Programmabegroting 2022-2025 versie 22-9-21 met voorkant
Tekst van het document
PROGRAMMABEGROTING 2022 - 2025
Inhoudsopgave AANBIEDINGSBRIEF ................................................................................................................................................ 6 PROGRAMMA 1 WERKEN ..................................................................................................................................... 13 SUB-PROGRAMMA 1.1 ECONOMIE STERK WATER GERELATEERD ............................................................................................. 15 SUB-PROGRAMMA 1.2 INNOVATIEVE LANDBOUW EN AQUACULTUUR ...................................................................................... 33 SUB-PROGRAMMA 1.3 FLORERENDE KLEINSCHALIGE BEDRIJVIGHEID ....................................................................................... 39 SUB-PROGRAMMA 1.4 ARBEIDSMARKT IN BALANS .............................................................................................................. 49 SUB-PROGRAMMA 1.5 VAKANTIE-EILAND TOONAANGEVEND IN WATER ................................................................................... 57 PROGRAMMA 2 WONEN ...................................................................................................................................... 62 SUB-PROGRAMMA 2.1 GOED EN REALISTISCH VOORZIENINGENNIVEAU ....................................................................................
65 SUB-PROGRAMMA 2.2 WONEN NAAR WENS ...................................................................................................................... 81 SUB-PROGRAMMA 2.3 LEEFBARE KERNEN MET BETROKKEN INWONERS ................................................................................. 103 SUB-PROGRAMMA 2.4 GOED EN BETAALBAAR AANBOD ZORG EN WELZIJN ............................................................................. 121 PROGRAMMA 3 VERBLIJVEN ...............................................................................................................................139 SUB-PROGRAMMA 3.1 SCHOUWEN-DUIVELAND VAKANTIE-EILAND ...................................................................................... 140 SUB-PROGRAMMA 3.2 KRACHTIGE TOERISTISCHE HOOFDSTRUCTUUR .................................................................................... 151 SUB-PROGRAMMA 3.3 TOERISME IS STERK DIVERS EN PROFITEERT VAN WATER ....................................................................... 156 SUB-PROGRAMMA 3.4 EVENEMENTEN EN ACTIVITEITEN AAN HET WATER............................................................................... 166
3
PROGRAMMA 4 BESTUUR EN BURGERZAKEN .....................................................................................................177 OVERZICHT VAN DE ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN ........................................................................................186 OVERZICHT VAN DE KOSTEN VAN OVERHEAD .....................................................................................................190 VENNOOTSCHAPSBELASTING ..............................................................................................................................191 ONVOORZIEN ......................................................................................................................................................192 PARAGRAAF 1 LOKALE HEFFINGEN ......................................................................................................................193 PARAGRAAF 2 WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING .......................................................................210 PARAGRAAF 3 ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN .............................................................................................224 PARAGRAAF 4 FINANCIERING..............................................................................................................................241 PARAGRAAF 5 BEDRIJFSVOERING
.......................................................................................................................246 PARAGRAAF 6 VERBONDEN PARTIJEN.................................................................................................................261 PARAGRAAF 7 GRONDBELEID ..............................................................................................................................306 PARAGRAAF 8 DEMOGRAFISCHE ONTWIKKELING ...............................................................................................322 PARAGRAAF 9 SOCIAAL DOMEIN ........................................................................................................................327 CORONA EN DE GEVOLGEN VOOR ONZE SAMENLEVING EN ONZE ORGANISATIE IN 2022 ...................................338 FINANCIËLE BEGROTING ......................................................................................................................................345 OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN EN DE TOELICHTING ....................................................................................................... 346 TOELICHTING OP HET OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN ......................................................................................................
349 Overzicht vervangingsinvesteringen 2021-2025 ................................................................................................. 354 Overzicht incidentele lasten en baten ................................................................................................................. 356 4
Overzicht structurele mutaties reserves .............................................................................................................. 359 UITEENZETTING VAN DE FINANCIËLE POSITIE EN DE TOELICHTING ........................................................................................... 360 Uiteenzetting van de financiële positie ............................................................................................................... 361 Overzicht te honoreren prioriteiten 2022-2025 .................................................................................................. 368 Overzicht nog niet te honoreren prioriteiten 2022-2025 .................................................................................... 377 Uitvoering amendementen Masterplannen stads- en dorpsvisies ...................................................................... 378 Financieel overzicht uitvoering amendementen Masterplannen stads- en dorpsvisies ...................................... 391 Overzicht verloop van de reserves ...................................................................................................................... 407 Overzicht verloop van de voorzieningen .............................................................................................................
409 Geprognosticeerde meerjarige balans 2022-2025 .............................................................................................. 411 BIJLAGEN FINANCIËLE BEGROTING ................................................................................................................................... 414 Overzicht geraamde baten en lasten per taakveld ............................................................................................. 415 Verdelingsprincipe taakvelden ............................................................................................................................ 419 Kerngegevens ...................................................................................................................................................... 424 Reeds lopende uitbreidingsinvesteringen 2021 - 2025 ....................................................................................... 427 Grote projecten binnen sub-programma’s, niet zijnde investeringen ................................................................. 431
5
Aanbiedingsbrief INLEIDING Hierbij bieden wij u ter vaststelling de Programmabegroting 2022-2025 aan. In deze aanbiedingsbrief leest u meer over: •
de kernboodschap van de begroting;
•
corona en hoe we daar mee omgaan;
•
de dynamische context waarbinnen deze begroting is opgesteld;
•
de budgettaire ruimte voor de formele begrotingsperiode 2022-2025 en de aanwending daarvan;
•
de verwerking van de 13 amendementen die de raad heeft aangenomen bij het vaststellen van de Kadernota 2022-2025.
KERNBOODSCHAP BEGROTING Vorig jaar hebben we al aangegeven dat het opstellen van de programmabegroting 2021-2024 extra complex was vanwege de wisselende financiële signalen vanuit de Rijksoverheid. Deze gingen onder andere over de vergoeding voor de kosten van het sociaal domein, corona en de geplande herverdeling van het gemeentefonds. Trots op een financieel sluitende programmabegroting Op een aantal onderdelen is iets meer duidelijkheid ontstaan door besluiten van het (demissionaire) kabinet. Structurele afspraken met het Rijk blijven tot nu toe echter uit. Wij zijn er trots op dat wij u desondanks een financieel sluitende Programmabegroting 2022-2025 kunnen aanbieden. Hierdoor blijven we met u investeren voor én in onze samenleving!
CORONA EN HOE WE DAAR MEE OMGAAN De onzekerheden die de coronacrisis met zich meebrengt, waren voor uw raad in het afgelopen jaar aanleiding om naar vermogen en bevoegdheden te doen wat nodig was (en nog steeds is) voor onze samenleving. De situatie blijft onzeker. Toch hebben we enigszins zicht gekregen op de financiële risico’s die onze gemeente loopt. Wij hebben daarom in het hoofdstuk Paragrafen een onderdeel corona aan deze programmabegroting toegevoegd. De pandemie heeft grote gevolgen gehad voor onze lokale samenleving als geheel en de gemeente als organisatie. In de paragraaf 'Corona en de gevolgen voor onze samenleving en onze organisatie in 2022' gaan we in op de zich nog steeds aanwezige risico’s. In economisch en sociaalmaatschappelijk opzicht, maar ook wat betreft de effecten op de geestelijke gezondheid van onze inwoners, iets dat met name speelt bij onze jeugdigen en vaak ook ouderen. 6
Vooruitzichten op post-corona Het Rijk, Interprovinciaal Overleg (IPO) en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) hebben met het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) een studie gedaan naar de effecten van de crisis. Op basis daarvan is gewerkt aan een groei- en herstelplan. Onze gemeente werkt namens P10 hieraan mee. Ook in onze gemeente werken we aan groei en herstel om de negatieve economische en sociaal-maatschappelijke gevolgen zo snel als mogelijk achter ons te laten. Hierbij nemen we de door de gemeenteraad genomen besluiten in acht. Daarnaast zetten we ons in om bedrijven, maar ook sociaal-maatschappelijke organisaties en inwoners weerbaarder te maken op grond van wat is geleerd gedurende de pandemie. Het leed en de na-ijl effecten zijn ten slotte groot, iets dat uiteraard ook op mondiaal niveau geldt.
