2026.186 - Rekenkamer Schouwen Duiveland - Rapport onderzoek toeristenbelasting definitief (1705737)

Dit ondanks dat het om een gering bedrag ten opzichte van de totale toeristenbelasting gaat. In Schouwen-Duiveland ligt het accent op de principes: 1. de begroting sluitend maken 2. voorzieningen voor toeristen bekostigen 3. voorzieningen eigen inwoners bekostigen (compensatie van last van toerisme)

De discussie gaat beperkt over 6. onderbouwde verdeling: inwoners minder laten betalen

3.2 Differentiatie en hoogte tarieven toeristenbelasting 3.2.1 Algemene relatie principes - differentiatie en hoogte tarieven toeristenbelasting Uit de principes, besproken in paragraaf 3.1, volgen keuzen voor wel of geen differentiatie en de hoogte van het tarief. Op deze keuzen en de discussies hierover gaan we in deze paragraaf in. In figuur 6 hebben we de relatie tussen de principes enerzijds en differentiatie en de hoogte van tarieven anderzijds beschreven.

Omdat het principe ‘reguleren of stimuleren’ geen rol speelt gaan we daar niet verder op in. De principes 5 (rekening houden met draagkracht) en 7 (moeten in relatie zijn met de draagkracht) hebben een relatie met differentiatie. De andere principes hebben wel een relatie met de hoogte van het tarief, maar niet met differentiatie; deze principes leiden niet tot differentiatie en zijn er niet strijdig mee. Dit uitgezonderd het principe ‘voorzieningen toeristen bekostigen’. Dat principe stelt voorop dat toeristen die dezelfde voorzieningen gebruiken hetzelfde betalen. Vanuit die redenering is het logisch dat toeristen hetzelfde betalen, omdat veel toeristen met een auto komen. In paragraaf 3.2.2 gaan we in op de keuzen van de drie gemeenten voor differentiatie of niet. Ook gaan we in op de ervaringen met differentiatie. In paragraaf 3.2.3 gaan we in op de hoogte van de tarieven. In beide paragrafen vergelijken we de drie gemeenten met acht andere kustgemeenten.

Onderzoek toeristenbelasting Veere, Noord-Beveland en Schouwn-Duivenland

31

Figuur 6. relatie principes - differentiatie en hoogte toeristenbelasting no principe

differentiatie*

hoogte tarief**

1

begroting sluitend maken

geen relatie

tarief stijgt als er wensen zijn

2

voorzieningen toeristen bekostigen

één tarief (voor iedereen die gebruik maakt van dezelfde voorzieningen)

tarief afhankelijk van toerisme

3

voorzieningen eigen inwoners bekostigen (compensatie van lasten die bewoners hebben van toerisme)

geen relatie

tarief afhankelijk van toerisme

4

reguleren: stimuleren of afremmen toerisme

mogelijke relatie als het doel is een bepaald type toerisme of gebied te stimuleren of afremmen

5

rekening houden met differentiatie tussen toeristen draagkrachtverschillen tussen toeristen

geen relatie

6

wie betaalt? belastingen eigen bewoners of belastingen toeristen?

geen relatie

tarief afhankelijk van keuze

moet in relatie zijn tot de prijs van de overnachting

percentage

7

tarief afhankelijk van doel toerisme (stimuleren of afremmen)

Figuur 7. systematiek tarieven in de drie gemeenten Veere

Noord-Beveland

Schouwen-Duiveland

grondslag

vast bedrag per overnachting

vast bedrag per overnachting

vast bedrag per overnachting

differentiatie landtoeristenbelasting

één tarief sinds 2021: - laag tarief: toeristen met een eigen verblijfsmiddel. - hoog tarief: toeristen die verblijven in accommodaties zoals hotels en vakantiehuisjes.

vanaf 2026 geen differentiatie

tarief watertoeristenbelasting

gelijk aan het lage tarief landtoeristenbelasting

gelijk aan het tarief landtoeristenbelasting

gelijk aan het tarief landtoeristenbelasting

differentiatie watertoeristenbelasting*

geen differentiatie

geen differentiatie

vanaf 2026 geen differentiatie

Van 2022-2024 differentiatie tussen laag en hoog seizoen. Van 2022 – 2025 lager tarief voor minicampings.

differentiatie laag- en hoogseizoen 2022 -2024

* In alle drie de gemeenten is in de verordening voor de watertoeristenbelasting opgenomen dat een gedeelte van een etmaal als een vol etmaal wordt gerekend.

geen relatie

* geen relatie wil zeggen dat uit het principe geen differentiatie volgt. Het principe is niet strijdig met differentiatie. ** geen relatie wil zeggen dat uit het principe niet volgt of het tarief zou moeten stijgen, dalen of gelijk blijven. Alle drie de veranderingen van het tarief zijn dan mogelijk.

Onderzoek toeristenbelasting Veere, Noord-Beveland en Schouwn-Duivenland

32

3.2.2 Differentiatie in de drie gemeenten

In figuur 7 hebben we de keuzen voor differentiatie of niet in Veere, Noord-Beveland en Schouwen-Duiveland op een rij gezet. Alle drie de gemeenten vragen een bedrag per overnachting. In 2026 heeft alleen Veere een gedifferentieerd tarief voor de landtoeristenbelasting. Veere In de gemeente Veere is er differentiatie naar of een toerist een eigen verblijfsmiddel heeft of niet. Anders gezegd, of een toerist een mobiel onderkomen heeft of niet. Dit is in 2021 ingevoerd. In het financieel perspectief 2021 is te lezen dat de reden hiervoor is dat Vlissingen en Middelburg deze differentiatie hebben. In gesprekken wordt aangegeven dat de aanleiding de gedachte was dat het lage tarief voor tenten/ campings minder draagkrachtige mensen zou helpen. De differentiatie leidt tot diverse discussies tussen de gemeente en de toeristensector, evenals de toeristensector onderling: • de principiële discussie is dat als het uitgangspunt is dat de toeristenbelasting er is voor de voorzieningen voor toerisme (zie paragraaf 3.1.2) differentiatie niet op zijn plaats is, omdat alle toeristen de voorzieningen gelijk gebruiken. Zo komen ongeveer alle toeristen met de auto. Bovendien zijn campers (laag tarief toeristenbelasting) extra belastend voor de wegen. • de differentiatie werd door de sector niet gewenst.

Dat blijkt bijvoorbeeld uit een rapport van Nyfer dat in opdracht van de Federatie van Ondernemersverenigingen is uitgevoerd in de gemeente Veere in 2016.10 De enige differentiatie die in dit rapport een optie werd gevonden is die voor gezinnen met jonge kinderen middels een lager tarief voor kinderen. Inmiddels is de sector verdeeld over wel of geen differentiatie. Bovendien wordt ook een percentage als optie genoemd. 10 Nyfer, Naar een rechtvaardige en doelmatige financiering van toeristische infrastructuur in Veere, 2016.

•

de afbakening van een eigen verblijfsmiddel meenemen of niet wordt ter discussie gesteld, omdat mensen met een eigen stacaravan het hogere tarief betalen. Dit is zo afgebakend in de verordening.

Noord-Beveland In Noord-Beveland is er geen differentiatie in de periode van het onderzoek 2020-2026. Er was discussie over het tarief voor minicampings. Hier heeft de gemeente onderzoek naar laten doen. Dat onderzoek gaf aan dat een reden voor tariefdifferentiatie is dat minder draagkrachtige mensen dan minder betalen. Campers en caravans vallen dan echter ook onder dat tarief. De gemeente vraagt zich af of toeristen in deze verblijfsmiddelen tot de doelgroep van minder draagkrachtige toeristen horen. Ook betekent differentiatie administratieve veranderingen. Daarbij is het tarief in Noord-Beveland lager dan gemiddeld. Hierdoor betalen kampeerders op minicampings al ongeveer de tarieven die elders – bij differentiatie – op (mini)campings worden betaald (zie figuur 10). Noord-Beveland heeft besloten geen tariefdifferentiatie in te voeren. Een deel van de geïnterviewde vertegenwoordigers uit de toeristensector vindt een percentage redelijker (het zevende principe), maar geeft aan de invoering hiervan complex te vinden. Schouwen-Duiveland In Schouwen-Duiveland is in 2022 tariefdifferentiatie ingevoerd. Dit na een amendement van de raad (zie ook paragraaf 5.2). De wijze van differentiëren is met de sector bepaald. Gekozen werd voor hoog- en laagseizoen. Dit om toerisme in het laagseizoen te stimuleren.

