913233 Bijlage 3 Jaarstukken 2022

Geld (indicator)

1.1.5.8. We stimuleren zonne-energie op water als dit bijdraagt aan slim en handig meervoudig ruimtegebruik Omschrijving (toelichting) Zon op land heeft vaak grote gevolgen voor doorzichten in ons open landschap. We denken dat zon op water een mogelijkheid is om die gevolgen te verkleinen. Binnenwater in sloten en watergangen is verdiept in het landschap aanwezig. Daarnaast kost zon op water geen kostbare landbouwgrond. Bij initiatieven moet wel duidelijk zijn dat de huidige functie van het water niet in gevaar komt en dat de landschappelijke impact kleiner is. Vooralsnog werken we mee aan zon op water in het hoogbekken en eventueel het laagbekken van het Krammersluizencomlex en willen we een pilot naar de haalbaarheid van zon op water in de primaire watergang in de polder Schouwen uitvoeren. Het één en ander zal verder uitgewerkt worden in het Beleid Duurzame Energievoorziening.

34

Stand van zaken In 2022 stelden we het concept ruimtelijk beleid duurzame energie op. De zonneladder van SchouwenDuiveland is een belangrijk onderdeel van dit beleid. We leggen dit beleid in het eerste kwartaal van 2023 voor aan stakeholders. De verwachting is dat we het beleid in het tweede kwartaal van 2023 ter vaststelling voorleggen aan de gemeenteraad. In 2022 stelden we naar aanleiding van een motie van de gemeenteraad de subsidieregeling voor zonnepanelen op daken op en voerden deze uit. Het beschikbare bedrag van € 25.000 voor 2022 benutten we volledig. Tijd (indicator)

Geld (indicator)

1.1.6.4. We blijven elektrisch rijden stimuleren door samen met de markt extra laadinfrastructuur te realiseren en bij kleinschalige mobiliteitsprojecten elektrisch vervoer te faciliteren Omschrijving (toelichting) Aan de hand van het Plan van Aanpak Duurzame Mobiliteit van het Mobiliteitsplatform SD Op Weg pakken we de ambities op rondom sociale, zakelijke en toeristische mobiliteit en willen we die verduurzamen. In de uitvragen ten behoeve van de vervanging van gemeentelijke voertuigen nemen we verduurzaming mee en gaan we in gesprek met de markt om te komen met innovatieve plannen voor onze mobiliteit. In samenspraak met de andere gemeenten in Zeeland, de provincie en andere partijenwerken we aan een Roadmap Laadinfra Zeeland Elektrisch. Ook dragen we bij aan de Nationale Agenda Laadinfrastructuur. Stand van zaken In oktober 2022 stelden we de Integrale Laadvisie Schouwen-Duiveland Elektrisch vast. Voor de verduurzaming van ons eigen gemeentelijk wagenpark stelden we een plan van aanpak op waarbij we inzetten op de volgende sporen: 1. verduurzaming van de dienstreizen met deelauto's; 2. verduurzaming overige wagenpark door middel van een aparte aanbesteding; 3. faciliteren van elektrische dienstfietsen en 4. op termijn verduurzaming van woon-werkverkeer door opnemen van elektrische scooters in IKB. Uitvoering van het plan van aanpak vindt in 2023 plaats. 35

Tijd (indicator)

Geld (indicator)

BIJDRAGE VERBONDEN PARTIJEN AAN DOELSTELLINGEN SUB-PROGRAMMA 1.1 Verbonden partij en haar bijdrage aan programmadoelen PZEM N.V. De energieproductie zo duurzaam mogelijk laten verlopen en zo mogelijk maatschappelijk verantwoord overdragen. Voor de elektriciteitsproductie beschikt PZEM over een gevarieerde productiemix met gas, wind, biomassa en kernenergie. B.V. Gemeenschappelijk Bezit Evides (GBE Aqua) Werkzaam zijn op het gebied van de openbare watervoorziening voor drinkwater en industriewater.

WAT HEEFT HET GEKOST? Exploitatie

Begroting primitief 2022

Begroting na wijziging

Realisatie 2022

Resultaat 2022

2022 Lasten

-589.317

-1.662.866

-603.523

1.059.343

Baten

468.861

3.944.188

3.383.640

-560.548

Gerealiseerd saldo van baten

-120.456

2.281.322

2.780.117

498.795

-120.456

2.281.322

2.780.117

498.795

en lasten Gerealiseerd resultaat

TOELICHTING EXPLOITATIE Bijdrage waterkwaliteit Grevelingen, incidenteel voordeel € 1.000.000 Met de raadsbrief van 20 december 2022 is de gemeenteraad geïnformeerd over de voortgang van het werk van de taskforce en het standpunt van de minister van Infrastructuur en Waterstaat wat betreft energie uit water. In de raadsbrief is aangekondigd het resultaat van de taskforce, voorzien in de eerste helft van 2023, af te wachten en op grond van bestuurlijke uitkomsten de gemeenteraad te laten besluiten of en op welke wijze de gemeente verder participeert in het project Getij Grevelingen en de financiële bijdrage hiervoor al dan niet beschikbaar wordt gesteld. Omdat dit budget wordt gedekt uit de reserve 36

Strategische visie vindt in 2022 geen onttrekking plaats aan deze reserve. Dat zorgt voor een nadeel binnen het programma Algemene dekkingsmiddelen. Transitievisie warmte, incidenteel voordeel € 57.000 In het kader van de uitvoering van de Transitievisie Warmte worden per dorp, stad of wijk uitvoeringsplannen opgesteld. Gepland was om twee energievisies uit te voeren, namelijk voor Bedrijvenpark Zierikzee Zuid en Renesse. In verband met capaciteitsproblemen is dat in 2022 niet gelukt en willen we dit budget doorzetten naar 2023. Hiertoe nemen we een voorstel op in de eerste financiële rapportage 2023. Vissershaven Bruinisse, incidenteel nadeel € 44.000 Er is sprake van minder baten vaste ligplaatshouders en nutsvoorzieningen, doordat ligplaatsen zijn opgezegd. Minder schepen in de haven betekent automatisch ook minder verbruik nutsvoorzieningen. Vluchthaven Bruinisse, incidenteel nadeel € 56.000 Er is sprake van minder baten. Dit heeft te maken met minder op- en overslag op de loswal, doordat bouwprojecten stil zijn komen te liggen wegens stikstofproblematiek. Bovendien was er in 2022 vanwege corona een langzamere start van de cruisevaart, waardoor er minder reserveringen voor de loswal binnenkwamen. Dividenduitkering GBE Aqua, incidenteel nadeel € 444.000 In de begroting 2022 was rekening gehouden met de dividenduitkering van GBE Aqua B.V., groot € 444.000.

De dividenduitkering over 2022 wordt toegekend door de Algemene Vergadering na afloop van het boekjaar, dus in 2023. Op grond van de BBV-voorschriften moet de dividenduitkering worden verantwoord in het jaar, waarin het besluit tot toekenning van het dividend door de Algemene Vergadering is genomen. Dat levert voor deze jaarrekening een eenmalig nadeel op.

TOELICHTING INVESTERINGEN Glooiing Vluchthaven Bruinisse 025, doorschuiving € 194.000 We zijn momenteel bezig met het opstellen van een plan van aanpak voor de glooiingen. In 2023 gaan we hier mee verder en wordt ook dit project verder opgepakt.

37

Sub-Programma 1.2 Innovatieve landbouw en aquacultuur WAT HOUDT HET SUB-PROGRAMMA IN? De landbouw vervult in onze gemeente een belangrijke rol in ons grote buitengebied. De landbouw verzorgt voor het overgrote deel de stoffering van ons landschap. Bedrijven hebben een weg gevonden voor een bestendige toekomst. Meekunnen in noodzakelijke schaalvergroting en marktgerichte innoverende productie. Of als beheerder van ons landschap en als gastheer voor de beleving van ons buitengebied en onze authentieke producten. Door intensieve samenwerking van ondernemers, kennisinstellingen, overheden en maatschappelijke organisaties is er een klimaatbestendig perspectief voor de landbouw in het kader van de toenemende verzilting, behoud en verbetering van bodemvruchtbaarheid, omgaan met hevige regenval, beschikbaarheid van zoet water en kansrijke teelten in bestaande of nieuwe markten met passende afzetcombinaties. Dankzij kennisontwikkeling op het gebied van water en het ondernemerschap van onze agrariërs zijn we in staat duurzame oplossingen te realiseren voor verdroging en verzilting als gevolg van klimaatverandering. De aquacultuur in en om het water is vermaard vanwege de hoge kwaliteit en gekend bij onze inwoners en vele gasten. En daarom in ruime mate te vinden op lokale menukaarten, aangevuld met streekproducten.

