Programmabegroting 2022-2025 versie 22-9-21 met voorkant

totaal lasten en baten Geraamd resultaat

32

Sub-Programma 1.2 Innovatieve landbouw en aquacultuur WAT HOUDT HET SUB-PROGRAMMA IN? De landbouw vervult in onze gemeente een belangrijke rol in ons grote buitengebied. De landbouw verzorgt voor het overgrote deel de stoffering van ons landschap. Bedrijven hebben een weg gevonden voor een bestendige toekomst. Meekunnen in noodzakelijke schaalvergroting en marktgerichte innoverende productie. Of als beheerder van ons landschap en als gastheer voor de beleving van ons buitengebied en onze authentieke producten. Door intensieve samenwerking van ondernemers, kennisinstellingen, overheden en maatschappelijke organisaties is er een klimaatbestendig perspectief voor de landbouw in het kader van de toenemende verzilting, behoud en verbetering van bodemvruchtbaarheid, omgaan met hevige regenval, beschikbaarheid van zoet water en kansrijke teelten in bestaande of nieuwe markten met passende afzetcombinaties. Dankzij kennisontwikkeling op het gebied van water en het ondernemerschap van onze agrariërs zijn we in staat duurzame oplossingen te realiseren voor verdroging en verzilting als gevolg van klimaatverandering. De aquacultuur in en om het water is vermaard vanwege de hoge kwaliteit en gekend bij onze inwoners en vele gasten. En daarom in ruime mate te vinden op lokale menukaarten, aangevuld met streekproducten.

Met hoogwaardige wieren en algen en verwerking naar op natuur gebaseerde toepassingen in de medische, farmaceutische en voedingsindustrie profileren we ons met een nieuwe niche die de bijzondere goede waterkwaliteit rondom ons eiland mogelijk maakt.

BELEIDSINDICATOREN Voor dit sub-programma zijn geen beleidsindicatoren benoemd.

WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.2.1. We geven ruimte aan innovatie in (zilte) landbouw, (binnen- en buitendijkse) aquacultuur en verbindingen met andere functies. Wat doen we hiervoor nu al - bestaand beleid dat bijdraagt aan de doelstelling •

Ingediende initiatieven beoordelen en doorlopen van de planologische procedures.

•

Uitvoering gebiedsvisie Schelphoek met aanleg zeewierteelt.

•

Bij initiatieven geven we planologische ruimte aan innovaties binnen de landbouw, zoals zilte of brakke landbouw en verbindingen met andere functies.

•

Faciliteren innovatieve nieuwe zilte teelten (Zeevenkel en Zeebanaan), onder andere door cofinanciering POPIII/Leader-beschikking.

33

WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 1.2.1.1. We gaan met Schouwen-Duiveland (ASD/ZLTO) in overleg over de vraag hoe we de agrariërs kunnen ondersteunen in innovatie en nieuwe teeltechnieken In de samenwerking van Living Labs Schouwen-Duiveland en broedplaats zoet water SchouwenDuiveland participeert ASD/ZLTO intensief bij de thema’s zoete, zoute, zilte teelten, zoetwaterbeschikbaarheid voor de landbouw, klimaatverandering en landbouw waarbij we inzetten op onderzoek naar innovatie, het opschalen van innovatie naar reguliere toepassing en klimaatadaptatieve maatregelen. Deze projecten en onderzoeken doen we samen met het onderwijs, experts, andere overheden en ondernemers. Waar mogelijk benutten we met deze samenwerking de kansen voor financiële ondersteuning met Europees-, rijks of regionale gelden. Voorbeelden hiervan zijn broedplaats zoet water Schouwen-Duiveland (onderdeel van het IBP Vitaal Platteland), een initiatief voor nieuwe zilte teelten en een initiatief voor een nieuwe economische drager en het toepasbaar maken van innovatieve technieken voor zoetwateropslag in de ondergrond. Deze plannen worden ondersteund met een POPIII of Leader-subsidie. Planning 2022 Doorlopend 2023 Doorlopend 2024 Doorlopend 2025 Doorlopend Portefeuillehouder: Paula Schot

1.2.1.2. We volgen de uitwerking van LTO en ASD van de nationale bijenstrategie en gaan in gesprek met ASD/ZLTO en bijenhoudersvereniging over het realiseren van meer biodiversiteit in het buitengebied In 2019, 2020 en 2021 is in het kader van de pilot bloemenranden langs akkers jaarlijks ca 25 km (ca 20 ha) akkerrand ingezaaid. Alle betrokken partijen zijn enthousiast over het project maar begrijpen dat de gemeente de kosten niet structureel kan blijven dekken. Voor de dekking van kosten van handhaven en zo mogelijk uitbreiden van de akkerranden zoeken we samen met ASD/ZLTO naar externe middelen. In 2021 worden plukbonnen geïntroduceerd, waarvan de opbrengst ten goede komt aan het bloemenrandenproject. Studenten van de Has hebben een studie verricht naar het realiseren en monitoren van duurzame bloemenranden op SchouwenDuiveland. Duurzame akkerranden kunnen verbindingslijnen vormen in ecologische netwerken en bouwstenen in een te realiseren ecoraster. Planning 2022 Doorlopend 2023 Doorlopend 2024 Doorlopend 2025 Doorlopend Portefeuillehouder: Ankie Smit 34

1.2.1.3. We zetten in op duurzame teelten als wieren- en algenteelt, creëren faciliteiten om deze teelten in kennis te ondersteunen Door middel van toekenning van subsidies (POP III) aan ondernemers voor ontwikkeling van zilte teelten en de kennisontwikkeling die plaats vindt in het kader van de samenwerking binnen het Living Lab Schouwen-Duiveland met de betreffende sector dragen we bij aan de ontwikkeling van zilte teelten, waaronder zeewier- en algenteelt. Eén van de activiteiten is om met de sector na te gaan welke mogelijkheden er op ons eiland zijn voor bewerking in de keten (denk aan farmacie, voedsel, energie, kustverdediging, zeewiergaswinning). Het project ZEEMOS is in september 2020 gestart om zeewier te kweken in combinatie met hangcultuurmosselen. Na het 1e jaar is het de bedoeling de zeewierkweek uit te breiden. ZEEMOS wordt ondersteund vanuit TKI Deltatechnologie. Bij het driejarig project Klimaat- en waterrobuust Laag-Nederland van nu naar 2100, waar onze gemeente aan deelneemt en dat in 2021 is gestart, komt de ontwikkeling van zilte teelten ook aan bod. Planning 2022 Doorlopend 2023 Doorlopend 2024 Doorlopend 2025 Doorlopend Portefeuillehouder: Paula Schot

1.2.1.4 We versterken de biodiversiteit en zetten het akkerrandenproject voort Sinds 2019 loopt de pilot akkerranden. Dit akkerrandenproject levert veel positieve reacties op en zien we als goede mogelijkheid voor het versterken van de structuren met natuurwaarden in onze gemeente. De pilot akkerranden loopt eind 2021 af. Voor het voortzetten van het akkerrandenproject op een vergelijkbare schaal als de afgelopen jaren is op de lijst te honoreren prioriteiten voor 3 jaar een bedrag van € 50.000 per jaar opgenomen. Er wordt gestreefd naar minimaal 25 ha akkerranden. We introduceren verdienmodellen, onder andere plukbonnen en daarnaast wordt sponsoring mogelijk gemaakt. Hiervoor nemen wij per jaar een verwacht opbrengst op van € 25.000. Planning 2022 Realisatie 2023 Realisatie 2024 Realisatie Portefeuillehouder: Ankie Smit

35

WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.2.2. We zetten in op een diversiteit aan nieuwe economische dragers in combinatie met agrarische bedrijvigheid. Wat doen we hiervoor nu al - bestaand beleid dat bijdraagt aan de doelstelling Beoordelen ingediende initiatieven en doorlopen van de planologische procedure.

WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 1.2.2.1. We blijven ons in overleg met andere wegbeheerders inzetten voor een beter netwerk voor landbouwverkeer, zowel rond Zierikzee als voor de N59. Het verbeteren van het gebruik van landbouwverkeer maakt onderdeel uit van de studie Betere Bereikbare Centrumstad Zierikzee en de daaruit voortvloeiende visie, welke in het najaar van 2021 ter vaststelling aan de raad wordt aangeboden. In de nog te vormen Gebiedsgerichte Aanpak (GGA) met de overige wegbeheerders vraagt dit om een gezamenlijke nadere uitwerking. Planning 2022 Doorlopend 2023 Doorlopend 2024 Doorlopend Portefeuillehouder: Ankie Smit

WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.2.3. We maken schaalvergroting in de landbouw ruimtelijk mogelijk Wat doen we hiervoor nu al - bestaand beleid dat bijdraagt aan de doelstelling Ingediende initiatieven beoordelen en doorlopen van de planologische procedure.

WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 1.2.3.1. Bij agrarische bedrijfsovernames willen we uitbreiding van het te gebruiken bouwblok met overgenomen schuren en loodsen mogelijk maken met sanering van het te verlaten bouwblok (rood voor rood) De haalbaarheid en draagvlak voor dit uitgangspunt nemen we mee bij het opstellen van de gemeentelijke omgevingsvisie. In 2021 geven we uitvoering aan het door de raad aangenomen amendement Beleidsmatige oplossing voor vrijkomende agrarische gebouwen (A1 bij Kadernota 2021) met een lokale rood-voor-roodregeling waarbij het gaat om het bouwen van een woning in ruil voor het slopen van vrijkomende agrarische gebouwen. Voorgesteld wordt om de mogelijkheid om nieuwe woningen met een rood-voor-roodregeling toe te voegen aan het buitengebied af te wegen bij de vaststelling van de 36

Structuurvisie Wonen in 2022. Wij kunnen de redenatie van de raad volgen om dit onderwerp als apart raadsvoorstel, vergelijkbaar met de beleidsvraag duurzame energievoorziening naar voren te halen en niet te wachten op de gemeentelijke omgevingsvisie. Wij geven in 2021 en 2022 uitvoering aan de uitwerking van deze beleidsvraag. Planning 2022 Ontwerp 2023 Realisatie Portefeuillehouder: Jacqueline van Burg

WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.2.4. We zetten in op een goede zoetwatervoorziening voor de landbouw om verdroging/verzilting te voorkomen. Wat doen we hiervoor nu al - bestaand beleid dat bijdraagt aan de doelstelling Benutten van de ambtelijke en bestuurlijke lobby en continu dit punt agenderen

WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 1.2.4.1. We gaan actief met de agrarische sector op zoek naar oplossingen voor een goede zoetwatervoorziening voor de landbouw waar dit nodig is Binnen Living Labs Schouwen-Duiveland zijn we in 2019 in nauwe samenwerking met ASD/ZLTO gestart met een participatief meetprogramma (Natuurlijk Zoet, boeren meten water). Het Waterschap Zeeuwse Eilanden en provincie Zeeland dragen bij in de kosten. We zetten in op intensivering van onderzoek naar zoetwaterbeschikbaarheid voor de landbouw en het uitwerken van toepassingsmogelijkheden voor zoet watergebruik in het kader van het Interbestuurlijk Programma Vitaal Platteland in combinatie met een beroep op de POPIII-subsidieregeling. Het voorstel voor dit innovatieprogramma is in nauwe samenwerking met ASD/ZLTO en terreinbeheerders tot stand gekomen. Aanvullend hierop is een aanzienlijk bedrag beschikbaar gekomen vanuit het IBP Vitaal Platteland in het kader van de Broedplaats Zoetwater. Dat betekent dat we zowel op concreet experimenteel niveau als gebiedsgericht de komende jaren gezamenlijk forse stappen kunnen zetten in het optimaal benutten van het beschikbare zoetwater, zoals bufferen, opslaan, slimme bevloeiing en beregening. Daarnaast doen we onderzoek naar externe aanvoer van zoet water naar Schouwen-Duiveland. Planning 2022 Doorlopend 2023 Doorlopend 2024 Doorlopend 2025 Doorlopend

37

Portefeuillehouder: Paula Schot

1.2.4.2. We ronden in samenspraak met provincie en Waterschap het onderzoek naar externe aanvoer van zoetwater af In 2020 is de gemeente in samenwerking met Agrarisch Schouwen-Duiveland, de ZLTO, het Waterschap en de provincie gestart met een onderzoek naar de kosten van externe aanvoer van zoet water. Inmiddels zijn de kostenindicaties van de verschillende alternatieven in beeld gebracht en wordt er nu in beeld gebracht wat de baten zijn om aan de hand van de uitkomst een besluit te nemen of we een externe aanvoer van zoet water voor Schouwen-Duiveland als een reële optie zien. Planning 2022 Realisatie Portefeuillehouder: Paula Schot

WAT MAG HET KOSTEN? Exploitatie

Realisatie 2020

Begroting 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Lasten

174.101

780.133

1.059.711

823.536

7.500

0

Baten

60.639

598.859

861.553

711.274

0

0

-113.461

-181.274

-198.158

-112.262

-7.500

0

-113.461

-181.274

-198.158

-112.262

-7.500

0

Geraamd totaal lasten en baten Geraamd resultaat

38

Sub-Programma 1.3 Florerende kleinschalige bedrijvigheid WAT HOUDT HET SUB-PROGRAMMA IN? Schouwen-Duiveland staat te boek als een ondernemend en bedrijvig eiland. Onze bedrijven profiteren van de mogelijkheid om de kwaliteiten van het (vakantie-)eiland voor prettig en (sociaal) veilig wonen met werken te combineren. Een goede (ICT-) infrastructuur, de beschikbaarheid van moderne methoden en technieken en de interactieve en sociale media dragen ertoe bij dat mensen flexibel en dichter bij huis kunnen werken. Ons eiland is de thuisbasis voor een groot aantal (kleine) ondernemers, die graag profiteren van de kwaliteiten van het vakantie-eiland. Daarenboven kiezen velen er voor om wonen en werken te combineren. Bijvoorbeeld creatieve bedrijvigheid (grafische en interactieve media, architecten en kunstenaars) en de ICT-sector maken hiervan gebruik. Schouwen-Duiveland is voor een groot aantal werknemers een ideale uitvalsbasis (‘beste van twee werelden’). Door een goede (digitale) infrastructuur bieden we ook deeltijdbewoners een goede service, die steeds belangrijker wordt omdat de scheidslijn tussen werken en vrije tijd steeds verder vervaagt.

BELEIDSINDICATOREN Naam indicator

Eenheid

Vestigingen (van

Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 tot en

bedrijven)

met 64 jaar

Bron

Waarde

LISA

233,5

WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.3.1 We zetten in op revitalisering en herstructurering van bestaande bedrijventerreinen en intensivering van ruimtegebruik. Wat doen we hiervoor nu al - bestaand beleid dat bijdraagt aan de doelstelling Uitvoeren van de Nota grondbeleid, inclusief de bepalingen strategische aankopen.

WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 1.3.1.2. We voeren de herstructurering van Haringvlietplein fase 2 (laatste) uit De tweede fase van de herstructurering volgt na een gefaseerde verwerving en verplaatsing van de nog aanwezige bedrijven op het Haringvlietplein. Verwerving van Haringvlietplein 1 en 3 zijn door gemeente respectievelijk ontwikkelaar al geëffectueerd. De inkomsten van de vestigers in fase 1 maakt verwerving van (een deel van) fase 2 mogelijk. Vestiging in fase 2 is alleen mogelijk voor formules die groter zijn dan 1.000m2 BVO en niet inpasbaar zijn in de Binnenstad van Zierikzee, door omvang van de winkel, wijze 39

van bevoorraden en realistische toekomstvisie van de winkelformule. De eerste retailformule die in fase 2 zal participeren is Action, die op dit moment tijdelijk gehuisvest is in de voormalige bibliotheek op Haringvlietplein 2. Met de fietsenhandel Centerpoint volgen eveneens gesprekken voor verplaatsing naar Fase 2 van deze herontwikkeling. Nadere verwerving(en) op zijn vroegst gepland 2022. Eerste zichtbare realisatie in 2023/2024. Planning 2022 Doorlopend 2022 Ontwerp 2022 Voorbereiding 2023 Doorlopend 2024 Realisatie Portefeuillehouder: Daniël Joppe

1.3.1.3. We stellen een Uitvoeringsplan bestaande kleinschalige bedrijventerreinen op De uitgebreide inventarisatie is in maart 2020 opgeleverd. Dit verwerken we in een Uitvoeringsplan voor de bestaande kleinschalige bedrijventerreinen dat we in 2022 ter vaststelling kunnen aanbieden. Zo geven we structureel uitvoering aan het bedrijventerreinenprogramma. We zetten in op het behoud van schone, veilige en toekomstbestendige bedrijventerreinen. De uitvoering pakken we samen met de ondernemers op. Planning 2022 Ontwerp 2022 Realisatie Portefeuillehouder: Daniël Joppe

1.3.1.4. Via werk met werk maken stimuleren we maatregelen die bijdragen aan de energieopgave, klimaatopgave en combinaties voor duurzame bedrijfsvoering Bij herstructureringsopgaven, nieuwbouwplannen en af te geven vergunningen houden we rekening met klimaatrobuuste inrichting, zoals voldoende groen, voldoende waterafvoermogelijkheden en mogelijkheden om water vast te houden. Daarnaast stimuleren we bedrijven en inwoners om energieneutraal te bouwen en de inrichting van bedrijfspanden op een zo effectieve en efficiënte manier in te richten. Daarbij proberen we zo goed mogelijk gebruik te maken van fondsen uit Europa, van het Rijk en van de provincie. Planning 2022 Doorlopend 2023 Doorlopend 2024 Doorlopend 2025 Doorlopend Portefeuillehouder: Daniël Joppe

40

WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.3.2. We ondersteunen Bedrijven Investerings Zones (BIZ- zones) en geven een economische impuls aan opgerichte BIZ-zones.

WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 1.3.2.3. Bij voldoende draagvlak van de ondernemers doorlopen we de BIZ procedure Gelet op de beschikbare capaciteit voor begeleiding doorlopen we één BIZ procedure tegelijk. Voorwaarde hierbij is dat uit de inventarisatie bij de start van de procedure blijkt dat er sprake is van voldoende draagvlak bij ondernemers. Planning 2022 Doorlopend 2023 Doorlopend 2024 Doorlopend 2025 Doorlopend Portefeuillehouder: Daniël Joppe

1.3.2.5 We verlengen de economische Impuls BIZ (Amendement A10 kadernota) In 2021 vond de evaluatie plaats van de twee BI-zones op Schouwen-Duiveland, te weten Zierikzee en Renesse. Zierikzee zal, na een positieve draagvlakmeting, de tweede periode ingaan per 2022. Met een looptijd van vijf jaar tot en met 2026. Dit betekent voor Zierikzee dat in deze periode totaal een bedrag nodig is van €200.000. Voor Renesse geldt dat zij, na een positieve draagvlakmeting, een tweede periode ingaan per 2024. Met een looptijd van vijf jaar tot en met 2028. Dit betekent voor Renesse dat in deze periode eveneens totaal een bedrag nodig is van €200.000. Voor beide BI-zones zijn deze middelen opgevoerd op de lijst te honoreren prioriteiten. Daarbij wordt voorgesteld deze middelen volledig te dekken uit het bij de jaarrekening 2020 in de algemene reserve geoormerkte deel voor het Coronafonds van €2 miljoen. Planning 2022 Doorlopend 2023 Doorlopend 2024 Doorlopend 2025 Doorlopend Portefeuillehouder: Daniël Joppe

41

WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.3.3. We stimuleren en faciliteren (kleinschalige) bedrijvigheid op Schouwen-Duiveland. Wat doen we hiervoor nu al - bestaand beleid dat bijdraagt aan de doelstelling •

Vergelijkend onderzoek naar regelgeving en grondprijzen omliggende gemeenten.

•

Digitaal Ondernemersloket / Ondernemingsdossier.

•

Investeren in kwaliteit openbare ruimte.

•

We voeren accountmanagement uit en zorgen voor snelle procedures zodat ondernemers kunnen inspelen op de constant veranderende marktvraag.

•

Deelname Economische Impuls Zeeland.

•

Uitvoering geven aan bedrijventerreinenprogramma 2016–2025.

WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 1.3.3.1. Voor reeds gevestigde (te verplaatsen) bedrijven of bedrijven die geïnteresseerd zijn in vestiging op Schouwen-Duiveland leggen we de rode loper uit We maken geen inventarisatie van vrijwillig te verplaatsen bedrijven omdat een lijst vanwege de dynamiek in het bedrijfsleven snel achterhaald is. We zorgen ervoor dat als bedrijven zich melden wij deze faciliteren met snelle procedures en overig advies om deze zoveel als mogelijk te ontzorgen. Dit in samenwerking met onder andere EIZ, Invest Zeeland en eventueel Dockwize. Voor de, in een aantal gevallen wettelijke, verduurzamingsopgave dragen we € 10.000 bij aan het Ondernemersloket van EIZ om onze bedrijven te voorzien van goede adviezen en subsidiemogelijkheden. Planning 2022 Doorlopend 2023 Doorlopend 2024 Doorlopend 2025 Doorlopend Portefeuillehouder: Daniël Joppe

1.3.3.2. We stellen een eilandbrede Economische Visie op In 2022 starten we met het opstellen van een overkoepelende “Economische Visie” eilandbreed. Innovatie, digitalisering en duurzame economie zijn de speerpunten voor deze visie. Innovatie zowel fysiek als qua regelgeving of voorwaarden. In kwartaal 3 en 4 stellen we een bestuursopdracht op. Hierna wordt opdracht uitgezet bij een extern bureau.

42

Planning 2022 Ontwerp 2023 Realisatie Portefeuillehouder: Daniël Joppe

WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.3.4. We stimuleren en faciliteren maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO). Wat doen we hiervoor nu al - bestaand beleid dat bijdraagt aan de doelstelling •

Opnemen van een paragraaf Social Return in alle daarvoor in aanmerking komende aanbestedingen.

•

Ondersteunen MVO-prijs Schouwen-Duiveland.

WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 1.3.4.1. We stimuleren MVO bij onze toeleveranciers via ons inkoop- en aanbestedingsbeleid Ons geactualiseerde inkoop- en aanbestedingsbeleid besteedt veel aandacht aan beginselen van maatschappelijk verantwoord ondernemen zoals duurzame productie, beperking CO2- uitstoot, gebruik van gecertificeerde en duurzame onderdelen of halffabricaten, duurzaam personeelsbeleid, geen inkoop van met kinderarbeid geproduceerde goederen en korte ketens. Deze randvoorwaarden stimuleren onze leveranciers om maatschappelijk verantwoord te ondernemen. Voor een aantal inkoopprojecten is een doorrekening gedaan op bijdrage aan de Sustainable Development Goals (SDG's). Planning 2022 Doorlopend 2023 Doorlopend 2024 Doorlopend 2025 Doorlopend Portefeuillehouder: Daniël Joppe

1.3.4.2 We stellen beleid op voor circulaire economie Het Rijk heeft als doelstelling om in 2050 volledig circulair te zijn. Dit is een economie zonder afval waarbij alles draait op herbruikbare grondstoffen. Ook Schouwen-Duiveland moet in 2050 circulair zijn. In 2022 wordt (mogelijk in samenspraak met andere gemeenten in de provincie Zeeland) beleid opgesteld voor circulaire economie. In 2021schrijven wij hiervoor een plan van aanpak. Voor het opstellen van het beleid is in 2022 in totaal € 20.000 nodig. Dit hebben wij opgenomen op de lijst te honoreren prioriteiten met het voorstel dit te dekken uit de reserve strategische visie. 43

Planning 2022 Realisatie Portefeuillehouder: Daniël Joppe

WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.3.5. Er is een optimale (digitale) infrastructuur. Wat doen we hiervoor nu al - bestaand beleid dat bijdraagt aan de doelstelling Marktinitiatieven faciliteren om de digitale en telefonische bereikbaarheid van het eiland te verbeteren.

WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 1.3.5.1. We voeren bestuurlijke en ambtelijke lobby voor de verbetering toegangswegen N57/N59/N256 Onder projectleiderschap van provincie Zuid-Holland wordt door Rijkswaterstaat, directies Zee en Delta en Zuid-Holland Zuid, provincies Zuid-Holland en Zeeland en de gemeenten Goeree-Overflakkee en Schouwen-Duiveland gewerkt aan de uitwerking van maatregelen om de verkeersveiligheid en de doorstroming op de N59 te verbeteren. De maatregelen moeten in 2024 uitgevoerd zijn en bestaan uit fysieke maatregelen, verbetering van de werking van verkeerregelinstallaties, elektronische rijondersteuning en gedragscampagnes. Voor de N256 en N59 blijven we de lobby voeren om ook de overblijvende tracés te agenderen en verbetering wat betreft verkeersveiligheid en doorstroming met elkaar na te gaan. Hierbij proberen we een beroep te doen op subsidiemogelijkheden om deze processen te versnellen. Planning 2022 Doorlopend 2023 Doorlopend 2024 Doorlopend 2025 Doorlopend Portefeuillehouder: Ankie Smit

1.3.5.2. We zetten in op verbetering eilandelijke wegen N57/N59 Een belangrijk deel van de werkzaamheden aan de N57 en N59 is inmiddels uitgevoerd. De overige werkzaamheden zullen in de loop van 2022 uitgevoerd worden. Met een toegekend SPV-subsidie realiseren we het onderliggende wegennet van de 3e fase Recreatieverdeelweg en een fietstunnel onder de N57 ter hoogte van de Hoosjesweg.