Daarbij was er ook differentiatie naar minicampings op verzoek van de gemeenteraad. Na invoering waren de verhuurders niet tevreden, omdat de scheidslijn tussen hoog- en laagseizoen veel extra administratie met zich meebracht en omdat de differentiatie niet het gewenste effect op de boekingen voor het laag seizoen had. De

differentiatie was ook voor de Samenwerking belastingen – de uitvoerder van de toeristenbelasting (zie paragraaf 4.1) - bewerkelijk. Complicaties waren er bijvoorbeeld bij plekken die deels in het laag- en deels in het hoogseizoen worden verhuurd. Het forfaitair tarief moest dan aan een van de seizoenen worden toegerekend. Bij de minicampings speelde dat de definitie van een minicamping was dat de camping in het bestemmingsplan als minicamping moest staan. Dat was niet bij alle campinghouders, die dachten een minicamping te hebben, het geval. Ook dit bracht invoeringsproblemen met zich mee. De differentiatie betekende voor de Samenwerking belastingen dat er meer controle nodig was. Het was de wens van de sector om de differentiatie weer af te schaffen. Redenen daarvoor waren, zoals hiervoor genoemd, dat het doel niet werd bereikt en dat het administratief veel werk was. Eén tarief is eenvoudiger. Ook is het voorzieningenniveau – dat wil zeggen de beschikbaarheid van voorzieningen – gelijk voor alle toeristen. Er is geen reden voor drie verschillende tarieven vanuit dit principe. De sector, inclusief de minicampings, was voor afschaffing van alle vormen van differentiatie. Dat ook de minicampings voor waren is omdat er bredere afspraken binnen de sector zijn over toerisme.

Zo is er in de sector steun voor uitbreiding van het aantal plekken bij minicampings (van 25 naar 35 plekken, zie paragraaf 2.3). De differentiatie is in een aantal stappen afgeschaft. Vanaf 2026 is er geen differentiatie meer (zie ook paragraaf 5.2).

Onderzoek toeristenbelasting Veere, Noord-Beveland en Schouwn-Duivenland

33

Nederland In figuur 8 hebben we de systematiek van de tarieven in Nederland opgenomen. De figuur laat onder andere zien dat 42% van de gemeenten differentiatie van de tarieven heeft. Veelal is dat naar accommodatievorm (eigen verblijfsmiddel/camping of niet).

Figuur 8a. systematiek tarieven toeristenbelasting in Nederland (geografisch)

Figuur 8b. systematiek toeristenbelasting in Nederland (percentages)

systematiek

% van alle gemeenten

vast bedrag

87

geen toeristenbelasting

7

percentage overnachtingsprijs

5

aantal sterren (hotels)

1

anders

1

differentiatie Bron: Coelo atlas lokale lasten 2025

42

Bron: Coelo atlas lokale lasten 2025 Voor de interactieve site van Coelo klik hier

Onderzoek toeristenbelasting Veere, Noord-Beveland en Schouwn-Duivenland

34

3.2.3 Hoogte tarieven toeristenbelasting

In figuur 9 hebben we de hoogte van de tarieven van de toeristenbelasting in de drie gemeenten opgenomen. Veere In Veere werden de tarieven toeristenbelasting de afgelopen jaren verhoogd met het inflatiepercentage. De tarieven werden pas verhoogd als de verhoging € 0,05 zou zijn voor het lage tarief. Vanaf het tarief voor 2026 wordt zowel het lage als het hoge tarief met het inflatiepercentage verhoogd. Voor 2026 is een extra verhoging voorgesteld ter dekking van de Noordwestroute en het strandbeleid. Deze extra verhoging is bij de behandeling van het financieel perspectief verdeeld over de toeristenbelasting en de forensen- en parkeerbelasting, zie paragraaf 5.2. Geïnterviewden uit de sector geven aan door de extra verhogingen verrast te zijn geworden. Kritiekpunten op de toeristenbelasting zijn dat de belasting meer stijgt dan de lokale lasten (voor het aandeel in de begroting van de belastingen zie paragraaf 3.4) en dat de totale lasten van verhuurders stijgen. Een reden hiervoor is dat de BTW voor een deel van de verhuurders naar 21% stijgt in 2026. Verhuurders geven aan dat zowel de stijging van de BTW als de stijging van de toeristenbelasting mogelijk niet of maar deels aan toeristen door te berekenen via een prijsstijging. Hierdoor gaat de stijging van de lasten mogelijk ten koste van de marge.

Ook stijgen de personeelslasten en zijn de lasten van boekingsplatforms aanzienlijk. Dit maakt dat het totale kostenplaatje nadelig is. Het hebben van niet voldoende marge betekent minder of niet investeren in bijvoorbeeld verduurzaming en elektrificatie. Noord-Beveland In Noord-Beveland stijgt het tarief sinds 2024 met € 0,15 per jaar. De reden voor de stijging is dat er diverse grote infrastructuurprojecten zijn.

Figuur 9. tarieven toeristenbelasting Veere, Noord-Beveland en Schouwen-Duiveland Veere

NoordBeveland

Schouwen-Duiveland

hoog

laag

tarief

hoog

laag

minicamping

2020

1,30

1,30

1,28

1,43

1,43

1,43

2021

2,00

1,30

1,33

1,46

1,46

1,46

2022

2,00

1,30

1,38

1,95

1,75

1,50

2023

2,05

1,35

1,45

2,04

1,83

1,57

2024

2,10

1,40

1,60

2,04

1,83

1,57

2025

2,10

1,40

1,75

2,02

2,02

1,79

2026

2,42

1,68

1,90

2,06

2,06

2,06

In de voorjaarsnota 2026 heeft het college een tariefsverhoging voor 2026 van € 0,20 voorgesteld. Een aantal fracties vroeg of dat nodig was. Omdat er nieuw beleid van de provincie is waardoor ook de vrije ruimte van de algemene reserve als dekkingsmiddel in de begroting mag worden ingezet, heeft Noord-Beveland gekozen voor inzet van een deel van de algemene reserve en een stijging van de toeristenbelasting van € 0,15 (zie ook paragraaf 5.2). Een aantal geïnterviewden uit de sector geeft aan dat een stijging van € 0,15 nog te doen is, maar dat het wel uitgelegd moet worden. Een koppeling aan bijvoorbeeld verbetering van het OV of van fietspaden en dergelijke zou goed zijn om toeristen te kunnen uitleggen waar de belasting voor is. Een geïnterviewde merkt op dat of de stijging nog te doen is ook afhangt van de locatie van de verhuurder. Locaties aan de kust zijn relatief duur. Daar heeft de stijging minder impact op de prijs. Bij locaties verder van de kust af zijn de overnachtingen goedkoper en tikt de € 0,15 meer aan. Daarbij logeren daar vooral toeristen die minder te besteden hebben.

Schouwen-Duiveland In Schouwen-Duiveland wordt het tarief jaarlijks met het indexatiecijfer voor de belastingtarieven verhoogd. In 2022 was er sprake van een extra stijging, omdat toen de differentiatie in de tarieven werd ingevoerd. In het amendement van de raad over differentiatie was ook een doelstelling opgenomen om € 2,5 miljoen extra op te halen (zie paragraaf 5.2). Het tarief voor 2024 is niet verhoogd, omdat de tarieven voor alle belastingen in 2023 waren bevroren. Omdat het tarief voor de toeristenbelasting al was vastgesteld, toen werd besloten de tarieven voor de belastingen te bevriezen, is het tarief van de toeristenbelasting een jaar later eenmalig bevroren (zie paragraaf 5.2). Hetzelfde gold voor de forensenbelasting. Het uitgangspunt voor de tarieven van de toeristenbelasting op Schouwen-Duiveland is dat het tarief alleen extra stijgt als dat nodig is om de begroting sluitend te maken. Geïnterviewden uit de sector geven aan de onzekerheid over het tarief niet prettig te vinden. Een maxi-

Onderzoek toeristenbelasting Veere, Noord-Beveland en Schouwn-Duivenland

35

Vergelijking met acht andere kustgemeenten In figuur 10 hebben we de tarieven toeristenbelasting 2026 van Veere, Noord-Beveland en Schouwen-Duiveland en acht andere kustgemeenten opgenomen. Van de acht kustgemeenten hebben we de kleinere gemeenten (naar inwonersaantal) geselecteerd. Desondanks zijn de gemeenten wel groter dan in ieder geval Noord-Beveland. Zie figuur 11 voor een overzicht van de gemeenten. Alle elf de gemeenten heffen de toeristenbelasting via een vast bedrag. Van de elf gemeenten hebben er zes een gedifferentieerd tarief en vijf niet. Het gemiddelde tarief in 2026 voor een hotel is voor de geselecteerde kustgemeenten € 2,54 en voor een camping € 2,22. Het tarief van Veere, Noord-Beveland en Schouwen-Duiveland zit dus onder het gemiddelde tarief van deze elf gemeenten. Concurrentiepositie Op de vraag of de toeristenbelasting van belang is voor de concurrentie tussen de gemeenten in bjivoorbeeld Zeeland is het antwoord dat de hoogte van het bedrag niet van belang is bij een keuze tussen de gemeenten. Figuur 10 laat ook zien dat de tarieven van de vier Zeeuwse toerstengemeenten redelijk vergelijkbaar zijn.

