2026.186 - Rekenkamer Schouwen Duiveland - Rapport onderzoek toeristenbelasting definitief (1705737)

Landtoeristenbelasting

-

-

X

Veere, Noord-Beveland en Schouwen-Duiveland zijn niet de enige gemeenten die het doen van onderzoek voor de forfaitaire tarieven complex vinden. J. van Griethuysen & V.G. Maltha geven in hun artikel (zie voetnoot 15) aan dat dit steeds moeilijker wordt, omdat het onderzoek belastend is, vanwege privacyregelgeving en vanwege sociale media.

bij een vaartuig met een lengte X van meer dan 4, doch ten hoogste 7 meter

X

X

bij een vaartuig met een lengte X van meer dan 7, doch ten hoogste 9 meter

X

X

bij een vaartuig met een lengte X van meer dan 9, doch ten hoogste 12 meter

X

bij een vaartuig met een lengte van meer dan 12 meter

X

Categorieën forfaitaire tarieven In figuur 18 zijn de categorieën voor de forfaitaire tarieven in de drie gemeenten opgenomen. Hiervoor zijn de meest recent vastgestelde verordeningen en de vaststellingsovereenkomsten van Noord-Beveland genomen.

Veere en Noord-Beveland categorieën 2025, Schouwen-Duiveland categorieën 2026 Veere

Noord-Beveland

X jaarplaats chalet of stacaravan

Onderscheid in eigendom gebruiker of mobiel kampeeronderkomen wordt niet gemaakt.

X strandslaaphuisje

-

-

X (mobiel kampeeronderkomen)

X

X

X

X

seizoensplaats minicamping

-

X

-

voorseizoenarrangement

X

X

X

naseizoenarrangement

X

X

X

maandarrangement

laagseizoen

juni of september

juni

in eigendom gebruiker

vaste jaarplaats seizoensplaats

Schouwen-Duiveland

september Watertoeristenbelasting vaste ligplaats

X

X

Onderzoek toeristenbelasting Veere, Noord-Beveland en Schouwn-Duivenland

46

De verschillen tussen de categorieën zijn niet groot. Veere heeft meer categorieën, omdat het onderscheid tussen het hoge en lage tarief (zie paragraaf 3.2.2) hierin doorwerkt. Ook heeft Veere een categorie extra: de strandhuisjes. De gemeenten hebben de afgelopen jaren een aantal, minder gebruikte, categorieën afgeschaft. Zo had Veere een winterarrangement en een Hemelvaart/ Pinksterarrangement. Schouwen-Duiveland heeft de winterarrangementen ook afgeschaft. Verder zijn er diverse kleinere verschillen tussen de gemeenten, zoals wanneer het voorseizoen eindigt. Dat is in Veere eind juni en in de andere twee gemeenten eind mei. De categorieën vergen met enige regelmaat aanpassing wat betreft systematiek. Zo was het forfaitaire tarief bedoeld voor de eigenaren van stacaravans en chalets. Maar eigenaren van campings gingen steeds meer zelf stacaravans of chalets verhuren. Daar moest de systematiek op worden aangepast. Als we kijken naar het gebruik van de forfaitaire tarieven in de jaren 2020 – 2024 dan zien we dat er in Veere weinig gebruik wordt gemaakt van de vier forfaitaire tarieven voor de watertoeristenbelasting. Dit komt door het geringe belang van de watertoeristenbelasting in Veere. De categorieën van Noord-Beveland zijn vanaf 2024 herschikt. Alle categorieën worden gebruikt.

In Schouwen-Duiveland waren er tot en met 2024 meerdere categorieën forfaitaire tarieven, omdat er differentiatie was. Ten tijde van dit onderzoek zijn er nog geen gegevens over de benutting van de categorieën forfaitaire tarieven na de afschaffing van de differentiatie (2025 en 2026). Waarschijnlijk wordt er van de overgebleven categorieën forfaitaire tarieven door meer dan tien verhuurders gebruik gemaakt per categorie. Dit uitgezonderd de watertoeristenbelas-

