar maken in het dagelijks leven Circulariteit krijgt pas echt betekenis als inwoners, maatschappelijke organisaties en bedrijven er in de praktijk mee aan de slag kunnen. Daarvoor moeten inwoners ook in hun bestaande woning en dagelijks gebruik concreet kunnen zien wat circulair handelen betekent, welke ondersteuning beschikbaar is en welke keuzes zij zelf kunnen maken. Zo wordt circulariteit onderdeel van de leefkwaliteit in de kernen. Daarom maken we circulariteit tastbaar met voorbeeldprojecten, duidelijke informatie en ondersteuning bij circulaire verduurzaming. Ook ondersteunen we initiatieven waardoor producten en materialen vaker worden gedeeld, hergebruikt en langer meegaan. 56 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD 57 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD THEMATISCHE KAART EEN TOEKOMSTBESTENDIG LANDSCHAP Schaal 1:25.000 LEGENDA 59 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD 4.5 OMGEVINGSVISIEKAART SIMPELVELD De ambities en gewenste ontwikkelingen voor Simpelveld zijn in de voorgaande paragrafen toegelicht met tekst, beeld en kaartmateriaal. De omgevingsvisiekaart geeft een overzicht van de belangrijkste ruimtelijke ontwikkelingen en laat zien waar we als gemeente naartoe willen. Deze kaart moet worden gezien als een richtinggevende visiekaart, niet als een juridisch bindend bestemmings- of omgevingsplan.

De visie legt geen directe verplichtingen op aan burgers, maar schetst de koers die we willen volgen voor de toekomst van Simpelveld. De omgevingsvisiekaart biedt daarmee een fundament voor verdere gebiedsgerichte uitwerking, zoals beschreven in het volgende hoofdstuk. Het is een instrument om samen met inwoners, bedrijven en partners te werken aan een duurzame, aantrekkelijke en leefbare gemeente. Deze kaart moet worden gezien als een richtinggevende visiekaart ©JOHN KREUKNIET ©JOHN KREUKNIET 58 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD 59 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD OMGEVINGSVISIEKAART SIMPELVELD Schaal 1:25.000 LEGENDA 60 61 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD 05 Gebiedsgerichte uitwerking 5. Gebiedsgerichte uitwerking 5.1 INLEIDING De deelgebieden In hoofdstuk 4 hebben we onze visie en ambities per thema beschreven. Hoe die ambities in de gemeente landen, verschilt echter per gebied. Sommige opgaven spelen vooral op bedrijventerreinen, andere juist in woonwijken, centra of het buitengebied. Daarom werken we in dit hoofdstuk met een gebiedsgerichte benadering. Om de visie ruimtelijk concreet te maken – dus te laten zien waar ontwikkelingen landen - delen we de gemeente in vijf deelgebieden in: › Woonkern › Centrum › Beekdal › Buitengebied › Bedrijventerrein Deze indeling is gebaseerd op de functionele en ruimtelijke kenmerken.

Zo omvat het woongebied verschillende buurten en wijken met ieder een eigen karakter, maar met wonen als gemeenschappelijke hoofdfunctie. Met deze gebiedsgerichte aanpak kunnen we gerichter inspelen op de kwaliteiten, opgaven en ontwikkelkansen van ieder deelgebied. Waar dat nodig is, benoemen we ook de onderlinge verschillen en specifieke accenten. In dit hoofdstuk vertalen we de thematische ambities uit hoofdstuk 4 naar de verschillende deelgebieden. Per gebied werken we daarbij drie onderdelen uit: 1. Karakter - een korte beschrijving van de ruimtelijke kenmerken en kwaliteiten van het gebied. Nieuwe ontwikkelingen moeten daarop aansluiten en de identiteit van het gebied versterken. 2. Koers - de visie en ontwikkelrichting voor het gebied, als ruimtelijke vertaling van de thematische ambities uit hoofdstuk 4. 3. Afwegingskader - een visuele weergave van de koers, waarin de belangrijkste ambities van de toekomstvisie per gebied ten opzichte van elkaar worden gewogen. Hoewel alle ambities van belang zijn, verschillen de accenten per gebied. Met deze gebiedsgerichte uitwerking wordt de omgevingsvisie niet alleen richtinggevend op gemeentelijk niveau, maar ook concreet toepasbaar op het niveau van afzonderlijke gebieden.

61 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD Gebiedsgerichte uitwerking AFWEGINGSKADER Het afwegingskader geeft per deelgebied een visuele en evenwichtige weergave van de ambities. Iedere as in het schema staat voor een ambitie en wordt weergegeven op een schaal met vijf niveaus. › Middelpunt (niveau 3): de ambitie heeft een gemiddelde positie ten opzichte van de omgevingsvisie als geheel. › Hoger niveau (meer naar buiten): de ambitie krijgt in dit gebied extra nadruk. › Lager niveau (meer naar binnen): de ambitie speelt in dit gebied een minder prominente rol dan elders. De verdeling is steeds relatief binnen het betreffende gebied. Meer nadruk op de ene ambitie betekent dus dat een andere ambitie daar relatief minder zwaar weegt. Zo ontstaat een evenwichtige en realistische weging van de verschillende opgaven. Per gebied lichten we toe op welke punten het afwijkt van het gemiddelde. Wanneer extra nadruk op het ene thema samengaat met minder nadruk op een ander, blijft het geheel in balans. We hebben de afwegingskaders samen met bewoners en ondernemers, maatschappelijke organisaties, keten- en regiopartners, ambtenaren, collegeleden en raadsleden ingevuld. De gemiddelde resultaten hebben we hier gebruikt.

Het afwegingskader is een praktisch hulpmiddel bij: › de ontwikkeling van nieuw beleid; › het opstellen van het omgevingsplan; › de beoordeling van nieuwe, buitenplanse, initiatieven. Zo wordt in één oogopslag duidelijk welke ontwikkelrichting per gebied wenselijk is en kunnen beleidskeuzes en ruimtelijke ontwikkelingen gericht en transparant worden afgewogen. 62 63 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD 5.2 WOONKERN 5.2.1 Karakter Inleiding De woonkernen van Simpelveld bestaan uit de dorpen Simpelveld, Bocholtz, exclusief de centra, en een aantal verspreide kernen in het buitengebied, waaronder Baneheide en Bocholtzerheide. Wonen is daar de belangrijkste functie, maar de wijken bieden ook ruimte aan maatschappelijke voorzieningen, zoals scholen, zorg en ontmoetingsplekken. Multifunctionele accommodaties vervullen daarbij een belangrijke rol in het sociale weefsel van de wijken. Hier ontmoeten inwoners elkaar en kunnen zij ondersteuning vinden. Simpelveld Simpelveld is de grootste woonkern van de gemeente. De buurten strekken zich uit rond het dorpshart midden in het dal, langs de loop van de Eyserbeek en tegen de omliggende hellingen, zoals de Huls. Op veel plekken is de relatie met het buitengebied daardoor direct beleefbaar. Bocholtz Bocholtz is een compacte woonkern met een sterk eigen dorps karakter.

Het dorp is kleinschaliger van opzet dan Simpelveld, en heeft een grilliger ruimtelijk profiel. Verspreide kernen De verspreide kernen, zoals Baneheide en Bocholtzerheide, hebben een kleinschaliger en landelijker woonkarakter. Het gaat om buurtschappen en linten die losser van opzet zijn dan de twee hoofdkernen en die nauw verweven zijn met het buitengebied. Het wonen is hier sterk verbonden met rust, ruimte, uitzicht en de nabijheid van het agrarische cultuurlandschap. Hoge snelheden doen afbreuk aan een prettig woon­ en verblijfsklimaat. 63 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD 64 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD KAART DEELGEBIED WOONKERN 65 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD Schaal 1:25.000 LEGENDA 5.2.2 Koers Herstructurering met kwaliteit In de woonkernen benutten we verouderde of minder passende locaties als kans om de woonkwaliteit gericht te verbeteren. Daarbij gaat het om woningen en plekken waar een nieuwe invulling meer kan betekenen voor de buurt als geheel. We zetten daarom in op herstructurering, sloop-nieuwbouw en verduurzaming van woningen. Bovendien werken we aan een klimaatadaptieve herinrichting van de openbare ruimte.