Be rg en Sc ha ge n

ak ke rn e ea an Ze e No or dw i jk Za nd vo or t Ca st ri cu m

is*

Sl u

ve rfl

Vo o

Go er ee -O

ou

w

No o

rd -

Ve er e

3,50 3,00 2,50 2,00 1,50 1,00 0,50 0,00

Be ve la en nd -D ui ve la nd

Figuur 10. vergelijking tarieven toeristenbelasting in elf kustgemeenten

Sc h

maal percentage voor de stijging zou meer zekerheid geven. Ook zou het fijner zijn als er wordt uitgelegd waarom er een stijging is. Dit kan dan aan toeristen worden uitgelegd. Daar hoort ook bij dat de totale gemeentelijke uitgaven en inkomsten goed afgewogen zouden moeten worden. Daarbij wordt aangegeven dat de vraag, of er kan worden bespaard, niet lijkt te worden gesteld, omdat de knop van de toeristenbelasting er is. Ook in Schouwen-Duiveland geven geïnterviewden aan dat alle kosten stijgen en dat bovendien de corona-steun nog moet worden terugbetaald. Alle kosten en kostenstijgingen bij elkaar leiden ertoe dat investeren, onder andere nodig voor verduurzamen en elektrificatie, lastig wordt.

tarief hot el 2026

tarief camping 2026

* Sluis heeft drie tarieven.In 2026 is het tarief voor minicampings € 1,75 (niet in figuur 10 opgenomen) . Bron: begroting 2026 van de elf gemeenten (nog niet alle verordeningen waren vastgesteld tijdens het afronden van het onderzoek.)

Figuur 11. toelichting selectie kustgemeenten Aan geïnterviewden is gevraagd met welke gemeenten ze de eigen gemeente vergelijken. Voor de toeristenbelasting wordt in alle drie de onderzoeksgemeenten Sluis, Veere, Schouwen-Duiveland en Noord-Beveland genoemd. Dus de vier toeristengemeenten van Zeeland. Vooral in Veere en Schouwen-Duiveland wordt een vergelijking met andere Noordzee kustgemeenten relevant gevonden, maar minder relevant dan met de Zeeuwse toeristengemeenten. Het inwonersaantal van de kustgemeenten is in de tabel hiernaast opgenomen.

gemeenten

aantal inwoners per 1 januari 2024

Veere

22.067

Noord-Beveland

7.943

Schouwen-Duiveland

34.631

Sluis

23.150

Goeree-Overflakkee

51.867

Voorne aan Zee

74.304

Noordwijk

45.734

Zandvoort

17.469

Castricum

36.366

Bergen (Noord-Holland)

29.932

Schagen

47.744

Onderzoek toeristenbelasting Veere, Noord-Beveland en Schouwn-Duivenland

36

De stijging van de totale kosten van een verblijf in Zeeland wordt wel als relevant gezien. De verwachting van de sector is dat mensen de vakantie in Zeeland afwegen tegen een vakantie in Duitsland en België en/of dat toeristen minder besteden tijdens hun verblijf, bijvoorbeeld doordat ze minder uit gaan eten.

3.3 Relatie toeristenbelasting en de forensen- en parkeerbelasting 3.3.1 Forensenbelasting

In de Gemeentewet is voor de forensenbelasting als criterium opgenomen dat een persoon gedurende het jaar meer dan 90 maal ‘nachtverblijf’ houdt of meer dan negentig dagen per jaar een gemeubileerde woning beschikbaar houdt, zie ook paragraaf 2.1. In de gemeentelijke verordeningen wordt voorkomen dat iemand zowel forensen- als toeristenbelasting betaalt over dezelfde overnachting. In Veere is in de verordening voor de forensenbelasting opgenomen dat de forensenbelasting niet wordt geheven als er voor het verblijf ook een forfaitair tarief toeristenbelasting wordt geheven overeenkomstig de verordening toeristenbelasting. In Schouwen-Duiveland is in de verordening forensenbelasting opgenomen dat de forensenbelasting wordt vrijgesteld voor diegenen die al toeristenbelasting betalen. In Noord-Beveland is in de verordening voor de toeristenbelasting opgenomen dat de toeristenbelasting niet wordt geheven als degene die verblijf houdt in een gemeubileerde woning forensenbelasting is verschuldigd. De forensenbelasting is vaak een percentage van de woningwaarde. De forensenbelasting wordt dus op vergelijkbare wijze geheven dan de OZB. In figuur 12 hebben we de gemiddelde woningwaarde opgenomen en het percentage forensenbelasting. De figuur

Figuur 12. gemiddelde woningwaarde en tarief forensenbelasting 2025 gemiddelde woningwaarde*

forensenbelasting+

Veere

473,835

0,1478

Noord-Beveland

349.439

0,2230

Schouwen-Duiveland

469.846

0,3024

* bron: Coelo atlas lokale lasten 2025 + bron: jaarstukken gemeenten (Coelo neemt de forensenbelasting niet mee in de atlas)

Figuur 13. hoofdlijnen parkeerbelasting Veere, Noord-Beveland en Schouwen-Duiveland Veere

Parkeerbelasting toeristen

Parkeerbelasting inwoners

Uurtarief 2026 op de meeste terreinen € 2,95 (uitzonderingen zijn € 2,30, € 3,65 en € 5,95). Dagkaart is op de meeste terreinen in 2026 € 14,75 (uitzonderingen zijn € 11,50, € 18,25 en € 29,75)

Bewoners kunnen een bewonersvergunning aanvragen. De eerste en de tweede bewonersvergunning zijn gratis.

Periode: 1 maart tot en met 31 oktober en een venstertijd van 09:00 uur tot en met 19:00 uur Noord-Beveland

Alleen parkeerbelasting op het Banjaardstrand uurtarief 2026 €2,95 dagtarief €14,75 Periode: 1 maart tot en met 31 oktober en een venstertijd van 09:00 uur tot en met 19:00 uur

Schouwen-Duiveland

Er zijn enkele parkeerterreinen waar gratis kan worden geparkeerd. Daarnaast zijn er plekken waar moet worden betaald, zoals bij het strand. Het tarief varieert tussen € 2,15 en € 2,85 per uur

Jaarkaart Banjaardstrand kost €119,15 compensatie door GON-bonnen* met een waarde van € 115

Bewoners kunnen een bewonersvergunning aanvragen. De kosten zijn € 34,60 per jaar

Bron: websites van de gemeenten Veere, Schouwen-Duiveland en Noord-Beveland * GON-bonnen zijn van de Gezamenlijke Ondernemers Noord-Beveland.

Onderzoek toeristenbelasting Veere, Noord-Beveland en Schouwn-Duivenland

37

laat zien dat zowel het percentage voor de forensenbelasting als de gemiddelde woningwaarde in Schouwen-Duiveland hoog is. In Noord-Beveland ligt het percentage forensenbelasting tussen dat van Veere en Schouwen-Duiveland in. De gemiddelde woningwaarde in Noord-Beveland is echter beduidend minder dan in de twee andere gemeenten.