DYNAMISCHE CONTEXT De discussie met het Rijk over de herverdeling van het gemeentefonds en de meerkosten voor het sociaal domein is nog niet afgerond. Daarmee is er op dit terrein nog geen stabiel financieel beleid en perspectief voor gemeenten. De normering van de Poly- en perfluoralkylstoffen in de bodem (PFAS) en de rekenmethodiek van het Programma Aanpak Stikstof (PAS) zijn iets duidelijker geworden. Tot echte oplossingen heeft dit nog niet geleid en procedures waarbij deze onderwerpen in het geding zijn verlopen moeizaam. Dit betekent nog steeds dat er minder vooruitgang in projecten in de buurt van Natura 2000-gebieden is geboekt dan gehoopt. Het komt aan op goed en slim programmeren van projecten als we willen blijven investeren in de kwaliteit en leefbaarheid van de kernen van onze mooie gemeente. Vorig jaar is dit onderwerp ook aangehaald in de aanbiedingsbrief. Gelet op de uitgangspunten van het Europese en nationale herstel- en groeifonds zijn hier slimme combinaties te maken wat betreft uitvoering en financiën. We blijven inzetten op het aanspreken van andere subsidiebronnen zoals het Interbestuurlijk Programma (IBP), Interreg, OP Zuid, POP/Leader (Europa), Monumentensubsidies en stimuleringsregelingen (Rijk) en de Regiodeal/Aanjaaggelden (provincie Zeeland). Het afgelopen jaar is ons dat goed afgegaan.
Successen uit het verleden zijn geen garantie voor de toekomst, maar de ingrediënten voor herhaling zijn wel voorhanden. Laatste programmabegroting in deze bestuursperiode Voor deze bestuursperiode bieden wij u de laatste aanbiedingsbrief en programmabegroting aan. Vooruitlopend op de start van een nieuwe bestuursperiode, is het gebruikelijk om een iets beleidsarmere begroting aan te bieden. Dat is, mede gelet op de door uw raad aangenomen amendementen bij de Kadernota, niet het geval. Daarnaast zijn er langjarige ambities belegd en programma's en projecten 7
vastgesteld die doorlopen. Dat betekent nog steeds een zeer grote werkdruk voor de organisatie. Dit is de reden dat er ook formatie is opgenomen in de programmabegroting. De komende maanden staan in het teken van de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2022. Het vormgeven van de grote transitieopgaven in het sociaal domein en die van het Klimaatakkoord worden steeds concreter. Daar is een enorme som geld maar ook veel extra menskracht voor nodig, zowel in het bedrijfsleven als bij gemeenten. We anticiperen in veel uitvoeringsprojecten in het ruimtelijk en sociaal domein op de benodigde transities. De komende jaren komt het aan op het integraal en goed gecoördineerd programmeren van alle projecten die al op stapel staan en van de nieuwe opgaven die op ons afkomen. Naast goede coördinatie vereist dit ook duidelijke communicatie met onze inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en gasten. Het moet helder zijn hoe het gemeentebestuur uitvoering geeft aan de complexe vraagstukken, zodat we onze lokale samenleving hier goed bij kunnen betrekken. We kunnen dit namelijk niet alleen. De transitieopgaven vereisen extra inzet en specifieke kennis. Gelet op de huidige maar ook toekomstige arbeidsmarkt voorzien we dat het werven van deze extra specifieke capaciteit een moeilijke opgave wordt.
BESCHIKBARE BUDGETTAIRE RUIMTE 2022-2025 EN AANWENDING DAARVAN De beschikbare budgettaire ruimte 2022-2025 op basis van besluiten en raadsvoorstellen tot en met september 2021 bedraagt (x € 1.000):
2022
Budgettaire ruimte
1.181
2023
1.145
2024
1.821
2025
1.985
In deze budgettaire ruimte houden wij rekening met een korting op de algemene uitkering als gevolg van de herverdeling van het gemeentefonds. De korting is, wegens de toen beschikbare informatie, in onze meerjarenbegroting 2021-2024 negatief ingeschat. U besloot te anticiperen op deze ontwikkeling door uit te gaan van een mogelijke structurele verlaging van de algemene uitkering met € 59 euro per inwoner. In het in augustus 2021 gepubliceerde (inmiddels tweede) herverdelingsvoorstel wordt voor onze gemeente een positief herverdeeleffect verwacht. De richtlijn van de provincie over de verwerking in de begroting van het tweede herverdelingsvoorstel is dat we voordelen niet mogen ramen en rekening moeten houden met nadelen. Op grond van de voor ons verwachte uitkomst van het herverdeelvoorstel stellen wij voor in deze programmabegroting de korting per inwoner op nihil te ramen. Dit verhoogt de beschikbare budgettaire ruimte. Daarnaast verwachten wij op basis van de uitspraak van de arbitragecommissie een structurele compensatie in het gemeentefonds voor de voor de medebewindstaak Jeugdwet. In 2022 wordt 8
incidenteel € 1,8 miljoen toegevoegd. Een nieuw kabinet beslist over structurele compensatie, waarbij de uitspraak van de arbitragecommissie niet vrijblijvend is. Vooruitlopend op de besluitvorming van het nieuwe kabinet staat de provincie Zeeland toe vanaf 2023 structureel maximaal 75% van de € 1,8 miljoen als dekkingsmiddel aan te wenden. In de voorliggende begroting stellen wij voor rekening te houden met deze structurele compensatie en daarvan 50% toe te voegen aan de budgettaire ruimte. Dit vanwege het feit dat de tekorten op de jeugdzorg in het verleden uit de budgettaire ruimte zijn gedekt. De overige 50% stellen wij voor vooralsnog te reserveren voor de risico's van de uitvoering Jeugdwet, omdat het Rijk de aanvulling mogelijk gaat gebruiken voor reeds bestaande afspraken, zoals bijvoorbeeld verrekening residentiële zorg, afbakenen reikwijdte jeugdwet en standaardisatie uitvoering inkomensafhankelijke ouderbijdrage. Via een separate raadsbrief wordt u hierover dit najaar geïnformeerd. Hiermee rekening houdend bedraagt de voor integrale afweging beschikbare budgettaire ruimte 20222025 in de programmabegroting (x € 1.000):
2022
Budgettaire ruimte in programmabegroting
1.181
2024
2025
1.145
1.821
1.985
468
978
1.488
1.800
1.350
1.350
1.350
-900
-675
-675
-675
2.081
2.288
3.474
4.148
Herverdeling gemeentefonds van -/- € 59 naar € 0 per inwoner Compensatie middelen Jeugdwet
2023
50% compensatie middelen Jeugdwet naar egalisatiepost maatwerkvoorzieningen WMO/Jeugd Budgettaire ruimte voor integrale afweging
Voor de voorgestelde te honoreren prioriteiten 2022-2025 doen wij het onderstaande dekkingsvoorstel (x € 1.000):
9
Prioriteiten
2022
Ten laste van de budgettaire ruimte
3.151
2023
2024
2025
3.374
3.410
2.940
Ten laste van de reserve Strategische Visie
20
Ten laste van de reserve bovenwijkse voorzieningen
70
17
16
16
Ten laste van het coronaherstelfonds
400
40
80
80
95
115
190
30
Ten laste van gereserveerde gelden Interbestuurlijk programma (IBP)
In de te honoreren prioriteiten hebben wij de financiële gevolgen van de beleidsvoornemens en nodige investeringen voor de komende vier jaar opgenomen. Verder namen wij waar nodig de financiële gevolgen van de door de raad aangenomen amendementen bij de behandeling van de Kadernota 2022 op. Een forse post die we moeten meenemen zijn de financiële afspraken rondom de gebiedsontwikkeling Noorderpolder II. Daarnaast zien wij door het toenemend aantal taken, de klimaatdoelstellingen en de risico’s als gevolg van de digitale ontwikkelingen een druk ontstaan op onze ambtelijke capaciteit. Dit vraagt om voldoende en kwalitatief personeel. Honorering van de ten laste van de budgettaire ruimte komende prioriteiten 2022-2025 geeft het volgende resultaat (x € 1.000):