ting. Ook in Schouwen-Duiveland is het belang van de watertoeristenbelasting beperkt. In Schouwen-Duiveland was bij de kadernota 2025 het voorstel de forfaitaire tarieven voor de watertoeristenbelasting te vereenvoudigen. De tarieven voor vaartuigen waren gebaseerd op de veronderstelling dat een groter vaartuig meer overnachtingen heeft (meer personen aanwezig). Dat blijkt in de praktijk niet te kloppen. Bij het voorstel voor het forfaitaire tarief voor alle vaartuigen samen zouden kleine vaartuigen meer gaan betalen en grote minder. In het Amendement Forfaitair tarief watertoeristenbelasting is voorgesteld de indeling in de categorieën voor vaartuigen niet aan te passen, omdat kleine vaartuigen dan meer moeten gaan betalen. Het amendement is aangenomen (zie paragraaf 5.2). Ervaringen met de categorieën De verhuurders geven aan dat een forfaitair tarief in individuele gevallen hoog kan uitpakken. Dat is vooral het geval als er één persoon huurt. Iedere verhuurder moet echter kiezen voor of werken met forfaitaire tarieven of tellen. Forfaitaire tarieven hebben dan meestal de voorkeur. De reden dat verhuurders moeten kiezen is dat verschillende systematieken combineren leidt tot hogere administratieve lasten van de Samenwerking belastingen of van de gemeente Noord-Beveland.

Daarbij is ook van belang dat de mogelijkheid tot forfaitaire tarieven wordt gezien als ontzorging van de verhuurder; de verhuurder hoeft niet te tellen.

4.3 Uitvoeringsaspecten toeristenbelasting 4.3.1 Starten als (particuliere) verhuurder

Iedereen die start met verhuur van een verblijfsruimte dient zich aan te melden bij de gemeente voor de toeristenbelasting. Voor ondernemingen, zoals een hotel, recreatiepark en ook voor minicampings is

het duidelijk dat zij aan diverse voorwaarden moeten voldoen. Dat geldt voor ondernemingen in het algemeen en daarmee ook voor ondernemingen in de toeristensector. Het gaat dan om voldoen aan het geldende bestemmings- of omgevingsplan, nagaan of vergunningen nodig zijn en voor verblijfslocaties om het bijhouden van een nachtverblijfsregister. Wij gaan ervan uit dat ondernemingen hier hun weg in vinden. Particuliere verhuurders zijn een andere categorie verhuurders. Het gaat dan onder andere om bed & breakfast (B&B), airbnb, doorverhuur van tweede woningen en/of recreatie woningen. Voor deze verhuurders is in de eerste plaats de vraag van belang of ze mogen verhuren en vervolgens of ze zich hebben aangemeld voor de toeristenbelasting. We hebben geen vertegenwoordigers van deze categorie verhuurders gesproken. Via de websites van de gemeenten zijn we nagegaan welke informatie te vinden is.16 Deze paragraaf is daarom vanuit het perspectief geschreven: is het voor particuliere verhuurders op de website van de gemeente te vinden dat toeristenbelasting afgedragen moet worden? Voor alle drie de gemeente geldt dat de informatie vrijwel alleen gevonden kan worden door zoektermen in te vullen; via de Homepagina doorklikken levert niet de benodigde informatie op.

Veere Op de website van de gemeente Veere is over het mogen verhuren te vinden dat17: • vakantieverhuur/ recreatie verhuur recreatiewoning mag; er is geen vergunning nodig. • recreatieve verhuur van aan-, uit- of bijgebouwen bij een reguliere woning of bedrijfswoning mag onder enkele voorwaarden, zoals permanente bewoning van de woning. Afhankelijk van het bestemmingsplan is er een vergunningplicht. 16 Downloaddatum 20 november 2025. 17 https://www.veere.nl/vakantieverhuurrecreatieve-verhuur-recreatiewoning

Onderzoek toeristenbelasting Veere, Noord-Beveland en Schouwn-Duivenland

47

•

tweede woningen mogen niet recreatief worden verhuurd. De pagina: Kamerverhuur, Bed en Breakfast18 bevat informatie over wat de voorwaarden zijn voor recreatieve verhuur (alleen in woningen, woningen moeten permanent bewoond zijn, bepaald aantal m²). Wat Bed en Breakfast (en airbnb) is wordt niet gedefinieerd. Dat toeristenbelasting betaald moet worden wordt niet vermeld. Op de pagina: ‘Hotel, camping of ander recreatieverblijf starten’19 staat onder andere dat een nachtverblijfsregister 20 bijgehouden moet worden. Er staat niet dat toeristenbelasting betaald moet worden. Tot slot heeft de website van de gemeente Veere een pagina belastingen waaronder de toeristenbelasting.21 Op deze pagina is een uitleg over de toeristenbelasting opgenomen met een verwijzing naar de Samenwerking belastingen. De tekst is gericht op toeristen. De Samenwerking belastingen geeft op de pagina waar de gemeente naar doorverwijst22 aan dat hotels, campings, bed & breakfast, of andere verhuurders van overnachtingen toeristenbelasting moeten betalen. Ook wordt aangegeven dat verhuren en/of overnachtingen aanbieden niet altijd mag en dat contact met de gemeente opgenomen kan worden. Noord-Beveland In Noord-Beveland staat op de home pagina het onderwerp recreatie en vrije tijd. Bij doorklikken is één van de categorieën bed & breakfast.