3.3.2 Parkeerbelasting

Gemeenten kunnen ook parkeerbelasting heffen. Dit kan om het parkeren en de parkeerdrukte te reguleren. Het kan ook dienen om de voorzieningen voor parkeren en mobiliteit te bekostigen. De parkeerbelasting wordt in toeristengemeenten met name betaald door toeristen. Het gaat dan om zowel verblijfstoeristen als recreatietoeristen/dagtoeristen. Inwoners betalen veelal veel minder of niet. In Figuur 13 hebben we de belangrijkste punten van de parkeerbelasting in Veere, Noord-Beveland en Schouwen-Duiveland opgenomen. In Veere wordt een groot deel van het jaar op veel plekken een parkeerbelasting geheven. In Schouwen-Duiveland zijn er parkeerterreinen aan de rand van Renesse en Zierikzee waar gratis kan worden geparkeerd. Het doel is auto’s van toeristen uit de kernen weg te houden. In de kernen wordt wel een parkeerbelasting geheven. In Noord-Beveland is er alleen betaald parkeren op het Banjaardstrand. De parkeerbelasting wordt daar door de gemeente Veere uitgevoerd. De tarieven zijn gelijk aan die van Veere. In alle drie de gemeenten zijn er mogelijkheden waardoor de inwoners de parkeerbelasting niet betalen of aanzienlijk minder betalen. Veere In Veere is in het financieel perspectief 2021opgenomen dat “Om de dagtoerist meer mee te laten betalen, kiezen we voor betaald parkeren langs de gehele kust van Veere.

Hier kiezen we voor het uitgangspunt: hoe dichter bij een trekpleister, hoe hoger

het tarief. We denken hiermee twee doelen te dienen. We kunnen financieel sturen op drukte en de plaatsen waar we dat willen autoluwer maken, door de tarieven te verhogen.” De tarieven worden door geïnterviewden soms als te hoog gezien, bijvoorbeeld op die momenten dat er veel lege plekken op de terreinen zijn. Het tarief in Veere wijkt niet heel veel af van het hoogste tarief in Schouwen-Duiveland, zie figuur 13. Ook wordt opgemerkt dat verblijfstoeristen ook de parkeerbelasting betalen. Daarnaast moet duidelijk worden gemaakt wat de toerist ervoor terugkrijgt: bijvoorbeeld fietspaden en een schoon strand. Noord-Beveland In Noord-Beveland wordt op één locatie een parkeerbelasting betaald. Op meer plekken een parkeerbelasting betalen wordt door geïnterviewden niet als voor de hand liggend gezien. Ondanks dat er soms parkeerdruk is op Noord-Beveland, bijvoorbeeld bij de supermarkten wordt de parkeerdruk niet als voldoende ervaren om een parkeerbelasting in te voeren. Wel geven geïnterviewden uit de toeristensector aan er moeite mee te hebben dat verblijfstoeristen toeristenbelasting betalen en dat dagtoeristen niet bijdragen een de gemeentelijke voorzieningen.

In het verlengde daarvan wordt het als niet eerlijk ervaren dat verhuurders van overnachtingsplekken voor de toeristenbelasting zorg moeten dragen terwijl vrijwel alle ondernemers/winkeliers en dergelijke profiteren van het toerisme en niet bijdragen aan de gemeentelijke inkomsten. De lasten zijn daarmee niet eerlijk verdeeld. Schouwen-Duiveland In Schouwen-Duiveland zijn de meeste geïnterviewden positief over de gratis parkeerterreinen en het betaald parkeren in de kernen. Ook bij de stranden is betaald parkeren. Dit reguleert de drukte van het verkeer, is prettig voor inwoners en is servicegericht naar toeristen.

Wel merkt een aantal op dat het tarief niet heel hoog is, dat wil zeggen niet zo hoog dat mensen niet in de kernen parkeren vanwege het tarief. Dat de parkeerterreinen bij Zierikzee en Renesse worden gebruikt komt ook omdat de bewegwijzering dusdanig is dat mensen, die de kernen niet kennen, naar de parkeerterreinen worden geleid. Ook wordt opgemerkt dat het transferium in Renesse ooit voldeed, maar dat het transferium nu te klein is; meer parkeergelegenheden zijn nodig. Betaald parkeren invoeren op het transferium zou daarbij een optie kunnen zijn. Ook in Schouwen-Duiveland is de discussie dat dagtoeristen niet of nauwelijks meebetalen aan voorzieningen en verblijfstoeristen dat wel doen via de toeristenbelasting.

3.4 Belang toeristenbelasting voor de gemeentebegroting

In deze paragraaf gaan we in op het belang van de toeristenbelasting voor de gemeentebegroting. De gemeenten geven aan de toeristenbelasting te gebruiken om de begroting sluitend te maken. In welke mate gebeurt dat? En hoe zit dat met de forensen- en de parkeerbelasting? En wat is het effect op de lokale lasten van de bewoners? Met andere woorden wat houden de principes cijfermatig in? Het gaat dan vooral om de principes: • de begroting sluitend maken • voorzieningen voor toeristen bekostigen • voorzieningen eigen inwoners bekostigen (compensatie van last van toerisme). • verdeling van de lasten tussen inwoners en toeristen. We vergelijken Veere, Noord-Beveland en Schouwen-Duiveland met de acht andere kustgemeenten die we in paragraaf 3.2 hebben geïntroduceerd. In figuur 14 hebben we in een grafiek opgenomen

Onderzoek toeristenbelasting Veere, Noord-Beveland en Schouwn-Duivenland

38

Figuur 14. opbrengst toeristenbelasting als percentage van de totale baten (voor bestemming) (jaarrekening 2024)

wat de opbrengst van de toeristenbelasting is als percentage van de totale gerealiseerde baten op de jaarrekening van de elf gemeenten. Het gaat daarbij om de gerealiseerde baten in 2024. We hebben de toeristenbelasting weergegeven als percentage om te kunnen vergelijken. De toeristenbelasting wordt ook wel eens weergegeven als een bedrag per inwoner. De toeristenbelasting hangt echter niet samen met het aantal inwoners. De gemeenten Noord-Beveland en in mindere mate Veere zijn klein wat betreft het inwoneraantal. De toeristenbelasting als bedrag per inwoner pakt bij deze gemeenten per definitie hoog uit. Het inwonersaantal heeft ook effect op de toeristenbelasting als percentage van de baten, omdat er in een grotere gemeente relatief veel voorzieningen voor inwoners

ve rfl

Vo o

w

ou

is

Sl u

Go er ee -O

Be ve la en nd -D ui ve la nd

Ve er e

rd No o

Sc h

ee rn ea an Ze e No or dw i jk Za nd vo or t Ca st ri cu m Be rg en Sc ha ge n

ak k

ve rfl

Vo o

w

ou

is

Sl u

Go er ee -O

Be ve la en nd -D ui ve la nd

Ve er e

rd -

Sc h

Bron: jaarrekeningen van de elf gemeenten

ak ke rn e ea an Ze e No or dw i jk Za nd vo or t Ca st ri cu m Be rg en Sc ha ge n

(jaarrekening 2024) 20 18 16 14 12 10 8 6 4 2 0

No o

10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0

Figuur 15. opbrengst toeristenbelasting, forensen- en parkeerbelasting als percentage van de totale baten (voor bestemming)

toeristenbelasting

forensenbelastin g

Bron: jaarrekeningen van de elf gemeenten

zijn. De vergelijking is daarmee niet ideaal, maar wel beter dan de vergelijking van het bedrag per inwoner. Figuur 14 laat zien dat het procentuele belang voor de toeristenbelasting voor de jaarrekening in de Zeeuwse gemeenten beduidend groter is dan in de andere kustgemeenten. Dit met de kanttekening dat de andere gemeenten, uitgezonderd Zandvoort, een groter inwoneraantal hebben (zie figuur 11). In figuur 15 hebben we de opbrengst toeristenbelasting, forensen- en parkeerbelasting als percentage van de totale baten van de jaarrekening 2024 opgenomen. Deze grafiek laat zien dat in Veere het belang van de parkeerbelasting relatief groot is. Daarmee komen de belastingen die toeristen betalen in Veere uit op 17,5%

parkeerbelasting

van de totale baten. In Sluis is dat 13,5%, met name door de forensenbelasting, in Noord-Beveland 12,5% en in Schouwen-Duiveland 9%. Daarbij weegt het mee dat Schouwen-Duiveland aanzienlijk meer inwoners heeft dan de andere drie Zeeuwse gemeenten. In de figuren 16 en 17 laten we het belang zien van de toeristenbelasting, forensen- en parkeerbelasting ten opzichte van de lokale lasten van inwoners. We beperken de vergelijking daarbij tot de OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing. Dit omdat dit de belangrijkste lokale lasten zijn. In figuur 16 zijn de lokale lasten van een meerpersoonshuishouden opgenomen, zoals berekend door

Onderzoek toeristenbelasting Veere, Noord-Beveland en Schouwn-Duivenland

39

Figuur 16. lokale lasten inwoners meerpersoonshuishouden (2025)

Figuur 17. opbrengst toeristenbelasting, forensen- en parkeerbelasting en de lokale lasten voor burgers als percentage van de totale baten (voor bestemming) (jaarrekening 2024) 35

