913233 Bijlage 3 Jaarstukken 2022
Tekst van het document
JAARSTUKKEN 2022
2
Inhoudsopgave JAARSTUKKEN 2022................................................................................................................................................ 1 INHOUDSOPGAVE .................................................................................................................................................. 3 AANBIEDINGSBRIEF ................................................................................................................................................ 6 LEESWIJZER JAARSTUKKEN 2022 ............................................................................................................................ 9 JAARVERSLAG ...................................................................................................................................................... 12 PROGRAMMA 1 WERKEN ..................................................................................................................................... 13 SUB-PROGRAMMA 1.1 ECONOMIE STERK WATER GERELATEERD ............................................................................................. 15 SUB-PROGRAMMA 1.2 INNOVATIEVE LANDBOUW EN AQUACULTUUR ......................................................................................
38 SUB-PROGRAMMA 1.3 FLORERENDE KLEINSCHALIGE BEDRIJVIGHEID ....................................................................................... 47 SUB-PROGRAMMA 1.4 ARBEIDSMARKT IN BALANS .............................................................................................................. 64 SUB-PROGRAMMA 1.5 VAKANTIE-EILAND TOONAANGEVEND IN WATER ................................................................................... 78 PROGRAMMA 2 WONEN ...................................................................................................................................... 85 SUB-PROGRAMMA 2.1 GOED EN REALISTISCH VOORZIENINGENNIVEAU .................................................................................... 88 SUB-PROGRAMMA 2.2 WONEN NAAR WENS .................................................................................................................... 114 SUB-PROGRAMMA 2.3 LEEFBARE KERNEN MET BETROKKEN INWONERS ................................................................................. 150 SUB-PROGRAMMA 2.4 GOED EN BETAALBAAR AANBOD ZORG EN WELZIJN .............................................................................
177 PROGRAMMA 3 VERBLIJVEN ...............................................................................................................................207 SUB-PROGRAMMA 3.1 SCHOUWEN-DUIVELAND VAKANTIE-EILAND ...................................................................................... 209
3
SUB-PROGRAMMA 3.2 KRACHTIGE TOERISTISCHE HOOFDSTRUCTUUR .................................................................................... 226 SUB-PROGRAMMA 3.3 TOERISME IS STERK DIVERS EN PROFITEERT VAN WATER ....................................................................... 233 SUB-PROGRAMMA 3.4 EVENEMENTEN EN ACTIVITEITEN AAN HET WATER............................................................................... 249 PROGRAMMA 4 BESTUUR EN BURGERZAKEN .....................................................................................................266 OVERZICHT VAN DE ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN ........................................................................................281 OVERZICHT VAN DE KOSTEN VAN OVERHEAD .....................................................................................................287 VENNOOTSCHAPSBELASTING ..............................................................................................................................290 ONVOORZIEN ......................................................................................................................................................291 PARAGRAFEN ......................................................................................................................................................292 PARAGRAAF 1 LOKALE HEFFINGEN
.................................................................................................................................. 293 PARAGRAAF 2 WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING ............................................................................................ 310 PARAGRAAF 3 ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN .............................................................................................................. 323 PARAGRAAF 4 FINANCIERING ......................................................................................................................................... 340 PARAGRAAF 5 BEDRIJFSVOERING .................................................................................................................................... 346 PARAGRAAF 6 VERBONDEN PARTIJEN .............................................................................................................................. 356 PARAGRAAF 7 GRONDBELEID ......................................................................................................................................... 404 PARAGRAAF 8 DEMOGRAFISCHE ONTWIKKELING ................................................................................................................
416 PARAGRAAF 9 SOCIAAL DOMEIN .................................................................................................................................... 421 PARAGRAAF WET OPEN OVERHEID .................................................................................................................................. 434 JAARREKENING ...................................................................................................................................................436 4
BALANS PER 31 DECEMBER 2022 ................................................................................................................................... 437 OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN .................................................................................................................................. 440 TOELICHTINGEN .......................................................................................................................................................... 444 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling .......................................................................................... 445 Toelichting op de balans ..................................................................................................................................... 453 Toelichting op het overzicht van baten en lasten................................................................................................ 482 Overzicht incidentele baten en lasten ............................................................................................................. 482 Overzicht structurele mutaties reserves ......................................................................................................... 485 Wet Normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semi publieke sector (WNT) ............................
485 Begrotingsrechtmatigheid .................................................................................................................................. 487 SINGLE INFORMATION SINGLE AUDIT (SISA) .................................................................................................................... 491 OVERZICHT GEREALISEERDE BATEN EN LASTEN PER TAAKVELD ............................................................................................... 520 VERDELINGSPRINCIPE TAAKVELDEN ................................................................................................................................. 523 CONTROLEVERKLARING ......................................................................................................................................528 BIJLAGEN .............................................................................................................................................................529 OVERZICHT VERLOOP INVESTERINGEN .............................................................................................................................. 530 OVERZICHT GROTE PROJECTEN BINNEN DE SUB-PROGRAMMA’S, NIET ZIJNDE INVESTERINGEN......................................................
533 KERNGEGEVENS........................................................................................................................................................... 534
5
Aanbiedingsbrief AAN DE LEDEN VAN DE GEMEENTERAAD ALGEMEEN Voor u liggen de jaarstukken 2022. Met de jaarstukken legt het college van burgemeester en wethouders verantwoording af aan de gemeenteraad over het gevoerde beleid in 2022. Ook onze inwoners krijgen hiermee inzicht in hoe zorgvuldig het gemeentelijk geld vorig jaar is besteed.
Wie terugkijkt op het jaar 2022 kan niet om de oorlog in Oekraïne heen. Ook bij beëindiging van de oorlog blijven de gevolgen voor Europa voor langere tijd merkbaar. De inschatting is dat prijzen voor grond- en brandstoffen vooralsnog hoog blijven. Dit heeft invloed op bouw- en realisatiekosten en prijzen voor levensonderhoud. Een andere belangrijke factor is de toenemende spanning in het Aziatische werelddeel en de mogelijk aantrekkende economie van China. Een aantrekkende economie heeft toename van vraag naar grondstoffen tot gevolg en leidt daardoor tot oplopende prijzen. Vooralsnog moeten we daarom rekening houden met een oplopend prijsniveau, hogere inflatie en een hoger blijvend rentepercentage om inflatie in te dammen.
In 2022 werd Zierikzee volledig onverwacht getroffen door een krachtige windhoos, waarbij helaas een dode en diverse gewonden vielen. Ook was er veel schade aan woningen. Het was hartverwarmend om de inzet van inwoners, ondernemers, woningcorporatie, hulpdiensten en ambtenaren te zien.
De oorlog in Oekraïne bracht in 2022 verschillende praktische uitdagingen. Denk aan de opvang van Oekraïners en het verstrekken van voorzieningen als leefgeld en scholing. Verder zijn we in 2022 gestart met de crisisnoodopvang voor asielzoekers. Bij de opvang van zowel de Oekraïense mensen en de asielzoekers zagen we een enorme saamhorigheid in de samenleving; heel fijn dat we zoveel hulp bij de opvang kregen van omwonenden, vrijwilligers en ondernemers.
Halverwege 2022 trad het nieuwe college aan. In de beginmaanden van 2022 drukte corona nog een stevige stempel op ons dagelijks leven. Dit had met name impact op de hulpverlening aan kwetsbare inwoners. In 2022 hebben we de TOZO en de Tonk-gelden kunnen afronden; ook hebben we ondernemers ondersteund met adviezen over de bedrijfsvoering. Het dagelijks leven werd voor veel inwoners duur. Daar waar mogelijk hebben we inwoners geholpen door bijvoorbeeld schulden te voorkomen of mensen weer op weg te helpen. Inmiddels hebben de inzichten en ervaringen uit de corona periode geresulteerd in ‘Onze manier van 6
werken’. Dit is een hybride werkvorm voor onze organisatie. Hybride houdt in dat iedereen werkt op de plek die op dat moment het beste aansluit op de werkzaamheden. Daarbij maken onze medewerkers zelf keuzes in hoe en waar zij werken en nemen zij ook de verantwoordelijkheid om dit goed te doen. Zo dragen we bij aan een prettig werkklimaat waar medewerkers met plezier werken.