Projecten als Schilterstraat in Simpelveld, Julianastraat in Bocholtz en de woonzorgontwikkeling aan de Schoolstraat-Kloosterhof laten zien hoe vernieuwing kan bijdragen aan beter wonen, meer groen, sociale cohesie en een sterkere buurtstructuur. Passend wonen in iedere kern De woonkernen van Simpelveld vragen om maatwerk per kern. Zoals eerder toegelicht is Simpelveld de grootste woonkern met het grootste dagelijkse voorzieningenaanbod. Bocholtz heeft een compactere, dorpse schaal en vraagt om gerichte versterking van haar woonkwaliteit, leefbaarheid en basisvoorzieningen. Voorzieningen en zorg dichtbij Sterke woonkernen vragen om voorzieningen en ondersteuning op loop- of korte reisafstand. Daarom versterken we in de woonkernen de verbinding tussen wonen, onderwijs, welzijn en zorg. We bouwen in Bocholtz voort op het Integraal Kind Centrum en de doorontwikkeling van d’r Durpswinkel. De sterke nabijheid van eerstelijnszorg en dagelijkse voorzieningen bereiken we onder meer door de woonzorgontwikkeling aan de Schoolstraat- Kloosterhof en het voorzieningencluster bij het Patersplein. Groene en klimaatbestendige buurten De woonkernen van Simpelveld moeten groener, koeler en klimaatbestendiger worden. In veel buurten liggen kansen om stenige straten, pleinen en grasvlakken om te vormen tot aantrekkelijkere en ecologisch sterkere woonomgevingen.

We versterken daarom groene longen in de wijken, vergroenen woonstraten en dorpslinten, en koppelen dat aan wateropvang, verblijfskwaliteit en biodiversiteit. In Simpelveld maken we de relatie met de Eyserbeek en de hellingen beter beleefbaar; in Bocholtz versterken we groene structuren in woonwijken, langs de spoorzone en aan de dorpsranden. Stationsomgeving als poort naar het centrum De stationsomgeving van Simpelveld is een sleutelplek tussen het centrum van Simpelveld en de recreatieve netwerken in de regio. Daarom ontwikkelen we deze locatie verder als herkenbare poort waar bezoekers vanzelf worden doorgeleid naar het centrum. Samen met partners zoals de ZLSM geven we deze entree een sterk en gastvrij profiel. Ook de kleine kernen vitaal In Baneheide en Bocholtzerheide staat het landelijke woonkarakter voorop, met rust, uitzicht en een directe relatie met het agrarische landschap. We bewaken daar de kleinschalige maat en zorgen tegelijkertijd voor een basisniveau van bereikbaarheid, leefbaarheid en ruimtelijke kwaliteit. 65 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD 5.2.3 Afwegingskader Het beekdal als basis In de woonkernen hebben water, verharding en hittestress direct invloed op de leefbaarheid. Daarom trekken we groen en water sterker de dorpen in, maken we de Eyserbeek zichtbaarder en koppelen we herinrichting nadrukkelijk aan klimaatadaptatie.

Deze ambitie krijgt hier een gemiddelde nadruk. Natuur en landbouw in een herkenbaar landschap In de woonkernen gaat deze ambitie vooral om de relatie tussen dorp en landschap. Een groene dorpsrand en doorlopende watergangen en andere landschapselementen moeten het landschap ook in het dagelijkse woonmilieu beleefbaar houden. Natuur en landbouw zijn hier minder sturend dan in het buitengebied of de beekdalen, maar blijven belangrijk voor de kwaliteit van dorpsranden en groene verbindingen de wijken in. Verduurzaming op passende schaal In de woonkernen uit verduurzaming zich het meest concreet in (maatregelen aan) woningen en maatschappelijk vastgoed. We zetten hier in op betere isolatie, gebouwgebonden opwekking (zoals zonnepanelen op daken) en passende warmteoplossingen. Daarnaast stimuleren we de aanleg van laadplekken voor elektrisch vervoer. Omdat de meeste gebouwen en huishoudens zich in de woonkernen bevinden, krijgt verduurzaming hier extra nadruk. Lokale kracht in een grensoverstijgende regio De woonkernen zijn geen primaire werklocaties, maar wel een vanzelfsprekende plek voor kleinschalig ondernemerschap, thuiswerken en aan-huis-gebonden beroepen. Deze ambitie krijgt hier daarom een beperkte nadruk: economische dynamiek is welkom wanneer die past bij het woonmilieu, en dus niet ten koste gaat van de woonkwaliteit, maar het is niet de hoofdopgave van de woongebieden.

Grensgemeente als schakel midden in de Euregio In de woonkernen werkt de euregionale ligging vooral door via dagelijkse grensoverstijgende verplaatsingen. Deze hebben echter geen invloed op de woonkernen als gebied. Recreatief knooppunt tussen Parkstad, Aken en Heuvelland In de woonkernen is recreatie alleen relevant waar routes, entrees en verblijfskwaliteit bijdragen aan het dagelijks woonmilieu. Deze ambitie heeft in de woonkernen daarom een lage prioriteit. Opgroeien en oud worden in een kansrijke gemeente In de woonkernen komen scholen, zorg, ontmoeting, verenigingen en dagelijkse ondersteuning samen. Hier moet de leefomgeving zo worden ingericht dat kinderen kansrijk kunnen opgroeien en blijven wonen en leven, en ouderen zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen binnen hun sociaal netwerk. Deze ambitie krijgt daarom de hoogste prioriteit in de woongebieden. Woningbouw als impuls voor levendige dorpen In de woonkernen bouwen we de meest nieuwe woningen. Het gaat daarbij niet alleen om de extra woningen (kwantiteit), maar ook de soort woningen (kwaliteit). Die moeten aansluiten op de lokale behoefte. Doorstroming en betaalbaarheid zijn belangrijke richtlijnen in de lokale woonbehoefte. We zorgen dat woningbouw direct bijdraagt aan sterkere, levendige en toekomstbestendige dorpen.

Daarom krijgt woningbouw hier de hoogste prioriteit: juist in de woongebieden kan vernieuwing van de voorraad direct bijdragen aan leefbaarheid, sociale samenhang en een toekomstbestendige leefomgeving. Erfgoed en gemeenschap als dragers van identiteit De identiteit van de woonkernen zit niet alleen in de gebouwen en landschap, maar ook in de gemeenschap die daar is gegroeid. De herkenbare dorpsstructuur met kleinschalige, groene buurten en landschappelijke randen vormt daar een ruimtelijk kader voor. Het bruisende verenigingsleven en lokale evenementen geven er cultureel vorm aan. Daarom krijgt deze ambitie hier extra nadruk. 67 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD66 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD „ Afwegingskader Woonkern Zorg voor speelveldjes voor de jeugd, voor peuters, kleuters en oudere jeugd. 67 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD 69 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD 5.3 CENTRUM 5.3.1 Karakter Inleiding De twee centrumkernen Simpelveld en Bocholtz hebben elk een eigen karakter en functie, maar samen vormen ze de dagelijkse voorzieningenstructuur van de gemeente. De historische lintbebouwing wordt afgewisseld met winkels, horeca en maatschappelijke voorzieningen, waardoor een herkenbaar lokaal dorpsbeeld ontstaat. Beide centrumgebieden bevatten commerciële en maatschappelijke functies, zoals winkels, horeca, voorzieningen en ontmoetingsplekken.