Met hoogwaardige wieren en algen en verwerking naar op natuur gebaseerde toepassingen in de medische, farmaceutische en voedingsindustrie profileren we ons met een nieuwe niche die de bijzondere goede waterkwaliteit rondom ons eiland mogelijk maakt.

BELEIDSINDICATOREN Voor dit sub-programma zijn geen beleidsindicatoren benoemd.

WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.2.1. We geven ruimte aan innovatie in (zilte) landbouw, (binnen- en buitendijkse) aquacultuur en verbindingen met andere functies.

WAT DEDEN WE DAARVOOR? 1.2.1.1. We gaan met Schouwen-Duiveland (ASD/ZLTO) in overleg over de vraag hoe we de agrariërs kunnen ondersteunen in innovatie en nieuwe teeltechnieken Omschrijving (toelichting) In de samenwerking van Living Labs Schouwen-Duiveland en broedplaats zoet water SchouwenDuiveland participeert ASD/ZLTO intensief bij de thema’s zoete, zoute, zilte teelten, zoetwaterbeschikbaarheid voor de landbouw, klimaatverandering en landbouw waarbij we inzetten op onderzoek naar innovatie, het opschalen van innovatie naar reguliere toepassing en klimaatadaptatieve 38

maatregelen. Deze projecten en onderzoeken doen we samen met het onderwijs, experts, andere overheden en ondernemers. Waar mogelijk benutten we met deze samenwerking de kansen voor financiële ondersteuning met Europees-, rijks of regionale gelden. Voorbeelden hiervan zijn broedplaats zoet water Schouwen-Duiveland (onderdeel van het IBP Vitaal Platteland), een initiatief voor nieuwe zilte teelten en een initiatief voor een nieuwe economische drager en het toepasbaar maken van innovatieve technieken voor zoetwateropslag in de ondergrond. Deze plannen worden ondersteund met een POPIII of Leader-subsidie. Stand van zaken In 2022 was er overleg en werkten we samen met ASD/ZLTO en agrariërs over de volgende activiteiten: •

Bodem- en watercoaching op teeltniveau.

•

Drie fieldlabs met onderzoek en aanpassingen robuust watersysteem.

•

Eindrapport haalbaarheid zoetwateropslag in de ondergrond op bedrijfsniveau in poelgronden en kreekruggen.

•

Uitvoeren praktijkproeven innovatieve drainages poelgronden.

•

Indienen aanvraag praktijkproef water sparen en kreekruginfiltratie.

•

Opstellen zoetwaterplan door ASD/ZLTO.

•

Toekomstverkenning landbouw en landelijk gebied 2050 (agrarische klankbordgroep ingesteld).

•

Kennis en ervaring uitwisselen via onder andere webinars, werk- en locatiebezoeken.

•

Opstellen en uitvoeren subsidieregeling innovatieve zoetwatermaatregelen.

•

Onderzoek nieuwe (zilte) teelten.

Tijd (indicator)

Geld (indicator)

1.2.1.2. We volgen de uitwerking van LTO en ASD van de nationale bijenstrategie en gaan in gesprek met ASD/ZLTO en bijenhoudersvereniging over het realiseren van meer biodiversiteit in het buitengebied Omschrijving (toelichting) In 2019, 2020 en 2021 is in het kader van de pilot bloemenranden langs akkers jaarlijks ca 25 km (ca 20 ha) akkerrand ingezaaid. Alle betrokken partijen zijn enthousiast over het project maar begrijpen dat de gemeente de kosten niet structureel kan blijven dekken. Voor de dekking van kosten van handhaven en zo mogelijk uitbreiden van de akkerranden zoeken we 39

samen met ASD/ZLTO naar externe middelen. In 2021 worden plukbonnen geïntroduceerd, waarvan de opbrengst ten goede komt aan het bloemenrandenproject. Studenten van de Has hebben een studie verricht naar het realiseren en monitoren van duurzame bloemenranden op Schouwen-Duiveland. Duurzame akkerranden kunnen verbindingslijnen vormen in ecologische netwerken en bouwstenen in een te realiseren ecoraster. Stand van zaken In 2022 is het project bloemenranden langs akkers voor een periode van drie jaar verlengd. Met de verkoop van plukbonnen en bijdragen van sponsoren breidden de akkerranden uit van 20 naar 26 hectare. Van februari tot juli 2022 hebben studenten Toegepaste Biologie/Ecologie van de HAS Green Academy de functies van deze akkerranden onderzocht. Zij leverden in het derde kwartaal 2022 het eindrapport "Bloemrijke akkerranden: mooi en functioneel" op. Eén van de conclusies is dat de huidige akkerranden een meerwaarde zijn voor bestuivende en andere insecten in de zomerperiode. Aanbevolen wordt de akkerranden robuuster te maken voor gebiedseigen soorten om ook een verbinding te kunnen zijn in de ecologische structuur van een gebied. Het hele rapport en de aanbevelingen zijn opgenomen in de bibliotheek op de website van Living Lab Schouwen-Duiveland. Tijd (indicator)

Geld (indicator)

1.2.1.3. We zetten in op duurzame teelten als wieren- en algenteelt, creëren faciliteiten om deze teelten in kennis te ondersteunen Omschrijving (toelichting) Door middel van toekenning van subsidies (POP III) aan ondernemers voor ontwikkeling van zilte teelten en de kennisontwikkeling die plaats vindt in het kader van de samenwerking binnen het Living Lab Schouwen-Duiveland met de betreffende sector dragen we bij aan de ontwikkeling van zilte teelten, waaronder zeewier- en algenteelt. Eén van de activiteiten is om met de sector na te gaan welke mogelijkheden er op ons eiland zijn voor bewerking in de keten (denk aan farmacie, voedsel, energie, kustverdediging, zeewiergaswinning). Het project ZEEMOS is in september 2020 gestart om zeewier te kweken in combinatie met hangcultuurmosselen. Na het 1e jaar is het de bedoeling de zeewierkweek uit te breiden. ZEEMOS wordt ondersteund vanuit TKI Deltatechnologie. Bij het driejarig project Klimaat- en waterrobuust Laag-Nederland van nu naar 2100, waar onze gemeente aan deelneemt en dat in 2021 is gestart, komt de ontwikkeling van zilte teelten ook aan bod.

40

Stand van zaken Twee onderzoeken waar we financieel aan bijdragen zijn het telen van zeebanaan en zeevenkel en het kweken van zeewier. Daarnaast is het kweken van zeewier in combinatie met hangcultuurmosselen in onderzoek. Ondersteuning van nieuwe concrete initiatieven hangt af van de regels voor de Europese, landelijke en Zeeuwse subsidiemogelijkheden. In september 2022 startte een verkenning naar de marktkansen voor aquacultuur en zilte teelten in de omgeving van Bruinisse. We haalden kennisvragen op, onder andere bij lokale ondernemers, en betrokken onderzoekers uit de regio. Eén van de vraagstukken is of er voldoende afzetmarkt is voor de zeewierproductie uit de regio. Tijd (indicator)

Geld (indicator)

1.2.1.4 We versterken de biodiversiteit en zetten het akkerrandenproject voort Omschrijving (toelichting) Sinds 2019 loopt de pilot akkerranden. Dit akkerrandenproject levert veel positieve reacties op en zien we als goede mogelijkheid voor het versterken van de structuren met natuurwaarden in onze gemeente. De pilot akkerranden loopt eind 2021 af. Voor het voortzetten van het akkerrandenproject op een vergelijkbare schaal als de afgelopen jaren is op de lijst te honoreren prioriteiten voor 3 jaar een bedrag van € 50.000 per jaar opgenomen. Er wordt gestreefd naar minimaal 25 ha akkerranden. We introduceren verdienmodellen, onder andere plukbonnen en daarnaast wordt sponsoring mogelijk gemaakt. Hiervoor nemen wij per jaar een verwachte opbrengst op van € 25.000. Stand van zaken Het akkerrandenproject is in 2022 verlengd tot en met 2024. Met dit project maken we een blijvend signaal in het landelijke gebied. De verwachte opbrengst van € 25.000 in 2022 realiseerden we helaas niet. Kansrijke locaties en maatregelen voor het vergroten van de biodiversiteit brachten we in 2022 in beeld. Dit deden we samen met een brede externe groep betrokkenen. We zetten in op het realiseren van quick wins: plekken of maatregelen waar we direct mee aan de slag kunnen. Zo zaaiden we in de dorpskernen locaties in met een kruidenmengsel. Bij het gemeentehuis plantten we een langdurig bollenmengsel.