2022 Beschikbare budgettaire ruimte voor integrale
2023
2024
2025
2.081
2.288
3.474
4.148
Prioriteiten ten laste van de budgettaire ruimte
-3.151
-3.374
-3.410
-2.940
Budgettaire ruimte na prioritering
-1.070
-1.086
64
1.208
afweging
10
Uit bovenstaande tabel blijkt dat er in 2021 en 2022 sprake is van een negatief saldo. Voorgesteld wordt deze bedragen te dekken uit de algemene reserve. Gezien onze inspanningen op het gebied van het Sociaal Domein en het klimaat, achten wij dit ook gerechtvaardigd. Onze financiële positie blijft hiermee, mede gezien ook de inspanningen om de algemene reserve bij de programmabegroting 2021-2024 te verhogen, matig gezond. Met de auditcommissie en de accountant zijn wij inmiddels met een evaluatie gestart van de kaders rondom de bepaling van onze financiële positie die u heeft vastgelegd in de Kadernota risicomanagement. De jaren 2024 en 2025 geven een positief saldo. Een doorkijk na 2025 laat zien dat onze budgettaire ruimte positief blijft, maar wel afneemt onder andere als gevolg van oplopende kapitaallasten voor het Integraal Huisvestingsprogramma. Na het onttrekken van de negatieve saldi in 2022 en 2023 uit de algemene reserve is de budgettaire ruimte als volgt (x € 1.000):
2022
2023
2024
Budgettaire ruimte na prioritering
-1.070
-1.086
Onttrekking algemene reserve
1.070
1.086
0
0
Budgettaire ruimte na verwerking saldo via de algemene reserve
2025
64
1.208
64
1.208
AMENDEMENTEN AANGENOMEN BIJ KADERNOTA Tijdens de behandeling van de Kadernota 2022 heeft uw raad dertien amendementen aangenomen. Wij hebben de inhoud van deze amendementen betrokken bij het opstellen van de voorliggende programmabegroting. De inhoudelijke overwegingen en ons voorstel treft u aan in de beleidsprogramma’s bij de onderwerpen waar de amendementen betrekking op hebben.
SLOT Tot slot willen wij nog het volgende onder uw aandacht brengen: Wij hebben conform uw suggestie van vorig jaar een ronde langs alle kernen van onze gemeente gemaakt. Naast dat het fijn was elkaar weer fysiek te ontmoeten, hebben we goede en openhartige gesprekken gehad in alle kernen. Het algemene beeld is dat de Stadsraad, wijk- en dorpsraden en verenigingen vooral gericht zijn op de gemeenschapszin en het omzien naar elkaar in de kern. Het college 11
ziet terug op goede kernbezoeken. In verschillende bezoeken is de behoefte aan voorzieningen naar voren gekomen (om concreet te zijn: bijvoorbeeld ijsbanen). Komend jaar gaan we bezien wat we hiervan kunnen aanpakken en oplossen. In de kernbezoeken is ook de snelheid van het verkeer vaak als onderwerp benoemd. We hebben daarom al een post “Snelheid remmende maatregelen” in de lijst te honoreren prioriteiten opgenomen, zodat we hierin kunnen investeren. Er is in de eerstkomende jaren incidenteel nog budget vrij besteedbaar vanuit uw reservering voor de uitvoering van Masterplannen Stads- en dorpsvisies. Met dit budget is er financiële ruimte om de behoefte aan voorzieningen uit te voeren. Daarnaast is er nog ruimte om wensen die uw raad tijdens de voorbereiding op de behandeling van deze programmabegroting heeft opgehaald en mogelijk bij de behandeling van de programmabegroting in wil brengen, in te vullen. Met de gemaakte keuzes bieden wij u een meerjarig sluitende begroting aan. Wij stellen u voor de programmabegroting 2022- 2025, bestaande uit de beleidsbegroting en de financiële begroting, vast te stellen. Wij zien de behandeling door uw raad met belangstelling tegemoet. Zoals in de kernboodschap gesteld, was het opstellen van de voorliggende begroting een hele opgave.
We zijn daarom eens temeer trots dat we u dit resultaat voor kunnen leggen, voor het eerst dit jaar ook via de website schouwen-duiveland.begrotingsapp.nl. We beseffen daarbij terdege dat dit niet had gekund zonder de forse inspanning van onze ambtenaren. Wij hechten er daarom aan onze dank uit te spreken richting onze medewerkers voor het vele werk dat, vaak nog digitaal en op afstand, is verzet en de goede samenwerking die er is geweest. Wij wensen u allen voor de komende periode gezondheid en kracht toe, mede in het besef dat velen van u elkaar en ons college wijsheid en Gods zegen toewensen. Zierikzee, 22 september 2021 Burgemeester en wethouders van Schouwen-Duiveland, M.K. van den Heuvel secretaris
J. Chr. van der Hoek MBA. burgemeester
12
Programma 1 Werken WAT HOUDT HET PROGRAMMA IN? Werk is een belangrijke factor voor onze inwoners bij het participeren in onze lokale samenleving. Om lokaal werk te realiseren is economische ontwikkeling nodig. De gemeente wordt omringd en doorsneden door water; dat water is de motor achter vele innovaties, economische ontwikkelingen en kansen die hieruit voortkomen. We noemen dit watereconomie. We profileren ons bewust hiermee. Het behoud van kwaliteit en diversiteit staan hierbij centraal. Vooral dankzij het water is Schouwen-Duiveland een 'vakantie-eiland'. Maar water heeft ons meer te bieden. Slimme en innovatieve concepten in de combinatie van land en water maken nieuwe economische ontwikkelingen mogelijk op het gebied van onder meer aquacultuur, landbouw, visserij, energie, zorg en kennisontwikkeling op het gebied van water. Dit draagt bij aan een vitale economie die weer een positieve factor voor het behoud van lokaal werk, zowel voor bestaande als nieuwe werkgelegenheid. Belangrijk voor onze ondernemers en inwoners.
IN WELKE GEMEENTELIJKE BELEIDSTUKKEN IS HET BESTAANDE BELEID OMSCHREVEN? •
Uitvoeringsprogramma Strand 2018-2021
•
Nota Zonering en Ontwikkelingskader Strand (2012)
•
Nota Cafetariamodel Strandpaviljoens (2012)
•
Horecavisie 2018
•
Detailhandel Structuurvisie (2014)
•
Nota Kamperen 2013, geëvalueerd 2017
•
Watersportvisie (2009)
•
Structuurvisie en Gebiedsvisie Brouwersdam (2012)
•
Nota Recreatiewoningen (2011)
•
Notitie Ecolodges (2013)
•
Notitie Recreatief Nachtverblijf Noordzeestrand (2016)
•
Agenda Toerisme 2018–2026
•
Energieagenda 2018–2023
•
Waterplan Schouwen-Duiveland 2007
•
Beleidsmodules 'Luchtkwaliteit' en 'Geluid en stilte' (2008), 'Licht en duisternis', 'Energie en klimaat', 'Externe veiligheid' en 'Bedrijven en milieuzonering' (2009), 'Bodem' (2010)
•
Regionale Energiestrategie (2020)
•
Beleidsplan Wet gemeentelijke schuldhulpverlening 2017–2021 13
•
Hoofdlijnen uitvoering Participatiewet voor de komende jaren (2019)
•
Startnotitie Vitale Arbeidsmarkt Schouwen-Duiveland (2019)
•
Strategische koers de Zuidhoek - positionering binnen de Participatiewet (2019)
•
Structuurvisie Buitengebied in beweging (2009)
•
Nota Grondbeleid 2018
•
Bedrijventerreinprogramma 2016-2025
•
Beleid hogere waarden wegverkeerslawaai 2015
14
Sub-Programma 1.1 Economie sterk water gerelateerd WAT HOUDT HET SUB-PROGRAMMA IN? Watergebonden bedrijvigheid is, naast recreatie, een belangrijke pijler onder de Schouwen-Duivelandse economie. Dit sub-programma gaat over sterk water gerelateerde economische onderdelen, zoals visserij, watergebonden bedrijvigheid en energie.