44

Planning 2022 Doorlopend 2023 Doorlopend 2024 Doorlopend 2025 Doorlopend Portefeuillehouder: Ankie Smit

1.3.5.4. In het kader van een betere bereikbaarheid en ontsluiting van Zierikzee onderzoeken we de mogelijkheden van structurele verbeteringen van alle vormen van mobiliteit in en om de stad De druk op de Laan van Sint Hilaire / aansluiting N59 als ontsluiting van Zierikzee is op piekmomenten zeer hoog. Wij blijven daarom zoeken en lobbyen naar/voor een extra aansluiting op de N59 bij de Grevelingenstraat. Ook onderzoeken we alternatieve ontsluitingswegen om Zierikzee heen, zowel een zuidelijke variant met een kanaalkruising en een extra aansluiting op de N256 (Weg naar de Val) te realiseren is, als een noordelijke variant via de bovenzijde van Zierikzee. Met dit uitgebreide onderzoek, waarvan de inventarisatie en analyse in het 3e kwartaal 2021 wordt opgeleverd, en in een conceptvisie de mogelijke oplossingsrichtingen worden geboden, wordt ook gekeken naar een betere bereikbaarheid van Zierikzee voor de fietsers, openbaar vervoer, automobilisten, vrachtverkeer en landbouwverkeer. Met als doel een betere bereikbaarheid en oplossingen die ten goede komen aan bewoners, bezoekers, werkenden, toeristen en passanten.

Immers de N59, een rijksweg, doorsnijdt Zierikzee waarbij passerend (landbouw)verkeer zonder eindbestemming Zierikzee, op dit moment op meerdere punten zorgt voor onveilige situaties bij verschillende oversteekplaatsen voor fietsers, voetgangers en een stagnerende doorstroom. Ook de aanwezigheid van het tankstation aan de N59 in de kern Zierikzee zorgt voor de nodige onveilige situaties en stagnatie van verkeer. Dit vraagt om een structurele oplossing, in fases te realiseren, passend bij de veranderende visies van de overige wegbeheerders en inspelend op het veranderend vervoergebruik en veranderende vraag van de gebruikers. Afhankelijk van de mening van de overige betrokken wegbeheerders en stakeholders bij deze visie, de mate waarin zij deze kunnen onderschrijven en wijze waarop het verdere proces naar een gezamenlijk project vorm is te geven zullen wij u een voorstel doen over de verdere aanpak van dit vraagstuk. Planning 2022 Realisatie 2023 Realisatie 2024 Realisatie 2025 Realisatie Portefeuillehouder: Ankie Smit

1.3.5.5. We gaan op zoek naar alternatieven voor aanvullend en vraaggericht vervoer Inmiddels zijn diverse initiatieven voor sociale duurzame mobiliteit in onze gemeente gestart. Deze initiatieven hebben stilgelegen in verband met de coronacrisis maar worden weer opgestart. Op grond van de strategienota Slimme Mobiliteit Zeeland gaan we in 2022 en 2023 verder met het uitvoeren van pilots 45

om goed te anticiperen in het kader van de Openbaar Vervoer concessie die in 2024 afloopt. Met het Platform Slimme Mobiliteit en het bedrijfsleven zetten we in op de verdere ontwikkeling van innovatieve mobiliteitsconcepten en geven daarbij zelf het goede voorbeeld met het vervangingsplan van de eigen vervoermiddelen. De ontwikkeling van (pop-up) hubs zijn een belangrijke schakel om multimodaal vervoer vorm te geven ten behoeve van de zogenoemde laatste kilometer(s). Hierin passen we de op het rijksniveau ontwikkelde Mobility as a Service-apps (MaaS) toe. Planning 2022 Doorlopend 2023 Doorlopend 2024 Doorlopend 2025 Doorlopend Portefeuillehouder: Ankie Smit

1.3.5.6. We bevorderen elektrisch rijden en elektrisch vervoer door uitbreiding van het laadpalennetwerk op ons eiland in samenwerking met de hierin opererende marktpartijen In de afgelopen periode is het laadpalennetwerk al fors uitgebreid. Er staat nog een aantal uitbreidingsprojecten op stapel. In het kader van de RES Mobiliteit werken we aan de roadmap laadinfrastructuur. Hieruit volgt een uitrolprogramma voor onze gemeente die wij u uiteraard ter besluitvorming voorleggen en tevens bieden wij het beleidsplan elektrisch vervoer aan u voor ter besluitvorming. Planning 2022 Doorlopend 2023 Doorlopend 2024 Doorlopend 2025 Doorlopend Portefeuillehouder: Ankie Smit

1.3.5.7. We voeren een verbetering van de fietsvoorziening Grachtweg Zierikzee door De gemeenteraad heeft al een budget van € 50.000 beschikbaar gesteld voor de verbetering van de fietsenstalling bij het busstation aan de Grachtweg. We gaan hier mee aan de slag in combinatie met het realiseren van een kleinschalige mobiliteitshub in de nabijheid van het nieuwe scholencomplex op het Hatfieldpark met de ambitie om hier deelfietsen te realiseren. Gelet op de uitgangspunten in de Zeeuwse strategienota Slimme Mobiliteit en de daarin voorziene hubontwikkeling voeren wij de fietsenstalling bij het busstation zodanig uit dat wij deze later kunnen hergebruiken op een eventueel andere locatie. Planning 2022 Ontwerp 2022 Realisatie Portefeuillehouder: Ankie Smit 46

1.3.5.8. We voeren een verkenning uit op basis van de MIRT-spelregels voor het poldertracé bij Burgh-Haamstede en voor een veilige oversteekplaats nabij Bruinisse We reageren op het door de gemeenteraad aangenomen amendement over deze onderwerpen in het najaar van 2021 conform toezegging. De verkenning wordt ter besluitvorming aan de gemeenteraad voorgelegd met eventuele vervolgvoorstellen die de MIRT-spelregels van het Rijk volgen. Planning 2022 Realisatie Portefeuillehouder: Ankie Smit

1.3.5.9 We realiseren hubs voor de nieuwe mobiliteitsstrategie Zeeland In 2021 wordt de nieuwe mobiliteitsstrategie Zeeland door Provinciale Staten van Zeeland vastgesteld. Om tijdig en goed in te spelen en voorbereid te zijn op deze strategie en de nieuw te verlenen OVconcessie is het nodig tijdig hubs te realiseren. Deze investering dient als cofinanciering voor het realiseren van hubs in diverse categorieën voor Zierikzee, Burgh-Haamstede en Bruinisse. Daarnaast bezien we of we kunnen deelnemen aan een rijksregeling voor pop-up hubs om te experimenteren met hubs op de juiste locaties in andere kernen. Op de lijst te honoreren prioriteiten is hiervoor in 2022 €100.000, in 2023 €250.000 en 2024 €150.000 opgevoerd. Deze budgetten kunnen gedeeltelijk worden gedekt uit de IBP-gelden. Planning 2022 Realisatie 2023 Realisatie 2024 Realisatie Portefeuillehouder: Daniël Joppe

1.3.5.10 We realiseren pop-up hubs De nieuwe Zeeuwse mobiliteitsstrategie is geënt op de nationale mobiliteitsstrategie, inclusief toepassing van apps voor Mobility as a Service (MaaS). Het Rijk stelt subsidies beschikbaar om te experimenteren met pop-up hubs om de meest gunstige locatie te bepalen om een kern te ontsluiten. Met een geringe gemeentelijke cofinanciering zijn experimenten uit te voeren met tijdelijke hubs die mogelijk later definitief kunnen worden in twee of drie kernen van onze gemeente. Hiervoor is op de lijst te honoreren prioriteiten in 2022 en 2023 jaarlijks een budget van €50.000 opgenomen. Planning 2022 Realisatie 2023 Realisatie 47

Portefeuillehouder: Daniël Joppe

1.3.5.11 We rollen slimme mobiliteit - initiële bijdrage aan verdere uitrol deelvervoer (fietsen, e-bikes, e-scooters, e-auto's) verder uit Met SD op Weg is al een belangrijke stap gezet om in te spelen op de invulling van de nieuwe mobiliteitsstrategie en de koppeling met sociaal vervoer. De verdere uitbouw vereist een investering in voldoende massa om een robuust en zo goed als zelf kostendragend systeem te realiseren in onze gemeente, in samenwerking met gemeente Goeree-Overflakkee, provincie en overige Zeeuwse gemeenten. Hiervoor zijn in de lijst te honoreren prioriteiten jaarlijks budgetten opgenomen van € 50.000, aflopend naar € 20.000. Deze kunnen worden gedekt uit de IBP-gelden. Planning 2022 Realisatie 2023 Realisatie 2024 Realisatie 2025 Realisatie Portefeuillehouder: Daniël Joppe

BIJDRAGE VERBONDEN PARTIJEN AAN DOELSTELLINGEN SUB-PROGRAMMA 1.3 NV Economische Impuls Zeeland (EIZ) EIZ pleegt acquisitie om bedrijven in Zeeland te laten vestigen. Daarnaast ondersteunt EIZ bedrijven branche-gericht en individueel om innovaties of verdere ontwikkeling en groei te realiseren.