Onder bed & breakfast23 wordt bij de ‘veel gestelde 18 https://www.veere.nl/kamerverhuur-bed-en-breakfast 19 https://www.veere.nl/hotel-camping-of-ander-recreatieverblijf-starten 20 Dit is verplicht vanwege de veiligheid, bijvoorbeeld voor als er brand uitbreekt. 21 https://www.veere.nl/toeristenbelasting 22 https://www.belastingenwsd.nl/toeristenbelasting 23 https://www.noord-beveland.nl/bed-and-breakfast

vragen’ uitgelegd wat een B&B is. Vervolgens wordt uitgelegd dat: • er geen vergunning nodig is voor B&B in een woning buiten de kernen. • er geen vergunning nodig is voor B&B binnen de dorpskernen voor maximaal drie te verhuren kamers en maximaal vijf personen waaraan (tegelijkertijd) wordt verhuurd. • van zes tot maximaal acht bedden in de dorpskernen kan een vergunning worden verleend. • voor B&B in bijgebouwen dient gebeld te worden met de gemeente • B&B op een bungalowpark of in een recreatiewoning mag niet. Op dezelfde pagina is onder het kopje ‘Moet ik toeristenbelasting afdragen? Hoe gaat dat in zijn werk?’ te lezen dat het aantal personen en overnachtingen moet worden bijgehouden. Verder is er enige algemene uitleg over dat er een aanslag toeristenbelasting wordt opgelegd. Er wordt niet genoemd dat aanmelden voor de toeristenbelasting verplicht is, noch is er een linkje naar de toeristenbelasting. Over tweede woningen is te vinden dat tweede woningen binnen de kernen niet meer mogen sinds het vaststellen van de ‘Huisvestingsverordening tweede woningen gemeente Noord-Beveland 2023’. Woningen in kernen zijn uitsluitend bedoeld als permanente woning. Buiten de kernen mogen tweede woningen dus wel. Of deze wel of niet mogen worden verhuurd staat niet vermeld op de website. Daaruit kan worden afgeleid dat het mag.

De website bevat ook een pagina over de toeristenbelasting24; deze is gericht op de toerist. Informatie voor de verhuurder staat op de pagina verhuur vakantieonderkomens en kamers aan derden.25 24 https://www.noord-beveland.nl/toeristenbelasting 25 https://www.noord-beveland.nl/verhuur-vakantieonderkomens-en-kamers-aan-derden-0

Daar is aangegeven dat bij verhuur van kamers aan toeristen, seizoensmigranten of tijdelijke werknemers, voor bed & breakfast en verhuur van meerdere appartementen, woningen, tuinhuisjes, chalets of caravans toeristenbelasting verschuldigd is en dat de verhuurder verplicht is zich aan te melden bij de gemeente. Schouwen-Duiveland Op de website van de gemeente Schouwen-Duiveland is opgenomen dat er vanaf 1 januari 2024 een registratieverplichting is voor de toeristische verhuur26 van (een deel) van de woning aan toeristen. Het registratienummer moet vanaf 1 januari 2024 vermeld worden in elke publicatie of advertentie waarmee een woning wordt aangeboden voor toeristisch verblijf. Aangegeven wordt dat websites zoals Airbnb, Booking.com en Expedia/Vrbo een speciaal veld hebben waar het nummer ingevuld kan worden. Met het registratienummer kan de gemeente zien welke woningen voor toeristische verhuur worden aangeboden. De registratieverplichting en inzicht in de verhuur is er primair voor het zicht op het aanbod van overnachtingen en is dus niet specifiek gericht op de toeristenbelasting.