30 25 20

ve rfl

Sl u

is

ak ke rn e ea an Ze e No or dw i jk Za nd vo or t Ca st ri cu m Be rg en Sc ha ge n

15

Vo o

Go er ee -O

Sc h

ou

w

No o

rd -

Ve er e

Be ve la en nd -D ui ve la nd

1400 1200 gemiddelde Nederland 1000 800 600 400 200 0

rioolheffing meerpersoon shuishouden

10 5 0

Veere

toeristenbelasting

afvalstoffenheffing meerpersoonshuishouden

OZB totaal

Noord-Beveland

forensenbelastin g

afvalstoffenheffing

Bron: jaarrekeningen 2024 van de drie gemeenten

Schouwen-Duiveland

parkeerbelasting rioolheffing

OZB gemiddelde woningwaarde

Bron: Coelo, atlas lokale lasten 2025

Coelo. Naast de elf gemeenten hebben we ook het gemiddelde van Nederland opgenomen. Figuur 16 laat zien dat de lokale lasten in Noord-Beveland het laagste zijn: € 792 voor een meerpersoonshuishouden in 2025. Noord-Beveland is de gemeente met de op drie na laagste lokale lasten in Nederland in 2025, volgens de Coelo-atlas lokale lasten. In Veere zijn de lokale lasten voor een meerpersoonshuishouden € 891. Veere heeft de op een na laagste lokale lasten in de figuur. Het rangnummer van de lokale lasten in Nederland van Veere is 22 in de Coelo-atlas. Schouwen-Duiveland heeft 227 als rangnummer en heeft

met € 1.087 lokale lasten voor een meerpersoonshuishouden net wat hogere lasten dan gemiddeld in Nederland. Het gemiddelde is € 1,053. In figuur 17 geven we een totaalbeeld van het deel van de jaarrekening 2024 dat werd betaald uit de toeristenbelasting, forensen- en parkeerbelasting en de drie lokale lasten van de inwoners. We hebben deze samenvattende figuur beperkt tot de drie gemeenten van het onderzoek. In de figuur zijn de totale baten van de OZB, dus ook de OZB voor niet-woningen, waaronder verblijfsloca-

ties voor toeristen, meegenomen bij de OZB. Hetzelfde geldt voor de rioolheffing en de afvalstoffenheffing; ook voor deze heffingen hebben we het totaal meegenomen - dus inclusief de bijdrage van verhuurders. Voor de rioolheffing en afvalstoffenheffing geldt dat deze maximaal kostendekkend zijn. Een gemeente mag dus niet meer vragen dan de kosten. Minder vragen mag wel. De opbrengsten van de belastingen zijn als percentage van de jaarrekening berekend, net zoals in figuur 15. De kanttekening over de samenhang met het inwoneraantal is ook op figuur 17 van toepassing.

Onderzoek toeristenbelasting Veere, Noord-Beveland en Schouwn-Duivenland

40

3.5 Relatie gemeente en de toeristensector

De toeristenbelasting wordt door verhuurders geïnd en afgedragen aan de gemeente. In theorie heeft de toeristenbelasting geen invloed op de prijs van de overnachting. Praktisch gesproken zien toeristen de prijs van de overnachting als een geheel; dus inclusief de toeristenbelasting. Dit is vergelijkbaar met de BTW. Ook de BTW wordt door een verhuurder voor de rijksoverheid geïnd en afgedragen.11 De bedragen van de toeristenbelasting zijn in Veere, Noord-Beveland en Schouwen-Duiveland dusdanig dat ze bij de meeste overnachtingen een gering percentage van de totale overnachtingsprijs zijn. De belangrijkste uitzondering is als meerdere personen in het laag seizoen op één plek op een camping verblijven. Anders gezegd de toeristenbelasting is een gevoelig onderwerp tussen de sector en de gemeente, omdat de verhuurders het ervaren als een extra verhoging van de prijs, extra werk en extra (ICT-)kosten. In deze paragraaf gaan we in op de relatie gemeente – toeristensector. Hoe is het contact over de toeristenbelasting vormgegeven en hoe worden de relaties ervaren? Veere In Veere is sinds 2015 een samenwerking tussen de gemeente en de recreatiesector. Deze samenwerking heet de Toeristische Impuls. In paragraaf 2.3 is deze samenwerking toegelicht.

In het reguliere overleg tussen de gemeente en de toeristensector in het voorjaar, wordt het voorstel voor het tarief van de toeristenbelasting medegedeeld. Het gaat dan om het tarief dat in het financieel perspectief wordt opgenomen. Voorjaar 2025 waren er twee overleggen om de tariefsverhoging voor 2026 toe te 11 Voor zakelijke overnachtingen is de BTW aftrekbaar. De prijs exclusief BTW is dan relevant. Voor vakantieovernachtingen maakt de BTW praktisch gesproken wel onderdeel uit van de prijs.

lichten. Dit omdat er extra verhogingen waren: de aanpassing van de indexering en de extra verhoging van de toeristenbelasting voor de Noordwestroute en het programma strand (zie paragraaf 3.2). Er is ook overleg over het beleid. De sector geeft daarbij aan dat ze geen invloed hebben op de beslissingen, maar soms wel op de wijze waarop beleid wordt ingevoerd. Zo is de stijging van de OZB voor niet-woningen getrapt ingevoerd in plaats van in één keer. De relatie gemeente – toeristensector wordt door geïnterviewden als moeizaam ervaren. De vertegenwoordigers van de toeristensector zijn van mening dat de toeristenbelasting gebruikt zou moeten worden voor voorzieningen voor toeristen en niet voor extra of duurdere voorzieningen voor inwoners, zoals nieuwe scholen. Ook kaart de toeristensector aan dat de bijdrage van de toeristensector via de toeristenbelasting, forensenbelasting, OZB niet-woningen en parkeerbelasting verhoudingsgewijs hoog is ten opzichte van wat inwoners bijdragen aan OZB woningen en andere lokale heffingen. De stelling daarbij is dat de bijdrage van de toeristensector is doorgeschoten, ook omdat toerisme bijdraagt aan voorzieningen voor inwoners, zoals winkels. Tot slot, wordt benoemd dat de gemeente veel vraagt van verhuurders.

De sector int de toeristenbelasting voor de gemeenten – de sector helpt bij het uitvoeren van een gemeentelijke taak – zonder daarvoor te worden vergoed. Van belang voor de relatie gemeente -toeristensector is dat de sector divers is, bijvoorbeeld naar type verblijf: minicamping, recreatieve camping en hotels, maar ook (grote) airbnb-verhuurders en particulieren. De laatste hoeven niet altijd BTW af te dragen en hebben minder kosten (de wettelijke vereisten voor bijvoorbeeld brandveiligheid zijn lager). De verschillen worden versterkt als de BTW vanaf 2026 naar 21% gaat voor hotels en vakantiehuisjes. Een ander verschil, dat enkele geïnterviewden noemen, is dat het in een deel van de sector – vooral de verhuurders aan de kust – goed gaat, terwijl in een ander deel van de

sector – verder van de kust af – de marges onder druk staan. Noord-Beveland Er is regulier overleg tussen de gemeente en de sector. Het gaat dan om bredere overleggen. In de zomer is er een overleg over de openbare orde. Dat is een overleg waar ook de politie en Buitengewoon opsporingsambtenaren (Boa’s) bij zijn. Het gaat vooral om mogelijke problemen, bijvoorbeeld met jongeren. Er is ook ander regulier overleg. Dat overleg gaat bijvoorbeeld over nieuwe ontwikkelingen, zoals verduurzaming, verdubbeling van de capaciteit van het elektriciteitsnet, landbouwwegen die worden aangepast en dergelijke. Ondernemers kunnen ook zelf onderwerpen aandragen. De gemeente houdt gesprekken over de inhoud en over belastingen bewust uit elkaar, omdat de gemeente dat zuiverder vindt. Er is geen regulier (jaarlijks) overleg over de toeristenbelasting. Wel zijn er gesprekken geweest met de sector over het invoeren van de accountantsverklaring voor de toeristenbelasting en de vaststellingsovereenkomst voor de forfaitaire tarieven (zie paragraaf 4.2 en 5.2). Zowel de gemeente als de sector geven aan dat de relatie goed is. Wel is er discussie; dus er is niet altijd overeenstemming. Geïnterviewden uit de sector geven aan dat als ze iets willen weten de gemeente bereikbaar is en antwoord geeft.