2022 kenmerkte zich ook door de toenemende last die we als werkgever ervaren van de krapte op de arbeidsmarkt. Omdat er meer vacatures dan werkzoekenden zijn, zagen we een stijging in het aantal medewerkers dat onze organisatie verliet. Deze vacatures waren vervolgens steeds lastiger snel en met de juiste mensen in te vullen. Het wervingsproces duurde langer en soms kregen we vacatures zelfs helemaal niet ingevuld. Dit zorgde voor extra werkdruk bij medewerkers door het overnemen van taken en voor extra kosten voor het tijdelijk inhuren van menskracht om de continuïteit van onze dienstverlening te waarborgen. Ook in deze jaarstukken is het capaciteitstekort regelmatig de oorzaak voor een vertraging in projecten en doelstellingen. In 2023 werken we ons werkgeversmerk en bijbehorende campagne verder uit om zo een aantrekkelijk werkgever te blijven voor bestaande en nieuwe collega’s.
Tot slot was uiteraard ook de stikstofproblematiek een belangrijk thema. Onze gemeente heeft veel kwetsbare natuur. De Natura-2000 gebieden Kop van Schouwen, Voordelta, Oosterschelde en Grevelingen zijn waardevol, maar beperken tegelijkertijd diverse ontwikkelingen die onze gemeente en initiatiefnemers willen realiseren. In 2022 nam de impact van stikstof nog verder toe. Bouw- en infraprojecten realiseren wordt daardoor steeds lastiger. De mogelijkheden om te salderen zijn kleiner geworden en regelgeving en jurisprudentie zijn steeds in ontwikkeling. Het onderwerp ligt onder een vergrootglas en steeds vaker is het nodig om (deels) elektrisch aangedreven materieel in te zetten. Al met al kosten de stikstofdossiers veel tijd, energie, creativiteit en financiële middelen. Tegelijkertijd merken we dat het thema onder de aandacht is bij burgers en bedrijven en dat er met veel energie en creativiteit wordt gewerkt aan een duurzamer Schouwen-Duiveland.
REKENINGRESULTAAT 2022 De rekening sluit met een overschot van € 4,7 miljoen. € 0,3 miljoen van dit resultaat betreft het rekeningresultaat van de Zuidhoek. De belangrijkste componenten die hebben bijgedragen aan dit resultaat vindt u terug aan het eind van ieder (sub-)programma. In bijlage 1 bij het raadsvoorstel over de jaarstukken 2022 vindt u een globale analyse van het rekeningsaldo. Daaruit blijkt dat het rekeningsaldo hoofdzakelijk bestaat uit incidentele meevallers. Voor bijna € 2.9 miljoen betreft het budgetten die niet zijn besteed in 2022 en doorschuiven naar 2023. Via de Financiële rapportage 2023 brengen we deze budgetten in 2023 opnieuw ter begroting.
7
TOT SLOT Wij stellen u voor de jaarstukken 2022 vast te stellen. Zierikzee, 23 mei 2023 Burgemeester en wethouders van Schouwen-Duiveland, S.J.A. Bronsveld
J.Chr. van der Hoek
secretaris
burgemeester
A.M.J. van Burg
D.P.W. Joppe
wethouder
wethouder
P. Schot
J.G. Smit
wethouder
wethouder
H.L.K. Canters wethouder
8
Leeswijzer jaarstukken 2022 LEESWIJZER De jaarstukken, met daarin opgenomen het jaarverslag en de jaarrekening, zijn opgebouwd uit een aantal hoofdstukken. Elk hoofdstuk staat onder een zogenoemde 'tegel'. Via de knop 'Home' rechtsbovenaan de website komt u altijd weer terug op de startpagina van de jaarstukken. Via de knop 'Programma's' kunt u rechtstreeks naar andere hoofdstukken navigeren.
Het jaarverslag is geschreven vanuit het college van burgemeester en wethouders en is gericht aan de gemeenteraad.
Onder de tegels treft u de volgende informatie aan: Aanbiedingsbrief Onder deze tegel leest u de samenvatting van het college aan de gemeenteraad. Leeswijzer Op de pagina waar u nu bent, lichten wij de opzet van de jaarstukken toe. Jaarverslag Onder deze tegels staan eerst onze vier beleidsinhoudelijke programma’s. Programma’s 1, 2 en 3 zijn onderverdeeld in sub-programma’s. Elk (sub-)programma bevat per onderwerp de beantwoording van de vraag 'Wat willen wij bereiken?' en ‘Wat deden we daarvoor?’ Hierbij blikken wij ook per onderwerp terug op het voorgaande jaar. Ook rapporteren we door middel van een stoplichtmodel over de voortgang op de indicatoren tijd en geld: •
Groen: De activiteit loopt volgens planning en/of raming.
•
Oranje: De activiteit wijkt (licht) af van de planning en/of raming.
•
Rood: De activiteit wijkt veel af van de planning en/of raming.
De vraag ‘Wat heeft het gekost?’ is aan het eind van ieder (sub-)programma opgenomen. Als in een (sub)programma de lasten en/of baten met meer dan € 100.000 worden overschreden, vindt een analyse plaats. Ook treft u hier diverse financiële overzichten aan die de vier programma's overstijgen: •
Een overzicht van de algemene dekkingsmiddelen 9
•
Een overzicht van de kosten van overhead
•
Informatie over de Vennootschapsbelasting
•
Toelichting op de post onvoorzien.
Als laatste treft u hier de volgende paragrafen aan: •
Lokale heffingen
•
Weerstandsvermogen en risicobeheersing
•
Onderhoud kapitaalgoederen
•
Financiering
•
Bedrijfsvoering
•
Verbonden partijen
•
Grondbeleid
•
Sociaal Domein
•
Wet open overheid
Jaarrekening Onder deze tegel hebben wij de jaarrekening opgenomen. Deze tegel bevat onder andere de balans en diverse daaraan gerelateerde overzichten. Achtereenvolgens treft u de volgende onderwerpen aan: •
De balans per 31 december 2022
•
Het overzicht van baten en lasten
•
De grondslagen voor waardering en resultaatbepaling
•
De toelichting op de balans
•
Het overzicht van incidentele baten en lasten in de jaarrekening
•
Het overzicht van structurele mutaties op reserves
•
Het overzicht van de Wet Normering Topinkomens, met daarin de bezoldiging van topfunctionarissen
•
Begrotingsrechtmatigheid
•
Single Information Single Audit met verslaglegging
•
De gerealiseerde baten en lasten per taakveld
•
Het verdelingsprincipe van de taakvelden.
Controleverklaring Onder deze tegel treft u de verklaring van de onafhankelijke accountant aan, waarin een oordeel is gegeven over de uitgevoerde controle van de jaarrekening. 10
Bijlagen Onder deze tegel hebben wij de volgende overzichten opgenomen: •
Overzicht verloop investeringen
•
Overzicht grote projecten binnen de sub-programma’s, niet zijnde investeringen
•
Kerngegevens.
11
Jaarverslag
12
Programma 1 Werken WAT HOUDT HET PROGRAMMA IN? Werk is een belangrijke factor voor onze inwoners bij het participeren in onze lokale samenleving. Om lokaal werk te realiseren is economische ontwikkeling nodig. De gemeente wordt omringd en doorsneden door water; dat water is de motor achter vele innovaties, economische ontwikkelingen en kansen die hieruit voortkomen. We noemen dit watereconomie. We profileren ons bewust hiermee. Het behoud van kwaliteit en diversiteit staan hierbij centraal. Vooral dankzij het water is Schouwen-Duiveland een 'vakantie-eiland'. Maar water heeft ons meer te bieden. Slimme en innovatieve concepten in de combinatie van land en water maken nieuwe economische ontwikkelingen mogelijk op het gebied van onder meer aquacultuur, landbouw, visserij, energie, zorg en kennisontwikkeling op het gebied van water. Dit draagt bij aan een vitale economie die weer een positieve factor is voor het behoud van lokaal werk, zowel voor bestaande als nieuwe werkgelegenheid. Belangrijk voor onze ondernemers en inwoners.