In Schouwen-Duiveland staat op de pagina: Bed & Breakfast en recreatieve verhuur eigen woning27 dat recreatieve verhuur, dus verhuur aan toeristen, alleen is toegestaan als: • in het omgevingsplan staat of recreatieve verhuur van de woning is toegestaan (bijvoorbeeld het aanbieden van een Bed & Breakfast of het recreatief verhuren van de woning). • als de verhuurder een geldige vergunning (of andere aantoonbare toestemming) heeft voor recreatieve verhuur van de woning. 26 https://www.schouwen-duiveland.nl/vergunningen-ontheffingen-en-belastingen/overige-vergunningen/vergunning-huisvestingswet 27 https://www.schouwen-duiveland.nl/vergunningen-ontheffingen-en-belastingen/bed-breakfast

Onderzoek toeristenbelasting Veere, Noord-Beveland en Schouwn-Duivenland

48

•

als de verhuurder bij het aanbieden van toeristische verhuur een registratienummer vermeldt.

Vervolgens is aangegeven dat een registratienummer nodig is bij verhuur van de woning aan toeristen of bij het aanbieden van een B&B. Er hoeft geen registratienummer te worden aangevraagd als de woning een recreatiewoning is, dat wil zeggen als de woning in het omgevingsplan is aangemerkt als recreatiewoning (dus enkel en uitsluitend een recreatieve bestemming heeft). Of deze woning mag worden doorverhuurd valt niet te lezen. Omdat het niet wordt verboden gaan we ervan uit dat het mag, afhankelijk van de regels van de eigenaar van de recreatiewoning. Tot slot is op de pagina de vraag opgenomen: Wat zijn de regels voor het aanbieden van een Bed & Breakfast? Vervolgens zijn regels opgenomen waar Bed & Breakfast aan moet voldoen. Ook is er opgenomen dat het aanbieden van Bed & Breakfast moet worden gemeld en dat toeristenbelasting moet worden betaald. Op de pagina over de (toeristen)belasting28 is een doorverwijzing naar de Samenwerking belastingen opgenomen.

4.3.2 Bekendmaking tarieven

Gemeenten dienen voor het nieuwe jaar de nieuwe tarieven bekend te maken door het vaststellen van verordeningen. Alle drie de gemeenten voldoen aan de wettelijke eisen: • Veere maakt de voorgenomen tarieven bij de behandeling van het financieel perspectief bekend. Daarvoor is er een overleg met de vertegenwoordigers van de sector, waarin het voorgenomen tarief wordt gecommuniceerd. De verordening wordt in december vastgesteld. • Noord-Beveland maakt de tarieven bij de be28 https://www.schouwen-duiveland.nl/vergunningen-ontheffingen-en-belastingen/belastingen

•

groting bekend en stelt in december de verordeningen vast. Tarieven worden bij de voorjaarsnota in de zomer besproken met de raad. De voorjaarsnota en de bespreking ervan zijn niet raadpleegbaar in het openbare deel van het raadsinformatiesysteem. Schouwen-Duiveland stelt de verordeningen in de zomer vast. Dit geberut in dezelfde raadsvergadering als waarin de kadernota wordt vastgesteld. De tarieven zijn dan bekend met het voorbehoud dat ze nog tot en met december kunnen worden aangepast door de gemeenteraad.

De geïnterviewden uit de sector in Noord-Beveland geven aan dat het wenselijk is dat het tarief eerder – dat is in de zomer – bekend is. Voor boekingssystemen moeten de prijzen worden doorgegeven. Dat betekent dat er of geen tarief wordt doorgegeven of een tarief naar eigen inschatting. Als het tarief anders wordt vastgesteld klopt het dus niet en moet de verhuurder het zelf opvangen. Behalve de boekingssystemen is het tarief ook van belang voor toeristen die tijdens hun vakantie boeken voor het volgend jaar. In Veere en Schouwen-Duiveland is het tarief eerder bekend. In Schouwen-Duiveland zou de sector de tarieven – snel na vaststelling – op de website van de Samenwerking willen hebben. De Samenwerking geeft aan dat dit kan als dat de wens van de sector is.

4.3.3 Aangifte toeristenbelasting

Na afloop van het kalenderjaar dienen de verhuurders aangifte te doen. Ze ontvangen hiervoor een aanschrijving van de Samenwerking belastingen (voor Veere of Schouwen-Duiveland) of van de gemeente Noord-Beveland.29 29 Als het aanschrijven uitblijft in de eerste zes maanden na het jaar dan is de verhuurder verplicht zelf aangifte te doen; binnen één maand na de zes maanden.