Zo wordt het tarief voor de toeristenbelasting pas doorgegeven door de gemeente als het tarief is vastgesteld in november, maar als een ondernemer het eerder wil weten kan hij bellen. Verder geven geïnterviewden aan dat de gemeente weliswaar toegankelijk is, in de zin dat je kan bellen en dan antwoord krijgt, maar dat ‘meer samen’, zoals in Schouwen-Duiveland, fijn zou zijn. Daar speelt bij mee dat ook in Noord-Beveland de sector benadrukt dat een duidelijk verhaal bij de stijging van de toeristenbelasting wenselijk is. Dit hoeft niet in details, maar twee of drie onderwerpen noemen die ervan worden

Onderzoek toeristenbelasting Veere, Noord-Beveland en Schouwn-Duivenland

41

betaald zou helpen bij het verhaal aan de toeristen over de toeristenbelasting én aan de inwoners die last ervaren van toerisme. Schouwen-Duiveland In Schouwen-Duiveland zijn de stakeholders betrokken bij de ‘agenda toerisme’. De agenda is de visie van de gezamenlijke toeristische sector. De agenda wordt nu geactualiseerd. Ook dit gebeurt met de sector. Aan de agenda toerisme is een platform verbonden en diverse werkgroepen. De werkgroepen doen activiteiten, zoals een onderzoek laten uitvoeren of de bebording verbeteren. Aan het Platform neemt de gemeente deel, ook Hiswa-Recron, Vekabo, Koninklijke horeca Nederland (KHN), Vereniging hotels en pensions (VHP), vereniging strandpaviljoenhouders Schouwse kust, eilandmarketing en andere stakeholders nemen deel. Recent hebben Vekabo, VHP en Hiswa-Recron besloten zich te verenigen in Recra 2050. De reden hiervoor is dat de sector zo met één mening komt, dat er overlegtijd wordt bespaard en er aandacht is voor de toekomst verder weg. Er is een goede verstandhouding binnen de sector en tussen de sector en de gemeente. Daarbij wordt aangegeven dat een goede verstandhouding niet wil zeggen dat iedereen het eens is – je kan niet altijd je zin krijgen - maar wel dat er gesprek is en openheid. De sector geeft aan dat ze uit landelijk overleg begrijpen dat het bijzonder is dat ze aan tafel zitten in het platform.

Ook heeft de sector een duidelijk aanspreekpunt in de gemeentelijke organisatie; de geïnterviewden zijn er positief over dat er een aanspreekpunt is en hoe dit wordt ingevuld. In Schouwen-Duiveland is de sector van mening dat het goed zou zijn als de toeristenbelasting duidelijk gekoppeld wordt aan de voorzieningen voor toerisme. Dit gebeurt deels, omdat de kernen worden opgeknapt met onder andere de toeristenbelasting. Toch is er ook in Schouwen-Duiveland commentaar op de precieze invulling van het opknappen van de kernen.

Het gaat dan om concrete voorbeelden waar inspraak op bijvoorbeeld het reguleren van de parkeerplaatsen wordt gemist. Parkeerplaatsen verdwijnen vanwege meer groen. Toeristen moeten echter kunnen parkeren, waardoor er vervangende parkeerplaatsen nodig zijn. Een geïnterviewde geeft aan sowieso te willen meepraten over de besteding van de toeristenbelasting, omdat de verhuurders deze belasting voor de gemeente innen, zonder dat daar verder iets tegenover staat.

3.6 Totaalbeeld beleid toeristenbelasting

In dit hoofdstuk is het beleid van de toeristenbelasting voor Veere, Noord-Beveland en Schouwen-Duiveland beschreven. In deze paragraaf geven we aan de hand van de relevante deelvragen van het onderzoek een totaalbeeld van het beleid. De relevante deelvragen zijn: • welke doelen worden nagestreefd met het beleid voor de toeristenbelasting? (deelvraag 1) • hoe is het beleid vormgegeven? (deelvraag 3) • hoe wordt het beleid uitgevoerd? (deelvraag 4) De deelvragen ‘in hoeverre worden de doelen van het beleid gerealiseerd?’ (deelvraag 5) en de doelmatigheid en doeltreffendheid van het beleid (deelvraag 7) worden in het bestuurlijk rapport beantwoord. Welke doelen worden nagestreefd met het beleid voor de toeristenbelasting? We zijn nagegaan welke doelen worden nagestreefd met de toeristenbelasting aan de hand van de principes voor de toeristenbelasting die de drie gemeenten hanteren. In alle drie de gemeenten zijn de eerste drie principes van belang: de begroting sluitend maken, voorzieningen voor toeristen en voor inwoners bekostigen. Waar het accent ligt verschilt. Zo ligt het accent van Schouwen-Duiveland en Noord-Beveland op het sluitend

maken van de begroting. In Veere ligt het accent op bekostiging van voorzieningen voor toeristen. In Noord-Beveland is het uitgangspunt dat de lokale lasten voor inwoners beperkt moeten blijven. In Veere is met de sector discussie over met name de verdeling van de lasten tussen inwoners en toeristen en in mindere mate over draagkrachtverschillen tussen toeristen. We benadrukken hier dat het om een principieel verschil gaat. Praktisch gesproken wordt de toeristenbelasting aan de algemene middelen toegevoegd en worden voorzieningen voor toeristen uit deze algemene middelen, en daarmee de toeristenbelasting, bekostigd. Hoe is het beleid vormgegeven? Differentiatie Noord-Beveland heeft één tarief voor de toeristenbelasting. Schouwen-Duiveland heeft vanaf 2026 ook weer één tarief. Dit past bij het principe ‘de begroting sluitend maken’, evenals bij de principes voorzieningen bekostigen voor toeristen en/of burgers. Veere heeft een tarief waarbij wordt gedifferentieerd tussen mobiele en niet-mobiele onderkomens. Dit past minder bij het principe ‘voorzieningen voor toeristen bekostigen’. Het past wel bij het principe ‘toeristen laten betalen naar draagkracht’. De complicatie is dan wel dat het onduidelijk is of het daadwerkelijk toeristen met minder draagkracht zijn die een lager tarief betalen.

In Schouwen-Duiveland is een aantal jaren een gedifferentieerd tarief geweest naar seizoen. De opzet was toerisme in het laagseizoen te stimuleren. De sector concludeerde dat dit niet werkte. Voor het principe toerisme stimuleren of afremmen zijn hoge tarieven en grote tariefverschillen nodig. Ook is er enkele jaren tariefdifferentiatie geweest naar minicampings of niet. Ook deze differentiatie is afgeschaft. De conclusie van Schouwen-Duiveland was dat één tarief eenvoudiger

Onderzoek toeristenbelasting Veere, Noord-Beveland en Schouwn-Duivenland

42

is en beter past bij het principe bekostigen van voorzieningen voor toeristen. Hoogste In Veere werd tot en met 2025 het tarief voor de toeristenbelasting met de index voor belastingen aangepast als de indexering tot een tariefsverhoging van € 0,05 voor het lage tarief leidde. Vanaf 2026 stijgt het tarief jaarlijks met de index voor belastingen. Daarnaast is er voor 2026 een extra verhoging voor de bekostiging van voorzieningen voor toeristen. In Noord-Beveland stijgt het tarief van de toeristenbelasting jaarlijks met € 0,15. Dit voor investeringen in onder andere infrastructuur. In Schouwen-Duiveland stijgt de toeristenbelasting jaarlijks met een index voor belastingen. Het tarief van de toeristenbelasting kan extra stijgen om de begroting sluitend te maken. De begroting voor 2026 sluit zonder extra tariefsverhoging van de toeristenbelasting. Het tarief van de toeristenbelasting van Veere, Noord-Beveland en Schouwen-Duiveland is onder het gemiddelde van het tarief van de elf kustgemeenten die we in dit hoofdstuk hebben opgenomen. Wel innen de drie gemeenten - in het bijzonder Veere en Noord-Beveland - relatief veel toeristenbelasting. Dit komt omdat er in verhouding tot het aantal inwoners veel toeristische overnachtingen zijn in deze gemeenten.