BELEIDSINDICATOREN Naam indicator Functiemenging (verhouding banen en woningen –bij 50% evenveel banen als woningen)
Eenheid
Bron
Waarde
%
LISA
48,6
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.1.1. We versterken de watereconomie
WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 1.1.1.1. We stimuleren ondernemers en instellingen om gebruik te maken van het Aanjaagfonds Zeeuwse Investeringsagenda De provincie zette het Aanjaagfonds Zeeuwse Investeringsagenda in 2020 en 2021 (totale looptijd 4 jaar) voort. Daarvoor hebben Gedeputeerde Staten evenals in 2019, naast bijdragen uit de private sector, aan alle Zeeuwse gemeenten gevraagd een bijdrage van € 1 per inwoner te leveren. Inmiddels werken Rijk en regio vanaf 2021 op meer structurele basis met Regiodeals, waarvan er al drie aan Zeeland zijn toegekend. Gelet op de noodzaak van cofinanciering uit de regio voor deze Regiodeals en de reële verwachting dat het nieuwe kabinet deze vorm van ondersteuning van regio's voor sociaaleconomische ontwikkeling voortzet, stellen we voor om de bijdrage van € 35.000 voor de periode van 2023-2025 beschikbaar te stellen. Dit is opgenomen op de lijst te honoreren prioriteiten (2022 is reeds eerder in de begroting opgenomen). Over het op te richten Miljonairsfonds en de uitvoering daarvan hebben wij u met de raadsbrief van 29 juni 2021 (zaaknr 451162) geïnformeerd. Daarin hebben we ook aangegeven hoe we een gemeentelijk corona herstel- en groeifonds vorm en inhoud willen geven.
15
Planning 2022 Doorlopend 2023 Doorlopend 2024 Doorlopend 2025 Doorlopend Portefeuillehouder: Daniël Joppe
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.1.2. We willen komen tot een regulering van het ruimtegebruik van water
WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 1.1.2.1. We voeren onderzoek uit naar het ruimtegebruik van water Het onderzoek naar ruimtegebruik van de wateren vindt op onderdelen plaats binnen de samenwerking van Living Lab Schouwen-Duiveland. Eén van de onderzoeken naar meervoudig ruimtegebruik van de zoute wateren is de combinatie van het kweken van zeewier en hangcultuurmosselen. Voorts gaan we bij alle betrokken partijen na of we afspraken kunnen maken over tijdvensters en/of in meer lagen gebruik maken van het water voor diverse functies. Dit zijn bouwstenen voor de Omgevingsvisie SchouwenDuiveland, de Oosterscheldevisie en het Strategisch Ontwikkelplan Grevelingen 2020–2030. Planning 2022 Doorlopend 2023 Doorlopend 2024 Doorlopend 2025 Doorlopend Portefeuillehouder: Jacqueline van Burg
1.1.2.2. We zetten in op het meervoudig gebruik (tijdsvensters) van het rond om ons liggende water en maken gebruik van de sublieme waterkwaliteit De onderzoeksvragen voeren we uit via de structuur van Living Labs Schouwen-Duiveland waarbij één van de sporen is onderzoek naar de kansen voor aquacultuur en zeewierteelt. In dat kader is Hogeschool Zeeland in samenwerking met overige onderzoeks-en kennisinstellingen en publieke en private partners in 2020 een driejarig onderzoek gestart naar combinatiekweek van zeewieren en hangcultuurmosselen. Planning 2022 Ontwerp 2023 Realisatie Portefeuillehouder: Jacqueline van Burg
16
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.1.3. We versterken watergebonden bedrijvigheid Wat doen we hiervoor nu al - bestaand beleid dat al bijdraagt aan de doelstelling Watersport gerelateerde bedrijvigheid en dienstverlening rond jachthavens blijven we planologisch mogelijk maken.
WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 1.1.3.1. We bepalen een zoeklocatie voor een water gerelateerd bedrijventerrein In 2021 is gestart met het behoefteonderzoek naar een watergerelateerd bedrijventerrein. Om tegemoet te komen aan de behoefte om watergerelateerde bedrijven op Schouwen-Duiveland te vestigen, nemen we in de Omgevingsvisie Schouwen-Duiveland een zone op waarbinnen een dergelijk watergerelateerd bedrijventerrein gevestigd kan worden. Planning 2022 Ontwerp 2023 Realisatie Portefeuillehouder: Daniël Joppe
1.1.3.2. We stimuleren infrastructuur voor aquacultuur (watergebonden bedrijventerrein) Omschrijving (toelichting) Op het moment dat een zoeklocatie voor een watergerelateerd bedrijventerrein (voor onder andere aquacultuur en zeewierteelt) aangewezen is, werken we de financiële en planologische haalbaarheid verder uit. Hiervoor zijn aanvullende onderzoeken en exploitatieopzetten nodig om het belangrijke onderdeel van aan-en afvoer van vers zoutwater concreet te maken. De voorbereidende onderzoeken zijn voor een deel onder te brengen als onderzoeksvragen in het Living Lab. Planning 2022 Ontwerp 2023 Realisatie Portefeuillehouder: Daniël Joppe
17
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.1.4. Het waterbeheer is in 2040 van een hoogwaardige kwaliteit en de basis voor de watereconomie Wat doen we hiervoor nu al-bestaand beleid dat bijdraagt aan de doelstelling We nemen de belangen van de schaal-, schelpdier- en overige visserij mee bij besluiten waar de gemeente een adviesrol heeft of in gehoord wordt.
WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 1.1.4.1. We participeren actief in de projecten Getijdecentrale/doorlaat Brouwersdam In mei 2021 heeft de minister van Infrastructuur en Water (I&W) kenbaar gemaakt dat zij, zonder medeweten van de regiopartijen in het werkverband Getij Grevelingen, een expertteam een complete review heeft laten uitvoeren naar het bestuurlijk vastgestelde voorkeursalternatief. Reden hiervoor was dat het vastgestelde voorkeursalternatief niet voor het beschikbare taakstellend budget kan worden uitgevoerd. Het uitgebrachte advies van het expertteam is voor de minister leidend. Dat advies luidt om een variantenanalyse uit te voeren naar een planontwerp met voldoende doelbereik wat betreft de natuurdoelstellingen binnen het taakstellend budget en de getijdecentrale niet meer in het planontwerp mee te nemen. De uit te voeren variantenanalyse moet leiden tot een nieuw vast te stellen voorkeursalternatief in de zomer van 2022 waarmee vervolgens de planuitwerkingsfase wordt gestart. De regiopartijen, te weten de provincies Zuid-Holland en Zeeland en de gemeenten Goeree-Overflakkee en Schouwen-Duiveland kunnen zich gedeeltelijk vinden in het advies van het expertteam en voeren een second opinion uit naar de haalbaarheid van de getijdecentrale om deze innovatie toch mede onderdeel te laten zijn van het beoogde doelbereik en het uit te werken voorkeursalternatief.