Veere en Schouwen-Duiveland In Veere of Schouwen-Duiveland verloopt de aangifte zoveel als mogelijk via een digitaal portaal. De verhuurders vullen dat in. Verhuurders van minicampings of recreatieve campings moeten diverse rubrieken invullen in verband met de forfaitaire tarieven. Omdat er één formulier is voor alle opties vergt dit aandacht. Dit is vooral in Veere van belang vanwege de differentiatie. Vrijwel alle verhuurders hebben software, waardoor de administratie goed te doen is volgens geïnterviewden. Wel moeten veranderingen in de systematiek worden doorgevoerd als die er zijn. Dit was bijvoorbeeld in Schouwen-Duiveland het geval bij het invoeren en weer afschaffen van de differentiatie. Het digitaal portaal van de Samenwerking belastingen gaf problemen. De belangrijkste problemen zijn opgelost in die zin dat als het portaal de gegevens van de software niet pakt de gegevens per mail aangeleverd kunnen worden. Geïnterviewden geven aan dat het aanleveren van de bestanden bij het portaal vaak niet goed loopt. Hotels hebben veelal hetzelfde softwarepakket, toch gaat het aanleveren via het softwarepakket regelmatig niet goed. Ook andere verhuurders kaarten dit aan. De Samenwerking belastingen geeft aan de afgelopen jaren veel te hebben geïnvesteerd in het verbeteren van de digitale aangiftemodule, zowel op het gebied van gebruiksvriendelijkheid als stabiliteit.

Aangiftes worden via het digitale kanaal aangeleverd. Het uploaden van excel-bestanden hoeft al enkele jaren niet meer. Dit uploaden was wat problematisch was voor verhuurders. Sinds een aantal jaren kunnen verhuurders per e-mail de aangifte indienen als ze problemen ervaren. Geïnterviewden geven ook aan dat het voorkomt dat de software niet is geactualiseerd voor veranderingen in de verordening. Tot slot, geven geïnterviewden aan dat de aanlevering uiteindelijk goed komt, maar de aanlevering wordt wel

Onderzoek toeristenbelasting Veere, Noord-Beveland en Schouwn-Duivenland

49

ervaren als moeizamer dan nodig. Dit is een ICT-probleem; geen probleem in de regels of systematiek. Noord-Beveland In Noord-Beveland leveren verhuurders het aantal overnachtingen en aantal personen aan door middel van een formulier (geen aangiftetool). De verhuurders sturen meestal ook hun nachtverblijfsregister op. De gegevens worden door de gemeente ingevoerd in een softwarepakket voor belastingen. Noord-Beveland heeft een kleine 300 verhuurders. Het aangeven wordt als eenvoudig ervaren. Een uitdraai van het boekingssysteem volstaat. Van belang hierbij is dat de manier van aangeven een aantal jaar geleden is verbeterd.

4.3.4 Inning toeristenbelasting Veere en Schouwen-Duiveland Verhuurders in Veere en Schouwen-Duiveland worden aan het einde van het tweede kwartaal voor 80% aangeslagen voor de toeristenbelasting van het lopend jaar. Na het doen van aangifte wordt de resterende 20% opgelegd. Een deel van de verhuurders vindt dit geen probleem. De systematiek betekent 20% betalen in mei voor het afgelopen jaar en 80% in juni voor het lopend jaar. Zo wordt 100% betaald in een jaar. Een ander deel van de verhuurders vindt het wel een probleem. Het gaat dan om het opleggen van een groot deel van het totale bedrag (80%) voor het hoogseizoen. Dus voordat de belangrijkste inkomsten binnen zijn. Dit is voor het ene bedrijf belangrijker dan het andere. Sommige campinghouders met standplaatsen voor een jaar of seizoen hebben de inkomsten voor die plekken al gekregen. Hotels en andere verhuurders van overnachtingen worden pas bij het verblijf betaald.