IN WELKE GEMEENTELIJKE BELEIDSSTUKKEN IS HET BESTAANDE BELEID OMSCHREVEN? •
Uitvoeringsprogramma Strand 2018-2021
•
Nota Zonering en Ontwikkelingskader Strand (2012)
•
Nota Cafetariamodel Strandpaviljoens (2012)
•
Horecavisie 2018
•
Detailhandel Structuurvisie (2014)
•
Nota Kamperen 2013, geëvalueerd 2017
•
Watersportvisie (2009)
•
Structuurvisie en Gebiedsvisie Brouwersdam (2012)
•
Nota Recreatiewoningen (2011)
•
Notitie Ecolodges (2013)
•
Notitie Recreatief Nachtverblijf Noordzeestrand (2016)
•
Agenda Toerisme 2018–2026
•
Energieagenda 2018–2023
•
Waterplan Schouwen-Duiveland 2007
•
Beleidsmodules 'Luchtkwaliteit' en 'Geluid en stilte' (2008), 'Licht en duisternis', 'Energie en klimaat', 'Externe veiligheid' en 'Bedrijven en milieuzonering' (2009), 'Bodem' (2010) 13
•
Regionale Energiestrategie (2020)
•
Transitievisie Warmte Schouwen-Duiveland en Regionale Structuur Warmte Zeeland (2021)
•
Beleidsplan Wet gemeentelijke schuldhulpverlening 2017–2021
•
Hoofdlijnen uitvoering Participatiewet voor de komende jaren (2019)
•
Startnotitie Vitale Arbeidsmarkt Schouwen-Duiveland (2019)
•
Strategische koers de Zuidhoek - positionering binnen de Participatiewet (2019)
•
Structuurvisie Buitengebied in beweging (2009)
•
Nota Grondbeleid 2018
•
Bedrijventerreinprogramma 2016-2025
•
Beleid hogere waarden wegverkeerslawaai 2015
•
Beleidsplan Archeologie Schouwen-Duiveland (2008)
14
Sub-Programma 1.1 Economie sterk water gerelateerd WAT HOUDT HET SUB-PROGRAMMA IN? Watergebonden bedrijvigheid is, naast recreatie, een belangrijke pijler onder de Schouwen-Duivelandse economie. Dit sub-programma gaat over sterk water gerelateerde economische onderdelen, zoals visserij, watergebonden bedrijvigheid en energie.
BELEIDSINDICATOREN Naam indicator
Functiemenging (verhouding banen/ woningen – bij
Eenheid Bron
%
LISA
Waarde
Waarde
Waarde
Waarde
Meest recente
2019
2020
2021
2022
waarde Zeeland
48,4
48,8
48,4
48,5
49,8
50% evenveel banen als woningen)
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.1.1. We versterken de watereconomie.
WAT DEDEN WE DAARVOOR? 1.1.1.1. We stimuleren ondernemers en instellingen om gebruik te maken van het Aanjaagfonds Zeeuwse Investeringsagenda Omschrijving (toelichting) De provincie zette het Aanjaagfonds Zeeuwse Investeringsagenda in 2020 en 2021 (totale looptijd vier jaar) voort. Daarvoor hebben Gedeputeerde Staten, evenals in 2019, naast bijdragen uit de private sector, aan alle Zeeuwse gemeenten gevraagd een bijdrage van € 1 per inwoner te leveren. Inmiddels werken Rijk en regio vanaf 2021 op meer structurele basis met Regiodeals, waarvan er al drie aan Zeeland zijn toegekend. Gelet op de noodzaak van cofinanciering uit de regio voor deze Regiodeals en de reële verwachting dat het nieuwe kabinet deze vorm van ondersteuning van regio's voor sociaaleconomische ontwikkeling voortzet, stellen we voor om de bijdrage van € 35.000 voor de periode van 2023-2025 beschikbaar te stellen. Dit is opgenomen op de lijst te honoreren prioriteiten (2022 is reeds eerder in de begroting opgenomen). Over het op te richten Miljonairsfonds en de uitvoering daarvan hebben wij u met de raadsbrief van 29 juni 2021 (zaaknummer 451162) geïnformeerd. Daarin hebben we ook aangegeven hoe we een gemeentelijk corona herstel- en groeifonds vorm en inhoud willen geven. 15
Stand van zaken De inzet voor de vierde Regiodeal voor Zeeland was bij aanvang een provincie dekkend voorstel, met provincie brede thema’s als cultuur, toegang tot gezondheidszorg en arbeidsmarkt in brede zin. Het Rijk gaf bij monde van de ministeries van BZK en EZK aan dat deze regiodeal zich vooral moest concentreren op het zogenoemd NOVI-gebied. Dit betreft het gebied Vlissingen-Oost en Kanaalzone. De inmiddels toegekende vierde Regiodeal beslaat dan ook projecten uit het NOVI-gebied. Provincie en gemeenten hebben aangegeven bij een volgende oproep opnieuw in te zetten op een provincie breed dekkende aanvraag. Tijd (indicator)
Geld (indicator)
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.1.2. We willen komen tot een regulering van het ruimtegebruik van water.
WAT DEDEN WE DAARVOOR? 1.1.2.1. We voeren onderzoek uit naar het ruimtegebruik van water Omschrijving (toelichting) Het onderzoek naar ruimtegebruik van de wateren vindt op onderdelen plaats binnen de samenwerking van Living Lab Schouwen-Duiveland. Eén van de onderzoeken naar meervoudig ruimtegebruik van de zoute wateren is de combinatie van het kweken van zeewier en hangcultuurmosselen. Voorts gaan we bij alle betrokken partijen na of we afspraken kunnen maken over tijdvensters en/of in meer lagen gebruik maken van het water voor diverse functies. Dit zijn bouwstenen voor de Omgevingsvisie SchouwenDuiveland, de Oosterscheldevisie en het Strategisch Ontwikkelplan Grevelingen 2020–2030. Stand van zaken De resultaten van het driejarig onderzoek naar het kweken van zeewieren in combinatie met hangcultuurmosselen komen in 2023. Het Algemeen Bestuur van Nationaal Park Oosterschelde stelde op 2 november 2022 de ambities over de ontwikkelingen en het gebruik van de Oosterschelde unaniem vast. We stelden afspraken over meervoudig ruimtegebruik en tijdsvensters aan de orde en dit blijven we doen. Tijd (indicator)
16
Geld (indicator)
1.1.2.2. We zetten in op het meervoudig gebruik (tijdsvensters) van het rond om ons liggende water en maken gebruik van de sublieme waterkwaliteit Omschrijving (toelichting) De onderzoeksvragen voeren we uit via de structuur van Living Labs Schouwen-Duiveland, waarbij één van de sporen is onderzoek naar de kansen voor aquacultuur en zeewierteelt. In dat kader is Hogeschool Zeeland in samenwerking met overige onderzoeks-en kennisinstellingen en publieke en private partners in 2020 een driejarig onderzoek gestart naar combinatiekweek van zeewieren en hangcultuurmosselen. Stand van zaken Onderzoekers en studenten brachten in 2022 de wederzijdse invloeden tussen hangcultuurmosselen en zeewieren in kaart. In 2023 loopt het onderzoek verder en meten zij de invloed van hangcultuurmosselen op zeewieren via licht en voedingsstoffen. Halverwege 2023 zijn de resultaten van dit driejarig onderzoek bekend.