In 2022 legden we dorpsboomgaarden aan in Ellemeet, Serooskerke en Noordwelle. In de projectgroep (Imkervereniging, SLZ, Rotary Zierikzee en gemeente) bereidden we de volgende vier dorpsboomgaarden voor om in 2023 te planten. 41

In 2022 verkenden we mogelijkheden voor ecologisch beheer om de biodiversiteit te versterken. In 2023 werken we dit verder uit in het nieuwe groenbeleidsplan. Tijd (indicator)

Geld (indicator)

WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.2.2. We zetten in op een diversiteit aan nieuwe economische dragers in combinatie met agrarische bedrijvigheid.

WAT DEDEN WE DAARVOOR? 1.2.2.1. We blijven ons in overleg met andere wegbeheerders inzetten voor een beter netwerk voor landbouwverkeer, zowel rond Zierikzee als voor de N59. Omschrijving (toelichting) Het verbeteren van het gebruik van landbouwverkeer maakt onderdeel uit van de studie Betere Bereikbare Centrumstad Zierikzee en de daaruit voortvloeiende visie, welke in het najaar van 2021 ter vaststelling aan de raad wordt aangeboden. In de nog te vormen Gebiedsgerichte Aanpak (GGA) met de overige wegbeheerders vraagt dit om een gezamenlijke nadere uitwerking. Stand van zaken De doelstelling om het gebruik van het landbouwverkeer in en om Zierikzee te verbeteren is als expliciete opgave opgenomen in de uitgangspunten van de GGA Zierikzee. Een opgave die door alle wegbeheerders is onderschreven. Deze intentieverklaring voor de GGA Zierikzee is op 2 maart 2023 door alle wegbeheerders gezamenlijk ondertekend. Tijd (indicator)

Geld (indicator)

42

WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.2.3. We maken schaalvergroting in de landbouw ruimtelijk mogelijk

WAT DEDEN WE DAARVOOR? 1.2.3.1. Bij agrarische bedrijfsovernames willen we uitbreiding van het te gebruiken bouwblok met overgenomen schuren en loodsen mogelijk maken met sanering van het te verlaten bouwblok (rood voor rood) Omschrijving (toelichting) De haalbaarheid en draagvlak voor dit uitgangspunt nemen we mee bij het opstellen van de gemeentelijke omgevingsvisie. In 2021 geven we uitvoering aan het door de raad aangenomen amendement Beleidsmatige oplossing voor vrijkomende agrarische gebouwen (A1 bij Kadernota 2021) met een lokale rood-voor-roodregeling waarbij het gaat om het bouwen van een woning in ruil voor het slopen van vrijkomende agrarische gebouwen. Voorgesteld wordt om de mogelijkheid om nieuwe woningen met een rood-voor-roodregeling toe te voegen aan het buitengebied af te wegen bij de vaststelling van de Structuurvisie Wonen in 2022. Wij kunnen de redenatie van de raad volgen om dit onderwerp als apart raadsvoorstel, vergelijkbaar met de beleidsvraag duurzame energievoorziening naar voren te halen en niet te wachten op de gemeentelijke omgevingsvisie. Wij geven in 2021 en 2022 uitvoering aan de uitwerking van deze beleidsvraag. Stand van zaken Voor de ruimte-voor-ruimteregeling in het buitengebied namen wij woningbouwmogelijkheden op in het concept van de Structuurvisie Wonen. De commissie Ruimte en Economie besprak deze in 2022.

Op 16 februari 2023 stelde de raad de Structuurvisie Wonen met mogelijkheden voor wonen in voormalige agrarische bebouwing vast. Tijd (indicator)

Geld (indicator)

WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.2.4. We zetten in op een goede zoetwatervoorziening voor de landbouw om verdroging/verzilting te voorkomen.

43

WAT DEDEN WE DAARVOOR? 1.2.4.1. We gaan actief met de agrarische sector op zoek naar oplossingen voor een goede zoetwatervoorziening voor de landbouw waar dit nodig is Omschrijving (toelichting) Binnen Living Labs Schouwen-Duiveland zijn we in 2019 in nauwe samenwerking met ASD/ZLTO gestart met een participatief meetprogramma (Natuurlijk Zoet, boeren meten water). Het Waterschap Zeeuwse Eilanden en provincie Zeeland dragen bij in de kosten. We zetten in op intensivering van onderzoek naar zoetwaterbeschikbaarheid voor de landbouw en het uitwerken van toepassingsmogelijkheden voor zoet watergebruik in het kader van het Interbestuurlijk Programma Vitaal Platteland in combinatie met een beroep op de POPIII-subsidieregeling. Het voorstel voor dit innovatieprogramma is in nauwe samenwerking met ASD/ZLTO en terreinbeheerders tot stand gekomen. Aanvullend hierop is een aanzienlijk bedrag beschikbaar gekomen vanuit het IBP Vitaal Platteland in het kader van de Broedplaats Zoetwater. Dat betekent dat we zowel op concreet experimenteel niveau als gebiedsgericht de komende jaren gezamenlijk forse stappen kunnen zetten in het optimaal benutten van het beschikbare zoetwater, zoals bufferen, opslaan, slimme bevloeiing en beregening. Daarnaast doen we onderzoek naar externe aanvoer van zoet water naar Schouwen-Duiveland.

Stand van zaken In juli leverden we de eindrapportage en kansenkaart voor ondergronds zoetwater in poelgronden en kreekruggen op. Dit was in het kader van het POP 3-project samenwerken voor zoetwater. Eind 2022 startte de driejarige praktijkproef Innovatieve drainages (antiverziltingsdrainage en dubbele drainage) in Kerkwerve en Dreischor. De andere vijf projecten van programma Broedplaats Zoet Water SchouwenDuiveland lopen tot en met 2024. De voucherregeling voor innovatieve zoetwatermaatregelen trad op 15 juli 2022 in werking. Vanaf die datum kunnen agrarische ondernemers subsidie aanvragen voor diverse zoetwatermaatregelen op hun bedrijf of in samenwerking met andere agrariërs. HZ Watermanagement voerde in 2022 in samenwerking met agrarische ondernemers, experts en overheid onderzoek uit naar ontziltingsmogelijkheden. Het ontziltingsrapport ontvangen we in 2023. Delphy startte in het vierde kwartaal 2022 met het opstellen van het zoetwaterplan in opdracht van ASD/ZLTO. Wij ondersteunden dit met een financiële bijdrage. Dit plan is in het eerste kwartaal 2023 gereed en is een bouwsteen voor de lobby en strategie zoet water voor Schouwen-Duiveland. Tijd (indicator)

44

Geld (indicator)

1.2.4.2. We ronden in samenspraak met provincie en Waterschap het onderzoek naar externe aanvoer van zoetwater af Omschrijving (toelichting) In 2020 is de gemeente in samenwerking met Agrarisch Schouwen-Duiveland, de ZLTO, het Waterschap en de provincie gestart met een onderzoek naar de kosten van externe aanvoer van zoet water. Inmiddels zijn de kostenindicaties van de verschillende alternatieven in beeld gebracht en wordt er nu in beeld gebracht wat de baten zijn om aan de hand van de uitkomst een besluit te nemen of we een externe aanvoer van zoet water voor Schouwen-Duiveland als een reële optie zien. Stand van zaken Het eerste onderzoek externe aanvoer is samen met de provincie Zeeland en de agrarische werkgroep afgerond. We werkten een strategie uit om gezamenlijk met de landbouwsector op Schouwen-Duiveland aan regionale en landelijke bestuurders de urgentie van voldoende zoet water duidelijk te maken. Naast duurzame oplossingen van het Living Lab en broedplaats zoet water, staat ook externe aanvoer van zoet water op de agenda. Ook in 2023 werken we hier aan. De agrarische sector bracht vanaf het vierde kwartaal 2022 vraag en aanbod van zoet water in beeld om de noodzaak van voldoende zoetwateraanvoer goed te onderbouwen. Dit zoetwaterplan was in maart 2023 klaar en is belangrijke informatie voor de lobby en strategie zoet water voor Schouwen-Duiveland. Tijd (indicator)

Geld (indicator)

WAT HEEFT HET GEKOST? Exploitatie

Begroting primitief 2022

Begroting na wijziging

Realisatie 2022

Resultaat 2022

2022 Lasten

-1.129.711

-1.625.410

-790.785

834.625

Baten

861.553

1.266.059

596.093

-669.966

Gerealiseerd saldo van baten

-268.158

-359.351

-194.692

164.659

-268.158

-359.351

-194.692

164.659

en lasten Gerealiseerd resultaat

45

TOELICHTING EXPLOITATIE Project broedplaats zoet water Schouwen-Duiveland, incidenteel voordeel € 169.000 Het project broedplaats zoet water is verdeeld over meerdere jaren in onze begroting opgenomen. Omdat de definitieve subsidietoekenning pas in 2022 plaatsvond, schuiven lasten en baten gedeeltelijk door naar 2023 en 2024. Per saldo leidt dit tot een incidenteel voordeel in 2022 van € 169.000.