De Samenwerking belastingen biedt de mogelijkheid om in zes termijnen te betalen.30 Dit kan alleen per onderneming/particulier (niet per locatie) en voor alle lokale belastingen samen. Dat de mogelijkheid er alleen is per onderneming en voor alle lokale belastingen samen wordt door een deel van de geïnterviewden bezwaarlijk gevonden. De verhuurders willen zelf kunnen kiezen welke belastingen gespreid te betalen en, indien relevant, voor welke locatie. Het moment veranderen – bijvoorbeeld naar het einde van het derde kwartaal – zou volgens sommige geïnterviewden uit de toeristensector beter zijn, omdat dan de meeste inkomsten dan binnen zijn. Een andere variant is begin van het derde kwartaal innen met de mogelijkheid van gespreide betaling. Hierbij wordt opgemerkt dat er veel kan met software, mits goed ingericht. Tot slot, wordt opgemerkt dat de service voor de sector niet heel groot is terwijl de verhuurders in wezen meehelpen met het uitvoeren van een gemeentelijke taak, namelijk het innen van de toeristenbelasting. Noord-Beveland In Noord-Beveland betalen verhuurders na afloop van het jaar (in mei) de toeristenbelasting. Dit is sinds corona zo.31 Verhuurders worden dan voor 100% aangeslagen. Er is dus geen voorheffing of verrekening. Er zijn geen problemen bij de inning genoemd door geïnterviewden.

De enige kanttekening die wordt gemaakt is dat het betalen van een bedrag in één keer veel is; ook al is het bekend wat je moet betalen. 30 Bij financiële problemen is een betalingsregeling mogelijk. Het gaat dan om betaling in 10 termijnen, waarbij de laatste termijnen doorlopen tot april in het daaropvolgende jaar. Het is bedoeld als extra dienstverlening voor de belastingplichtigen. Aan de betalingsregeling zit een groter risico van wanbetaling en is bewerkelijker voor de Samenwerking belastingen. 31 Ten tijde van Corona hebben ook de gemeenten Veere en Schouwen-Duiveland alleen definitieve aanslagen opgelegd. De reden daarvoor was dat het tijdens Corona onduidelijk was of het ‘normale’ aantal overnachtingen gehaald zou worden. Na Corona is de voorlopige aanslag weer ingevoerd omdat dit vanuit de verhuurders de wens was.

Gespreid betalen per kwartaal of maand zou een optie kunnen zijn.

4.4 Controle toeristenbelasting 4.4.1 Methode van controleren

Het doel van de controles van de toeristenbelasting is dat iedereen betaalt die moet betalen. Het gaat dan om zowel rechtmatigheid als om het genereren van de inkomsten voor de gemeenten. Een ander doel is gelijkheid van verhuurders. Of anders gezegd het rechtvaardigheidsgevoel van de verhuurders. Zo vinden geïnterviewden het geen probleem gecontroleerd te worden, maar daarbij hoort dat iedereen wordt gecontroleerd. In de drie gemeenten is de controle op hooflijnen vergelijkbaar opgezet: • er worden jaar op jaar analyses gemaakt door de Samenwerking belastingen en de gemeente Noord-Beveland. Het gaat dan vooral om grote dalingen in het aantal overnachtingen of seizoensplaatsen. Deze dalingen worden verder uitgezocht. Dit gebeurt in eerste instantie telefonisch. De Samenwerking belastingen vraagt bovendien aan verhuurders aan te geven als ze een daling van 20% of meer verwachten. • gegevens van websites worden verzameld om (nieuwe) verhuurders te vinden. Dit gebeurt voor Noord-Beveland, sinds 2024, door een bedrijf dat dit zelf doet voor diverse gemeenten in Nederland. Voor 2024 gebeurde dit niet. De Samenwerking belastingen gebruikt een ICT-tool die informatie van websites haalt (de websites ‘scraped’). Op deze manier worden niet alleen verhuuradressen onderzocht, maar worden ook verhuurgegevens verzameld vanuit verhuuragenda’s op internet.

Deze gegevens worden naast de controles van het nachtverblijfsregister gelegd.