WAT MAG HET KOSTEN? Exploitatie

Realisatie 2020

Begroting 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Lasten

1.058.637

784.227

1.053.198

1.135.686

581.325

435.032

Baten

836.946

1.373.514

1.070.872

1.491.186

479.368

278.592

Geraamd

-221.691

589.287

17.674

355.500

-101.957

-156.440

-221.691

589.287

17.674

355.500

-101.957

-156.440

totaal lasten en baten Geraamd resultaat

48

Sub-Programma 1.4 Arbeidsmarkt in balans WAT HOUDT HET SUB-PROGRAMMA IN? We willen de voor onze bedrijven nodige aanwas van de beroepsbevolking verzekeren door een goede samenwerking met andere regio’s en (onderwijs) instanties, waarbij het aanbod kwantitatief en kwalitatief aansluit op de vraag. Door nauwe samenwerking met het bedrijfsleven en onderwijsinstanties is er een infrastructuur waar leerlingen vanwege het concrete zicht op hun toekomstige carrière enthousiast en gemotiveerd opleidingen volgen die praktijkgericht zijn en afgestemd op wat onze mooie en bijzondere bedrijven vragen aan (praktijk)kennis, vaardigheden en competenties. Techniek is weer “in”. Bedrijven nemen hier graag aan deel met stages, leerwerkplaatsen en leren op het bedrijf vanwege het uitzicht op goed gekwalificeerde en gemotiveerde medewerkers. Met deze aanpak wordt al in het voortgezet onderwijs een band tussen ondernemer en toekomstige werknemer gesmeed. Door de ontmoeting met studenten van verschillende studierichtingen die vanuit het nieuwe Pieter Zeeman aan het werk zijn voor en met ondernemers hebben leerlingen een goed zicht en een betere kennismaking met gerichte vervolgopleidingen en het uitzicht dat die bieden voor een boeiende en perspectiefvolle baan in een aantrekkelijke woon- en werkomgeving. Zowel voor leerlingen en studenten die hier zijn opgegroeid als studenten van elders.

We blijven daarnaast werk maken van de aan ons overgedragen Participatiewet. Met een rechtvaardig beleid heeft vrijwel iedereen met arbeidsvermogen een passende baan in een onderneming of bij een maatschappelijke organisatie of bij een overheidsinstelling. De Zuidhoek is aangepast aan de nieuwe rol. Het biedt beschut werk aan mensen die een dusdanige mate van begeleiding en/of aanpassing(en) van het werk nodig hebben dat dit niet van een werkgever kan worden verwacht. Ook levert De Zuidhoek vanuit de nieuwe positionering als mensontwikkelbedrijf een belangrijke bijdrage aan het maximaliseren van de uitstroom naar werk (betaald werk, beschut werk, arbeidsmatige dagbesteding). De Zuidhoek zet daarbij zijn expertise in voor mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt, die op De Zuidhoek hun basiswerknemersvaardigheden ontwikkelen en werkervaring opdoen zodat zij beter kunnen uitstromen naar een reguliere plaats op de arbeidsmarkt.

BELEIDSINDICATOREN Naam indicator

Banen

Eenheid Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15–64 jaar

49

Bron

Waarde

LISA

796,3

% van de werkzame Netto arbeidsparticipatie

beroepsbevolking ten opzichte van de

CBS

68,1

beroepsbevolking Verwey Jonker Werkloze jongeren

% 16 tot en met 22-jarigen

Instituut – Kinderen

1

in Tel Lopende re-

Aantal per 10.000 inwoners van 15–

integratievoorzieningen

64 jaar

CBS

225,9

WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.4.1. Alliantie met het onderwijs en het bedrijfsleven om opleidingsmogelijkheden aan te laten sluiten op de behoefte van de arbeidsmarkt Wat doen we hiervoor nu al - bestaand beleid dat bijdraagt aan de doelstelling •

Deelname aan kennisnetwerken op het gebied van arbeid en opleiding.

•

Uitvoeren van Uitvoeringsagenda sociaal domein.

WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 1.4.1.1. Met ondernemers en onderwijsinstellingen ontwikkelen we gezamenlijk arbeidsmarktbeleid Om de vele vacatures in het bedrijfsleven tegen te gaan, het voorgezet onderwijs en mbo-onderwijs op het eiland te behouden en de inzet van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt te stimuleren brengen we ondernemers, onderwijs en overheid bij elkaar binnen het Platform Vitale Arbeidsmarkt. Deze samenwerking is op 9 april 2019 vastgelegd met een convenant tussen de betrokken partijen Pontes Scholengroep, Scalda, HZ en de gemeente. De agenda Vitale Arbeidsmarkt is de ‘paraplu’ voor veel verschillende initiatieven die al lopen of nog worden opgezet. Om de verschillende vormen van praktijkgericht onderwijs te stimuleren stelde de raad, voor de jaren 2019, 2020 en 2021 jaarlijks € 50.000 beschikbaar. Bedragen die niet worden besteed in de betreffende jaren blijven beschikbaar voor praktijkgericht onderwijs, ook na 2021. Deze middelen mogen ook ingezet worden voor de doelgroep werkzoekenden met een afstand tot de arbeidsmarkt, mits dit in samenwerking met het lokale bedrijfsleven gebeurt. Hiermee wordt getracht proactief en concreet in te zetten op het geven van een 50

extra impuls aan het praktijkgericht onderwijs. Aanvullend maken we samen met het bedrijfsleven en kennisinstellingen gebruik van andere financiële stromen zoals Regiodeal Human Capital en de Regiodeal Leefbare kernen met als doel dat nieuwe medewerkers zich ook in de gemeente gaan vestigen. Planning 2022 Doorlopend 2023 Doorlopend 2024 Doorlopend 2025 Doorlopend Portefeuillehouder: Paula Schot

1.4.1.2. We versterken de samenwerking met ondernemers om meer personeel van buiten de gemeente te werven voor vacatures in de techniek, horeca, recreatie en zorg De integrale vacaturebank die samen met ondernemend Schouwen-Duiveland is opgezet functioneert. Er is daarbij aandacht voor de zogenoemde tweede baan voor een gezin, onze verschillende woonmilieus, vele voorzieningen, het verenigingsleven, activiteiten en evenementen. Dit middel zetten we in om in samenwerking met ondernemers meer personeel van buiten de gemeente te werven voor vacatures in de techniek, horeca, recreatie en zorg. De vacaturebank wordt goed bezocht. Planning 2022 Doorlopend 2023 Doorlopend 2024 Doorlopend 2025 Doorlopend Portefeuillehouder: Paula Schot

1.4.1.3. We continueren het project Living Labs Schouwen-Duiveland Grevelingen Oosterschelde Living Lab zien wij als een uitstekend middel om in samenwerking met ondernemers, overheden, onderwijs- en kennisinstellingen stapjes te zetten in innovatieve (praktijk)oplossingen voor opgaven die spelen op Schouwen-Duiveland. Een voorbeeld is broedplaats zoetwater Schouwen-Duiveland. Het zorgt voor een stevige band met deelnemende partijen om kennis en onderzoek naar onze ondernemers en maatschappelijke organisaties te brengen en zo hun innoverend vermogen te vergroten. Bijkomend effect is dat deelnemende partijen en studenten onderling een band krijgen en er ook een band met SchouwenDuiveland ontstaat doordat deelnemers onze gemeente beter leren kennen. Wij continueren Living Lab. Living Lab levert inmiddels een bijdrage aan de versterking van de economie, onderwijs, innovatievermogen van bedrijven en is een belangrijk project op de agenda voor een gezamenlijk arbeidsmarktbeleid. Steeds meer partijen sluiten aan en wordt inmiddels landelijk gevolgd. Hiervoor is op de lijst te honoreren prioriteiten een jaarlijks budget opgenomen van € 50.000 en een eenmalig budget in 2022 voor het ontziltingsproject.