TOELICHTING INVESTERINGEN Geen relevante afwijkingen te melden

46

Sub-Programma 1.3 Florerende kleinschalige bedrijvigheid WAT HOUDT HET SUB-PROGRAMMA IN? Schouwen-Duiveland staat te boek als een ondernemend en bedrijvig eiland. Onze bedrijven profiteren van de mogelijkheid om de kwaliteiten van het (vakantie-)eiland voor prettig en (sociaal) veilig wonen met werken te combineren. Een goede (ICT-) infrastructuur, de beschikbaarheid van moderne methoden en technieken en de interactieve en sociale media dragen ertoe bij dat mensen flexibel en dichter bij huis kunnen werken. Ons eiland is de thuisbasis voor een groot aantal (kleine) ondernemers, die graag profiteren van de kwaliteiten van het vakantie-eiland. Daarenboven kiezen velen ervoor om wonen en werken te combineren. Bijvoorbeeld creatieve bedrijvigheid (grafische en interactieve media, architecten en kunstenaars) en de ICT-sector maken hiervan gebruik. Schouwen-Duiveland is voor een groot aantal werknemers een ideale uitvalsbasis (‘beste van twee werelden’). Door een goede (digitale) infrastructuur bieden we ook deeltijdbewoners een goede service, die steeds belangrijker wordt omdat de scheidslijn tussen werken en vrije tijd steeds verder vervaagt.

BELEIDSINDICATOREN Naam indicator

Eenheid

Vestigingen (van

Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd

bedrijven)

van 15 tot en met 64 jaar

Bron

Waarde

Waarde

Waarde

Waarde

Meest recente

2019

2020

2021

2022

waarde Zeeland

LISA

220,5

227,8

233,0

241,7

179,4

WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.3.1 We zetten in op revitalisering en herstructurering van bestaande bedrijventerreinen en intensivering van ruimtegebruik.

WAT DEDEN WE DAARVOOR? 1.3.1.2. We voeren de herstructurering van Haringvlietplein fase 2 (laatste) uit Omschrijving (toelichting) De tweede fase van de herstructurering volgt na een gefaseerde verwerving en verplaatsing van de nog aanwezige bedrijven op het Haringvlietplein. Verwerving van Haringvlietplein 1 en 3 zijn door gemeente respectievelijk ontwikkelaar al geëffectueerd. De inkomsten van de vestigers in fase 1 maakt verwerving van (een deel van) fase 2 mogelijk. Vestiging in fase 2 is alleen mogelijk voor formules die groter zijn dan 1.000m2 BVO en niet inpasbaar zijn in de Binnenstad van Zierikzee, door omvang van de winkel, wijze 47

van bevoorraden en realistische toekomstvisie van de winkelformule. De eerste retailformule die in fase 2 zal participeren is Action, die op dit moment tijdelijk gehuisvest is in de voormalige bibliotheek op Haringvlietplein 2. Met de fietsenhandel Centerpoint volgen eveneens gesprekken voor verplaatsing naar Fase 2 van deze herontwikkeling. Nadere verwerving(en) op zijn vroegst gepland 2022. Eerste zichtbare realisatie in 2023/2024. Stand van zaken Onze gesprekken met de te verplaatsen bedrijven verliepen constructief. De nog steeds stijgende bouwkosten, de oplopende rente en daarmee de mindere aantrekkelijkheid van vastgoed voor beleggers, maken het slagen van fase 2 op korte termijn moeilijk. Wij kijken met elkaar naar korte en lange termijn oplossingen. Tijd (indicator)

Geld (indicator)

1.3.1.3. We stellen een Uitvoeringsplan bestaande kleinschalige bedrijventerreinen op Omschrijving (toelichting) De uitgebreide inventarisatie is in maart 2020 opgeleverd. Dit verwerken we in een Uitvoeringsplan voor de bestaande kleinschalige bedrijventerreinen dat we in 2022 ter vaststelling kunnen aanbieden. Zo geven we structureel uitvoering aan het bedrijventerreinenprogramma. We zetten in op het behoud van schone, veilige en toekomstbestendige bedrijventerreinen. De uitvoering pakken we samen met de ondernemers op. Stand van zaken Het uitvoeringsplan kleinschalige bedrijventerreinen pakten we in 2022 niet op. In 2022 startten we met de actualisatie van het bedrijventerreinenprogramma. In dit programma besteden we aandacht aan de kleinschalige bedrijventerreinen. Tijd (indicator)

Geld (indicator)

48

1.3.1.4. Via werk met werk maken stimuleren we maatregelen die bijdragen aan de energieopgave, klimaatopgave en combinaties voor duurzame bedrijfsvoering Omschrijving (toelichting) Bij herstructureringsopgaven, nieuwbouwplannen en af te geven vergunningen houden we rekening met klimaatrobuuste inrichting, zoals voldoende groen, voldoende waterafvoermogelijkheden en mogelijkheden om water vast te houden. Daarnaast stimuleren we bedrijven en inwoners om energieneutraal te bouwen en de inrichting van bedrijfspanden op een zo effectieve en efficiënte manier in te richten. Daarbij proberen we zo goed mogelijk gebruik te maken van fondsen uit Europa, van het Rijk en van de provincie. Stand van zaken Inmiddels is dit uitgangspunt staand en regulier beleid geworden. De aandacht voor het gebruik van energie, met name fossiele energiebronnen, nam enorm toe door de ontwikkelingen op de Europese energiemarkt. Zowel voor bestaande als voor nieuw te bouwen panden was bij eigenaren en gebruikers veel aandacht voor isolatie en vermindering van het (fossiele) energieverbruik. De gemeentelijke stimuleringsmaatregelen werden goed benut. Daarnaast vonden ondernemers de landelijke regelingen via de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland of boden ambtenaren de helpende hand. Tijd (indicator)

Geld (indicator)

WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.3.2. We ondersteunen Bedrijven Investerings Zones (BIZ- zones) en geven een economische impuls aan opgerichte BIZ-zones.

WAT DEDEN WE DAARVOOR? 1.3.2.3. Bij voldoende draagvlak van de ondernemers doorlopen we de BIZ procedure Omschrijving (toelichting) Gelet op de beschikbare capaciteit voor begeleiding doorlopen we één BIZ procedure tegelijk. Voorwaarde hierbij is dat uit de inventarisatie bij de start van de procedure blijkt dat er sprake is van voldoende draagvlak bij ondernemers.

49

Stand van zaken In 2022 gaf de ondernemersvereniging Burgh-Haamstede aan een BIZ te willen oprichten. Wij faciliteerden en begeleidden het onderzoek hiernaar. Dit heeft geleid tot een positieve uitslag van de draagvlakmeeting. Hierna is de BIZ Burgh-Haamstede per 1 januari 2023 opgericht. Tijd (indicator)

Geld (indicator)

1.3.2.5 We verlengen de economische Impuls BIZ (Amendement A10 kadernota 2022) Omschrijving (toelichting) In 2021 vond de evaluatie plaats van de twee BI-zones op Schouwen-Duiveland, te weten Zierikzee en Renesse. Zierikzee zal, na een positieve draagvlakmeting, de tweede periode ingaan per 2022. Met een looptijd van vijf jaar tot en met 2026. Dit betekent voor Zierikzee dat in deze periode totaal een bedrag nodig is van €200.000. Voor Renesse geldt dat zij, na een positieve draagvlakmeting, een tweede periode ingaan per 2024. Met een looptijd van vijf jaar tot en met 2028. Dit betekent voor Renesse dat in deze periode eveneens totaal een bedrag nodig is van €200.000. Voor beide BI-zones zijn deze middelen opgevoerd op de lijst te honoreren prioriteiten. Stand van zaken De draagvlakmeting in Zierikzee verliep positief, met als gevolg dat de BIZ-periode is verlengd tot en met 2026. Voor Renesse loopt de BIZ-periode nog tot en met 2023. Zij doorloopt in 2023 de procedure voor verlenging. Burgh-Haamstede doorliep in 2022 de procedure voor het starten van een nieuwe BIZ. De draagvlakmeting was positief en per 1 januari 2023 is de BIZ van start gegaan. Voor alle kernen met een BIZ is jaarlijks een Economische Impuls van €40.000 per jaar gereserveerd. Tijd (indicator)

Geld (indicator) 50

1.3.2.6 We voeren samen met Ondernemers Vereniging Zierikzee een pilot 'Kernenmanager' uit (amendement A6 programmabegroting 2022-2025) Omschrijving (toelichting) De pilot loopt vanaf 2022 tot en met 2024. Voor de pilot gelden de volgende randvoorwaarden: •

In het eerste kwartaal wordt een planning van de activiteiten in 2022 aangeleverd.