Centrum Simpelveld Het centrum van Simpelveld vormt het belangrijkste voorzieningenhart van de gemeente, en heeft een verzorgingsgebied tot daarbuiten. Het centrumgebied is geconcentreerd rond de Markt, Marktstraat, het Kloosterplein en de Kloosterstraat. De nabijheid van de Sint Remiguskerk, het kloostercomplex Loreto en het Hellingbos geven het centrum van Simpelveld een herkenbaar eigen profiel binnen de gemeente. Centrum Bocholtz Bocholtz heeft een compacter en meer dorps centrum, geconcentreerd rond de Wilhelminastraat, de Jacobus de Meerderekerk en het kerkplein. Rond dit kerngebied liggen winkels, horeca en andere dagelijkse voorzieningen op korte afstand van elkaar. Het centrum heeft in recente jaren een grondige, voetgangersgerichte herinrichting gekregen en ontleent een belangrijk deel van zijn identiteit aan de dorpse schaal. Maak ontmoetings­ plekken waar gewerkt kan worden door thuiswerkers, zzp’ers en mkb’ers. 68 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD 69 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD KAART DEELGEBIED CENTRUM Schaal 1:25.000 LEGENDA 5.3.2 Koers Vitale dorpsharten We versterken de centrumgebieden van Simpelveld en Bocholtz als compacte, complete en herkenbare dorpsharten. Juist door functies te bundelen ontstaat voldoende levendigheid en draagvlak voor winkels, horeca en voorzieningen.

We ondersteunen ondernemers en voorzieningen die bijdragen aan het dagelijks functioneren van het centrum en houden tegelijk ruimte voor maatwerk per kern. Ruimte voor ontmoeting De kwaliteit van de centrumgebieden hangt sterk samen met de inrichting van de openbare ruimte. We versterken de centra als plekken waar inwoners elkaar treffen. In beide centra willen we meer ruimte maken voor groen, water en ontmoeten. In Simpelveld ligt het accent onder meer op de Markt, in Bocholtz op het dorpshart rond Kerkplein en Wilhelminastraat. De Markt als levendig hart van Simpelveld Het centrum van Simpelveld heeft de schaal en ligging om uit te groeien tot een sterker voorzieningen- en verblijfscentrum. Daarbij zijn de Markt, Marktstraat, het Kloosterplein en de Kloosterstraat de ruimtelijke sleutels. We zetten daarom in op een groener en meer uitnodigend centrumhart, met meer ruimte voor verblijf, terrassen, ontmoeting en kleinschalige evenementen. Ook benutten we locaties die niet meer goed passen bij de gewenste centrumstructuur, zoals het voormalige postkantoor, voor nieuwe woningen en functies die bijdragen aan een levendig dorpshart. Bocholtz als compact dagelijks dorpshart In Bocholtz ligt de kracht niet in een breed winkelcentrum, maar in een compact dorpshart dicht bij het dagelijks leven van inwoners.

Daarom versterken we het gebied rond het Kerkplein en de Wilhelminastraat als herkenbare plek voor basisvoorzieningen, ontmoeting en kleinschalig dorpsleven. Op de Boor en de supermarkt vormen daarbij belangrijke ankers. Ook zorgen we voor een openbare ruimte die overzichtelijk, verzorgd en prettig bruikbaar is voor jong en oud. Zo blijft Bocholtz een volwaardige woonkern met een eigen sociaal hart. 5.3.3 Afwegingskader Het beekdal als basis In de centrumgebieden hebben water, verharding en hittestress direct invloed op de leefbaarheid. Hier liggen kansen om het water zichtbaarder te maken, het talud te vergroenen en stenige, autogerichte ruimtes te veranderen in prettige groene ontmoetingsplekken, onder meer rond de Markt in Simpelveld en in het dorpshart van Bocholtz. Deze ambitie krijgt een gemiddelde nadruk: water en klimaatadaptatie zijn belangrijk voor de centrumkwaliteit, maar staan hier in dienst van verblijf, ontmoeting en voorzieningen. Natuur en landbouw in een herkenbaar landschap In de centrumgebieden gaat het vooral om de relatie tussen dorpshart en buitengebied. Het centrum van Simpelveld moet sterker functioneren als kern waar bezoekers en dagrecreanten worden ontvangen. We verbinden via het Hellingbos en park In gen Bende het centrum recreatief met het buitengebied, met de Markt als centrale schakel in het dorpshart van Simpelveld.

Natuur en landbouw krijgen hier minder nadruk dan in het buitengebied en de beekdalen, maar de landschappelijke verbinding blijft wel belangrijk voor de identiteit en verblijfskwaliteit van de centra. Verduurzaming op passende schaal In de centrumgebieden uit de wens te verduurzamen zich het meest concreet in woningen, winkels, horeca, maatschappelijk vastgoed en de openbare ruimte. De opgave ligt hier in het combineren van energiezuinige renovatie en nieuwbouw met een vergroende, klimaatbestendige openbare ruimte. Omdat centrumvernieuwing en vastgoedtransformatie hier direct kansen bieden om te verduurzamen, krijgt deze ambitie extra nadruk. 70 71 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD Lokale kracht in een grensoverstijgende regio De centrumgebieden vormen de belangrijkste plekken voor winkels, horeca, MKB en andere publieksfuncties. Daarom ligt de nadruk hier op concentratie, kwaliteitsverbetering en het versterken van een compact en vitaal kerngebied, met minder versnippering en meer ruimte voor ondernemerschap, die past bij de schaal van Simpelveld en Bocholtz. Deze ambitie krijgt een gemiddelde nadruk: de centra zijn weliswaar belangrijk voor lokale economie en ondernemerschap, maar blijven primair dorpsharten voor dagelijks gebruik.

Grensgemeente als schakel midden in de Euregio In de centrumgebieden krijgt de euregionale ligging vooral betekenis door bereikbaarheid, bezoekersstromen en de verbinding met regionale routes. Het centrum van Bocholtz positioneren we nadrukkelijk als recreatieve bestemming aan de Duitse grens. Deze ambitie krijgt hier minder nadruk dan in de grenszones (buitengebied) zelf: de centra moeten vooral goed bereikbaar en prettig om in te verblijven zijn. Een teveel aan verkeersbewegingen staat dat in de weg. Recreatief knooppunt tussen Parkstad, Aken en Heuvelland De centrumgebieden hebben betekenis voor recreatie doordat zij bezoekers ontvangen, voorzieningen bieden en routes verbinden met horeca, erfgoed en verblijf. Deze ambitie krijgt een gemiddelde nadruk: recreatie kan de centra versterken, maar moet altijd passen bij de dorpse schaal en het dagelijks functioneren van Simpelveld en Bocholtz. Opgroeien en oud worden in een kansrijke gemeente De centrumgebieden zijn belangrijke plekken voor maatschappelijke functies, ondersteuning zoals eerstelijns zorg, en dagelijkse voorzieningen. Ook in de toekomst moet daar ruimte voor zijn. Er komt in de centra bovendien meer nadruk op beleving en ontmoeting in plaats van alleen winkelen; een goede openbare ruimte maakt het mogelijk dat mensen elkaar, ook jong en oud, treffen. Daarom krijgt deze ambitie hier extra nadruk.