Dit is in lijn met het door beide gemeenteraden uitgebrachte regionale aanbod voor de Grevelingen; de bijdrage aan innovatie en regionale economie is daarin als een belangrijk randvoorwaarde benoemd. Door deze ingelaste stap door de minister zal het project zeker een jaar langer duren. De initiatiefnemer van het Tidal Technology Centre is in financiële problemen geraakt en niet meer in staat om de testcentrale in de Grevelingendam af te bouwen. Een uitgevoerde markconsultatie om alsnog met andere marktpartijen tot afbouw te komen heeft geleid tot de conclusie dat een extra, maar te overziene, financiële bijdrage nodig is. De rijkspartijen (ministerie van I&W en EZK) zijn niet bereid om financiële bijdragen te leveren. Als compromis is door de minister van I&W besloten om tot geconsolideerde sloop over te gaan. Dat wil zeggen dat de sloop zodanig wordt uitgevoerd dat het eventueel later alsnog voorhangen van getijdeturbines mogelijk is. Planning 2022 Ontwerp 2023 Voorbereiding 2024 Voorbereiding 2025 Ontwerp
18
Portefeuillehouder: Ankie Smit
1.1.4.2. We benutten de potentie van de verbeterde waterkwaliteit en begeleiden via het Bestuurlijk Overleg Grevelingen de uitvoering van het Strategisch Ontwikkelplan Grevelingen 2020-2030 In maart 2020 hebben provincie Zeeland, gemeente Goeree-Overflakkee en onze gemeente, gehoord de provincie Zuid-Holland en in nauwe afstemming met onze regionale partners het Strategisch Ontwikkelplan Grevelingen 2020–2030 vastgesteld. Dit ontwikkelplan dient nadrukkelijk om, aan de hand van een toetsingskader voor de komende periode van 5 jaar, te kunnen bepalen aan welke projecten en initiatieven de in het Grevelingenfonds beschikbare middelen worden besteed. Inmiddels is een projectenlijst opgesteld waarbij nadrukkelijk aandacht is besteed aan de projecten die een bijdrage leveren aan de compensatieopgaven voor Getij Grevelingen. Deze zogenoemde synergieprojecten dragen bij aan de doelstelling en afspraak om de kosten voor compenserende maatregelen als gevolg van terugbrengen van het beperkt getij te verlagen door de bijdrage aan natuurdoelstellingen die de projecten vanuit het Ontwikkelplan leveren. Of deze compensatieopgaven blijven gelden hangt af van het verloop van het project Getij Grevelingen. Inmiddels is een aantal projectvoorstellen ingediend en goedgekeurd. Planning 2022 Doorlopend 2023 Doorlopend 2024 Doorlopend 2025 Doorlopend Portefeuillehouder: Paula Schot
1.1.4.3. We bewaken de uitvoering van een nulmeting van de effecten van de doorlaat Grevelingen In het project Getij Grevelingen is een uitgebreid grondwaterpeilnetwerk voorzien om de effecten van beperkt getij op de Grevelingen voor het omliggende land te monitoren en eventuele maatregelen te treffen. Bij deze monitoring worden de agrariërs en terreinbeheerders in het gebied nadrukkelijk betrokken. Deze monitoring start bij aanvang van de planuitwerkingsfase met een nulmeting voordat de uitvoeringswerkzaamheden voor de doorlaat plaatsvinden. De resultaten van de monitor volgen we nauwlettend. Planning 2022 Doorlopend 2023 Doorlopend 2024 Doorlopend 2025 Doorlopend Portefeuillehouder: Paula Schot
19
1.1.4.4. We stellen een gemeentelijke Ruimtelijke adaptatie strategie op Het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie verplicht de overheden ervoor te zorgen dat Nederland in 2050 klimaatbestendig is ingericht. Inmiddels is een stresstest gehouden voor onze gemeente en is geïnventariseerd welke effecten klimaatverandering op het gebied van waterveiligheid, wateroverlast, droogte en hitte hebben voor de doelgroepen recreatie, natuur, landbouw/visserij en bebouwd gebied. Zeeland breed heeft er een dialoog plaatsgevonden wat nu verwerkt wordt tot een Zeeuwse klimaatadaptatiestrategie die ook de basis zal zijn voor onze gemeentelijke strategie. De Zeeuwse strategie staat gepland voor medio 2021. De gemeentelijk strategie zal ook in 2021 gereed zijn. Planning 2022 Doorlopend Portefeuillehouder: Ankie Smit
1.1.4.5. We voeren de gemeentelijke Ruimtelijke adaptatie strategie uit Aan de hand van de resultaten van de stresstest en de risicodialoog bepalen we op welke wijze de gemeente de openbare ruimte na 2020 moet gaan inrichten om in 2050 klimaatbestendig en water robuust te zijn, conform de richtlijn van het Rijk uit het Deltaprogramma Klimaatadaptatie. Inmiddels houden we hier bij de uitvoering van werken in de openbare ruimte al rekening mee. Ook aan de bewustwording van klimaatverandering en –adaptatie wordt al ruim aandacht besteed via de activiteiten uit het Interreg-project Star2Cs, waarbij een interactieve klimaatwand, een interactieve kennisbank, spelregels en hulpmiddelen bij het houden van een verdiepende klimaatdialoog en een onderzoek naar de relatie klimaatadaptatie met N2000-en stikstofvraagstukken wordt onderzocht. In 2021 stellen we een uitvoeringsprogramma op voor die zaken die we daarnaast op gaan pakken. Deels in samenwerking met regionale overheidspartijen, deels als gemeente. Voor de uitvoering van de klimaatadaptatie strategie Zeeland is een Zeeuwse samenwerking tot stand gebracht. Door deze Zeeuwse samenwerking wordt veel gemeentelijke capaciteit bespaard. Wel wordt een bijdrage van de gemeente gevraagd voor de gezamenlijke uitvoering. Hiervoor is op de lijst te honoreren prioriteiten een structurele bijdrage opgevoerd van jaarlijks €11.503.
Planning 2022 Doorlopend 2023 Doorlopend 2024 Doorlopend 2025 Doorlopend Portefeuillehouder: Ankie Smit
20
1.1.4.6. We zetten ons maximaal in tot uitgifte door het ministerie van LNV van 35 hectare oestergronden aan de Grevelingen vissers We vervolgen de processtappen om bij de minister van LNV te bewerkstelligen dat de 35 hectare oestergronden, die tot voor kort als compensatie(gronden) aan de Grevelingen vissers zouden worden uitgegeven, alsnog aan deze vissers kunnen worden uitgegeven. Hiertoe voeren we vooruitlopend op een verzoek overleg met alle betrokken stakeholders in het gebied. Als de minister hiermee instemt, werkt het college na consultatie van de Grevelingenvissers een voorstel uit tot aanleg van openbare infra zoals steigers/loswal, waarbij we in overleg treden met de betrokken grondeigenaar. Planning 2022 Ontwerp 2022 Realisatie Portefeuillehouder: Ankie Smit
1.1.4.7 We voeren de Impulsregeling klimaatadaptieve maatregelen uit Voor de uitvoering van de impulsregeling is het mogelijk om een subsidie aan te vragen voor de fysieke maatregelen. Gemeente krijgt 1/3 van de kosten als subsidie, tot een maximum van € 313.000. Daar moeten we dus cofinanciering tegenover zetten. Om het volledige subsidiebedrag te kunnen aanvragen is een cofinanciering van € 626.000 noodzakelijk. De realisatie moet plaatsvinden tussen 2022 en 2027. Hiervoor hebben we op de lijst te honoreren prioriteiten van 2022 t/m 2025 (doorlopend tot en met 2027) jaarlijks € 100.000 opgenomen. Planning 2022 Realisatie 2023 Doorlopend 2024 Doorlopend 2025 Doorlopend Portefeuillehouder: Ankie Smit
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.1.5. Schouwen-Duiveland is in 2040 energieneutraal Wat doen we hiervoor nu al -bestaand beleid dat bijdraagt aan de doelstelling •
Energiezuiniger openbare verlichting (versneld verLEDden).
•
Onderzoek getijdencentrale Brouwersdam.
•
Ondersteunen (van het voortzetten) van het project Tidal Technology Centre.
•
Energiebesparing gemeentelijke gebouwen.
•
Uitvoering Energieakkoord particuliere woningbouw en bedrijven. 21
•
Faciliteren en ondersteunen Energiecoöperatie “Energie werkt Schouwen-Duiveland”.
•
Faciliteren en ondersteunen mobiliteitsplatform SDopWeg.
•
Deelname aan het Zeeuws Klimaat Fonds.