•

In het tweede kwartaal van 2023 wordt er een update gegeven.

•

In het tweede kwartaal van 2024 vindt er een evaluatie plaats.

Mede op basis van deze evaluatie wordt bepaald óf en zo ja onder welke voorwaarden er vanaf 2025 verder gegaan wordt met de 'kernenmanager'. De inhuurkosten 'kernenmanager' binnen deze pilot zijn € 40.000 per jaar en komen gedurende de looptijd van deze pilot voor rekening van de gemeente. Er wordt in de jaren 2022, 2023 en 2024 € 40. 000 per jaarschijf beschikbaar gesteld aan OV lnZzee ter bekostiging van de kernenmanager. Dit budget is opgenomen op de lijst te honoreren prioriteiten. Daarnaast wordt de mogelijkheid om professionele ondersteuning te krijgen in het traject om een BIZ op te richten zoals die in de begroting is opgenomen actief onder de aandacht gebracht van alle besturen van de ondernemersverenigingen op ons eiland waar nog geen BIZ actief is. Stand van zaken In 2022 stelden we samen met de ondernemersvereniging Zierikzee doelstellingen op voor de pilot kernenmanager. Op basis hiervan is een kernenmanager aangenomen. Tijd (indicator)

Geld (indicator)

WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.3.3. We stimuleren en faciliteren (kleinschalige) bedrijvigheid op Schouwen-Duiveland.

51

WAT DEDEN WE DAARVOOR? 1.3.3.1. Voor al gevestigde (te verplaatsen) bedrijven of bedrijven die geïnteresseerd zijn in vestiging op Schouwen-Duiveland leggen we de rode loper uit Omschrijving (toelichting) We maken geen inventarisatie van vrijwillig te verplaatsen bedrijven omdat een lijst vanwege de dynamiek in het bedrijfsleven snel achterhaald is. We zorgen ervoor dat als bedrijven zich melden wij deze faciliteren met snelle procedures en overig advies om deze zoveel als mogelijk te ontzorgen. Dit in samenwerking met onder andere EIZ, Invest Zeeland en eventueel Dockwize. Voor de, in een aantal gevallen wettelijke, verduurzamingsopgave dragen we € 10.000 bij aan het Ondernemersloket van EIZ om onze bedrijven te voorzien van goede adviezen en subsidiemogelijkheden. Stand van zaken In 2022 gaven we aan bureau Stec de opdracht tot actualisatie van het bedrijventerreinenprogramma. Bureau Stec hield een online peiling naar de wensen en behoeften van de ondernemers. De uitkomsten van deze peiling werken we in 2023 verder uit. Tijd (indicator)

Geld (indicator)

1.3.3.2. We stellen een eilandbrede Economische Visie op Omschrijving (toelichting) In 2022 starten we met het opstellen van een overkoepelende “Economische Visie” eilandbreed. Innovatie, digitalisering en duurzame economie zijn de speerpunten voor deze visie. Innovatie zowel fysiek als qua regelgeving of voorwaarden. In kwartaal 3 en 4 stellen we een bestuursopdracht op. Hierna wordt opdracht uitgezet bij een extern bureau. Stand van zaken Bureau Buiten rondde eind 2022 het rapport Economische Visie af. Deze visie is input voor de herijking van de Strategische Visie, waarmee we in 2023 starten. In 2023 leggen we de Economische Visie voor aan de raad. 52

Tijd (indicator)

Geld (indicator)

WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.3.4. We stimuleren en faciliteren maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO).

WAT DEDEN WE DAARVOOR? 1.3.4.1. We stimuleren MVO bij onze toeleveranciers via ons inkoop- en aanbestedingsbeleid Omschrijving (toelichting) Ons geactualiseerde inkoop- en aanbestedingsbeleid besteedt veel aandacht aan beginselen van maatschappelijk verantwoord ondernemen zoals duurzame productie, beperking CO2- uitstoot, gebruik van gecertificeerde en duurzame onderdelen of halffabricaten, duurzaam personeelsbeleid, geen inkoop van met kinderarbeid geproduceerde goederen en korte ketens. Deze randvoorwaarden stimuleren onze leveranciers om maatschappelijk verantwoord te ondernemen. Voor een aantal inkoopprojecten is een doorrekening gedaan op bijdrage aan de Sustainable Development Goals (SDG's). Stand van zaken Bij inkoopprojecten besteedden we aandacht aan de bijdrage aan de Duurzame Ontwikkelingsdoelen. We vroegen een subsidie aan bij het Rijk om een instrument te ontwikkelen, waarmee de bijdrage van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen en de Duurzame Ontwikkelingsdoelen bij inkoopprojecten inzichtelijk wordt gemaakt. Helaas is deze subsidie niet toegekend. In 2023 onderzoeken we of er weer een mogelijkheid is om hier subsidie voor aan te vragen. Tijd (indicator)

Geld (indicator)

53

1.3.4.2 We stellen beleid op voor circulaire economie Omschrijving (toelichting) Het Rijk heeft als doelstelling om in 2050 volledig circulair te zijn. Dit is een economie zonder afval waarbij alles draait op herbruikbare grondstoffen. Ook Schouwen-Duiveland moet in 2050 circulair zijn. In 2022 wordt (mogelijk in samenspraak met andere gemeenten in de provincie Zeeland) beleid opgesteld voor circulaire economie. In 2021schrijven wij hiervoor een plan van aanpak. Voor het opstellen van het beleid is in 2022 in totaal € 20.000 nodig. Dit hebben wij opgenomen op de lijst te honoreren prioriteiten met het voorstel dit te dekken uit de reserve strategische visie. Stand van zaken Samen met de andere Zeeuwse gemeenten en de provincie Zeeland stelden we een plan van aanpak op voor het opstellen van Zeeuws beleid circulaire economie. Vaststelling is gepland voor het tweede kwartaal 2023. In het spoorboekje duurzaamheid en milieu 2022 - 2026 is kringloopeconomie één van de thema's. Hierin integreerden we de activiteiten die we nu al uitvoeren op het gebied van kringloop economie. Tijd (indicator)

Geld (indicator)

WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.3.5. Er is een optimale (digitale) infrastructuur.

WAT DEDEN WE DAARVOOR? 1.3.5.1. We voeren bestuurlijke en ambtelijke lobby voor de verbetering toegangswegen N57/N59/N256 Omschrijving (toelichting) Onder projectleiderschap van provincie Zuid-Holland wordt door Rijkswaterstaat, directies Zee en Delta en Zuid-Holland Zuid, provincies Zuid-Holland en Zeeland en de gemeenten Goeree-Overflakkee en Schouwen-Duiveland gewerkt aan de uitwerking van maatregelen om de verkeersveiligheid en de doorstroming op de N59 te verbeteren. De maatregelen moeten in 2024 uitgevoerd zijn en bestaan uit fysieke maatregelen, verbetering van de werking van verkeerregelinstallaties, elektronische rijondersteuning en gedragscampagnes. Voor de N256 en N59 blijven we de lobby voeren om ook de 54

overblijvende tracés te agenderen en verbetering wat betreft verkeersveiligheid en doorstroming met elkaar na te gaan. Hierbij proberen we een beroep te doen op subsidiemogelijkheden om deze processen te versnellen. Stand van zaken De inschrijvingen op de aanbestedingen voor het treffen van fysieke maatregelen aan de N59 over het grondgebied van de gemeente Goeree-Overflakkee hebben plaatsgevonden en zijn beoordeeld. Bij alle inschrijvingen bestaat een risico van budgetoverschrijding. Hierover maakten we vooraf afspraken met de wegbeheerder van de N59. Op basis van die afspraken zijn de werken gegund en vindt realisatie van de fysieke maatregelen plaats in 2023. Daarvoor worden dezelfde tijdsloten benut als die waarin de werkzaamheden aan de Haringvlietbrug en de Heinenoordtunnel plaatsvinden. Op die momenten is er toch al een beperkt gebruik van de N59 mogelijk. De studie naar de veiligheid en doorstroming van N256 is inmiddels opgeschaald naar landelijk niveau. Het maakt onderdeel uit van de verbetering van de NoordZuid corridor landsdeel West. In dat kader is ook de toekomst van de verbinding Zeelandbrug geagendeerd. Tijd (indicator)