Tijd (indicator)
Geld (indicator)
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.1.3. We versterken watergebonden bedrijvigheid.
WAT DEDEN WE DAARVOOR? 1.1.3.1. We bepalen een zoeklocatie voor een water gerelateerd bedrijventerrein Omschrijving (toelichting) In 2021 is gestart met het behoefteonderzoek naar een watergerelateerd bedrijventerrein. Om tegemoet te komen aan de behoefte om watergerelateerde bedrijven op Schouwen-Duiveland te vestigen, nemen we in de Omgevingsvisie Schouwen-Duiveland een zone op waarbinnen een dergelijk watergerelateerd bedrijventerrein gevestigd kan worden.
17
Stand van zaken In september 2022 startte Stecgroep met het onderzoek naar de marktkansen van een water gerelateerd bedrijventerrein. De uitkomsten betrekken we bij het opstellen van het nieuwe bedrijventerreinenprogramma. Dit is in het tweede kwartaal 2023 gereed. Bij een aanwezige marktvraag naar een water gerelateerd bedrijventerrein onderzoeken we pas de financiële en planologische haalbaarheid. Tijd (indicator)
Geld (indicator)
1.1.3.2. We stimuleren infrastructuur voor aquacultuur (watergebonden bedrijventerrein) Omschrijving (toelichting) Op het moment dat een zoeklocatie voor een watergerelateerd bedrijventerrein (voor onder andere aquacultuur en zeewierteelt) aangewezen is, werken we de financiële en planologische haalbaarheid verder uit. Hiervoor zijn aanvullende onderzoeken en exploitatieopzetten nodig om het belangrijke onderdeel van aan-en afvoer van vers zoutwater concreet te maken. De voorbereidende onderzoeken zijn voor een deel onder te brengen als onderzoeksvragen in het Living Lab. Stand van zaken We startten in het derde kwartaal 2022 met het behoefte- en locatieonderzoek naar een watergerelateerd bedrijventerrein. Op basis van de uitkomst van dit onderzoek werken we de haalbaarheid verder uit. We nemen dit mee bij het opstellen van het nieuwe bedrijventerreinenprogramma dat medio 2023 ter vaststelling wordt aangeboden. Tijd (indicator)
Geld (indicator)
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.1.4. Het waterbeheer is in 2040 van een hoogwaardige kwaliteit en de basis voor de watereconomie. 18
WAT DEDEN WE DAARVOOR? 1.1.4.1. We participeren actief in de projecten Getijdecentrale/doorlaat Brouwersdam Omschrijving (toelichting) In mei 2021 heeft de minister van Infrastructuur en Water (I&W) kenbaar gemaakt dat zij, zonder medeweten van de regiopartijen in het werkverband Getij Grevelingen, een expertteam een complete review heeft laten uitvoeren naar het bestuurlijk vastgestelde voorkeursalternatief. Reden hiervoor was dat het vastgestelde voorkeursalternatief niet voor het beschikbare taakstellend budget kan worden uitgevoerd. Het uitgebrachte advies van het expertteam is voor de minister leidend. Dat advies luidt om een variantenanalyse uit te voeren naar een planontwerp met voldoende doelbereik wat betreft de natuurdoelstellingen binnen het taakstellend budget en de getijdecentrale niet meer in het planontwerp mee te nemen. De uit te voeren variantenanalyse moet leiden tot een nieuw vast te stellen voorkeursalternatief in de zomer van 2022 waarmee vervolgens de planuitwerkingsfase wordt gestart.
De regiopartijen, te weten de provincies Zuid-Holland en Zeeland en de gemeenten Goeree-Overflakkee en Schouwen-Duiveland kunnen zich gedeeltelijk vinden in het advies van het expertteam en voeren een second opinion uit naar de haalbaarheid van de getijdecentrale om deze innovatie toch mede onderdeel te laten zijn van het beoogde doelbereik en het uit te werken voorkeursalternatief. Dit is in lijn met het door beide gemeenteraden uitgebrachte regionale aanbod voor de Grevelingen; de bijdrage aan innovatie en regionale economie is daarin als een belangrijk randvoorwaarde benoemd. Door deze ingelaste stap door de minister zal het project zeker een jaar langer duren. De initiatiefnemer van het Tidal Technology Centre is in financiële problemen geraakt en niet meer in staat om de testcentrale in de Grevelingendam af te bouwen. Een uitgevoerde markconsultatie om alsnog met andere marktpartijen tot afbouw te komen heeft geleid tot de conclusie dat een extra, maar te overzien, financiële bijdrage nodig is. De rijkspartijen (ministerie van I&W en EZK) zijn niet bereid om financiële bijdragen te leveren. Als compromis is door de minister van I&W besloten om tot geconsolideerde sloop over te gaan. Dat wil zeggen dat de sloop zodanig wordt uitgevoerd dat het eventueel later alsnog voorhangen van getijdeturbines mogelijk is.
Stand van zaken Een taskforce, bestaande uit een afvaardiging van de opdrachtgevende rijkspartijen voor Getij Grevelingen, voert de variantenanalyse Getij Grevelingen uit in opdracht van de minister van I&W. Randvoorwaarde hierbij is het taakstellend budget dat de ministers van I&W en LNV al eerder bepaalden. Inmiddels gaf de minister van I&W al wel aan dat hij energie uit water niet meer als onderdeel van het project Getij Grevelingen beschouwt. De planning was om eind 2022 een voorkeursalternatief voor de planuitwerkingsfase te bepalen. De werkzaamheden van de taskforce zijn echter vertraagd. Oplevering van het werk van de taskforce is nu voorzien voor het voorjaar van 2023 en besluitvorming over het vervolg net voor of net na het zomerreces van 2023. We informeerden de raad met de raadsbrief van 20 december 2022. Bij deze raadsbrief voegden wij een gezamenlijke brief aan Provinciale Staten en de 19
gemeenteraden van de regiopartijen. Daarin is aangekondigd dat, zodra de voorkeursvariant door de minister van I&W bekend is, aan Provinciale Staten en de gemeenteraden van de regiopartijen wordt gevraagd hoe beide provincies en beide gemeenten zich gaan verhouden tot de afgesloten Bestuursovereenkomst Getij Grevelingen en de daarbij toegezegde financiële bijdragen. De Flakkeese Spuispluis in de Grevelingendam is inmiddels geconsolideerd gesloopt en weer in werking. Tijd (indicator)
Geld (indicator)
1.1.4.2. We benutten de potentie van de verbeterde waterkwaliteit en begeleiden via het Bestuurlijk Overleg Grevelingen de uitvoering van het Strategisch Ontwikkelplan Grevelingen 2020-2030 Omschrijving (toelichting) In maart 2020 hebben provincie Zeeland, gemeente Goeree-Overflakkee en onze gemeente, gehoord de provincie Zuid-Holland en in nauwe afstemming met onze regionale partners het Strategisch Ontwikkelplan Grevelingen 2020–2030 vastgesteld. Dit ontwikkelplan dient nadrukkelijk om, aan de hand van een toetsingskader voor de komende periode van 5 jaar, te kunnen bepalen aan welke projecten en initiatieven de in het Grevelingenfonds beschikbare middelen worden besteed. Inmiddels is een projectenlijst opgesteld waarbij nadrukkelijk aandacht is besteed aan de projecten die een bijdrage leveren aan de compensatieopgaven voor Getij Grevelingen. Deze zogenoemde synergieprojecten dragen bij aan de doelstelling en afspraak om de kosten voor compenserende maatregelen als gevolg van terugbrengen van het beperkt getij te verlagen door de bijdrage aan natuurdoelstellingen die de projecten vanuit het Ontwikkelplan leveren. Of deze compensatieopgaven blijven gelden hangt af van het verloop van het project Getij Grevelingen. Inmiddels is een aantal projectvoorstellen ingediend en goedgekeurd. Stand van zaken Het ontwikkelplan wordt uitgevoerd. Zie hiervoor 3.1.1.4.