Woningbouw als impuls voor levendige dorpen In de centrumgebieden kan woningbouw direct bijdragen aan centrumversterking. Door kwetsbare panden te ontwikkelen, zwakkere winkelstroken te ontwikkelen en woningen op strategische centrumlocaties toe te voegen, maken we de dorpsharten compacter, levendiger en toekomstbestendiger. Deze ambitie krijgt een gemiddelde nadruk: wonen is belangrijk voor levendige centra, maar moet steeds worden afgewogen tegen voorzieningen, verblijfskwaliteit en publieke functies. Erfgoed en gemeenschap als dragers van identiteit De identiteit van de centrumgebieden ligt sterk in hun historische en maatschappelijke betekenis. Kerken, kloosters, lintstructuren en dorpspleinen geven de centra van Simpelveld en Bocholtz een herkenbaar profiel. Deze ambitie krijgt een gemiddelde nadruk: erfgoed en gemeenschap zijn bepalend voor de sfeer van de centra, maar vormen hier één van meerdere dragende opgaven. 71 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD „ Afwegingskader Centrum Zorg voor meer uitgaans­ gelegenheid en horeca. 73 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD72 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD 5.4 BEDRIJVENTERREIN 5.4.1 Karakter Simpelveld kent een kleinschalig profiel van werklocaties, met Bocholtzerweg als enige geconcentreerde bedrijventerrein van de gemeente.

Dit terrein vervult een belangrijke rol in de lokale economie en biedt ruimte aan bedrijven in onder meer handel, logistiek, productie en dienstverlening. Tegelijk past de schaal van het terrein bij het meer kleinschalige en dorpse economische profiel van Simpelveld. 5.4.2 Koers Kwaliteit op het bestaande terrein Het bedrijventerrein aan de Bocholtzerweg vraagt om een gerichte kwaliteitsimpuls. De opgave is in de eerste plaats het bestaande terrein te herstructureren en te verbeteren. We zetten daarom samen met ondernemers in op opwaardering van private kavels en openbare ruimte, en een terrein dat beter past bij de maat en kwaliteit van Simpelveld. Werken in de maat van het landschap De ligging van Bocholtzerweg aan het dal van de Eyserbeek vraagt om een zorgvuldige landschappelijke en klimaatadaptieve inpassing. We versterken daarom de groene randen en de interne ruimtelijke kwaliteit van het terrein, en koppelen herinrichting waar mogelijk aan wateropvang, vergroening en een beter beeld van het gebied. Zo groeit het bedrijventerrein mee met het landschap. Ondersteun startende ondernemers die welwillend zijn en buiten kaders durven denken.

73 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD 74 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD KAART DEELGEBIED BEDRIJVENTERREIN 75 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD LEGENDA Schaal 1:25.000 Bedrijvigheid op de juiste plek De ligging van het bedrijventerrein aan de Bocholtzerweg in het dal van de Eyserbeek en het feit dat hier wateroverlast, verharding en hittestress spelen, vragen om maatregelen op het gebied van landschap en klimaatadaptie. We onderzoeken samen met gebruikers de mogelijke ontwikkelruimte in het gebied, binnen de kaders die het beekdal stelt aan water en bodem. Daarbij nemen we ook de kansen van de grensoverstijgende economische as tussen Parkstad en Aken in overweging, en onderzoeken we op welke plekken Simpelveld hier het best op kan aansluiten. 5.4.3 Afwegingskader Het beekdal als basis Juist door de ligging aan de rand van het Eyserbeekdal moet de voorgenomen kwaliteitsimpuls van het gebied ook ruimte bieden aan klimaatadaptieve maatregelen en landschappelijke structuren. Deze ambitie krijgt echter een gemiddelde nadruk: water en bodem zijn belangrijke randvoorwaarden, maar worden hier afgewogen tegen het functioneren van de werklocatie. Natuur en landbouw in een herkenbaar landschap Bedrijventerreinen zijn gemiddeld genomen niet de drager van de ruimtelijke identiteit, maar moeten wel goed landschappelijk worden ingepast.

Versterking van de groenstructuur helpt om de Bocholtzerweg beter aan te laten sluiten op de schaal en kwaliteit van Simpelveld en zorgt tegelijk voor een aantrekkelijkere werkomgeving. Deze ambitie krijgt hier minder nadruk dan in het buitengebied en de beekdalen, maar blijft relevant voor randen, groenstructuur en landschappelijke inpassing. Verduurzaming op passende schaal De bebouwing op bedrijventerreinen biedt kansen voor de energietransitie. Zon op dak en verharde terreinen, solarcarports, collectieve laadsystemen en ruimte voor bedrijvigheid in de circulaire economie kunnen namelijk op bedrijventerreinen vaak goed ingepast worden. Daarom krijgt verduurzaming hier extra nadruk: juist op werklocaties kunnen energie, circulariteit en klimaatadaptatie praktisch worden gecombineerd. Lokale kracht in een grensoverstijgende regio Het bedrijventerrein vormt de belangrijkste lokale werklocatie van Simpelveld. In lijn met de Startegische visie is de opgave hier de bestaande bedrijvigheid te ondersteunen en het toekomstbestendig economisch profiel van innovatief vakmanschap te versterken. Deze ambitie krijgt een gemiddelde nadruk: het terrein blijft belangrijk voor de lokale economie, maar de ontwikkelruimte wordt begrensd door schaal, ligging en ruimtelijke kwaliteit. Pak leegstand aan, bemiddel en ondersteun ondernemers.

75 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD Grensgemeente als schakel in een euregionaal mobiliteitssysteem De ontwikkeling van Bocholtzerweg staat niet op zichzelf, maar moet aansluiten op de bredere regionale koers van Parkstad. We onderzoeken hoe we het bedrijventerrein het best kunnen opnemen in de grensoverstijgende economische corridor tussen Parkstad en Aken. Door de ligging in de bredere verbinding tussen Parkstad, Aken en het Duitse achterland krijgt deze ambitie hier extra nadruk. Bereikbaarheid, logistiek en regionale afstemming zijn bepalend voor de toekomstwaarde van de werklocatie. Recreatief knooppunt tussen Parkstad, Aken en Heuvelland Het bedrijventerrein is geen primaire recreatieve bestemming. Deze ambitie krijgt daarom minder nadruk. Wel is van belang dat de uitstraling, randen en routes rond het terrein geen afbreuk doen aan het recreatieve en landschappelijke profiel van Simpelveld. Opgroeien en oud worden in een kansrijke gemeente Bedrijventerreinen zijn geen primaire plek voor zorg, ontmoeting of dagelijkse sociale voorzieningen. Deze ambitie krijgt hier een gemiddelde nadruk omdat leefbaarheid, veiligheid en een gezonde werkomgeving wel moeten worden meegewogen bij de inrichting en ontwikkeling van het terrein. Woningbouw als impuls voor levendige dorpen De bedrijventerreinen zijn in de eerste plaats bedoeld voor werken en ondernemen.

Economische functies die beter in de centra passen, horen hier in beginsel niet thuis, zodat de schaarse ruimte beschikbaar blijft voor bedrijvigheid met een afwijkende ruimtebehoefte. Woningbouw is hier geen vanzelfsprekende hoofdfunctie, maar kan bij herstructurering, functiewijziging of randen alleen via een zorgvuldige gebiedsgerichte afweging aan de orde zijn. Daarom krijgt deze ambitie een gemiddelde, maar terughoudend ingevulde positie. Erfgoed en gemeenschap als dragers van identiteit Simpelveldse ondernemers dragen bij aan onze lokale identiteit, maar deze ambitie werkt niet actief door in het bedrijventerrein. Deze ambitie krijgt een gemiddelde nadruk: het terrein is geen erfgoedlocatie, maar de manier waarop bedrijvigheid zich presenteert, samenwerkt en ruimtelijk wordt ingepast, draagt wel bij aan het beeld van Simpelveld als verzorgde en ondernemende gemeente. Bereikbaarheid, logistiek en regionale afstemming zijn bepalend voor de toekomstwaarde van de werklocatie 77 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD76 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD „ Afwegingskader Bedrijventerreinen 77 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD 79 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD 5.5 BEEKDAL 5.5.1 Karakter De beekdalen van Simpelveld vormen de landschappelijke ruggengraat van de gemeente.