Daarnaast zijn in deze gemeenten de lokale lasten van de inwoners laag, dat wil zeggen substantieel lager dan het landelijk gemiddelde. Het tarief van de toeristenbelasting is niet dusdanig dat toeristen wegblijven. De belasting is in theorie een bedrag dat toeristen betalen en de verhuurders doorgeven aan de gemeente. In de praktijk wordt het vaak ervaren als onderdeel van de kosten van de verhuurders en daardoor als vermindering van de marge. Ook dan is de toeristenbelasting relatief gering. De BTW, kosten voor boekingssites en stijgende personeelslasten hebben meer impact op de kosten. De toeristen-

belasting is echter lokaal en is daarmee een factor die enerzijds beïnvloedbaarder is dan de andere kosten. Anderzijds betekent lokaal ook dat de verhuurders een bijdrage leveren aan de economie van de gemeente en tegelijkertijd de toeristenbelasting moeten afdragen en bovendien moeite moeten doen om te innen. De toeristenbelasting ligt daarom gevoelig. De relatie gemeente – toeristensector is eveneens gevoelig, net zoals de relatie inwoners – toeristensector. Dagtoerisme Toeristenbelasting wordt geheven van verblijfstoeristen. Dagtoeristen betalen geen lokale belasting, terwijl ze wel gebruik maken van gemeentelijke voorzieningen, zoals wegen, speelplaatsen en faciliteiten op het strand. Er zijn veel dagtoeristen in alle drie de gemeenten. De vraag speelt daarom hoe de dagtoeristen ook te laten bijdragen. In Veere is een parkeerbelasting ingevoerd, waardoor dagtoeristen bijdragen. Een deel van de parkeerbelasting wordt overigens betaald door verblijfstoeristen. Veere haalt een substantieel bedrag binnen via de parkeerbelasting. Hier is commentaar op, bijvoorbeeld om de lengte van de periode waardoor er ook moet worden betaald als er bijna niemand staat. In Schouwen-Duiveland is ook betaald parkeren. Schouwen-Duiveland probeert daarnaast te reguleren door gratis parkeerterreinen, zoals bij Zierikzee en bij Renesse. Bij het strand is betaald parkeren.

Het tarief van de parkeerbelasting in Veere is iets hoger dan het hoogste tarief in Schouwen-Duiveland. In Noord-Beveland is de parkeerbelasting beperkt. In Noord-Beveland is de parkeerdruk niet dusdanig dat geïnterviewden een parkeerbelasting een optie vinden, uitgezonderd op het Banjaardstrand. Dagtoeristen worden in Noord-Beveland beperkt belast.

ten uit te leggen waar het geld aan wordt besteed. Dat kan volgens sommige geïnterviewden eenvoudig door twee of drie onderwerpen te noemen. Dat verhaal wordt van de gemeente verwacht. Het verhaal wordt gemist. In Veere is er een regulier overleg met de sector via de samenwerking ‘Toeristische Impuls’. In het voorjaar is er een overleg over de toeristenbelasting. De relatie toeristensector – gemeente wordt als moeizaam ervaren. Er zijn discussies over de principes van de toeristenbelasting en over de systematiek. Ook binnen de sector verschillen de meningen. In Noord-Beveland is er geen structureel overleg over de toeristenbelasting. Er is wel ander overleg. De relatie tussen de sector en de gemeente is beperkt. De vertegenwoordigers van de sector vinden de gemeente toegankelijk in de zin dat ze vragen kunnen stellen en antwoord krijgen. Het omgekeerde geldt ook: als er iets speelt belegt de gemeente een overleg. De relatie is dus goed, maar ook afstandelijk; er wordt niet veel informatie actief en vroeg gedeeld. Informatie beperkt zich tot het strikt noodzakelijke. In Schouwen-Duiveland zit de sector in het platform van de agenda toerisme. De vertegenwoordigers van de sector staan van de drie gemeenten het dichtste bij het beleid. Dat geldt ook voor het beleid over de toeristenbelasting. De verhoudingen zijn goed. Er zijn inhoudelijke discussies over de toeristenbelasting.

Deze discussies lijken niet anders te zijn dan in de andere gemeenten. De sfeer is wel beter.

Hoe wordt het beleid uitgevoerd? Het beleid wordt uitgevoerd door de verhuurders van verblijfslocaties. De verhuurders geven aan dat een verhaal over de toeristenbelasting zou helpen toerisOnderzoek toeristenbelasting Veere, Noord-Beveland en Schouwn-Duivenland

43

Hoofdstuk 4. Uitvoering en controle toeristenbelasting In dit hoofdstuk staat de wijze van uitvoering van en de controle op de toeristenbelasting in de drie gemeenten van het onderzoek centraal. Het gaat daarbij om de processen van aangifte, inning en controle: is het werkbaar voor verhuurders? is de hele sector in beeld? en hoe zeker is het dat de toeristenbelasting volledig wordt geïnd? In de eerste paragraaf beschrijven we hoe de taken voor uitvoering en controle zijn belegd. In de tweede en derde paragraaf gaan we in op diverse uitvoeringsaspecten. Daarbij gaan we eerst in op de forfaitaire tarieven, omdat deze er zijn om de uitvoering voor verhuurders eenvoudiger te maken. Vervolgens zoomen we in op het starten als (particuliere) verhuurder, op de aankondiging van de nieuwe tarieven voor het volgend jaar, op de aangifte en op de inning van de toeristenbelasting. In de vierde paragraaf gaan we in op de controle. We sluiten af met de paragraaf met een totaalbeeld van de bevindingen in dit hoofdstuk. Wat zijn de doelen van de uitvoering en controle in de drie gemeenten? Hoe worden deze doelen vormgegeven en uitgevoerd?

4.1 Organisatie uitvoering en controle toeristenbelasting Veere en Schouwen-Duiveland hebben de uitvoering voor de toeristenbelasting belegd bij de ‘Samenwerking belastingen Walcheren en Schouwen-Duiveland’. De gemeente Noord-Beveland doet de uitvoering van de toeristenbelasting grotendeels zelf. We bespreken daarom eerst de organisatie van de uitvoering van de toeristenbelasting in Veere en Schouwen-Duiveland en vervolgens de organisatie van de uitvoering in Noord-Beveland.

4.1.1 Samenwerking belastingen Walcheren en Schouwen-Duiveland Samenwerking belastingen De Samenwerking belastingen Walcheren en Schouwen-Duiveland (hier verder Samenwerking belastingen genoemd) is een afdeling van de gemeente Middelburg en voert taken voor de gemeentelijke belastingen uit voor de gemeenten Middelburg, Vlissingen, Veere en Schouwen-Duiveland. Veere en Schouwen-Duiveland hebben de taken voor alle belastingen bij de Samenwerking belastingen belegd. Hier is ruim tien jaar geleden voor gekozen, omdat de gemeenten het te kwetsbaar vonden de taken zelf uit te voeren. Voor diverse taken was er één persoon die de taken uitvoerde. Als iemand ziek was, was dat een risico. Taken voor de toeristenbelasting De Samenwerking belastingen doet voor Veere en Schouwen-Duiveland voor de toeristenbelasting de taken van heffing (opleggen aanslagen) tot controle en invordering (nagaan wie niet heeft betaald en diegenen een herinnering/aanmaning sturen en indien nodig een dwangbevel sturen). Ook verricht de Samenwerking belastingen aanvullende taken. Zo levert zij de gegevens voor de jaarstukken van de gemeenten en bereidt ze de verordening voor op basis van het financieel perspectief (Veere) of kadernota (Schouwen-Duiveland). Aan het einde van het jaar levert de Samenwerking belastingen een managementsamenvatting op met een kernoverzicht.

Forensen- en parkeerbelasting De Samenwerking belastingen verricht ook alle taken voor de forensenbelasting in Veere en Schouwen-Duiveland. Voor de parkeerbelasting in beide gemeenten doet de Samenwerking belastingen niet alle taken. Voor parkeren betalen mensen via de betaalautomaat van de gemeente

of via een app. De controle of iemand heeft betaald of niet (handhaving) doet de gemeente zelf. Als niet wordt betaald, terwijl dat wel zou moeten, wordt er geverbaliseerd en verstuurt de Samenwerking belastingen de naheffingsaanslag parkeren.12 Berekening kosten De Samenwerking belastingen rekent de personeelslasten en andere lasten toe aan de aanslagregels voor de toeristenbelasting.13 Voor de toeristenbelasting heeft iedere verhuurder ten minste één aanslagregel. Campinghouders hebben vaak meerdere regels, bijvoorbeeld vanwege forfaitaire tarieven. Veere en Schouwen-Duiveland betalen daarnaast apart voor de controle van de toeristenbelasting. De kosten voor de Samenwerking belastingen stijgen door indexaties van onder andere salarislasten en diensten van derden waaronder softwarekosten.14 Evaluatie Met de Samenwerking belastingen is een overeenkomst gesloten voor vijf jaar. Deze kan opgezegd met een termijn van twee jaar voor de vijfjaarstermijn afloopt. De Samenwerking belastingen is door de gemeenten geëvalueerd. De gemeenten gaan door met de Samenwerking. Zelf doen is door de kwetsbaarheid en het financiële belang geen optie. Ook speelt mee dat Sabewa – de andere dienstverlener voor belastingen in Zeeland – minder onderdelen 12 Veere voert de parkeerbelasting en de handhaving uit voor Noord-Beveland Noord-Beveland heeft betaald parkeren bij het Banjaardstrand.