•
Inzet op behoud van het vrije uitzicht bij eventuele nieuwe windenergie-plannen op zee voor onze kust.
WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN? 1.1.5.1. We voeren de Energieagenda 2018–2023 uit De gemeente heeft als doel om in 2040 energieneutraal te zijn. Om deze ambitie te bereiken wordt iedere keer een 5-jaarlijkse energieagenda met projecten en maatregelen opgesteld. Doelstelling tot 2023 is om 3% energie te besparen en 16% duurzame energie op te wekken (ten opzichte van 20217). De eerste energieagenda 2018–2022 is in uitvoering met projecten gericht op energiebesparing en duurzame energieopwekking. De uitvoering doen we gezamenlijk met inwoners, bedrijven en (maatschappelijke) organisaties. Hiertoe is voor de periode 2018–2022 jaarlijks een bedrag van € 40.000 opgenomen in de begroting. De resultaten worden jaarlijks gemonitord in de energiebalans voor Schouwen-Duiveland. In 2022 wordt de Energie-Agenda geëvalueerd en wordt de Energie-Agenda geactualiseerd met een nieuw uitvoeringsprogramma voor de jaren 2023 tot en met 2028. Dit zal leiden tot nieuwe projecten op het gebied van energiebesparing en duurzame energieopwekking. Via de te honoreren prioriteiten voor de programmabegroting 2022-2028 hebben hiervoor een budget van € 40.000 per jaar aangevraagd. De energie agenda is een structurele activiteit tot Schouwen-Duiveland in 2040 energieneutraal is. De Energie-Agenda sluit aan bij (inter)nationale en regionale ontwikkelingen.
In 2020 is de Regionale Energie Strategie Zeeland vastgesteld. In de Regionale Energie Strategie werken de provincie, gemeenten, Waterschap en de netbeheerder samen met andere partijen om de CO2 uitstoot in 2030 met 49% te reduceren en in 2050 met 95%. De Regionale Energie Strategie is een opgave vanuit het Nationale Klimaatakkoord. De RES-Zeeland heeft drie hoofdtafels namelijk: gebouwde omgeving, elektriciteit en duurzame mobiliteit. Voor de uitvoering van de Regionale Energie Strategie is een uitvoeringsplan 2020 - 2024 opgesteld. In het uitvoeringsplan zijn voor de drie hoofdtafels projecten opgenomen die als gezamenlijke RES-partners en andere partijen zullen worden uitgevoerd. Zowel aan de totstandkoming als aan de uitvoering dragen wij als gemeente financieel bij. Samen met de andere gemeenten in Zeeland werken we aan een Transitievisie Warmte. Iedere gemeente moet in het kader van het Nationale Klimaatakkoord voor eind 2021 een Transitievisie Warmte (TVW) opstellen waarin wordt aangegeven welke wijk met welk alternatief voor 2030 van het aardgas af gaat.
22
Planning 2022 Doorlopend 2023 Doorlopend 2024 Doorlopend 2025 Doorlopend Portefeuillehouder: Ankie Smit
1.1.5.2. We gaan met het bedrijfsleven op zoek naar mogelijkheden om energie te besparen De ambitie om energieneutraal te zijn in 2040 kan alleen gerealiseerd worden als onze inwoners en bedrijven deze ambitie ondersteunen en hieraan meewerken. In het kader van de uitvoering van het plan van aanpak verduurzaming bedrijven gaan we in overleg met de bedrijven en verenigingen na op welke wijze zij kunnen bijdragen aan energiebesparing. Bedrijven en verenigingen met een hoog energieverbruik (meer dan 50.000 kWh en / of meer dan 25.000 m3 aardgas) vallen volgens de Wet milieubeheer onder de energiebesparings- en informatieplicht. Voor deze bedrijven en verenigingen is een duurzaamheidsvoucher beschikbaar. De gemeenteraad heeft hiervoor tot en met 2022 een budget van € 50.000 per jaar voor beschikbaar gesteld. Ook is een stimuleringslening ingesteld voor alle bedrijven en verenigingen waar zij via het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederland (SVn)in aanmerking kunnen komen voor een laagrentende lening voor het uitvoeren van duurzame en energiebesparende maatregelen. In het kader van de Transitievisie Warmte en het aardgasvrij maken van bedrijven zal er voor bedrijven en de recreatiesector een specifieke doelgroepen aanpak worden opgesteld. Dit betekent dat ook na 2022 budget nodig is voor de verduurzaming van bedrijven en verenigingen.
Hiervoor is op de lijst te honoreren prioriteiten vanaf 2023 een jaarlijks budget opgenomen van € 50.000. Planning 2022 Doorlopend 2023 Doorlopend 2024 Doorlopend 2025 Doorlopend Portefeuillehouder: Ankie Smit
1.1.5.3. We passen de subsidieregeling isolatiefonds aan In 2019 heeft de gemeenteraad subsidie beschikbaar gesteld voor het isoleren van particuliere woningen. Via het amendement 'effectiever met isolatiefonds' is de subsidieregeling aangepast waarbij de WOZwaarde niet meer leidend was maar het energielabel. Op dit moment komen alleen woningen die ouder zijn dan 1975 en een definitief energielabel lager dan C hebben in aanmerking voor de isolatiesubsidie. Tot 31 december 2020 konden woningeigenaren het definitieve label eenvoudig online laten vaststellen met lage kosten. Door verandering in wetgeving is het vanaf 1 januari 2021 alleen nog maar mogelijk om een definitief label vast te laten stellen door een expert. Het definitief maken van een energielabel kost dan al snel € 190,00. Eind 2021 komt er een voorstel om de isolatiesubsidie nog een keer aan te passen 23
waarbij het bouwjaar leidend zal zijn. In het kader van de Transitievisie Warmte en het aardgasvrij maken van woningen is het noodzakelijk om de subsidieregeling met vijf jaar te verlengen tot en met 2028. Planning 2022 Doorlopend 2023 Doorlopend 2024 Doorlopend 2025 Doorlopend Portefeuillehouder: Ankie Smit
1.1.5.4. We voeren de aangepaste subsidieregeling Isolatiefonds uit De aangepaste isolatiesubsidie zal in het kader van de uitvoering van de Transitievisie Warmte en de wijkuitvoeringsplannen ingezet worden bij het stimuleren van particulier eigenaren bij het aardgasvrij maken van de woningen. Voor de uitvoering van de isolatiesubsidie is tot en met 2022 een bedrag van € 100.000 per jaar in de begroting opgenomen. In 2022 maken wij een voorstel voor het stimuleren van isolatie bij monumentale panden en /of biobased isoleren. Om de isolatiesubsidie na 2023 voort te zetten is vanaf 2023 tot en met 2028 een budget nodig van totaal € 150.000 per jaar. Dit is opgenomen op de lijst te honoreren prioriteiten. Planning 2022 Doorlopend 2023 Doorlopend 2024 Doorlopend 2025 Doorlopend Portefeuillehouder: Ankie Smit
1.1.5.5. We dragen zorg voor een goede ontsluiting van de informatie en ondersteuning voor inwoners en ondernemers die energiebesparende maatregelen willen treffen of zelf energie willen opwekken Wij ondersteunen en maken gebruik van het regionale energieloket www.duurzaambouwloket.nl met daarin informatie over energiebesparing en duurzame energieopwekking voor bewoners en bedrijven voort. Daarnaast ondersteunen we het Platform Energiek Zeeland die met behulp van vrijwilligers onafhankelijke energieadviezen voor bewoners geeft. Daarnaast nemen we deel aan de duurzame huizenroute (www.duurzamehuizenroute.nl). Naast informatie op de gemeentelijke website communiceren we maandelijks in de Wereldregio over duurzaamheid door middel van de Duurzaam Doen pagina. Planning 2022 Doorlopend 2023 Doorlopend 2024 Doorlopend 2025 Doorlopend Portefeuillehouder: Ankie Smit 24
1.1.5.6. Voor het opwekken van duurzame energie leggen we de focus op de mogelijkheden voor zonne-energie en energie uit water Om onze energievraag duurzaam te krijgen focussen we ons op zonne-energie en energie uit water. Onze prioriteit ligt bij het voorzien van de daken van zonnepanelen met name bij bedrijven. In samenwerking met de netbeheerders (Tennet en Enduris) werken we aan het toekomstbestendig maken van ons elektriciteitsnet (o.a. door 150 KV station). Tennet en Enduris hebben in 2021 de Omgevingsdialoog opgestart voor de locatie van een 150 KV station. De verwachting is dat 150 KV station pas na 2025 kan worden gerealiseerd. Tot die tijd is het voor grootverbruikers niet mogelijk aan het elektriciteitsnet terug te leveren. Het stimuleren van het plaatsen van zonnepanelen voor eigen gebruik is wel mogelijk. We onderzoeken de mogelijkheden voor een tijdelijke oplossing door middel van energieopslag. In 2019 is een start gemaakt met onderzoek naar kansrijke locaties voor thermische energie uit oppervlaktewater. Op basis van dit onderzoek is 1 juli 2020 in samenspraak met woningbouwcorporatie Zeeuwland en energiecoöperatie Zeeuwind een start gemaakt voor een participatief praktijkonderzoek voor aquathermie in de wijk Malta in Zierikzee. Voor de uitvoering van deze pilot is een bijdrage toegekend van de Stichting Zeeuwse Publieke Belangen.