51

Planning 2022 Doorlopend 2023 Doorlopend 2024 Doorlopend 2025 Doorlopend Portefeuillehouder: Paula Schot

1.4.1.4. Met onderwijs-, kennisinstellingen en ondernemers gaan we de mogelijkheden voor seizoensafhankelijke arbeidsplaatsen/scholingsmogelijkheden na Vanuit de agenda Vitale Arbeidsmarkt willen wij met onderwijs en ondernemers onderzoeken of er mogelijkheden zijn om scholieren, studenten en werkzoekenden zo op te leiden dat ze als (toekomstige) medewerkers in meerdere soorten van bedrijven zijn in te zetten (flexibele inzetbaarheid). Deze concepten dienen ook toegankelijk te zijn voor bestaande werknemers en moeten een passende structuur met arbeidsvoorwaarden kennen. Op de lijst te honoreren prioriteiten in een structureel budget opgenomen van € 35.500 per jaar. We subsidiëren Huis van de Techniek (stimuleren van techniekonderwijs) en de bedrijvenmakelaar van Pieter Zeeman met dit budget. Beide functies dragen bij aan de verbinding tussen het onderwijs en ondernemers en stimuleren praktijkgericht onderwijs. Planning 2022 Realisatie 2023 Doorlopend 2024 Doorlopend 2025 Doorlopend Portefeuillehouder: Paula Schot

1.4.1.5. We stimuleren en subsidiëren de pilot ‘Watersportopleiding Schouwen-Duiveland’ van het CIOS In 2019 is door CIOS/Scalda in samenwerking met watersportondernemers en gemeente een watersportopleiding opgezet. Hiermee sluiten we aan op de behoefte eilandelijke watersportondernemers voor goed en beschikbaar personeel in brede zin en wordt een nieuwe leerlijn bij het CIOS opgezet. De pilot is een van de uitwerkingen van om studenten vroegtijdig met onze ondernemers en bedrijven in aanraking te brengen. De pilot wordt eind 2021 geëvalueerd door het CIOS. De resultaten van deze evaluatie leggen wij de raad in het voorjaar van 2022 voor. Planning 2022 Doorlopend 2023 Doorlopend 2024 Doorlopend 2025 Doorlopend Portefeuillehouder: Paula Schot

52

WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.4.2. We richten ons op omscholing en het activeren van de niet-actieven met als doel sociale en/of economische zelfredzaamheid. Wat doen we hiervoor nu al - bestaand beleid dat bijdraagt aan de doelstelling •

Inzet op (om)scholing van uitkeringsgerechtigden

•

Aanbieden van re-integratietrajecten en trajecten voor passende arbeid

WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 1.4.2.1. We breiden het werk-leeraanbod voor mensen met een achterstand op de arbeidsmarkt uit Voor het vergroten van de kans op participatie op de arbeidsmarkt van alle mensen borduren we in 2022 en volgende jaren verder op de ingezette lijn van een ‘leven lang ontwikkelen’. Dat betekent dat we met instrumenten zoals het participatielab zorgen voor bij- en omscholing gericht op de vraag van de markt. Ook hebben we aandacht voor het activeren van de niet-actieven. Planning 2022 Doorlopend 2023 Nazorg Portefeuillehouder: Paula Schot

1.4.2.2. We stimuleren het bevorderen van het taalniveau We zetten in op het terugdringen van laaggeletterdheid onder de doelgroep met Nederlands als moedertaal (NT1) en de doelgroep met een migratieachtergrond die al langere tijd in Nederland is, maar de Nederlandse taal nog onvoldoende machtig is. Voor deze doelgroep worden de middelen ingezet die we ontvangen voor het uitvoeren van de Wet Educatie Beroepsonderwijs. Deze doelgroep wordt in 2022 en de volgende jaren verder in beeld gebracht. De aanpak van laaggeletterdheid wordt daarbij in een bredere beleidsmatige context geplaatst, waarbij ook meer aandacht wordt besteed aan het aspect van regievoering. Hiermee wordt aangesloten bij het regioplan laaggeletterdheid 2021- 2024. Planning 2022 Doorlopend 2023 Doorlopend 2024 Doorlopend 2025 Doorlopend Portefeuillehouder: Paula Schot 53

1.4.2.3. We voeren de Participatienotitie uit Wij geven uitvoering aan de notitie “Hoofdlijnen uitvoering Participatiewet voor de komende jaren” (september 2019). Vanuit een integrale benadering wordt niet alleen naar problemen, maar vooral naar mogelijkheden gekeken. Passende arbeid is een belangrijke sleutel om eigen kracht bij mensen te versterken. Met de maatregelen, zoals opgenomen in de notitie, voorkomen wij tekorten in de gebundelde uitkering. In 2021 is de hoofdlijnennotitie tussentijds geëvalueerd. Voor 2022 willen wij onder andere aandacht geven aan de groeiende groep inwoners die langdurig in de bijstand zit. Bij deze groep is regelmatig sprake van meervoudige problematiek. Vanuit onze organisatie is een integrale benadering nodig, waarbij meerdere sociale en maatschappelijke problemen van de doelgroep worden aangepakt. Denk hierbij aan schuldenproblematiek, laaggeletterdheid of sociaal isolement. Op basis van de nieuwe Handhavingsverordening Participatiewet actualiseren wij onze handhaving. Dit mede n.a.v. een veranderde landelijke visie, waarbij de nadruk meer wordt gelegd bij preventieve elementen (voorlichting en dienstverlening) en minder bij enkel repressieve elementen (controle en sanctionering). Ook wij willen meer centraal stellen hoe de gemeente en de inwoner met elkaar omgaan. Hierbij ligt de nadruk op preventie en maatwerk.

In de verordening geven wij de visie op handhaving. Vanuit deze visie wordt in opdracht van de gemeenteraad een handhavingsbeleidsplan uitgewerkt conform de vier pijlers van hoogwaardig handhaven. Ook worden de kosten uitgewerkt met betrekking tot de uitvoering. Planning 2022 Doorlopend 2023 Doorlopend 2024 Doorlopend 2025 Doorlopend Portefeuillehouder: Paula Schot

1.4.2.4. We ontwikkelen passende instrumenten binnen de mogelijkheden voor de werkgever en de werknemer om terugkeer naar het arbeidsproces te laten lonen Diverse instrumenten kunnen de arbeidsinschakeling van onze werkzoekenden bevorderen en/of een werkgever verleiden eerder een werkzoekende in dienst te nemen. Deze instrumenten kunnen variëren van loonkostensubsidies tot begeleiding door jobcoaches. Wij willen deze instrumenten meer onder de aandacht van werkgevers brengen. Ook willen wij werkgevers beter ondersteunen (ontzorgen) bij de toepassing van deze instrumenten. Dit sluit aan bij het landelijke ‘breed offensief’ en vraagt om nieuw beleid in samenwerking in de arbeidsmarktregio. Planning 2022 Doorlopend 2023 Doorlopend 2024 Doorlopend 2025 Doorlopend 54

Portefeuillehouder: Paula Schot

1.4.2.5. We onderzoeken de mogelijkheden voor maatwerktrajecten waarbij zorg en ondersteuning wordt geboden aan kwetsbare inwoners, zodat zij (alsnog) een diploma halen of vakvaardigheden opdoen en een baan krijgen Vanuit de agenda Vitale arbeidsmarkt is er ook aandacht voor maatwerktrajecten voor kwetsbare inwoners. Jongeren en volwassenen kunnen via maatwerktrajecten met zorg en ondersteuning weer naar school en/of werk gaan. Focus daarbij is het behalen van een startkwalificatie of vakvaardigheden waardoor een baan mogelijk wordt en waarbij ze zoveel mogelijk zelfstandig kunnen leven. Deze maatwerktrajecten worden momenteel opgezet en/of uitgevoerd in de volgende projecten: Ruilwinkel, Startbloq en Participatielab. De ingezette leerwerktrajecten in samenspraak met het onderwijs (Scalda), werkgevers en de gemeente (De Zuidhoek) zetten we in 2022 door. Planning 2022 Doorlopend 2023 Doorlopend 2024 Doorlopend 2025 Doorlopend Portefeuillehouder: Paula Schot

1.4.2.6 We zetten in op extra arbeidsmarkttoeleiding voor de Ondertussengroep De Ondertussengroep bestaat uit statushouders die vallen onder de "oude" wet inburgering. Als gevolg van onvolkomenheden in deze wet is een groot deel hiervan (63%) niet ingeburgerd en dreigen zij langdurig in de bijstand te verblijven. Door de inkoop van specifieke trajecten kunnen zij alsnog worden begeleid naar de arbeidsmarkt en integratie in de samenleving. Hiervoor is in de lijst te honoreren prioriteiten in 2022 en 2023 budget opgenomen van €50.000 per jaar. Planning 2022 Realisatie 2023 Realisatie Portefeuillehouder: Ankie Smit

BIJDRAGE VERBONDEN PARTIJEN AAN DOELSTELLINGEN SUBPROGRAMMA Zuidhoek – Flex BV Dit bedrijf zet in zich om, al dan niet tijdelijk en al dan niet geïndiceerd, gesubsidieerde arbeid te leveren door het in dienst nemen van uitkeringsgerechtigden als opstap naar een reguliere baan.