Onderzoek toeristenbelasting Veere, Noord-Beveland en Schouwn-Duivenland

50

•

steekproefsgewijs worden controles op locatie gehouden door de Samenwerking belastingen en door het bureau dat controleert voor de gemeente Noord-Beveland. De administratie en boekhouding wordt gecontroleerd op systematiek en werkwijze. Informatie uit andere jaren en van internet worden ook gebruikt. In Noord-Beveland wordt pas vanaf 2024 steekproefsgewijs gecontroleerd op locatie. • in Noord-Beveland is een accountantsverklaring verplicht voor grote verhuurders. Bij minicampings zijn er controles door boa’s, waarbij ook het nachtregister wordt gecontroleerd. Veere en Schouwen-Duiveland hebben beide controles niet. Hierna lichten we de steekproefsgewijze controle en de extra controles in Noord-Beveland toe. Daarna gaan we in op de ervaringen met de controles. Op het van websites halen van gegevens gaan we in paragraaf 4.4.2 verder in. Steekproefsgewijze controle De steekproefsgewijze controle wordt via een controleplan uitgevoerd. Verhuurders die geen aangifte hebben gedaan worden bezocht, evenals verhuurders waarbij uit de analyses opvallende schommelingen te zien zijn in het aantal overnachtingen. Daarnaast is de nieuwe opzet van Noord-Beveland dat iedere verhuurder – ook de particuliere verhuurders, zoals airbnb - eens in de zoveel jaar wordt gecontroleerd.

Dit zodat iedereen wordt gecontroleerd binnen een bepaalde termijn, zodat bij eventuele fouten ook correcties over vorige jaren gemaakt kunnen worden die nog in de gemeentelijke belastingen kunnen worden verwerkt. In Veere en Schouwen-Duiveland is het gezien de grote aantallen verhuurders (zie figuur 2a) lastiger alle verhuurders te controleren. In de huidige opzet worden ze niet allemaal binnen een bepaalde periode gecontroleerd. De controles houden op hoofdlijnen in dat de boekingen, het nachtregister, het reserveringssysteem, het kassasystemen en dergelijke naast elkaar worden

gelegd en vergeleken. Ook worden enkele facturen gecontroleerd en de wijze waarop de toeristen worden geregistreerd. Accountantsverklaring Noord-Beveland In Noord-Beveland was een accountantscontrole verplicht voor de 13 grootste verhuurders. Het was niet voorgeschreven hoe die controle eruit diende te zien. Hoe werd gecontroleerd verschilde. Bij de begrotingsbehandeling in november 2022 (begroting 2023) is een motie ingediend om in de beleidsregels voor de toeristenbelasting een verplichte accountantscontrole op te nemen. In 2023 is een controleverklaring verplicht gesteld. Een controleverklaring bleek gedurende het eerste jaar een te zwaar instrument, omdat het niet goed is te bepalen of het aantal personen dat overnacht correct is bijgehouden in een bepaalde periode. Vanaf 2024 is de controleverklaring daarom vervangen door de 4400N accountantsverklaring. Deze verklaring is er voor specifieke controles. De controle is verplicht vanaf 30.000 overnachtingen per jaar en dient na de aangifte van de toeristenbelasting voor 1 mei van elk jaar te worden overlegd aan de gemeente. Het model voor de controle is opgenomen in de uitvoeringsregels met betrekking tot de heffing en de invordering van toeristenbelasting in de gemeente Noord-Beveland.

In de uitvoeringsregels staat onder andere: • dat de totaal opgaaf toeristenbelasting rekenkundig juist is • alle op de parkplattegrond aanwezige locaties zijn opgenomen in de totaal opgaaf toeristenbelasting; • een cijferbeoordeling per subcategorie op het totaal aantal overnachtingen ten opzichte van voorgaande jaren en bekende branche-informatie wordt gemaakt. • Roompot Naar aanleiding van de controle van het boekjaar 2023 kwam Roompot met de melding dat ze voor een deel van het park geen toeristenbelasting afdroegen. Dit heeft geleidt tot een nabetaling van

Figuur 19. omissie toeristenbelasting Roompot Naar aanleiding van de controle van het boekjaar 2023 heeft Roompot aan ambtenaren aangegeven dat ze niet tijdig met een accountantsverklaring konden komen. Vervolgens is een aantal stappen gezet: • Roompot gaf aan dat er over het belastingjaar 2022 265.348 overnachtingen, zijnde € 366.180 aan toeristenbelasting niet is opgegeven. Het gaat om een bepaald type overnachting – dat wil zeggen één van de categorieën waarover aangifte gedaan moet worden. Het betrof de categorie woningen op kampeerterreinen. Er was een aangifteformulier voor woningen en een aangifteformulier voor het kampeerterrein. Beide werden ingevuld, maar daarbij werden de woningen op de kampeerterreinen verondersteld op de andere aangifte te zijn ingevuld. • er werd een feitenonderzoek ingesteld door Roompot in overleg met de gemeente. Vervolgens kwam Roompot met een opgave over de jaren 2019 tot en met 2022 van € 1.401.965 extra af te dragen toeristenbelasting. • wanneer de omissie is ontstaan kon niet meer worden achterhaald. De wet geeft aan dat uiterlijk 5 jaar na afloop van het tijdvak nog een naheffingsaanslag op kan worden gelegd. Na overleg heeft Roompot een coulance van € 700.000 betaald waarmee Roompot en de gemeente de zaak hebben afgesloten. Deze stappen zijn door het college in een memo aan de raad toegelicht.