Deze pilot wordt uitgevoerd in samenspraak met de Kopgroep Aquathermie Zeeland. De pilot is eind 2021 afgerond. De resultaten van pilot aquathermie zal meegenomen worden in een wijkuitvoeringsplan in het kader van de Transitievisie Warmte. Planning 2022 Nazorg 2023 Doorlopend 2024 Doorlopend 2025 Doorlopend Portefeuillehouder: Ankie Smit
1.1.5.7. Grootschalige zonnepaneelontwikkelingen en eventuele ontwikkelingen met wind maken we alleen mogelijk op voorwaarde van stevige participatie door de lokale samenleving In de Regionale Energie Strategie Zeeland zijn eisen opgenomen voor participatie van inwoners en ondernemers bij duurzame energieopwekking. In 2021 is een start gemaakt met het opstellen van een Beleidsvisie Duurzame Energie voorziening waarin een participatieregeling voor grootschalige energieopwekking zal worden uitgewerkt. In deze visie zal ook het kader worden neergelegd voor landschappelijk inpassing en meervoudig ruimtegebruik. Planning 2022 Doorlopend 2023 Doorlopend 2024 Doorlopend 2025 Doorlopend Portefeuillehouder: Ankie Smit 25
1.1.5.8. We stimuleren zonne-energie op water als dit bijdraagt aan slim en handig meervoudig ruimtegebruik Zon op land heeft vaak grote gevolgen voor doorzichten in ons open landschap. We denken dat zon op water een mogelijkheid is om die gevolgen te verkleinen. Binnenwater in sloten en watergangen is verdiept in het landschap aanwezig. Daarnaast kost zon op water geen kostbare landbouwgrond. Bij initiatieven moet wel duidelijk zijn dat de huidige functie van het water niet in gevaar komt en dat de landschappelijke impact kleiner is. Vooralsnog werken we mee aan zon op water in het hoogbekken en eventueel het laagbekken van het Krammersluizencomlex en willen we een pilot naar de haalbaarheid van zon op water in de primaire watergang in de polder Schouwen uitvoeren. Het één en ander zal verder uitgewerkt worden in het Beleid Duurzame Energievoorziening. Planning 2022 Doorlopend 2023 Doorlopend 2024 Doorlopend 2025 Doorlopend Portefeuillehouder: Ankie Smit
1.1.5.9. We blijven elektrisch rijden stimuleren door het in samenwerking met de markt realiseren van extra laadinfrastructuur en bij kleinschalige mobiliteitsprojecten elektrisch vervoer te faciliteren Aan de hand van het Plan van Aanpak Duurzame Mobiliteit van het Mobiliteitsplatform SD Op Weg pakken we de ambities op rondom sociale, zakelijke en toeristische mobiliteit en willen we die verduurzamen. In de uitvragen ten behoeve van de vervanging van gemeentelijke voertuigen nemen we verduurzaming mee en gaan we in gesprek met de markt om te komen met innovatieve plannen voor onze mobiliteit. In samenspraak met de andere gemeenten in Zeeland, de provincie en andere partijenwerken we aan een Roadmap Laadinfra Zeeland Elektrisch. Ook dragen we bij aan de Nationale Agenda Laadinfrastructuur. Planning 2022 Doorlopend 2023 Doorlopend 2024 Doorlopend 2025 Doorlopend Portefeuillehouder: Ankie Smit
26
1.1.5.10. We geven als gemeente het goede voorbeeld door waar reëel mogelijk elektrisch of met waterstof te gaan rijden en bij aanbestedingen de markt uit te dagen om de CO2prestatieladder toe te passen We blijven elektrisch rijden stimuleren door het in samenwerking met de markt realiseren van extra laadinfrastructuur en bij kleinschalige mobiliteitsprojecten elektrisch vervoer te faciliteren. Aan de hand van het Plan van Aanpak Duurzame Mobiliteit van het Mobiliteitsplatform SD Op Weg pakken we de ambities op rondom sociale, zakelijke en toeristische mobiliteit en willen we die verduurzamen. In de uitvragen voor de vervanging van gemeentelijke voertuigen nemen we verduurzaming mee en gaan we in gesprek met de markt om te komen met innovatieve plannen voor onze mobiliteit. Planning 2022 Doorlopend 2023 Doorlopend 2024 Doorlopend 2025 Doorlopend Portefeuillehouder: Jacqueline van Burg
1.1.5.11. We informeren en stimuleren ondernemers om wettelijk verplichte duurzaamheidsinvesteringen te doen Tijdens ondernemersbijeenkomsten en bedrijfsbezoeken wijzen we ondernemers op het bestaan van de omschreven verplichting. Vanuit onze Energieagenda en in relatie tot het eilandmarketingplan en het nog op te stellen acquisitieplan, verbeteren we de online informatievoorziening op dit vlak aan de ondernemersverenigingen en ondernemers individueel waar dit meer relevant is vanwege de inhoud van de regeling. We doen dit in samenwerking met onze regionale partner Economische Impuls Zeeland (EIZ) en koppelen dit aan de door Impuls opgezette verduurzamingsprogramma voor bedrijven. Planning 2022 Doorlopend 2023 Doorlopend 2024 Doorlopend 2025 Doorlopend Portefeuillehouder: Ankie Smit
1.1.5.12. We leggen geen bovenwettelijke milieueisen op maar stimuleren het bedrijfsleven actief tot duurzaam en maatschappelijk ondernemen door tijdens bedrijfsbezoeken op mogelijkheden en voordelen te wijzen In vergunningen en ontheffingen leggen we geen bovenwettelijke milieueisen op. In ondernemersbijeenkomsten en tijdens bedrijfsbezoeken gaan we in op maatschappelijk verantwoord ondernemen en reiken we (extra) mogelijkheden aan om aan dit onderwerp invulling te geven op een manier waar de ondernemer ook bij wint. Ook door middel van de duurzaamheidsvouchers voor bedrijven
27
en verenigingen wordt breed aandacht besteed aan verduurzaming en maatschappelijk verantwoord ondernemen. Planning 2022 Doorlopend 2023 Doorlopend 2024 Doorlopend 2025 Doorlopend Portefeuillehouder: Ankie Smit
1.1.5.13. We stimuleren bedrijven die bijdragen aan een circulaire economie Verduurzaming van bedrijven en verenigingen is een belangrijk onderdeel in de uitvoering van het energiebeleid (Energie-Agenda) en het behalen van de doelstellingen met betrekking tot CO2-reductie en het aardgasvrij maken van bedrijven en verenigingen (Transitievisie Warmte). In 2020 is het plan van aanpak voor verduurzaming van bedrijven en verenigingen vastgesteld. Dit betreft een voucherregeling voor duurzaamheidsadviezen en de uitreiking van een jaarlijkse duurzaam ondernemen prijs. Daarnaast is er voor bedrijven en verenigingen een laagrentende stimuleringslening voor verduurzaming van bedrijven en verenigingen beschikbaar. Voor de uitvoering van het plan van aanpak is tot 2022 een bedrag van € 50.000,00 beschikbaar gesteld. Het plan van aanpak wordt per bedrijventerrein uitgevoerd in samenspraak met betreffende bedrijvenorganisaties. Het verduurzamen van bedrijven en recreatie is ook opgenomen als aanpak in de Transitievisie Warmte. Om deze reden is het belangrijk om de aanpak na 2022 voort te zetten. Via de te honoreren prioriteiten voor de programmabegroting 2022-2025 hebben wij hiervoor een budget van € 50.000 per jaar aangevraagd. Vanuit de agenda Toerisme zijn duurzaamheids- en innovatievouchers beschikbaar voor recreatieondernemers.