55

Zuidhoek – Re-integratie BV Dit bedrijf zet zich in voor het bevorderen van re-integratie, via het arbeidsproces van uitkeringsgerechtigden door het uitvoeren van re-integratieopdrachten. Zuidhoek – Personeels BV Dit bedrijf voorziet in het aannemen van nieuw personeel, zonder de ambtelijke status, ter vervanging van personeel met een ambtelijke status.

WAT MAG HET KOSTEN? Exploitatie

Realisatie 2020

Begroting 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Lasten

10.107.440

11.179.352

10.501.448

10.332.370

9.888.865

9.835.520

Baten

4.021.232

4.113.228

4.167.031

4.121.942

4.093.954

4.052.654

Geraamd

-6.086.208

-7.066.124

-6.334.417

-6.210.428

-5.794.911

-5.782.866

147.485

135.392

142.400

105.400

98.900

96.200

-5.938.723

-6.930.732

-6.192.017

-6.105.028

-5.696.011

-5.686.666

totaal lasten en baten Onttrekkingen Geraamd resultaat

56

Sub-Programma 1.5 Vakantie-eiland toonaangevend in water WAT HOUDT HET SUB-PROGRAMMA IN? Schouwen-Duiveland wordt in 2040 geassocieerd met vakantie-eiland en met water. We staan binnen en buiten de landsgrenzen bekend als recreatieve bestemming vanwege het veelzijdig karakter en de diversiteit. De veelzijdigheid van het eiland komt terug in de bruisende activiteiten, de aantrekkingskracht van Renesse als “trendy badplaats”, de mogelijkheden tot beoefenen van (water)sporten en de combinatie van water, natuur en cultuur. Met deze veelzijdigheid heeft het eiland alles in zich om verschillende doelgroepen te bedienen. Schouwen-Duiveland heeft ook naam als eiland waar innovatie, kennis en ondernemerschap op het terrein van water samenkomt. De relatief grote naamsbekendheid van Zierikzee en Renesse is benut in de profilering van het eiland. Schouwen-Duiveland staat in het rijtje van meest duurzame delta-bestemmingen in de wereld. We hebben die positie vast weten te houden, niet alleen door de kwaliteit van het strand en het water maar ook vanwege de kwaliteit van de recreatie- en horecabedrijven, het veelzijdig karakter als vakantiebestemming vanwege het landschap, de rijke cultuurhistorie en de recreatiemogelijkheden op en aan het water.

We hebben onze positie weten te gebruiken in de marketing van ons eiland als duurzame vakantiebestemming waarbij we onze keurmerken stevig inzetten. Onze gasten waarderen onze vakantiebestemming omdat we deze keurmerken waarmaken. Het gastheerschap van onze ondernemers draagt daaraan bij. Met als gezamenlijke strategie: “Niet meer maar continu beter”. Het Watersnoodmuseum is, naast nationaal herdenkings- en herinneringscentrum, verder uitgegroeid tot een (inter)nationaal kenniscentrum voor klimaatadaptatie, specifiek voor water. Het bijzondere karakter van het museum vanuit de historie van ons eiland draagt bij aan de noodzaak om mensen bewust en weerbaar te maken voor (de gevolgen van) klimaatverandering. Het bijzonder karakter van het museum zorgt ervoor dat de boodschap echt “binnenkomt” en beklijft.

BELEIDSINDICATOREN Voor dit sub-programma zijn geen beleidsindicatoren benoemd.

WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.5.1. We voeren een meerjarige strategische marketingcampagne gericht op de in het Eilandmarketingplan onderscheiden doelgroepen. Wat doen we hiervoor nu al - bestaand beleid dat bijdraagt aan de doelstelling •

Offline marketing- en promotie (Recreatiebijlage Wereldregio, Kust- & Zeegids, VVV Promotiemateriaal, Badkoerier.

•

Onderhoud website Ikhebeenband.nl (Verblijven, Wonen en Werken). 57

•

Eilanddressing (banieren in vijf kernen).

•

Uitvoeren Plan van Aanpak Gezond Eten Schouwen-Duiveland 2018-2021 (zie programma 3.4)

•

Beter verbinden websites gemeente met VVV Zeeland, Zeelandapp, Renesse Bruist, ikhebeenband.nl.

WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 1.5.1.1. We geven een economische impuls om de eilandelijke ondernemersverenigingen van Schouwen-Duiveland in staat te stellen om gezamenlijk de marketingstrategie en de daarbij behorende uitvoering over te nemen De eilandelijke branche- en ondernemersverenigingen hebben zich begin 2021 verenigd in de Stichting Eilandmarketing Schouwen-Duiveland (SESD). Hun taak is de weggevallen VVV-taken - marketing en promotie van Schouwen-Duiveland en gastheerschap - verder invulling te geven. Om tot een goed businessplan en strategie voor de komende jaren te komen heeft de SESD in april 2021 een ervaren extern adviseur aangetrokken op het gebied van destinatie marketing. De SESD heeft in september 2021 het Strategisch Marketingplan Schouwen-Duiveland gepresenteerd aan de gemeente. Dit plan betreft de inhoudelijke basis, de strategische onderlegger, voor de wijze waarop de stichting marketing en promotie voor Schouwen-Duiveland wil gaan uitvoeren. Het plan is in de lijn met hoe grote toeristische gemeenten in Nederland vandaag de dag met citymarketing omgaan. Het plan geeft nog geen inzicht in de daadwerkelijke activiteiten van de organisatie voor gasten en inwoners. Deze concretisering is de volgende stap van de nog jonge organisatie in oprichting.

De stichting geeft hieraan de komende periode verder invulling, opdat de organisatie per 1/1/2022 daadwerkelijk operationeel kan zijn. Onder andere wordt gewerkt aan een communicatieplan, een huisstijl, de verdere ontwikkeling van de website en in het verlengde daarvan de digitale touchscreens voor informatievoorziening op buitenlocaties, content, campagnes en het werven van een eiland-marketeer. Deze concretiseringslag is nodig om verder inzicht te krijgen in de daadwerkelijke activiteiten van de stichting voor de komende vijf jaar, passend bij de meerjarenbegroting tot en met 2026 van de stichting zoals in het plan is opgenomen. Om het meerjarenplan tot uitvoer te kunnen brengen is vanaf 2022 jaarlijks een bedrag benodigd van € 500.000. Voor 2022 en 2023 is het gewenste bedrag van de SESD reeds in de begroting opgenomen. Enerzijds vanuit de voor deze jaren gereserveerde subsidie, anderzijds vanuit het bij de programmabegroting 2021-2023 aangenomen amendement A8 Economische impuls eilandmarketing en toeristische informatievoorziening. Vanaf 2024 is jaarlijks € 278.000 extra nodig, bovenop de in de begroting gereserveerde subsidie. Dit is opgenomen op de lijst te honoreren prioriteiten. In 2024 vinden we hiervoor voor € 237.000 dekking vanuit de nog niet benodigde gereserveerde subsidie 2021. 58

Aan de SESD wordt gevraagd voor het einde van 2021 inzicht te geven in hun concrete plannen en daarin ook op te nemen de wijze waarop de stichting de samenwerking met de ondernemersverenigingen op het eiland voor zich ziet en wat zij in praktijk voor de ondernemersverenigingen kunnen betekenen, om zo de voorwaarde van eilandbrede vertegenwoordiging/draagvlak te kunnen realiseren. De concretisering en het waarborgen van de eiland brede vertegenwoordiging en het draagvlak zijn randvoorwaardelijk voor de subsidie. Daarnaast zal de voortgang periodiek worden gerapporteerd en geëvalueerd. Planning 2022 Doorlopend 2023 Doorlopend 2024 Doorlopend 2025 Doorlopend Portefeuillehouder: Ankie Smit