Het Eyserbeekdal ligt als lagergelegen gebied tussen de hellingen van het Heuvelland en geeft daarbij de hoofdrichting aan. Ook de kernen Simpelveld en Bocholtz zijn genesteld in deze dalen. De belangrijkste infrastructurele verbindingen, zoals wegen en de Miljoenenlijn, en monumenten als de kloosters en kasteel de Bongard zijn in of langs de beekdalen aangelegd. 5.5.2 Koers Het watersysteem van de dalen herstellen In de beekdalen is herstel van het watersysteem een centrale opgave. Het Eyserbeekdal en andere dalen moeten landschappelijk en ecologisch beter zichtbaar, beleefbaar en toekomstbestendig worden. Dat vraagt om ruimte voor beekherstel, buffering en beekbegeleidende structuren, en om het wegnemen of verzachten van barrières waar infrastructuur de dalen doorsnijdt. Beekdalen met voorrang voor water en natuur Voor de beekdalen van Simpelveld geldt een strikter ontwikkelregime dan voor de rest van het buitengebied. Hier staan ruimte voor water, natuurherstel, en ecologische samenhang voorop. Nieuwe ontwikkelingen zijn alleen passend als zij de werking en kwaliteit van het beekdal versterken. Zet in op overstromings­ en droogtebeveiliging.

78 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD 79 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD KAART DEELGEBIED BEEKDAL LEGENDA Schaal 1:25.000 Erfgoed in het dal zichtbaar In en langs de beekdalen liggen meerdere historische lagen over elkaar heen, van hoogwaardige dorpsgezichten en gehuchten tot spoorerfgoed en karakteristieke hoeves. Die gelaagdheid geeft het gebied een eigen identiteit en biedt kansen om het dal sterker te profileren. We versterken de beleefbaarheid van de beekdalen, zowel tussen Simpelveld en Eys als tussen Simpelveld en Bocholtz. Samen uitvoeren vanuit het gebied De beekdalen kunnen alleen sterker worden door een gezamenlijke gebiedsaanpak. Ingrepen in het watersysteem, landschapsherstel, ontwikkeling van recreatieve routes en langdurig beheer grijpen hier direct in elkaar en vragen om afstemming tussen gemeente, waterschap, grondeigenaren, Natuurmonumenten en andere partners. We organiseren de uitvoering daarom programmatisch en benutten meekoppelkansen met biodiversiteit, recreatiemogelijkheden en landschappelijke kwaliteit. 5.5.3 Afwegingskader Het beekdal als basis In de beekdalen komt de ruimtelijke logica van Simpelveld het scherpst samen. Hier staan ruimte voor water, buffering, natuurherstel, waterkwaliteit en ecologische samenhang voorop. Nieuwe ontwikkelingen passen alleen als zij de werking en kwaliteit van het beekdal versterken.

Deze ambitie krijgt hier de hoogste prioriteit, omdat het beekdal zelf de drager is van waterveiligheid, klimaatadaptatie en landschappelijke structuur. Natuur en landbouw in een herkenbaar landschap De beekdalen zijn dragers van het landschap, ecologie en rust. Recreatieve routes horen hier vooral langs de randen van gevoelige zones, zodat natuur, erfgoed en landschapsbeleving elkaar versterken zonder de kwetsbare dalen zelf te overbelasten. We stellen hier nadere milieutechnische randvoorwaarden aan de landbouw in verband met het gevoelige water- en bodemsysteem. Deze randvoorwaarden volgen uit de werking van het water- en bodemsysteem van het beekdal en worden in het omgevingsplan verder uitgewerkt. Binnen deze randvoorwaarden blijft landbouw een van de functies in het beekdal, waarbij agrarisch gebruik, natuurherstel en landschapsbeheer met elkaar worden verbonden. Deze ambitie krijgt een gemiddelde nadruk: natuur en landbouw blijven relevant, maar worden hier nadrukkelijk gestuurd door de werking van het beekdal (‘water en bodem sturend’). Verduurzaming op passende schaal In de beekdalen vraagt verduurzaming om een gepaste benadering. Nieuwe energie-ingrepen zijn hier namelijk niet gewenst, maar wel het herstel van natuurlijke systemen, waterberging en een inrichting die de ecologische en landschappelijke draagkracht respecteert.

Deze ambitie krijgt daarom een gemiddelde nadruk, waarbij verduurzaming vooral ondersteunend moet zijn aan systeemherstel en gebiedskwaliteit. 80 81 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD Lokale kracht in een grensoverstijgende regio De beekdalen zijn geen primaire plek voor economische ontwikkeling of nieuwe bedrijvigheid. De kwaliteit van dit gebied is het landschap. Voor bestaande bedrijvigheid in de beekdalen zoeken we met maatwerk naar gepaste ingrepen om het water- en bodemsysteem in de beekdalen te versterken. Deze ambitie krijgt hier minder nadruk, omdat economische ontwikkeling ondergeschikt is aan water, natuur en landschappelijke draagkracht. Grensgemeente als schakel in een euregionaal mobiliteitssysteem De beekdalen hebben betekenis als grensoverstijgende landschappelijke en recreatieve structuren. Langs en in deze dalen lopen routes, infrastructuur en erfgoedlijnen die Simpelveld verbinden met het Heuvelland, Parkstad en het grensgebied richting Aken. Deze ambitie krijgt hier minder nadruk: verbindingen zijn relevant, maar mogen de kwetsbaarheid en rust van het beekdal niet onder druk zetten. Recreatief knooppunt tussen Parkstad, Aken en Heuvelland De beekdalen dragen sterk bij aan de recreatieve kwaliteit van Simpelveld.

Juist de combinatie van water, reliëf, erfgoed, rust en routes maakt het dal beleefbaar voor bewoners en bezoekers. Deze ambitie krijgt daarom extra nadruk, mits recreatie wordt geleid langs passende routes en niet leidt tot overbelasting van kwetsbare zones. Opgroeien en oud worden in een kansrijke gemeente De beekdalen zijn niet de plek waar voorzieningen, zorg en dagelijkse ontmoeting samenkomen, maar zij dragen wel bij aan gezondheid en welzijn. Rust, groen, wandelmogelijkheden en beleefbare natuur maken de dalen van betekenis voor bewegen, herstel en de kwaliteit van het dagelijks leven. Deze ambitie krijgt daarom een gemiddelde nadruk. Woningbouw als impuls voor levendige dorpen De beekdalen vragen er juist om terughoudend te zijn met nieuwe bebouwing. Woningbouw en het versterken van de kern horen in de eerste plaats thuis binnen het bestaande bebouwde gebied, terwijl de dalen vooral open, klimaatrobuust en landschappelijk leesbaar moeten blijven. Deze ambitie krijgt hier minder nadruk: woningbouw is alleen denkbaar wanneer deze de werking en kwaliteit van het beekdal niet aantast maar bij voorkeur versterkt. Erfgoed en gemeenschap als dragers van identiteit In de beekdalen komen landschap en erfgoed op een bijzondere manier samen.