Planning 2022 Doorlopend 2023 Doorlopend 2024 Doorlopend 2025 Doorlopend Portefeuillehouder: Ankie Smit
1.1.5.14. We onderzoeken de mogelijkheden voor stimuleringsmaatregelen om nieuw te vestigen bedrijven die CO2-neutraal zijn in het bijzonder te verwelkomen Samen met de Ondernemerskring Schouwen-Duiveland (OSD) en EIZ onderzoeken we de mogelijkheden die kunnen bijdragen aan het stimuleren van de vestiging van energie neutrale en ‘groene’ bedrijven. Het huidige pakket aan mogelijkheden om nieuw te vestigen ondernemers extra te interesseren voor vestiging in onze gemeente is, ook in vergelijking met andere gemeenten, toereikend. Omdat ook in de afgelopen 28
jaren actief acquireren van bedrijven buiten de gemeente en buiten de provincie niet tot resultaten heeft geleid laten we het opstellen van een acquisitieplan los. De ervaring leert dat we ons beter kunnen focussen op starters in nieuwe veelbelovende vormen van bedrijvigheid, zoals aquacultuur en de creatieve industrie. Planning 2022 Doorlopend 2023 Doorlopend 2024 Doorlopend 2025 Doorlopend Portefeuillehouder: Daniël Joppe
1.1.5.15. We zetten in op verduurzaming van het maatschappelijk vastgoed Om het maatschappelijk vastgoed structureel te verduurzamen is het noodzakelijk dat het onderhoud en beheersplan uitgebreid wordt met maatregelen voor duurzaamheid. In 2020 is de routekaart verduurzaming gemeentelijk vastgoed vastgesteld. Voor het uitvoeren van onderzoeken, maatwerkadviezen, energielabeling en energiemanagement is tot en met 2023 een bedrag van € 25.000 beschikbaar gesteld. Op de lijst te honoreren prioriteiten vragen wij ook vanaf 2024 een jaarlijks budget van € 25.000. In de routekaart zijn ook aandachtspunten opgenomen voor het duurzaam (hergebruik) van materialen. Voor het opstellen van een materialenpaspoort voor gemeentelijke gebouwen sluiten we aan bij de landelijke ontwikkelingen. Op het moment dat er een officieel materialenpaspoort beschikbaar is stellen we deze per gebouw op. Planning 2022 Doorlopend 2023 Doorlopend 2024 Doorlopend 2025 Doorlopend Portefeuillehouder: Ankie Smit
1.1.5.17. We voeren een CO2-nulmeting uit met aansluitend een verfijning door een CO2balans In 2021 hebben we een start gemaakt met het opstellen van een CO2 nulmeting en CO2 balans. Hiervoor is externe deskundigheid ingehuurd. Voor het jaarlijks monitoren van de CO2 balans is structureel € 50.000,00 beschikbaar gesteld. De CO2 balans zal zo worden opgesteld dat deze voor iedereen leesbaar en begrijpelijk is. Planning 2022 Doorlopend 2023 Doorlopend 2024 Doorlopend 2025 Doorlopend 29
Portefeuillehouder: Ankie Smit
1.1.5.18 We voeren de regionale Energie Strategie uit In september 2020 stelde de raad de Regionale Energie Strategie Zeeland vast. Verschillende sectortafels, het ambtelijk kernteam en de stuurgroep werken hard aan de laatste onderdelen van het uitvoeringsplan 2021-2024. Bij de vaststelling van het uitvoeringsplan 2021 - 2024 komt ook een voorstel voor de bijdrage van alle partijen voor 2022 tot en met 2024 aan deze Zeeuwse samenwerking. De bijdrage van de gemeente Schouwen-Duiveland wordt geschat op €12.000 per jaar. Dit is opgenomen op de lijst te honoreren prioriteiten. Hiervoor verwachten wij dekking vanuit de algemene uitkering. Het actualiseren en uitvoeren van regionale energiestrategie is een structurele activiteit tot de doelstelling in 2050 is behaald om de Co2 uitstoot met 95% te reduceren. Planning 2022 Doorlopend 2023 Doorlopend 2024 Doorlopend 2025 Doorlopend Portefeuillehouder: Ankie Smit
BIJDRAGE VERBONDEN PARTIJEN AAN DOELSTELLINGEN SUB-PROGRAMMA 1.1 PZEM Na verkoop in 2017 van de delen van Delta en Delta Netwerkbedrijf zijn belangen van de provincie Zeeland en met name Zeeuwse gemeenten achtergebleven en ondergebracht in PZEM. Ook voor de afsplitsing van het waterbedrijf Evides loopt een traject. Doel hiervan is om de eigendom van het Zeeuwse aandeel in het waterbedrijf bij de Zeeuwse aandeelhouders onder te brengen, en daarmee de risico’s die een bedrijf loopt dat onderdeel uitmaakt van een commercieel concern te vermijden. Doelstellingen van PZEM zijn om de energieproductie zo duurzaam mogelijk te laten verlopen en zo mogelijk maatschappelijk verantwoord over te dragen. Voor de elektriciteitsproductie beschikt PZEM over een gevarieerde productiemix met gas, wind, biomassa en kernenergie. Ongeveer 40 procent van de elektriciteit wordt duurzaam opgewekt en met een uitstoot van 100à 125 gram CO2 per kWh heeft PZEM de laagste emissiefactor van de grote energieproducenten in Nederland. De flexibele capaciteit van PZEM is van belangrijke waarde om de leveringszekerheid in Nederland te ondersteunen, wanneer wind en zon het laten afweten. Met de Sloecentrale kan PZEM gebruik maken van een schone, moderne en flexibele gasgestookte centrale. Middels diverse gasopslag en –
30
transportcontracten is ook een optimale beschikbaarheid en aanvoer van gas voor de centrales en voor klanten verzekerd. Daarnaast neemt PZEM duurzaam opgewekte elektriciteit af van een aantal grote en kleinere windparken, middels langjarige afnamecontracten (PPA’s). PZEM streeft naar een gebalanceerde groei van opwek-en verkoopactiviteiten. In deze strategie zien PZEM een duidelijke rol waar het gaat om het inspelen op de behoefte aan kennis en kunde op het gebied van balancering. PZEM zal in dit kader de nadruk leggen op het uitbreiden van gasgeneratie en het aantrekken van PPA’s. Tevens volgt PZEM de ontwikkelingen op het gebied van waterstof en het afvangen van CO2 nauwgezet om ook hier haar verantwoordelijkheid tijdig te kunnen nemen.De verwachting is dat, na jaren van krimp, het innovatieve karakter van de werkzaamheden van PZEM weer gaat leiden tot een toename van werkgelegenheid.
31
WAT MAG HET KOSTEN? Exploitatie
Realisatie 2020
Begroting 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Lasten
694.882
1.630.522
589.317
551.528
559.788
564.700
Baten
361.428
394.004
394.861
394.861
394.861
394.861
Geraamd
-333.454
-1.236.518
-194.456
-156.667
-164.927
-169.839
-333.454
-1.236.518
-194.456
-156.667
-164.927
-169.839