Invordering en bezwaarafhandeling van naheffingsaanslagen loopt via de Samenwerking belastingen Walcheren en Schouwen-Duiveland. Indirect werkt de Samenwerking belastingen voor Noord-Beveland, maar formeel loopt het via Veere. 13 Voor andere belastingen worden de kosten aan andere kostenfactoren toegerekend, voor de OZB bijvoorbeeld aan de objecten met WOZ. 14 Incidenteel is er in 2023-2024 extra geld beschikbaar gesteld vanwege een hoge piek in het aantal WOZ bezwaren.

Onderzoek toeristenbelasting Veere, Noord-Beveland en Schouwn-Duivenland

44

levert. Sabewa doet bijvoorbeeld niet de voorbereiding voor de belastingverordeningen of de controle van de toeristenbelasting. Relaties In beide gemeenten is er een periodiek stafoverleg van de Samenwerking belastingen met de wethouder over de toeristenbelasting. Tot een aantal jaren geleden was de Samenwerking belastingen ook bij de overleggen met de sector in Veere. In Schouwen-Duiveland heeft de Samenwerking belastingen niet deelgenomen aan dergelijke overleggen.

4.1.2 Noord-Beveland Uitvoering taken toeristenbelasting De gemeente Noord-Beveland voert de taken voor de uitvoering van de toeristenbelasting zelf uit in combinatie met twee bedrijven die specifieke taken verrichten. De gemeente bereidt de heffing toeristenbelasting voor, loopt de opgaven door en verwerkt deze in het softwarepakket. Een dienstverlener (Bobeldijck vastgoed) verstuurt de aanslagen. De reden daarvoor is dat dit bedrijf meer werkzaamheden voor de belastingen voor Noord-Beveland doet. Bobeldijkck doet onder andere de uitvoering van de OZB. De gemeente Noord-Beveland doet een deel van de controle van de toeristenbelasting zelf. Een bedrijf (Legitiem) doet sinds 2024 steekproefsgewijs controles bij verhuurders (zie verder paragraaf 4.4).

omdat de gemeente niet alle taken op afstand wil hebben. De gemeente is vanwege haar omvang wel kwetsbaar. Noord-Beveland werkt daarom veel samen met de Bevelanden voor diverse taken. Binnen deze samenwerking kan achtervang worden geregeld. Noord-Beveland overweegt om onder andere (een deel van) de uitvoering en controle van de toeristenbelasting in de toekomst te beleggen bij Sabewa. Sabewa is een uitvoeringsorganisatie voor de lokale belastingen van acht Zeeuwse gemeenten en voor één waterschap. Noord-Beveland overweegt Sabewa, omdat dit de samenwerking voor de Bevelanden is. Bij de overwegingen zijn de kosten van belang – die moeten initieel vergelijkbaar zijn met de huidige kosten – evenals de kwaliteit. Voor de kwaliteit is het van belang dat Sabewa goed staat aangeschreven.

4.2 Forfaitaire tarieven

Forensen- en parkeerbelasting Bobeldijck doet het hele proces van uitvoering van de forensenbelasting voor Noord-Beveland. De gemeente Veere doet de uitvoering van de parkeerbelasting voor Noord-Beveland, dat wil zeggen bij het Banjaardstrand; dat is de enige locatie waar Noord-Beveland parkeerbelasting heeft ingevoerd.

Een forfait of forfaitair tarief houdt in dat belasting wordt geheven volgens een veronderstelde berekening in plaats van een berekening op basis van de werkelijkheid. Verhuurders kunnen voor de toeristenbelasting gebruik maken van forfaitaire tarieven. Het gaat dan om plekken die voor langere tijd worden verhuurd en waarvan het lastig tellen is hoeveel personen er hoeveel nachten verblijven. Verhuurders mogen kiezen voor het forfaitere tarief of het werkelijk aantal overnachtingen. De keuze geldt dan voor alle vergelijkbare plekken per locatie. Het is dus niet mogelijk bijvoorbeeld één plek uit te zonderen. De forfaitaire tarieven moeten betrouwbaar zijn. Ze worden daarom onderbouwd met onderzoek. Het gaat dan om het onderbouwen van het gemiddeld aantal overnachtingen en een gemiddelde bezetting. Dit moet minimaal één keer in de vijf jaar worden onderzocht. Er mag een afwijking van maximaal 25% zijn.15

Mogelijke verandering uitvoering De gemeente Noord-Beveland doet de toeristenbelasting zelf,

15 A.J. van Griethuysen & V.G. Maltha, Forfaitair berekenen van toeristenbelasting is ouderwets!, Belastingblad 2021/1.

Wijze van regelen forfaitaire bedragen Veere en Schouwen-Duiveland In de gemeenten Veere en Schouwen-Duiveland zijn de forfaitaire tarieven opgenomen in de verordening toeristenbelasting. In de verordening zijn alleen de tarieven opgenomen. De onderbouwing van de tarieven is gebaseerd op onderzoek van het kenniscentrum kusttoerisme. Het kenniscentrum deed in opdracht van de provincie onderzoek. Daar is de Samenwerking belastingen op aangehaakt, waardoor de onderzoeken uit 2017 en 2022 de basis zijn voor de forfaitaire tarieven. Wijze van regelen forfaitaire tarieven Noord-Beveland In Noord-Beveland staan de forfaitaire tarieven voor de watertoeristenbelasting in de verordening. De forfaitaire tarieven voor de landtoeristenbelasting staan niet meer in de verordening sinds 2024. De reden hiervoor is dat in 2024 de forfaitaire tarieven zijn onderzocht door bureau Legitiem. Op basis daarvan is besloten vaststellingsovereenkomsten te sluiten met verhuurders van vaste plekken voor de forfaitaire tarieven. Alle verhuurders waarvoor de forfaitaire tarieven relevant zijn hebben de vaststellingsovereenkomst getekend, op twee minicampings na. De twee minicampings voeren om die reden tellingen uit. De vaststellingsovereenkomst is voor vijf jaar gesloten (2024 tot en met 2028). In die periode staat het aantal overnachtingen en het gemiddeld aantal personen waarmee wordt gerekend vast.

Het tarief wordt ieder jaar aangepast. De forfaitaire tarieven in de vaststellingsovereenkomst zijn onderzocht op redelijkheid, maar er is geen nieuw onderzoek onder de verhuurders/toeristen in Noord-Beveland uitgevoerd. De verhuurders zijn vrij de vaststellingsovereenkomst te tekenen. Voor de sector is het een voordeel dat er geen onderzoek gedaan hoeft te worden, omdat onderzoek belastend is. Een ander argument dat de sector geeft om akkoord te gaan, is dat als het aantal nachten voor het

Onderzoek toeristenbelasting Veere, Noord-Beveland en Schouwn-Duivenland

45

forfaitaire tarief omlaag zou gaan, de verwachting is dat het tarief stijgt, omdat het doel van de toeristenbelasting is een bepaalde hoeveelheid inkomsten te genereren.

Figuur 18. overzicht categorieën forfaitaire tarieven

Onderzoek forfaitaire tarieven In Noord-Beveland is gekozen om de forfaitaire tarieven niet met een nieuw onderzoek met verhuurders en toeristen te onderbouwen. De Samenwerking belastingen geeft aan dat aan het onderzoek in 2017 goed is meegewerkt door de sector; dat onderzoek heeft veel informatie opgeleverd. In 2022 is er veel minder meegewerkt. Dat onderzoek is daardoor minder onderbouwd. Een van de gevolgen daarvan is dat de forfaitaire tarieven voor de watertoeristenbelasting in Veere onlogisch zijn: het tarief voor een vaartuig met een lengte van meer dan 9, doch ten hoogste 12 meter is lager dan dat voor een vaartuig van meer dan 7, doch ten hoogste 9 meter. Dit is al enige jaren zo. Om de forfaitaire tarieven aan te kunnen passen moeten de relevante leden van de sector of de koepelorganisatie meewerken. Dat is tot nu toe niet gebeurd.