Het Bestuurlijk Overleg Grevelingen (BOG) concludeerde dat de zogenoemde synergieprojecten, bedoeld als bijdrage aan compenserende maatregelen voor het project Getij Grevelingen, vooralsnog niet worden uitgevoerd. Er dient eerst meer zekerheid te ontstaan over aard en omvang van het project Getij Grevelingen alvorens te investeren in synergieprojecten. In het kader van de uitvoering speelt de vraag over verschuldigde btw afdragen. Na intensief overleg met de Belastingdienst is afgesproken per project uit het ontwikkelplan na te gaan hoe het op te leveren resultaat fiscaal moet worden beoordeeld en de opdrachtverlening hierop af te stemmen. Dat betekent dat bij een aantal projecten het niet kunnen terugvorderen van btw wellicht aan de orde is. 20
Tijd (indicator)
Geld (indicator)
1.1.4.3. We bewaken de uitvoering van een nulmeting van de effecten van de doorlaat Grevelingen Omschrijving (toelichting) In het project Getij Grevelingen is een uitgebreid grondwaterpeilnetwerk voorzien om de effecten van beperkt getij op de Grevelingen voor het omliggende land te monitoren en eventuele maatregelen te treffen. Bij deze monitoring worden de agrariërs en terreinbeheerders in het gebied nadrukkelijk betrokken. Deze monitoring start bij aanvang van de planuitwerkingsfase met een nulmeting voordat de uitvoeringswerkzaamheden voor de doorlaat plaatsvinden. De resultaten van de monitor volgen we nauwlettend. Stand van zaken Conform de gemaakte afspraken vindt de monitoring van het grondwater plaats tijdens de planuitwerkingsfase van het project Getij Grevelingen. De start hiervan is vertraagd. Dit is toegelicht in onderdeel 1.1.4.1. Tijd (indicator)
Geld (indicator)
1.1.4.4. We stellen een gemeentelijke Ruimtelijke adaptatie strategie op Omschrijving (toelichting) Het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie verplicht de overheden ervoor te zorgen dat Nederland in 2050 klimaatbestendig is ingericht. Inmiddels is een stresstest gehouden voor onze gemeente en is geïnventariseerd welke effecten klimaatverandering op het gebied van waterveiligheid, wateroverlast, droogte en hitte hebben voor de doelgroepen recreatie, natuur, landbouw/visserij en bebouwd gebied. Zeeland breed heeft er een dialoog plaatsgevonden wat nu verwerkt wordt tot een Zeeuwse klimaatadaptatiestrategie die ook de basis zal zijn voor onze gemeentelijke strategie. De Zeeuwse strategie staat gepland voor medio 2021. De gemeentelijk strategie zal ook in 2021 gereed zijn. 21
Stand van zaken We besloten in 2021 om de Zeeuwse strategie te beschouwen als de gemeentelijke strategie en deze niet verder aan te vullen. We implementeren de klimaatadaptatiestrategie nu in onze organisatie door af te stemmen met de collega's die betrokken zijn bij concrete projecten. Daarnaast organiseerden we een bijeenkomst met stakeholders om gezamenlijk tot een gemeentelijk uitvoeringsprogramma te komen. Verder werken we Zeeuws breed aan een afwegingskader klimaatadaptatie voor nieuwe ontwikkelingen voor de uitvoering van de adaptatiestrategie. Tijd (indicator)
Geld (indicator)
1.1.4.5. We voeren de gemeentelijke Ruimtelijke adaptatie strategie uit Omschrijving (toelichting) Aan de hand van de resultaten van de stresstest en de risicodialoog bepalen we op welke wijze de gemeente de openbare ruimte na 2020 moet gaan inrichten om in 2050 klimaatbestendig en water robuust te zijn, conform de richtlijn van het Rijk uit het Deltaprogramma Klimaatadaptatie. Inmiddels houden we hier bij de uitvoering van werken in de openbare ruimte al rekening mee. Ook aan de bewustwording van klimaatverandering en –adaptatie wordt al ruim aandacht besteed via de activiteiten uit het Interreg-project Star2Cs, waarbij een interactieve klimaatwand, een interactieve kennisbank, spelregels en hulpmiddelen bij het houden van een verdiepende klimaatdialoog en een onderzoek naar de relatie klimaatadaptatie met N2000-en stikstofvraagstukken wordt onderzocht. In 2021 stellen we een uitvoeringsprogramma op voor die zaken die we daarnaast op gaan pakken. Deels in samenwerking met regionale overheidspartijen, deels als gemeente. Voor de uitvoering van de klimaatadaptatie strategie Zeeland is een Zeeuwse samenwerking tot stand gebracht. Door deze Zeeuwse samenwerking wordt veel gemeentelijke capaciteit bespaard. Wel wordt een bijdrage van de gemeente gevraagd voor de gezamenlijke uitvoering.
Hiervoor is op de lijst te honoreren prioriteiten een structurele bijdrage opgevoerd van jaarlijks €11.503. Stand van zaken Veel van de uitvoering vindt nog Zeeuws breed plaats. Naast deze uitvoering van taken uit het uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie strategie Zeeland, werkten we in de uitvoering al aan het klimaatbestendiger maken van onze buitenruimte. We plaatsten in 2022 infiltratiekratten onder de Kerkring Renesse. Deze kunnen het eerste hemelwater opvangen, waardoor de kans op wateroverlast verder 22
afneemt. Maar ook het nieuw ingerichte centrumgebied van Scharendijke kreeg meer ruimte voor verkoeling, meer schaduwwerking door bomen en beplanting en meer ruimte voor hemelwater. Het is helaas niet gelukt om in 2022 een subsidieaanvraag in te dienen voor de Tijdelijke Impulsregeling Klimaatadaptatie (TIK), omdat we geen projecten hadden die voor deze regeling in aanmerking komen. Hierdoor konden we ons gereserveerde budget niet volledig benutten. In 2022 startten we met het opstellen van een Zeeuws uitvoeringsprogramma om de doelen van de klimaatadaptatiestrategie Zeeland te halen. Daarnaast maakten we in 2022 een begin om te komen tot een gemeentelijke uitvoeringsagenda klimaatadaptatie. Dit wordt een vertaling van het Zeeuws uitvoeringsprogramma naar concrete projecten in onze gemeente op het gebied van bewustwording vergroten, draagvlak creëren en aanpassing van de openbare ruimte. Tijd (indicator)
Geld (indicator)
1.1.4.6. We zetten ons maximaal in tot uitgifte door het ministerie van LNV van 35 hectare oestergronden aan de Grevelingen vissers Omschrijving (toelichting) We vervolgen de processtappen om bij de minister van LNV te bewerkstelligen dat de 35 hectare oestergronden, die tot voor kort als compensatie(gronden) aan de Grevelingen vissers zouden worden uitgegeven, alsnog aan deze vissers kunnen worden uitgegeven. Hiertoe voeren we vooruitlopend op een verzoek overleg met alle betrokken stakeholders in het gebied. Als de minister hiermee instemt, werkt het college na consultatie van de Grevelingenvissers een voorstel uit tot aanleg van openbare infra zoals steigers/loswal, waarbij we in overleg treden met de betrokken grondeigenaar. Stand van zaken In de afgelopen periode verwees het ministerie van LNV inzake compensatiegronden naar het ingestelde beroep tegen het bestemmingsplan Brouwerseiland. Het standpunt hierbij was en is dat er geen compensatiegronden zijn bij afwijzing van het ingestelde beroep door de initiatiefnemers van Brouwerseiland. Inmiddels is de uitspraak van de Raad van State een feit en niet meer voor nader beroep vatbaar. Er zijn dus geen juridische gronden voor compensatie, omdat de feitelijke situatie voor de Grevelingenvissers definitief niet verandert.