1.5.1.2. We zetten de innovatieprojecten op ons eiland als toeristische trekkers in zoals het Tidal Technology Centre en op termijn de (realisatie van de) doorlaat in de Brouwersdam De innovatieve ontwikkeling van het Tidal Technology Centre is helaas niet tot realisatie gekomen. Of de innovatieve ontwikkeling in de Brouwersdam kan plaatsvinden met het doorlaat inclusief de opwekking van getijde-energie of andere waterbouwkundige innovaties (zoals het geval bij de Oosterscheldekering) moet blijken uit het in de zomer van 2022 vast stellen voorkeursalternatief waarmee de planuitwerkingsfase voor dit project wordt ingegaan. Planning 2022 Ontwerp Portefeuillehouder: Ankie Smit

1.5.1.4. We promoten en evalueren de eilandelijke vacature-en woningenbank We faciliteren de eilandelijke woning- en vacaturebank en maken een optimalisatieslag. Planning 2022 Realisatie Portefeuillehouder: Daniël Joppe

59

1.5.1.5. We blijven het initiatief van het Watersnoodmuseum en omliggende ondernemers ondersteunen om een aanlegplaats voor pleziervaartuigen, rondvaartboten en passagiersschepen in de omgeving van Ouwerkerk te realiseren Er is een oplossing gevonden voor het vraagstuk rondom het met het initiatief in geding zijnde visperceel. Realisatie vindt in 2022 plaats. Planning 2022 Realisatie Portefeuillehouder: Jacqueline van Burg

1.5.1.6. We ondersteunen het Watersnoodmuseum in de ontwikkeling naar kenniscentrum Met het delen van de internationale, nationale, provinciale en gemeentelijke beleidsontwikkeling rondom klimaatverandering, klimaatmitigatie en klimaatadaptatie en de kennis die ontstaat uit projecten leveren we inhoudelijke inbreng aan het Watersnoodmuseum ten behoeve van de doorontwikkeling tot kenniscentrum. Daarmee we leveren we (ook) een bijdrage om de Kennisbank over klimaat en klimaatverandering actueel te houden waarmee het Watersnoodmuseum zich kan afficheren en extra aandacht kan genereren. Daarnaast gaan we per geschikt uitvoeringsproject na of er informatie- of tentoonstellingsmateriaal is te maken dat (ook) kan dienen als hard- en software in het kenniscentrum. Planning 2022 Doorlopend 2023 Doorlopend 2024 Doorlopend 2025 Doorlopend Portefeuillehouder: Jacqueline van Burg

1.5.1.7 We volgen de ontwikkelingen van de oprichting van De Zeeuwse Marketing Organisatie De provincie Zeeland nam in 2019 het initiatief tot de oprichting van de Zeeland Marketing Organisatie (ZMO), omdat het imago van Zeeland op het vlak van leven, werken en studeren versterking nodig heeft. Het beeld over Zeeland buiten de provincie is nog te onbekend of te eenzijdig, waarbij het imago van ‘kust- en vakantieprovincie’ dominant is. Aanvankelijk zou de ZMO zich richten op wonen en werken. Als gevolg van het liquideren van de VVV Zeeland is besloten verblijven hierbij te betrekken. Eerder dit jaar gaven wij in een intentieverklaring de Provincie de kans de ZMO op te richten. Waarbij vermeld dat deze intentie gericht is op de onderdelen Wonen en Werken en dat er ten aanzien van het onderdeel Verblijven een voorbehoud wordt gemaakt. Het uitspreken van deze intentie, zegt nog niets 60

over het wel of niet toetreden tot de ZMO. Later in het jaar zou meer inzicht volgen in de financiële kant, eventuele opties voor deelname, de juridische vorm en andere zaken. Echter, het proces is wederom vertraagd. Partijen worden het maar niet eens over koers en werkwijze. De eerder genoemde streefdatum van 1 juli 2021 is niet gehaald en op dit moment is niet duidelijk of en hoe het verder gaat. Hoewel de kans bestaat dat Schouwen-Duiveland vanaf 2022 betrokken zal zijn bij de ZMO, is op dit moment nog niet vast te stellen in welke vorm dat zal zijn en tegen welke financiële bijdrage. Planning 2022 Doorlopend Portefeuillehouder: Daniël Joppe

WAT MAG HET KOSTEN? Exploitatie

Realisatie 2020

Begroting 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Lasten

15.294

14.671

14.076

14.008

13.942

13.874

Baten

8.216

20.799

21.101

21.101

21.101

21.101

Geraamd

-7.079

6.128

7.025

7.093

7.159

7.227

-7.079

6.128

7.025

7.093

7.159

7.227

totaal lasten en baten Geraamd resultaat

61

Programma 2 Wonen WAT HOUDT HET PROGRAMMA IN? Goed wonen is een primaire basisbehoefte van onze permanente en tijdelijke inwoners. Dat stopt niet bij de woonvoorziening zelf en een passende woningvoorraad, maar betreft ook een goede en sociale leefomgeving, met goede en betaalbare voorzieningen op het gebied van onder andere onderwijs, zorg, welzijn en veiligheid. Onze eigen bevolkingssamenstelling verandert door ontgroening en vergrijzing, de beroepsbevolking neemt af. Bovendien verandert steeds vaker de samenstelling van de huishoudens. Schouwen-Duiveland beweegt mee met de demografische ontwikkelingen. Onze strategie richt zich op het goed voorbereiden op veranderingen in de bevolkingssamenstelling. Door flexibel en dynamisch mee te bewegen, blijven we economisch gezond en sociaal veerkrachtig. Daartoe spelen we in op de veranderingen die op ons afkomen, met als doel een afgestemd en goed voorzieningenniveau te behouden, een woningbouwprogramma te realiseren dat voorziet in behoefte en vraag, de leefbaarheid in kernen te behouden en te versterken, waarbij voorzieningen in onze gemeente betaalbaar blijven.

IN WELKE GEMEENTELIJKE BELEIDSSTUKKEN IS HET BESTAANDE BELEID OMSCHREVEN? Sociaal domein •

Kadernota subsidies Prestaties voor de samenleving 2010

•

Samenwerken aan vitale inwoners en een gezonde regio – Regionaal kader gezondheidsbeleid Oosterschelderegio 2018–2021

•

Vitaal Schouwen-Duiveland 2020-2022

•

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol 2018-2021

•

Lokaal uitvoeringsplan Een beschermd thuis en kwalitatief goed leven op Schouwen- Duiveland 2019–2022

•

Op weg naar een dementievriendelijk Schouwen-Duiveland 2019-2022

•

Schouwen-Duiveland voor elkaar – visie sociaal domein 2014

•

Beleidsnota Sociaal Domein Oosterschelderegio 2015-2018

•

Naar een Integraal sociaal domein, aanzet tot een dienstverleningsmodel

•

Operationalisering Integraal dienstverleningsmodel

•

Beleidsplan Jeugd 2015-2018

•

Voor een toekomst zonder geweld - Regiovisie aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling Zeeland 2019-2023 62

•

Beleidsplan maatschappelijke ondersteuning 2015-2018

•

Notitie Sturen op Maatschappelijk Resultaat

•

Beleid Mantelzorgondersteuning 2017-2020

•

Beleidsvisie Vrijwilligerswerk 2018-2022 ‘Vrijwilligerswerk Onbetaalbaar’

•

Nota Dorpshuizenbeleid 2008

Openbare ruimte •

Visie Integraal Beheer Openbare Ruimte (2014)

•

Integraal verkeer- en vervoersplan Schouwen-Duiveland 2017-2027

•

Handboek Begraafplaatsen gemeente Schouwen-Duiveland 2016 o

Capaciteit en exploitatie Begraafplaatsen gemeente Schouwen-Duiveland 2016

o

Uitvoeringsprogramma Begraafplaatsen gemeente Schouwen-Duiveland 2016

•

Speelruimtebeleid Samen spelen (2017-2026)

•

Beleidsplan Wegen 2017-2021

•

Bomenbeleidsplan (2009)

•

Landschappelijk raamwerk Buitengebied in beweging (2007)

•

Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan 2015-2019 (verlengd voor 2020 en 2021)

•

Beleidsplan openbare verlichting 2019-2023

Veiligheid en openbare orde •

Integraal Veiligheidsprogramma 2017–2018

•

Regionaal beleidsplan multidisciplinaire advisering grootschalige evenementen (2011)

•

Integraal Handhavingsbeleid 2016-2019

Onderwijs •

Integraal Huisvestingsplan basisonderwijs Schouwen-Duiveland 2017- 2027