Geld (indicator)

1.3.5.10 We realiseren pop-up hubs Omschrijving (toelichting) De nieuwe Zeeuwse mobiliteitsstrategie is geënt op de nationale mobiliteitsstrategie, inclusief toepassing van apps voor Mobility as a Service (MaaS). Het Rijk stelt subsidies beschikbaar om te experimenteren met pop-up hubs om de meest gunstige locatie te bepalen om een kern te ontsluiten. Met een geringe gemeentelijke cofinanciering zijn experimenten uit te voeren met tijdelijke hubs die mogelijk later definitief kunnen worden in twee of drie kernen van onze gemeente. Hiervoor is op de lijst te honoreren prioriteiten in 2022 en 2023 jaarlijks een budget van €50.000 opgenomen. Stand van zaken Er is subsidie aangevraagd en toegekend voor het realiseren van een pilot met een hub in BurghHaamstede. We troffen voorbereidingen, waardoor de pilot begin januari 2023 van start kon gaan. We zetten de aanvraag voor kleinschaliger pop-up hubs niet meer door. Dit, omdat de fietscoöperatie die de deelfietsen en e-bikes zou exploiteren, niet in staat was om gedurende de zomer in de beoogde

55

dienstverlening te voorzien. Er vindt overleg plaats met de provincie, en via de provincie met het Rijk en dienstverleners, om na te gaan hoe alsnog pop-up hubs te realiseren. Tijd (indicator)

Geld (indicator)

1.3.5.11 We rollen slimme mobiliteit - initiële bijdrage aan verdere uitrol deelvervoer (fietsen, e-bikes, e-scooters, e-auto's) verder uit Omschrijving (toelichting) Met SD op Weg is al een belangrijke stap gezet om in te spelen op de invulling van de nieuwe mobiliteitsstrategie en de koppeling met sociaal vervoer. De verdere uitbouw vereist een investering in voldoende massa om een robuust en zo goed als zelf kostendragend systeem te realiseren in onze gemeente, in samenwerking met gemeente Goeree-Overflakkee, provincie en overige Zeeuwse gemeenten. Hiervoor zijn in de lijst te honoreren prioriteiten jaarlijks budgetten opgenomen van € 50.000, aflopend naar € 20.000. Deze kunnen worden gedekt uit de IBP-gelden. Stand van zaken In 2022 werd een stichtingsbestuur gevormd voor SD op Weg en stelde dit bestuur een beleidsplan op. Het verlijden van de statuten, het verkrijgen van een bankrekening en elektronische identificatie duurde erg lang en werd pas in het laatste kwartaal van 2022 gerealiseerd. In 2022 is samengewerkt in het project SD Verbindt met initiatieven vanuit dorpshuizen en kernen, sociaal vervoer en de klussendienst vanuit Zeeuwland en de Zuidhoek. Hiervoor is een subsidie ontvangen van StartFoundation. Tot slot is gewerkt aan een inkooptraject.

Hierin traden en treden de gemeente Schouwen-Duiveland en de provincie Zeeland op als ondersteunende klant (zogenoemde "launching customer") om nieuwe concepten te lanceren voor het afnemen van vervoersmogelijkheden voor dienstreizen en dit te combineren met deelmobiliteit als de voertuigen niet gebruikt worden. Tijd (indicator)

Geld (indicator)

56

1.3.5.12 We doen onderzoek naar de optimale locatie voor fietsparkeren (amendement A18 programmabegroting 2022-2025) Omschrijving (toelichting) We laten in 2022 een onderzoek uitvoeren naar de meest optimale plaats voor het parkeren van (elektrische) fietsen op Schouwen-Duiveland, te starten in Renesse en Zierikzee. Daarbij worden mogelijkheden om dit te beïnvloeden en de mogelijkheden om de fietsparkeerproblematiek op te lossen in kaart gebracht. Hiervoor nemen we op de lijst te honoreren prioriteiten een budget op van € 25.000 in 2022. Stand van zaken Op alle grote parkeerterreinen rond Zierikzee realiseerden wij in 2022 fietsparkeervoorzieningen. In het voorjaar van 2023 doen we onderzoek naar het fietsparkeren in het centrum van Zierikzee en Renesse. Tijd (indicator)

Geld (indicator)

1.3.5.2. We zetten in op verbetering eilandelijke wegen N57/N59 Omschrijving (toelichting) Een belangrijk deel van de werkzaamheden aan de N57 en N59 is inmiddels uitgevoerd. De overige werkzaamheden zullen in de loop van 2022 uitgevoerd worden. Met een toegekend SPV-subsidie realiseren we het onderliggende wegennet van de 3e fase Recreatieverdeelweg en een fietstunnel onder de N57 ter hoogte van de Hoosjesweg. Stand van zaken We rondden de aanleg van het onderliggende wegennet van de 3e fase Recreatieverdeelweg af. De voorbereidingen voor het realiseren van de oversteek van de N57 ter hoogte van de Hoosjesweg, die ook in de SPV-beschikking is opgenomen, lopen nog. Tijd (indicator)

Geld (indicator)

57

1.3.5.4. In het kader van een betere bereikbaarheid en ontsluiting van Zierikzee onderzoeken we de mogelijkheden voor structurele verbeteringen van mobiliteit in en om de stad Omschrijving (toelichting) De druk op de Laan van Sint Hilaire / aansluiting N59 als ontsluiting van Zierikzee is op piekmomenten zeer hoog. Wij blijven daarom zoeken en lobbyen naar/voor een extra aansluiting op de N59 bij de Grevelingenstraat. Ook onderzoeken we alternatieve ontsluitingswegen om Zierikzee heen, zowel een zuidelijke variant met een kanaalkruising en een extra aansluiting op de N256 (Weg naar de Val) te realiseren is, als een noordelijke variant via de bovenzijde van Zierikzee. Met dit uitgebreide onderzoek, waarvan de inventarisatie en analyse in het 3e kwartaal 2021 wordt opgeleverd, en in een conceptvisie de mogelijke oplossingsrichtingen worden geboden, wordt ook gekeken naar een betere bereikbaarheid van Zierikzee voor de fietsers, openbaar vervoer, automobilisten, vrachtverkeer en landbouwverkeer. Met als doel een betere bereikbaarheid en oplossingen die ten goede komen aan bewoners, bezoekers, werkenden, toeristen en passanten.

Immers de N59, een rijksweg, doorsnijdt Zierikzee waarbij passerend (landbouw)verkeer zonder eindbestemming Zierikzee, op dit moment op meerdere punten zorgt voor onveilige situaties bij verschillende oversteekplaatsen voor fietsers, voetgangers en een stagnerende doorstroom. Ook de aanwezigheid van het tankstation aan de N59 in de kern Zierikzee zorgt voor de nodige onveilige situaties en stagnatie van verkeer. Dit vraagt om een structurele oplossing, in fases te realiseren, passend bij de veranderende visies van de overige wegbeheerders en inspelend op het veranderend vervoergebruik en veranderende vraag van de gebruikers. Afhankelijk van de mening van de overige betrokken wegbeheerders en stakeholders bij deze visie, de mate waarin zij deze kunnen onderschrijven en wijze waarop het verdere proces naar een gezamenlijk project vorm is te geven zullen wij u een voorstel doen over de verdere aanpak van dit vraagstuk. Amendement A17 programmabegroting 2022-2025 In de komende 4 jaren wordt onderzoek gedaan naar de nadere detaillering van de oplossingen van o.a.

de fiets/ voetgangerstunnels in de fases 1.b1 t/m 1d zoals benoemd in het Accrea-rapport (pagina 11-15) en het opstarten van een gebiedsgerichte aanpak (GGA) Zierikzee, waarin gezamenlijk met de wegbeheerders (Provincie Zeeland, Rijkswaterstaat, Waterschap Scheldestromen) concreet aan de slag kan worden gegaan met de oplossingen. Hiervoor is in de lijst te honoreren prioriteiten in de periode 2022 tot en met 2025 een voorbereidingskrediet opgenomen van € 600.000. Afhankelijk van de uitkomsten van het onderzoek worden deze kosten of betrokken bij de totale uitvoering en de kapitaallasten daarvan gedekt uit de budgettaire ruimte of gedekt uit de algemene reserve indien het onderzoek niet tot oplossingen leidt.