De Miljoenenlijn, de kloosters, kasteel de Bongard en de ligging van de kernen in het dal maken deze gebieden tot belangrijke dragers van de identiteit van Simpelveld. Deze ambitie krijgt een gemiddelde nadruk, omdat erfgoed hier vooral betekenis krijgt in samenhang met landschap, water en routes. 81 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD „ Afwegingskader Beekdal Zorg voor beter onderhoud en plant bomen bij in de Broek en Kievit. 83 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD82 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD 5.6 BUITENGEBIED 5.6.1 Karakter Het buitengebied van Simpelveld bestaat vooral uit het agrarische cultuurlandschap rond de beekdalen. Hellingen en plateaus geven dit gebied een herkenbaar reliëf. Dat reliëf is goed te ervaren vanaf bijvoorbeeld de Plateaus van Ubachsberg en Bocholtz. Open akkercomplexen en karakteristieke landschapselementen zoals graften, holle wegen, hagen en hoogstam-boomgaarden vormen samen een karakteristiek Zuid-Limburgs cultuurlandschap. 5.6.2 Koers Water en bodem als ordenend principe De sleutel voor een groot deel van de wateropgave van Simpelveld ligt in het buitengebied. Op de hellingen en plateaus ontstaan afstroming, erosie en piekbelasting die lager in het systeem voelbaar worden. Daarom richten we het bovenstroomse landschap zo in dat we het water vasthouden, vertragen en bufferen.

We werken met grondeigenaren, Waterschap Limburg en Duitse partners aan maatregelen zoals bodemverbetering, landschapselementen, buffers, dijkjes en gerichte watergeleiding, onder meer in het kader van Water in Balans, zodat beekdalen, natuur en kernen minder worden belast. Zorg voor landbouwgifvrij wonen, gezond water, gezonde lucht en gifvrije grond. 83 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD 84 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD KAART DEELGEBIED BUITENGEBIED 85 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD Schaal 1:25.000 LEGENDA Landbouw met toekomstperspectief De landbouw blijft een dragende functie van het buitengebied. De opgave De landbouw blijft een dragende functie van het buitengebied. De opgave is om agrarische bedrijven toekomstperspectief te bieden en tegelijk de kwaliteit van bodem, water, natuur en landschap te versterken. Dit is maatwerk. Samen met agrariërs werken we aan toekomstbestendige erven en een sterker samenspel tussen agrarisch gebruik, landschaps- en natuurbeheer en recreatieve profilering. Daarbij houden we ook rekening met hinderaspecten zoals geur, gewasbeschermingsmiddelen en veiligheid, zodat de agrarische ontwikkeling, de woonkwaliteit en nieuwe functies zorgvuldig op elkaar worden afgestemd.

Het Romeinse landschap beleefbaar In het buitengebied tussen Simpelveld, Bocholtz en de Duitse grens ligt een bijzondere kans om het Romeinse cultuurlandschap opnieuw zichtbaar en beleefbaar te maken. De openheid van het gebied, de archeologische rijkdom en de grensligging geven dit deel van de gemeente een onderscheidend profiel binnen Parkstad en het Heuvelland. Ook het middengebied tussen Simpelveld en Bocholtz vraagt daarbij om een zorgvuldige visie, waarin openheid, routes, dorpsranden, water en erfgoed in samenhang worden bekeken. We zetten daarom in op een gebiedsgerichte uitwerking van het Archeopark, met routes, beleefpunten, landschappelijke markeringen en een mogelijke publieksfunctie bij Overhuizen, steeds in samenhang met open landschap, recreatie en grensoverschrijdende samenwerking. 5.6.3 Afwegingskader Het beekdal als basis In het buitengebied begint de wateropgave bovenstrooms, op hellingen, plateaus en in droogdalen. Juist hier moeten buffers, dijkjes, watergangen en bodemingrepen de afstroming vroegtijdig vertragen, zodat de druk op beekdalen en kernen rond Simpelveld en Bocholtz afneemt. Deze ambitie krijgt een gemiddelde nadruk: water en bodem zijn richtinggevend, maar worden hier steeds verbonden met landbouw, landschap en beheer. Natuur en landbouw in een herkenbaar landschap Hier zijn landschapskwaliteit en landbouw twee zijden van dezelfde munt.

Deze ambitie krijgt de hoogste prioriteit, omdat juist in het buitengebied natuur, landbouw, landschapsbeheer en openheid de ruimtelijke kwaliteit bepalen. Daarbij wegen we ook hinderaspecten zoals geur en veiligheid mee bij nieuwe functies en ontwikkelingen. Verduurzaming op passende schaal In het buitengebied vraagt verduurzaming om zorgvuldig ingepaste oplossingen. De nadruk ligt op zon op daken en andere logisch inpasbare plekken, en op de verduurzaming van agrarische bedrijven. Tegelijkertijd houden we ruimte om toekomstige vormen van duurzame opwekking zorgvuldig te beoordelen, wanneer die landschappelijk inpasbaar zijn, passen bij de draagkracht van de natuur en meerwaarde bieden voor agrariërs, inwoners of de lokale energieopgave. Daarom krijgt verduurzaming hier extra nadruk, zonder het landschap bij voorbaat ondergeschikt te maken aan energieopwekking. Lokale kracht in een grensoverstijgende regio De economische betekenis van het buitengebied ligt vooral in een toekomstbestendige landbouw en een landschappelijke vrijetijdssector. We stimuleren hier nieuwe verdienmodellen door recreatie, verblijfsfuncties, streekproducten en landschapsbeheer aan elkaar te koppelen in een Simpelvelds cultureel profiel.

Deze ambitie krijgt hier minder nadruk dan op werklocaties en in centra, maar blijft relevant waar agrarisch 85 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD ondernemerschap, streekproducten en recreatieve economie elkaar versterken. Grensgemeente als schakel in een euregionaal mobiliteitssysteem Het Simpelveldse buitengebied functioneert als schakel tussen Parkstad, Heuvelland en de Duitse grens. Recreatieve routes zoals de Heuvellandroute, de Kalkbaan en de Parkstadroute, de Miljoenenlijn en het Romeins villalandschap bij Bocholtz geven het buitengebied een onderscheidend grensoverschrijdend karakter. Deze ambitie krijgt hier echter minder nadruk: verbindingen zijn belangrijk voor routes en bereikbaarheid, maar mogen de rust, openheid en landschappelijke kwaliteit van het buitengebied niet overheersen. Recreatief knooppunt tussen Parkstad, Aken en Heuvelland Het buitengebied is een belangrijke drager van recreatie en beleving in Simpelveld. Wandel- en fietsroutes, vergezichten, erfgoed, het agrarische landschap en de verbinding met het Heuvelland maken het gebied aantrekkelijk voor bewoners en bezoekers. Deze ambitie krijgt daarom extra nadruk, mits recreatie kleinschalig blijft, aansluit op landschap en erfgoed en bijdraagt aan lokale bestedingen zonder het gebied te overbelasten.

Opgroeien en oud worden in een kansrijke gemeente Dat het buitengebied rust, ruimte, beweging en bereikbare recreatieve routes biedt, draagt bij aan gezond opgroeien en ouder worden. Tegelijk vraagt het om een veilige ontsluiting, passende mobiliteit en aandacht voor de bereikbaarheid van kleine kernen en voorzieningen voor wie minder mobiel is. Deze ambitie krijgt hier minder nadruk dan in de woonkernen en centra, omdat voorzieningen en zorg vooral daar geconcentreerd zijn. Woningbouw als impuls voor levendige dorpen De woningbouwopgave ligt in Simpelveld in de eerste plaats binnen de bestaande kernen en niet in het open buitengebied; het buitengebied is primair bedoeld voor landschap, landbouw, water, erfgoed en recreatie, niet voor nieuwe woonontwikkeling. Woningbouw is hier op een aantal beperkte locaties toegestaan, zoals te zien is op de omgevingsvisiekaart. Dit is alleen voor ontwikkelingen die programmatisch geen plek vinden binnen de bestaande kernen. Deze ambitie krijgt hier daarom de laagste prioriteit. Erfgoed en gemeenschap als dragers van identiteit In het buitengebied komen erfgoed en identiteit heel direct samen. Het open Romeinse villalandschap, Overhuizen, archeologische hotspots en het agrarische cultuurlandschap maken dit gebied tot een belangrijke drager van het verhaal.