Bij het vinden van mogelijke aanknopingspunten om op goede gronden uitvoering te geven aan het amendement van 12 november 2020, agendapunten 23
betreffende oestergronden, speelt nog een ander besluit. Dit besluit betreft de formalisering door het ministerie van LNV van de langlopende pilot Hangcultuur mosselen (MZI) aan de Brouwersdam. Het ministerie rondde de beoordeling hiervan nog niet af. In overleg met de belangenorganisatie voor de Grevelingenvissers bereidt het college een brief aan de minister van LNV voor om de vraag uit het amendement voor te leggen. De snelheid van afdoening van het amendement hangt af van het moment waarop de antwoorden van het ministerie beschikbaar zijn. Tijd (indicator)
Geld (indicator)
1.1.4.7 We voeren de Impulsregeling klimaatadaptieve maatregelen uit Omschrijving (toelichting) Voor de uitvoering van de impulsregeling is het mogelijk om een subsidie aan te vragen voor de fysieke maatregelen. Gemeente krijgt 1/3 van de kosten als subsidie, tot een maximum van € 313.000. Daar moeten we dus cofinanciering tegenover zetten. Om het volledige subsidiebedrag te kunnen aanvragen is een cofinanciering van € 626.000 noodzakelijk. De realisatie moet plaatsvinden tussen 2022 en 2027. Hiervoor hebben we op de lijst te honoreren prioriteiten van 2022 t/m 2025 (doorlopend tot en met 2027) jaarlijks € 100.000 opgenomen. Stand van zaken In 2021 vroegen we voor Renesse en Zierikzee subsidie aan in het kader van de Tijdelijke Impulsregeling Klimaatadaptatie (TIK). In 2022 ontvingen we hiervoor een bedrag van € 167.016. Verder startten we met de voorbereiding voor het uitvoeren van de maatregelen in Renesse in 2023. De maatregelen in Zierikzee, waarvoor we subsidie ontvingen, voeren we uit in 2024-2026. Voor het jaar 2022 dienden we geen Tijdelijke Impulsregeling Klimaatadaptatie (TIK)-aanvraag in, omdat er geen passende projecten aanwezig waren. Hierdoor is het restant dat voor de gemeente gereserveerd stond niet meer alleen voor onze gemeente beschikbaar.
Door het indienen van Plus-projecten, die gerangschikt worden op score qua uitvoering en doelstelling, kunnen we nog TIK-subsidies aanvragen. Deze aanvragen moeten voor 1 juli 2023 ingestuurd zijn. Tijd (indicator)
24
Geld (indicator)
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.1.5. Schouwen-Duiveland is in 2040 energieneutraal.
WAT DEDEN WE DAARVOOR? 1.1.5.11. We informeren en stimuleren ondernemers om wettelijk verplichte duurzaamheidsinvesteringen te doen Omschrijving (toelichting) Tijdens ondernemersbijeenkomsten en bedrijfsbezoeken wijzen we ondernemers op het bestaan van de omschreven verplichting. Vanuit onze Energieagenda en in relatie tot het eilandmarketingplan en het nog op te stellen acquisitieplan, verbeteren we de online informatievoorziening op dit vlak aan de ondernemersverenigingen en ondernemers individueel waar dit meer relevant is vanwege de inhoud van de regeling. We doen dit in samenwerking met onze regionale partner Economische Impuls Zeeland (EIZ) en koppelen dit aan de door Impuls opgezette verduurzamingsprogramma voor bedrijven. Stand van zaken Bedrijven met een energieverbruik hoger dan 50.000 kWh en/of 25.000 m3 aardgas moeten in het kader van de Wet Milieubeheer voldoen aan de energiebesparingsplicht en de energie-informatieplicht. Tijdens bedrijfsbezoeken besteden we hier aandacht aan. Ook stemmen we hierin af met de Regionale Uitvoeringsdienst (RUD-Zeeland). Kantoren groter dan 100 m2 moeten vanaf 2023 minimaal een energielabel C hebben. Samen met de andere Zeeuwse gemeenten voerden we een inventarisatie uit. We informeerden de eigenaren en gebruikers van de betreffende bedrijven over deze wettelijke vereiste.
In 2023 onderzoeken we in samenspraak met de andere gemeenten hoe we gaan handhaven als bedrijven niet voldoen aan de energielabel C plicht. Tijd (indicator)
Geld (indicator)
25
1.1.5.12. We voeren het plan van aanpak voor verduurzaming van bedrijven uit Omschrijving (toelichting) In vergunningen en ontheffingen leggen we geen bovenwettelijke milieueisen op. In ondernemersbijeenkomsten en tijdens bedrijfsbezoeken gaan we in op maatschappelijk verantwoord ondernemen en reiken we (extra) mogelijkheden aan om aan dit onderwerp invulling te geven op een manier waar de ondernemer ook bij wint. Ook door middel van de duurzaamheidsvouchers voor bedrijven en verenigingen wordt breed aandacht besteed aan verduurzaming en maatschappelijk verantwoord ondernemen. Stand van zaken In 2021 startten we met het uitvoeren van duurzaamheidsscans bij Bedrijvenpark Zierikzee-Zuid. Op basis hiervan stelden we een projectplan op voor het vervolg. Voor dit projectplan kende de provincie in 2022 een aanvullende subsidie toe. Met deze subsidie werkten we met ondernemers verder aan de thema's: energietransitie & mobiliteit, kringloopeconomie en biodiversiteit. Het project loopt nog tot juli 2023. In samenspraak met de ondernemersvereniging voerden we duurzaamheidsscans uit in Renesse en stelden we een projectplan op voor het vervolg. Evenals in 2021 reikten we in 2022 de jaarlijkse Duurzaam Ondernemen Prijs uit.
Voor de uitvoering van het plan van aanpak voor verduurzaming bedrijven werkten we samen met de Energiecoöperatie Schouwen-Duiveland Werkt (EWSD) en het Natuur en Milieu Educatiecentrum Schouwen-Duiveland (NME SD). Tijd (indicator)
Geld (indicator)
1.1.5.13. We stimuleren bedrijven die bijdragen aan een circulaire economie Omschrijving (toelichting) Verduurzaming van bedrijven en verenigingen is een belangrijk onderdeel in de uitvoering van het energiebeleid (Energie-Agenda) en het behalen van de doelstellingen met betrekking tot CO2-reductie en het aardgasvrij maken van bedrijven en verenigingen (Transitievisie Warmte). In 2020 is het plan van aanpak voor verduurzaming van bedrijven en verenigingen vastgesteld. Dit betreft een voucherregeling voor duurzaamheidsadviezen en de uitreiking van een jaarlijkse duurzaam 26
ondernemen prijs. Daarnaast is er voor bedrijven en verenigingen een laagrentende stimuleringslening voor verduurzaming van bedrijven en verenigingen beschikbaar. Voor de uitvoering van het plan van aanpak is tot 2022 een bedrag van € 50.000 beschikbaar gesteld. Het plan van aanpak wordt per bedrijventerrein uitgevoerd in samenspraak met betreffende bedrijvenorganisaties. Het verduurzamen van bedrijven en recreatie is ook opgenomen als aanpak in de Transitievisie Warmte. Om deze reden is het belangrijk om de aanpak na 2022 voort te zetten. Via de te honoreren prioriteiten voor de programmabegroting 2022-2025 hebben wij hiervoor een budget van € 50.000 per jaar aangevraagd. Vanuit de agenda Toerisme zijn duurzaamheids- en innovatievouchers beschikbaar voor recreatieondernemers. Stand van zaken In het plan van aanpak voor verduurzaming van bedrijven besteedden we aandacht aan de thema's: Energietransitie & Mobiliteit; Kringloopeconomie en Biodiversiteit & Klimaatadaptatie. Het plan van aanpak voeren we gebiedsgericht uit. In 2022 voerden we in samenspraak met de ondernemersvereniging duurzaamheidsvouchers uit in Bedrijvenpark Zierikzee Zuid en in Renesse. Voor bedrijvenpark Zierikzee Zuid ontvingen we een subsidie van de provincie voor een vervolgproject, waarin we samen met ondernemers werken aan de bovengenoemde thema's. Ook voor Renesse stelden we een vervolgproject op.