58

Stand van zaken Het rapport van Betere Bereikbare Centrumstad Zierikzee - Inventarisatie en Analyse met visie - stelde de raad in oktober 2021 vast. Rijkswaterstaat (RWS) verleende de vergunning voor het realiseren van een calamiteitenontsluiting nabij de Grevelingenstraat. In vervolg op aanvullende onderzoeken op genoemd rapport nam RWS de opdracht op zich om te komen tot een reconstructie van de grote rotonde op de N59/N264, enkele mitigerende maatregelen zoals een fiets- en voetgangerstunnel en aanvullende (passende) voorzieningen voor het landbouwverkeer. De ontwerpsessies hiervoor zijn in volle gang. Voor de financiering van de realisatie van deze reconstructie dienden wij een subsidieaanvraag in bij de ministeries van Binnenlandse Zaken en Financiën. Deze ministeries honoreerden - onder nog op te stellen voorwaarden - de aanvraag voor bijna € 7,0 miljoen. Tijd (indicator)

Geld (indicator)

1.3.5.5. We gaan op zoek naar alternatieven voor aanvullend en vraaggericht vervoer Omschrijving (toelichting) Inmiddels zijn diverse initiatieven voor sociale duurzame mobiliteit in onze gemeente gestart. Deze initiatieven hebben stilgelegen in verband met de coronacrisis maar worden weer opgestart. Op grond van de strategienota Slimme Mobiliteit Zeeland gaan we in 2022 en 2023 verder met het uitvoeren van pilots om goed te anticiperen in het kader van de Openbaar Vervoer concessie die in 2024 afloopt. Met het Platform Slimme Mobiliteit en het bedrijfsleven zetten we in op de verdere ontwikkeling van innovatieve mobiliteitsconcepten en geven daarbij zelf het goede voorbeeld met het vervangingsplan van de eigen vervoermiddelen. De ontwikkeling van (pop-up) hubs zijn een belangrijke schakel om multimodaal vervoer vorm te geven ten behoeve van de zogenoemde laatste kilometer(s). Hierin passen we de op het rijksniveau ontwikkelde Mobility as a Service-apps (MaaS) toe. Stand van zaken Met de afbouw van coronamaatregelen in het eerste kwartaal van 2022 startten initiatieven voor sociaal en lokaal vervoer weer op. Deze opstart verliep moeizaam. Veel gebruikers van het sociaal en lokaal 59

vervoer waren tot lang in 2022 terughoudend om aan ontmoetingen deel te nemen. In 2022 vond veel overleg op ambtelijk en bestuurlijk niveau plaats over het programma van eisen voor de nieuwe concessie voor het openbaar vervoer en de bepaling van de hubs en halteplaatsen voor de bussen. Verder werkten we aan de uitwerking van de pilot voor de hub in Burgh-Haamstede om met de beoogde nieuwe vormen van vervoer te experimenteren en te oefenen. Na de voorbereiding van de pilot in 2022 is deze in januari 2023 van start gegaan. Tijd (indicator)

Geld (indicator)

1.3.5.6. We bevorderen elektrisch rijden en elektrisch vervoer door uitbreiding van het laadpalennetwerk op ons eiland in samenwerking met de hierin opererende marktpartijen Omschrijving (toelichting) In de afgelopen periode is het laadpalennetwerk al fors uitgebreid. Er staat nog een aantal uitbreidingsprojecten op stapel. In het kader van de RES Mobiliteit werken we aan de roadmap laadinfrastructuur. Hieruit volgt een uitrolprogramma voor onze gemeente die wij u uiteraard ter besluitvorming voorleggen en tevens bieden wij het beleidsplan elektrisch vervoer aan u voor ter besluitvorming. Stand van zaken In oktober 2022 stelden we de integrale laadvisie Schouwen-Duiveland Elektrisch vast. We namen hierin als doelstelling op om een dekkende laadinfrastructuur voor elektrisch vervoer op Schouwen-Duiveland te realiseren. Onderdeel van de visie is de strategische plankaart voor openbaar laden. Tijd (indicator)

Geld (indicator)

1.3.5.7. We voeren een verbetering van de fietsvoorziening Grachtweg Zierikzee door in combinatie met een kleinschalige mobiliteitshub in de nabijheid van de Pontes Omschrijving (toelichting) De gemeenteraad heeft al een budget van € 50.000 beschikbaar gesteld voor de verbetering van de 60

fietsenstalling bij het busstation aan de Grachtweg. We gaan hier mee aan de slag in combinatie met het realiseren van een kleinschalige mobiliteitshub in de nabijheid van het nieuwe scholencomplex op het Hatfieldpark met de ambitie om hier deelfietsen te realiseren. Gelet op de uitgangspunten in de Zeeuwse strategienota Slimme Mobiliteit en de daarin voorziene hubontwikkeling voeren wij de fietsenstalling bij het busstation zodanig uit dat wij deze later kunnen hergebruiken op een eventueel andere locatie. Stand van zaken We realiseerden de uitbreiding van de fietsenstalling bij het busstation aan de Grachtweg. De planvorming voor de realisatie van een kleinschalige mobiliteitshub bij het Hatfieldpark in Zierikzee is opgestart. We geven medio 2023 meer duidelijkheid over de locatie en het voorzieningenniveau daarvan. Tijd (indicator)

Geld (indicator)

1.3.5.8. We voeren een verkenning uit op basis van de MIRT-spelregels voor het poldertracé bij Burgh-Haamstede en voor een veilige oversteekplaats nabij Bruinisse Omschrijving (toelichting) We reageren op het door de gemeenteraad aangenomen amendement over deze onderwerpen in het najaar van 2021 conform toezegging. De verkenning wordt ter besluitvorming aan de gemeenteraad voorgelegd met eventuele vervolgvoorstellen die de MIRT-spelregels van het Rijk volgen. Stand van zaken De gemeenteraad besloot positief over de door het college voorgestelde aanpak van het betreffende amendement en stelde daar het gevraagde budget voor beschikbaar. In de tweede helft van 2022 vroegen we offertes op en werkten we de gekozen aanbieding verder uit naar een concrete opdracht aan een samenwerkingsverband van twee bureaus. Het op te leveren resultaat heeft een langere doorlooptijd nodig dan aanvankelijk voorzien. De rapportage wordt naar verwachting na het zomerreces 2023 opgeleverd.

Tijd (indicator)

Geld (indicator)

61

1.3.5.9 We realiseren hubs voor de nieuwe mobiliteitsstrategie Zeeland Omschrijving (toelichting) In 2021 wordt de nieuwe mobiliteitsstrategie Zeeland door Provinciale Staten van Zeeland vastgesteld. Om tijdig en goed in te spelen en voorbereid te zijn op deze strategie en de nieuw te verlenen OVconcessie is het nodig tijdig hubs te realiseren. Deze investering dient als cofinanciering voor het realiseren van hubs in diverse categorieën voor Zierikzee, Burgh-Haamstede en Bruinisse. Daarnaast bezien we of we kunnen deelnemen aan een rijksregeling voor pop-up hubs om te experimenteren met hubs op de juiste locaties in andere kernen. Op de lijst te honoreren prioriteiten is hiervoor in 2022 €100.000, in 2023 €250.000 en 2024 €150.000 opgevoerd. Deze budgetten kunnen gedeeltelijk worden gedekt uit de IBP-gelden. Stand van zaken De uitvoering van hubs verliep volgens planning. Als eerste logische stap en passend bij de dorpsvisie, werkten we voor Burgh-Haamstede een pilot uit. Deze bereidden we in het laatste kwartaal van 2022 voor en is begin 2023 gestart. Tijd (indicator)

Geld (indicator)

BIJDRAGE VERBONDEN PARTIJEN AAN DOELSTELLINGEN SUB-PROGRAMMA 1.3 Verbonden partij en haar bijdrage aan programmadoelen NV Economische Impuls Zeeland (EIZ) EIZ pleegt acquisitie om bedrijven in Zeeland te laten vestigen. Daarnaast ondersteunt EIZ-bedrijven branche-gericht en individueel om innovaties of verdere ontwikkeling en groei te realiseren.