Omdat het buitengebied een groot deel van de historische en landschappelijke identiteit van Simpelveld zichtbaar maakt, krijgt deze ambitie hier extra nadruk. Zorg dat boeren kunnen blijven. 87 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD86 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD „ Afwegingskader Buitengebied 87 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD 88 89 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD 06 Uitvoering en monitoring ©JOHN KREUKNIET 6. Uitvoering en monitoring 6.1 INLEIDING In dit hoofdstuk beschrijven we hoe we de visie willen operationaliseren. Als gemeente staan we hiervoor niet alleen zelf ‘aan de lat’ . Samen met onze inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en partners gaan we aan de slag. Onder sturingsfilosofie geven we aan hoe we dit willen doen. In dit hoofdstuk beschrijven we verder de doorwerking van de omgevingsvisie in de andere Omgevingswet-instrumenten. Daarnaast geven we aan hoe we als gemeente de uitvoering van onze gestelde ambities in de visie gaan monitoren en hoe we omgaan met het actualiseren van de visie. 6.2 STURINGSFILOSOFIE Het uitgangspunt van de Omgevingswet is ontwikkelingen mogelijk maken en tegelijkertijd de kwaliteit van de leefomgeving te waarborgen.

Met de omgevingsvisie laten we inhoudelijk op hoofdlijnen zien hoe we in de gemeente Simpelveld initiatieven willen ondersteunen waarmee tegelijkertijd een bijdrage wordt geleverd aan de kwaliteit van de leefomgeving. Met deze visie als onderlegger gaan we daarmee concreet aan de slag. De concrete uitwerking van de omgevingsvisie hangt ook af van de rol die de gemeente aanneemt. We hebben als overheid diverse rollen en sturingsfilosofieën tot onze beschikking. ROLLEN Er zijn vier benaderingen van sturing (zie figuur XX). In elk van de vier benaderingen gaat het om overheidssturing, in die zin dat de overheid doelen formuleert en die probeert te realiseren in interactie met de omgeving. De aanduidingen in de kwadranten geven accenten aan in de rolopvatting en geen scheidingen. Zo wil de ‘Netwerkende Overheid’ ook prestaties leveren en ook zorgvuldig en duidelijk de kaders stellen net als de ‘Rechtmatige Overheid’ . In de praktijk maakt de gemeente dus van alle vier gebruik. „ Figuur: Perspectieven op overheidssturing. Bron: gebaseerd kwadrantenmodel Nederlandse school voor openbaar bestuur. Zie voor meer informatie: Sedimentatie in sturing (Van der Steen et al 2015). 89 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD Uitvoering en monitoring Het is niet zo dat de ene rol beter is dan de andere. Het gaat erom dat de gemeente in staat is om alle rollen te kunnen vervullen.

En weet welke rol bij welke opgave en context het best passend is. De rolneming kan per fase van een initiatief veranderen. In essentie gaat het dus om het zijn van een wendbare organisatie. We hebben als gemeente hoge ambities om de democratie van onderaf beter te faciliteren, meer gebiedsgericht en van buiten naar binnen te werken. De 'netwerkende' en 'responsieve' overheid passen goed in de geest van de Omgevingswet. Hierbij staat 'van buiten naar binnen werken' centraal en draagt de samenleving initiatieven aan. Dat is voor ons een belangrijke leidraad. We zetten daarom in op alliantievorming, het zoeken naar partners om gezamenlijke doelen of belangen te behalen. We leggen ook verbindingen tussen verschillende actoren in de samenleving, ook als we zelf niet de leiding hebben. Door te bouwen aan een verbonden samenleving faciliteren we dat eenieder zelf en met elkaar werkt aan een betere samenleving en leefomgeving. Dit doen we met een relatiegerichte houding en we moedigen actief burgerschap aan. De ontwikkeling naar een meer netwerkende en responsieve overheid is een organisatorische opgave. In Simpelveld hebben we de rol als ‘presterende overheid’ sterk ontwikkeld, maar de rollen waarin de gemeente meer voorwaardenscheppend en faciliterend werkt, vragen om ontwikkeling van de organisatie, en om voldoende capaciteit om deze rol in de praktijk goed te kunnen invullen.

Dit neemt niet weg dat het belangrijk is te benoemen dat we op verschillende thema's en/of gebieden verschillende sturingsfilosofieën (rolneming en instrumentarium) nodig zullen hebben om het gewenste resultaat te behalen. Op onderdelen zal er dus een andere sturingsfilosofie gekozen kunnen worden. We werken dit verder uit bij concrete projecten. De sturingsfilosofie gaat overigens niet alleen over de rolneming van de gemeente ten opzichte van de samenleving maar ook over de rolneming van de raad ten opzichte van het college. 6.3 OPERATIONALISERING IN OMGEVINGSWETINSTRUMENTEN 6.3.1 RELATIE MET OMGEVINGSWET-INSTRUMENTEN De Omgevingswet voorziet in een zestal Omgevingswet-instrumenten - de omgevingsvisie, het programma, decentrale regels (omgevingsplan), algemene rijksregels, de omgevingsvergunning en het projectbesluit - waarvan de omgevingsvisie en de omgevingsprogramma’s de belangrijkste beleidsmatige instrumenten zijn. De omgevingsvisie heeft een duidelijke relatie met deze overige Omgevingswet-instrumenten. De wetgever gaat met de Omgevingswet namelijk uit van beleidsontwikkeling op basis van de beleidscyclus (zie figuur XX). De verschillende instrumenten worden in samenhang ontwikkeld en actief gemonitord en aangescherpt. De omgevingsvisie vormt de eerste stap in deze cyclus en is een dynamisch document dat we als gemeente samen met betrokkenen blijven aanscherpen.

„ Figuur: Beleidscyclus van de Omgevingswet · HANDHAVING · MONITORING · EVALUATIE · OMGEVINGS- VISIE · PROGRAMMA · OMGEVINGSPLAN · PROGRAMMA · ACTIVITEITEN · OMGEVINGS- VERGUNNING · TOEZICHT TERUGKOPPELING BELEIDSONTW IKKELING BELEIDSDOORW ERKING UITVOERING KLEINE BELEIDS- CYCLUS 90 91 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD 6.3.2 OMGEVINGSPLAN Belangrijk is de bepaling in de Omgevingswet dat een gemeente één gebiedsdekkend omgevingsplan kent. Dit betekent in principe dat het systeem zoals we dat kenden, verschillende bestemmingsplannen voor het stedelijk- en het buitengebied, niet meer aan de orde zal zijn. Ook alle onderdelen uit de verordeningen die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving, moeten in het omgevingsplan worden opgenomen. Het omgevingsplan is het enige kerninstrument uit de Omgevingswet dat de burger, bedrijven, andere overheden en de gemeente bindt. De omgevingsvisie is alleen zelfbindend: ze bindt het bestuursorgaan (bevoegd gezag) dat het document heeft vastgesteld. De omgevingsvisie wordt zodanig opgesteld dat de stap naar het omgevingsplan beleidsmatig relatief eenvoudig is te maken. We hebben in deze omgevingsvisie de kernkwaliteiten (hoofdstuk 2) en beleidsprioriteiten van de gemeente Simpelveld als geheel (hoofdstuk 4) en per deelgebied (hoofdstuk 5) opgenomen.