In 2022 reikten wij de jaarlijkse Duurzaam ondernemen prijs uit in combinatie met een inspiratiebijeenkomst. Tijd (indicator)
Geld (indicator)
1.1.5.14. We onderzoeken de mogelijkheden voor stimuleringsmaatregelen om nieuw te vestigen bedrijven die CO2-neutraal zijn in het bijzonder te verwelkomen Omschrijving (toelichting) Samen met de Ondernemerskring Schouwen-Duiveland (OSD) en EIZ onderzoeken we de mogelijkheden die kunnen bijdragen aan het stimuleren van de vestiging van energie neutrale en ‘groene’ bedrijven. Het huidige pakket aan mogelijkheden om nieuw te vestigen ondernemers extra te interesseren voor vestiging in onze gemeente is, ook in vergelijking met andere gemeenten, toereikend. Omdat ook in de afgelopen jaren actief acquireren van bedrijven buiten de gemeente en buiten de provincie niet tot resultaten heeft geleid laten we het opstellen van een acquisitieplan los. De ervaring leert dat we ons beter kunnen
27
focussen op starters in nieuwe veelbelovende vormen van bedrijvigheid, zoals aquacultuur en de creatieve industrie. Stand van zaken We spraken met bedrijven van buiten de gemeente voor het realiseren van een energieplein, energieopslag en productie van waterstof. Daarnaast verhuisden bestaande bedrijven naar bedrijventerreinen. Dit traject zetten we in 2023 voort. Tijd (indicator)
Geld (indicator)
1.1.5.15. We voeren het plan van aanpak voor verduurzaming van gemeentelijke gebouwen uit Omschrijving (toelichting) Om het maatschappelijk vastgoed structureel te verduurzamen is het noodzakelijk dat het onderhoud en beheersplan uitgebreid wordt met maatregelen voor duurzaamheid. In 2020 is de routekaart verduurzaming gemeentelijk vastgoed vastgesteld. Voor het uitvoeren van onderzoeken, maatwerkadviezen, energielabeling en energiemanagement is tot en met 2023 een bedrag van € 25.000 beschikbaar gesteld. Op de lijst te honoreren prioriteiten vragen wij ook vanaf 2024 een jaarlijks budget van € 25.000. In de routekaart zijn ook aandachtspunten opgenomen voor het duurzaam (hergebruik) van materialen. Voor het opstellen van een materialenpaspoort voor gemeentelijke gebouwen sluiten we aan bij de landelijke ontwikkelingen. Op het moment dat er een officieel materialenpaspoort beschikbaar is stellen we deze per gebouw op. Stand van zaken In 2021 voerden we duurzaamheidscans uit in de gemeentelijke havens. In 2021 en 2022 stelden we energieprestatie adviezen op voor de gymzalen en stelden we monumentenpaspoorten op voor de gemeentelijke monumentale panden. Het gemeentehuis maakten we in 2022 aardgasvrij. Voor het gemeentehuis, UOR en de reinigingsdienst stelden we nieuwe energielabels op. Het gemeentehuis heeft het één na hoogste energielabel namelijk A+++.
Op basis van de duurzaamheidsscans, monumentenpaspoorten en energieprestatierapporten onderzoeken we in 2023 welke maatregelen we
28
moeten nemen om de gemeentelijke gebouwen verder te verduurzamen. Dit verwerken we in 2023 in een Duurzaam Onderhoud en Beheerplan. Tijd (indicator)
Geld (indicator)
1.1.5.16. We voeren een CO2-nulmeting uit met aansluitend een verfijning door een CO2balans Omschrijving (toelichting) In 2021 hebben we een start gemaakt met het opstellen van een CO2 nulmeting en CO2 balans. Hiervoor is externe deskundigheid ingehuurd. Voor het jaarlijks monitoren van de CO2 balans is structureel € 50.000,00 beschikbaar gesteld. De CO2 balans zal zo worden opgesteld dat deze voor iedereen leesbaar en begrijpelijk is. Stand van zaken In 2022 voerden we een CO2 nulmeting uit en stelden we het CO2 budget van Schouwen-Duiveland op. De stichting BewuSD maakte in opdracht van de gemeente de CO2-film "Wat wil Schouwen-Duiveland". Deze film toonden we aan een breder publiek in combinatie met een CO2-dialoog. Deze dialoog zetten we voort in 2023 in samenwerking met stichting BewuSD. Op de webpagina watwilsd.nl stelden we informatie beschikbaar over de film, een dashboard en een tool voor inwoners om hun eigen CO2 voetafdruk te maken. Tijd (indicator)
Geld (indicator)
1.1.5.17 We voeren de regionale Energie Strategie uit Omschrijving (toelichting) In september 2020 stelde de raad de Regionale Energie Strategie Zeeland vast. Verschillende sectortafels, het ambtelijk kernteam en de stuurgroep werken hard aan de laatste onderdelen van het uitvoeringsplan 2021-2024. Bij de vaststelling van het uitvoeringsplan 2021 - 2024 komt ook een voorstel voor de bijdrage van alle partijen voor 2022 tot en met 2024 aan deze Zeeuwse samenwerking. De 29
bijdrage van de gemeente Schouwen-Duiveland wordt geschat op €12.000 per jaar. Dit is opgenomen op de lijst te honoreren prioriteiten. Hiervoor verwachten wij dekking vanuit de algemene uitkering. Het actualiseren en uitvoeren van regionale energiestrategie is een structurele activiteit tot de doelstelling in 2050 is behaald om de Co2 uitstoot met 95% te reduceren. Stand van zaken In 2022 startte de RES-Organisatie met de actualisatie van de RES 1.0 naar een RES 2.0. Hiervoor stelden zij zeven bouwstenen op voor de thema's: 1. Algemeen; 2. Gebouwde omgeving; 3. Elektriciteit; 4. Mobiliteit; 5. Energiesysteem; 6. Participatie en communicatie en 7. Samenwerking en organisatie. Deze bouwstenen vormen de basis voor de RES 2.0, die we eind 2023 aan de gemeenteraad voorleggen ter vaststelling. Tijd (indicator)
Geld (indicator)
1.1.5.2. We gaan met het bedrijfsleven op zoek naar mogelijkheden om energie te besparen Omschrijving (toelichting) De ambitie om energieneutraal te zijn in 2040 kan alleen gerealiseerd worden als onze inwoners en bedrijven deze ambitie ondersteunen en hieraan meewerken. In het kader van de uitvoering van het plan van aanpak verduurzaming bedrijven gaan we in overleg met de bedrijven en verenigingen na op welke wijze zij kunnen bijdragen aan energiebesparing. Bedrijven en verenigingen met een hoog energieverbruik (meer dan 50.000 kWh en/of meer dan 25.000 m3 aardgas) vallen volgens de Wet milieubeheer onder de energiebesparings- en informatieplicht. Voor deze bedrijven en verenigingen is een duurzaamheidsvoucher beschikbaar. De gemeenteraad heeft hiervoor tot en met 2022 een budget van € 50.000 per jaar voor beschikbaar gesteld. Ook is een stimuleringslening ingesteld voor alle bedrijven en verenigingen waar zij via het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederland (SVn)in aanmerking kunnen komen voor een laagrentende lening voor het uitvoeren van duurzame en energiebesparende maatregelen. In het kader van de Transitievisie Warmte en het aardgasvrij maken van bedrijven zal er voor bedrijven en de recreatiesector een specifieke doelgroepen aanpak worden opgesteld. Dit betekent dat ook na 2022 budget nodig is voor de verduurzaming van bedrijven en verenigingen.
Hiervoor is op de lijst te honoreren prioriteiten vanaf 2023 een jaarlijks budget opgenomen van € 50.000.