62

WAT HEEFT HET GEKOST? Exploitatie

Begroting primitief 2022

Begroting na wijziging

Realisatie 2022

Resultaat 2022

2022 Lasten

-1.208.198

-1.350.092

-826.613

523.479

Baten

1.070.872

2.031.486

886.829

-1.144.657

Gerealiseerd saldo van baten

-137.326

681.394

60.216

-621.178

-137.326

681.394

60.216

-621.178

en lasten Gerealiseerd resultaat

TOELICHTING EXPLOITATIE Vooronderzoek MIRT verkenning N57/59, incidenteel voordeel € 102.500 In het najaar van 2022 is een uitvraag gedaan om te offreren voor het uitvoeren van het Vooronderzoek MIRT Verkenning N57/rotonde Bruinisse. Wij ontvingen de offerte begin 2023. De verwachting is dat uitvoering en oplevering van dit vooronderzoek volledig plaatsvindt in 2023. Doorbelaste salarislasten en lasten van ingehuurd personeel, incidenteel voordeel € 55.000 Voor deze afwijking verwijzen wij u naar een centrale toelichting binnen het onderdeel Overhead Grondexploitaties bedrijventerreinen, incidenteel nadeel € 758.000 Dit nadeel bestaat uit enerzijds minder lasten € 380.000 en anderzijds minder baten € 1.138.000. Allereerst is er in 2022 minder grond verkocht dan begroot op de gemeentelijke bedrijventerreinen. Doordat de verkoop van bouwgrond in Gouwepoort niet doorging, zijn er geen kosten gemaakt voor het bouwrijp maken van de grond. Deze kosten schuiven door naar 2023 en verder. Op het bedrijventerrein te Bruinisse is in 2022 niet alle grond verkocht, waardoor er nog geen start gemaakt is met het woonrijp maken van het plangebied. Doordat er minder grond is verkocht valt de tussentijds genomen winst lager uit dan begroot. De verkopen op bedrijventerrein Straalweg zijn fors lager dan begroot. Dit komt, doordat een aantal optanten toch van aankoop hebben afgezien.

Omdat minder grond is verkocht in 2022, valt ook binnen deze grondexploitatie de tussentijds genomen winst lager uit dan begroot. In de paragraaf grondbeleid is een uitgebreidere toelichting opgenomen.

TOELICHTING INVESTERINGEN Geen relevante afwijkingen te melden

63

Sub-Programma 1.4 Arbeidsmarkt in balans WAT HOUDT HET SUB-PROGRAMMA IN? We willen de voor onze bedrijven nodige aanwas van de beroepsbevolking verzekeren door een goede samenwerking met andere regio’s en (onderwijs) instanties, waarbij het aanbod kwantitatief en kwalitatief aansluit op de vraag. Door nauwe samenwerking met het bedrijfsleven en onderwijsinstanties is er een infrastructuur waar leerlingen vanwege het concrete zicht op hun toekomstige carrière enthousiast en gemotiveerd opleidingen volgen die praktijkgericht zijn en afgestemd op wat onze mooie en bijzondere bedrijven vragen aan (praktijk)kennis, vaardigheden en competenties. Techniek is weer “in”. Bedrijven nemen hier graag aan deel met stages, leerwerkplaatsen en leren op het bedrijf vanwege het uitzicht op goed gekwalificeerde en gemotiveerde medewerkers. Met deze aanpak wordt al in het voortgezet onderwijs een band tussen ondernemer en toekomstige werknemer gesmeed. Door de ontmoeting met studenten van verschillende studierichtingen die vanuit het nieuwe Pieter Zeeman aan het werk zijn voor en met ondernemers hebben leerlingen een goed zicht en een betere kennismaking met gerichte vervolgopleidingen en het uitzicht dat die bieden voor een boeiende en perspectiefvolle baan in een aantrekkelijke woon- en werkomgeving. Zowel voor leerlingen en studenten die hier zijn opgegroeid als studenten van elders.

We blijven daarnaast werk maken van de aan ons overgedragen Participatiewet. Met een rechtvaardig beleid heeft vrijwel iedereen met arbeidsvermogen een passende baan in een onderneming of bij een maatschappelijke organisatie of bij een overheidsinstelling. De Zuidhoek is aangepast aan de nieuwe rol. Het biedt beschut werk aan mensen die een dusdanige mate van begeleiding en/of aanpassing(en) van het werk nodig hebben dat dit niet van een werkgever kan worden verwacht. Ook levert De Zuidhoek vanuit de nieuwe positionering als mensontwikkelbedrijf een belangrijke bijdrage aan het maximaliseren van de uitstroom naar werk (betaald werk, beschut werk, arbeidsmatige dagbesteding). De Zuidhoek zet daarbij zijn expertise in voor mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt, die op De Zuidhoek hun basiswerknemersvaardigheden ontwikkelen en werkervaring opdoen zodat zij beter kunnen uitstromen naar een reguliere plaats op de arbeidsmarkt.

64

BELEIDSINDICATOREN Naam indicator

Eenheid

Bron

Waarde

Waarde

Waarde

Waarde

2019

2020

2021

2022

Meest recente waarde Zeeland

Banen

Aantal per 1.000 inwoners in de

LISA

780,3

796,3

791,8

804,5

797,8

CBS

68,8

69,2

69,8

71,1

71,0

1

1

1

1

2

194,8

200,8

251,2

297,2

216,9

leeftijd van 15 tot en met 64 jaar Netto arbeidsparticipatie % werkzame beroepsbevolking ten opzichte van beroepsbevolking Werkloze jongeren

% 16 tot en met 22 jarigen

Verwey Jonker Instituut – Kinderen in Tel

Lopende re-integratie-

Aantal per 10.000 inwoners van

voorzieningen

15–64 jaar

CBS

WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.4.1. Alliantie met het onderwijs en het bedrijfsleven om opleidingsmogelijkheden aan te laten sluiten op de behoefte van de arbeidsmarkt.

WAT DEDEN WE DAARVOOR? 1.4.1.1. Met ondernemers en onderwijsinstellingen ontwikkelen we gezamenlijk arbeidsmarktbeleid Omschrijving (toelichting) Om de vele vacatures in het bedrijfsleven tegen te gaan, het voorgezet onderwijs en mbo-onderwijs op het eiland te behouden en de inzet van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt te stimuleren brengen we ondernemers, onderwijs en overheid bij elkaar binnen het Platform Vitale Arbeidsmarkt. Deze samenwerking is op 9 april 2019 vastgelegd met een convenant tussen de betrokken partijen Pontes Scholengroep, Scalda, HZ en de gemeente. De agenda Vitale Arbeidsmarkt is de ‘paraplu’ voor veel verschillende initiatieven die al lopen of nog worden opgezet. Om de verschillende vormen van praktijkgericht onderwijs te stimuleren stelde de raad, voor de jaren 2019, 2020 en 2021 jaarlijks € 50.000 beschikbaar. Bedragen die niet worden besteed in de betreffende jaren blijven beschikbaar voor praktijkgericht onderwijs, ook na 2021. Deze middelen mogen ook ingezet worden voor de doelgroep werkzoekenden met een afstand tot de arbeidsmarkt, mits dit in samenwerking met het lokale bedrijfsleven gebeurt. Hiermee wordt getracht proactief en concreet in te zetten op het geven van een extra impuls aan het praktijkgericht onderwijs. Aanvullend maken we samen met het bedrijfsleven en 65

kennisinstellingen gebruik van andere financiële stromen zoals Regiodeal Human Capital en de Regiodeal Leefbare kernen met als doel dat nieuwe medewerkers zich ook in de gemeente gaan vestigen. Stand van zaken De samenwerking met bedrijven en onderwijs is concreet vormgegeven vanuit de opzet van de Hospitality Hub en de bedrijvenmakelaar van het Pieter Zeeman Lyceum. Vanuit de Hospitality Hub gaat, met de opzet van het jaarrond werken, de samenwerking over meerdere sectoren heen: horeca, recreatie, retail en groen. De bedrijvenmakelaar voerde in samenwerking met het Pieter Zeeman Lyceum en ondernemers diverse activiteiten uit om de samenwerking tussen beide te verbeteren en verdiepen. Ook enkele bedrijfsbezoeken droegen bij aan verdere samenwerking. Zo is in samenwerking met YourSurprise en het Gors een praktijkleer-omgeving opgezet bij YourSurprise. Tijd (indicator)