Deze kunnen in het omgevingsplan verder juridisch uitgewerkt worden. Het opstellen van regels over activiteiten in de fysieke leefomgeving is geen doel op zich maar vloeit voort uit de toekomstambities en daarvoor benodigde maatregelen die we met elkaar formuleren. Het doel is dat in het omgevingsplan een deel van de verzoeken snel kan worden afgedaan en dat voor een deel een nadere afweging nodig is. Als een initiatief niet blijkt te passen in het omgevingsplan, dan moet worden beoordeeld of hiervan kan worden afgeweken. Voor de beoordeling daarvan kunnen we terugvallen op (het afwegingskader van) de omgevingsvisie. Dit is het kwalitatieve kader waarmee de gemeenteraad de beoordeling van initiatieven in vertrouwen loslaat aan het college van burgemeester en wethouders. 6.3.3 PROGRAMMA'S De omgevingsvisie stelt ambities voor de toekomst en formuleert hiervoor het strategisch beleid aan de hand van kaders en richtlijnen. De gewenste verdere uitwerking van het strategisch beleid kan op tactisch en operationeel niveau plaatsvinden via het (vrijwillige/onverplichte) omgevingsprogramma. De integrale afweging vindt op hoofdlijnen plaats in de omgevingsvisie. In de programma’s wordt daarop voortgeborduurd en worden de lijnen voor de uitvoering uitgezet. Het omgevingsprogramma is een flexibel instrument dat de gemeente kan toepassen in verschillende fasen van de beleidscyclus.

Een omgevingsprogramma heeft verschillende kenmerken en is zelfbindend. Het wordt vastgesteld door het college. Het omgevingsplan is het enige kern­ instrument uit de Omgevingswet dat de burger, bedrijven, andere overheden en de gemeente bindt. 91 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD Omgevingsprogramma’s kunnen gebiedsgericht of thematisch van aard zijn. Bovendien kan het nodig zijn verdieping in thema’s of gebieden aan te brengen. Momenteel beoogt de gemeente te werken aan de volgende omgevingsprogramma’s: › Warmteprogramma (verplicht) › Volkshuisvestingsprogramma (verplicht) › ……………………..PM. 6.3.4 OMGEVINGSWAARDEN De Omgevingswet biedt de mogelijkheid om in het omgevingsplan voor de gehele gemeente omgevingswaarden vast te leggen. Bijvoorbeeld ten aanzien van de uitstoot van schadelijke stoffen, de productie van geluid of andere vormen van hinder of mogelijke overlast. Als die vastgelegde omgevingswaarden niet gehaald worden, is een omgevingsprogramma verplicht. Het is wenselijk in de omgevingsvisie al aan te geven als dit aan de orde is. Vooralsnog zien wij echter geen noodzaak om omgevingswaarden te stellen. Mocht in de toekomst blijken dat bepaalde ‘doelen’ niet worden gehaald dan kunnen we alsnog overwegen om in het omgevingsplan omgevingswaarden vast te stellen en deze te koppelen aan een omgevingsprogramma.

Dit is ook een aspect wat aan bod komt bij de monitoring en evaluatie van deze eerste omgevingsvisie. 6.3.5 UITVOERINGSPROGRAMMA De omgevingsvisie gaat uit van realisatie van initiatieven door eenieder die in de gemeente Simpelveld woont, werkt of recreëert of er op een andere manier bij betrokken is. Als gemeente stimuleren en ondersteunen (leveren van kennis, zorgen voor verbinding) we initiatieven die bijdragen aan de hoofddoelen van de omgevingsvisie, de beleidskeuzes per thema en de gebiedsprioriteiten in de omgevingsvisie. De gezamenlijk gestelde waarden zijn de basis geweest voor het beschrijven van de beleidsdoelstellingen uit deze visie en voor het formuleren van gebiedsgerichte uitgangspunten. De uitvoering van deze omgevingsvisie wordt afgestemd op de uitvoering van de strategische toekomstvisie. De gemeente heeft het Uitvoeringsplan Strategische Visie 2040 vastgesteld. Dit plan beschrijft wat de gemeente doet om de ambities uit de strategische toekomstvisie waar te maken. 6.3.6 INSPIRATIE- EN AFWEGINGSKADER De omgevingsvisie wordt uitgevoerd door de verdere uitwerking in het omgevingsplan en programma’s, maar is op zichzelf ook een instrument voor het toetsen van nieuwe ontwikkelingen, zoals bij een vergunningaanvraag voor een plan dat niet past binnen de regels van het omgevingsplan: een Buitenplanse Omgevings Plan Activiteit, kortweg BOPA genoemd.

Hierbij hanteren we als gemeente de ‘Ja, mits - benadering’ uit de Omgevingswet. Het is van belang daarbij de balans tussen borgen van kwaliteiten enerzijds en ruimte bieden voor ontwikkelingen anderzijds inzichtelijk te maken. Hiervoor bieden het integrale afwegingskader en de afwegingskaders voor de deelgebieden uit de omgevingsvisie inhoudelijke en gebiedsgerichte richting. Ze geven richting voor initiatieven en voor de nadere uitwerking in programma’s en het omgevingsplan. De kaders geven ook richting bij de toetsing van de wenselijkheid van een nieuwe ontwikkeling. Aanvullend op deze algemene kaders - voor zover deze al niet zijn opgenomen in het afwegingskader - gelden de beginselen uit de Omgevingswet en de afwegingsprincipes uit de (ontwerp) Nota Ruimte. Milieubeginselen Omgevingswet: › het voorzorgsbeginsel; › het beginsel van preventief handelen; › het beginsel dat milieuaantastingen bij voorrang aan de bron bestreden moeten worden; › het beginsel dat de vervuiler betaalt. De drie leidende principes in de Nota Ruimte zijn: › meervoudig ruimtegebruik; › gebiedskenmerken centraal; › zoveel mogelijk voorkomen van afwentelen. 92 93 OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD OMGEVINGSVISIE GEMEENTE SIMPELVELD 6.4 LOKALE EN REGIONALE SAMENWERKING De ontwikkelingen in de gemeente Simpelveld staan natuurlijk niet op zichzelf.

Ook in de regio vinden allerlei ontwikkelingen plaats die van invloed kunnen zijn op onze gemeente. Daarom hebben we actief contact met buurgemeenten, de Stadsregio Parkstad, de provincie Limburg en ketenpartners en nemen we deel aan verschillende andere regionale samenwerkingsverbanden. In paragraaf 2.2 Positie in de regio is gereflecteerd op een aantal belangrijke visies van onze partners. Samen met die partners blijven we werk maken van belangrijke regionale opgaven. Alle aangrenzende gemeenten waren uitgenodigd om deel te nemen aan ketenpartnersessies tijdens de totstandkoming van deze omgevingsvisie. Daarnaast hebben ze allemaal een uitnodiging gekregen om te reageren op de omgevingsvisie tijdens de inzageperiode. 6.5 GROND EN FINANCIËN 6.5.1 GRONDBELEID In 2024 is door de gemeenteraad van Simpelveld de Kadernota grondbeleid 2024-2028 vastgesteld. Uitvoering van het grondbeleid van de gemeente Simpelveld vindt plaats binnen het wettelijke kader en houdt rekening met beleidsmatige kaders van de gemeente en andere overheden. Het uitgangspunt bij grondverwerving is minnelijke verwerving. Hierbij is sprake van het doen van een aankoop van gronden waarbij de gemeente met een grondeigenaar op vrijwillige basis tot overeenstemming komt. Planmatige verwerving van gronden vindt plaats voor zover deze past binnen de vastgestelde exploitaties van de gemeente Simpelveld.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://simpelveld.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/eaf69337-0779-477c-8177-c73784fab5b3?agendaItemId=f189aa60-afa8-40a0-bd0b-1a7b6c9170c0