30
Stand van zaken In 2021 startten we met het uitvoeren van duurzaamheidsscans bij Bedrijvenpark Zierikzee-Zuid. Op basis hiervan stelden we een projectplan op voor het vervolg. Voor dit projectplan kende de provincie in 2022 een aanvullende subsidie toe. Met deze subsidie werkten we met ondernemers verder aan de thema's: energietransitie & mobiliteit; kringloopeconomie en biodiversiteit. Het project loopt nog tot juli 2023. In samenspraak met de ondernemersvereniging voerden we duurzaamheidsscans uit in Renesse en stelden we een projectplan op voor het vervolg. Evenals in 2021 reikten we in 2022 de jaarlijkse Duurzaam Ondernemen Prijs uit. Voor de uitvoering van het plan van aanpak voor verduurzaming bedrijven, werkten we samen met de Energiecoöperatie Schouwen-Duiveland Werkt (EWSD) en het Natuur en Milieu Educatiecentrum Schouwen-Duiveland (NME SD). Tijd (indicator)
Geld (indicator)
1.1.5.3. We passen de subsidieregeling isolatiefonds aan Omschrijving (toelichting) In 2019 heeft de gemeenteraad subsidie beschikbaar gesteld voor het isoleren van particuliere woningen. Via het amendement 'effectiever met isolatiefonds' is de subsidieregeling aangepast waarbij de WOZwaarde niet meer leidend was maar het energielabel. Op dit moment komen alleen woningen die ouder zijn dan 1975 en een definitief energielabel lager dan C hebben in aanmerking voor de isolatiesubsidie. Tot 31 december 2020 konden woningeigenaren het definitieve label eenvoudig online laten vaststellen met lage kosten. Door verandering in wetgeving is het vanaf 1 januari 2021 alleen nog maar mogelijk om een definitief label vast te laten stellen door een expert. Het definitief maken van een energielabel kost dan al snel € 190,00. Eind 2021 komt er een voorstel om de isolatiesubsidie nog een keer aan te passen waarbij het bouwjaar leidend zal zijn. In het kader van de Transitievisie Warmte en het aardgasvrij maken van woningen is het noodzakelijk om de subsidieregeling met vijf jaar te verlengen tot en met 2028. Stand van zaken De gemeenteraad stemde in met het aanpassen van de subsidieregeling voor isolatie, waarbij het bouwjaar leidend is in plaats van het energielabel. Daarnaast verhoogde de gemeenteraad het maximumbedrag voor monumentale panden en biobased isoleren.
De subsidie is in 2022 volledig benut. 31
Tijd (indicator)
Geld (indicator)
1.1.5.4. We voeren de aangepaste subsidieregeling Isolatiefonds uit Omschrijving (toelichting) De aangepaste isolatiesubsidie zal in het kader van de uitvoering van de Transitievisie Warmte en de wijkuitvoeringsplannen ingezet worden bij het stimuleren van particulier eigenaren bij het aardgasvrij maken van de woningen. Voor de uitvoering van de isolatiesubsidie is tot en met 2022 een bedrag van € 100.000 per jaar in de begroting opgenomen. In 2022 maken wij een voorstel voor het stimuleren van isolatie bij monumentale panden en /of biobased isoleren. Om de isolatiesubsidie na 2023 voort te zetten is vanaf 2023 tot en met 2028 een budget nodig van totaal € 150.000 per jaar. Dit is opgenomen op de lijst te honoreren prioriteiten. Stand van zaken De gemeenteraad paste de subsidieregeling voor isolatie aan, waarbij het bouwjaar leidend is in plaats van het energielabel. Daarnaast verhoogde de gemeenteraad het maximumbedrag voor monumentale panden en biobased isoleren. De subsidie is in 2022 volledig benut. Tijd (indicator)
Geld (indicator)
1.1.5.6. Voor het opwekken van duurzame energie leggen we de focus op de mogelijkheden voor zonne-energie en energie uit water Omschrijving (toelichting) Om onze energievraag duurzaam te krijgen focussen we ons op zonne-energie en energie uit water. Onze prioriteit ligt bij het voorzien van de daken van zonnepanelen met name bij bedrijven. In samenwerking met de netbeheerders (Tennet en Enduris) werken we aan het toekomstbestendig maken van ons 32
elektriciteitsnet (o.a. door 150 KV station). Tennet en Enduris hebben in 2021 de Omgevingsdialoog opgestart voor de locatie van een 150 KV station. De verwachting is dat 150 KV station pas na 2025 kan worden gerealiseerd. Tot die tijd is het voor grootverbruikers niet mogelijk aan het elektriciteitsnet terug te leveren. Het stimuleren van het plaatsen van zonnepanelen voor eigen gebruik is wel mogelijk. We onderzoeken de mogelijkheden voor een tijdelijke oplossing door middel van energieopslag. In 2019 is een start gemaakt met onderzoek naar kansrijke locaties voor thermische energie uit oppervlaktewater. Op basis van dit onderzoek is 1 juli 2020 in samenspraak met woningbouwcorporatie Zeeuwland en energiecoöperatie Zeeuwind een start gemaakt voor een participatief praktijkonderzoek voor aquathermie in de wijk Malta in Zierikzee. Voor de uitvoering van deze pilot is een bijdrage toegekend van de Stichting Zeeuwse Publieke Belangen. Deze pilot wordt uitgevoerd in samenspraak met de Kopgroep Aquathermie Zeeland. De pilot is eind 2021 afgerond. De resultaten van pilot aquathermie zal meegenomen worden in een wijkuitvoeringsplan in het kader van de Transitievisie Warmte. Amendement A25 programmabegroting 2022-2025: subsidie zonnepanelen particulieren: •
We bieden particulieren de mogelijkheid van subsidie voor de plaatsing van zonnepanelen op woonlocaties.
•
Per adres wordt een eenmalige subsidie van € 250 verstrekt na realisatie van de zonnepanelen.
•
Jaarlijks is hiervoor € 25.000 beschikbaar.
Stand van zaken We stelden een concept ruimtelijk beleid duurzame energie op. De zonneladder van Schouwen-Duiveland is een belangrijk onderdeel van dit beleid. We leggen het beleid in het eerste kwartaal van 2023 voor aan stakeholders. De verwachting is dat we het in het tweede kwartaal van 2023 ter vaststelling aan de gemeenteraad kunnen aanbieden. In de wijk Malta Zierikzee onderzochten we de mogelijkheden van energie uit oppervlaktewater (aquathermie). Dit haalbaarheidsonderzoek loopt nog tot en met het eerste kwartaal van 2023. In 2022 stelden we naar aanleiding van een motie van de gemeenteraad de subsidieregeling voor zonnepanelen op daken op en voerden deze uit. Per adres verstrekten we € 250 voor de aanleg van zonnepanelen. Het beschikbare bedrag van € 25.000 voor 2022 is volledig benut. Tijd (indicator)
33
Geld (indicator)
1.1.5.7. Grootschalige zonnepaneelontwikkelingen en eventuele ontwikkelingen met wind maken we alleen mogelijk op voorwaarde van stevige participatie door de lokale samenleving Omschrijving (toelichting) In de Regionale Energie Strategie Zeeland zijn eisen opgenomen voor participatie van inwoners en ondernemers bij duurzame energieopwekking. In 2021 is een start gemaakt met het opstellen van een Beleidsvisie Duurzame Energie voorziening waarin een participatieregeling voor grootschalige energieopwekking zal worden uitgewerkt. In deze visie zal ook het kader worden neergelegd voor landschappelijk inpassing en meervoudig ruimtegebruik. Stand van zaken We stelden beleid op voor duurzame energievoorziening. In dit beleid is participatie een belangrijke voorwaarde bij projecten in het kader van grootschalige duurzame energieopwekking voor derden. De verwachting is dat we het beleid in het tweede kwartaal 2023 afronden en ter vaststelling voorleggen aan de gemeenteraad. Tijd (indicator)