De omissie van Roompot leidde tot de vraag waarom dit niet eerder is gezien. De accountant van de gemeente heeft aangegeven uit te gaan van de verklaring van de accountant van Roompot. De accountant van de gemeente doet dus geen extra onderzoek naar bijvoorbeeld Roompot. De accountant van Roompot controleert heel Roompot. Gezien de omvang van Roompot is het verschil in Noord-Beveland niet van materieel belang (niet groot genoeg om invloed te hebben op financieel beeld van de organisatie). Bron: Memo van het college van Noord-Beveland van 12 juni 2024, en enkele interviews voor dit onderzoek.

Onderzoek toeristenbelasting Veere, Noord-Beveland en Schouwn-Duivenland

51

€ 2,1 miljoen, zie verder de toelichting in figuur 19. In dezelfde periode van de melding van deze omissie is er een aantal veranderingen: • tot 2024 was er geen controle op locatie in Noord-Beveland. De controle beperkte zich tot een cijfermatige analyse en de accountantscontrole voor de grootste verhuurders, waarbij er tot 2023 geen voorschriften waren opgelegd. Sinds 2024 zijn er steekproefsgewijze controles op locatie • de accountscontrole, volgens het model uit de uitvoeringsregels, heeft als doel dergelijke fouten te voorkomen, doordat het aantal plekken in de administratie en kamers, standplaatsen en dergelijke wordt gecontroleerd. • tot slot, is ook de wijze van aangifte doen verbetert. De kans op herhaling van een omissie, zoals die beschreven in figuur 19, is daarmee zeer klein geworden. Minicampings Noord-Beveland In de uitvoeringsregels van Noord-Beveland is opgenomen dat minicampings een nachtverblijfregister bijhouden en een standplaatsenregister waarop het aantal passanten dagelijks moet worden ingevuld. Ook is in de uitvoeringsregels opgenomen dat de buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s) een paar keer per seizoen controleren of het register is ingevuld en of dit aantal klopt met het aantal kampeermiddelen. De boa’s tekenen dit af op het standplaatsenregister.

Na het belastingjaar dient het standplaatsenregister met de aangifte te worden ingeleverd bij de belastingambtenaar. Tot slot merken we op er geen uitleg is over hoe de verhouding is tussen de accountantsverklaring en de steekproefsgewijze controle. Deze uitleg is er ook niet voor de controles van boa’s op de minicampings en de steekproefsgewijze controle. Ook is er geen onderbouwing waarom er geen extra controles zijn

voor verhuurders tussen een minicamping en 30.000 overnachtingen.

4.4.2 Factoren die de controleerbaarheid vergroten of verkleinen

Ervaringen controle Geïnterviewden in Veere en Schouwen-Duiveland geven aan af en toe te worden gecontroleerd, soms meerdere jaren achter elkaar, soms al jaren niet. Dat wordt gecontroleerd wordt logisch gevonden.

Boekings- en administratiesystemen Vrijwel alle bedrijven gebruiken software. Bij een deel van de verhuurders is de software zowel een boekings- (reserverings-) als administratiesysteem. De toeristenbelasting wordt daarin verwerkt. Het systeem kan op ieder moment de overnachtingen en toeristenbelastingen per dag laten zien. Dat is belangrijk omdat kamers niet dubbel geboekt kunnen worden. Het aantal overnachtingen klopt daarom. Er kan enige, beperkte, ruis zijn, bijvoorbeeld als er kort van te voren wordt geannuleerd. Ook recreatieparken kunnen systemen hebben waarmee alles is gekoppeld, bijvoorbeeld doordat toeristen met een kaart toegang hebben tot het park en deze kaart iedere keer registreert of iemand het park in- of uitgaat. Voor andere recreatieparken kan het ingewikkelder zijn om te controleren, omdat er soms in eerste instantie alleen wordt geboekt op huisje/chalet en niet op het aantal personen. Pas later wordt het aantal personen ingevoerd. Dat kan discussies geven, waarbij het voor de belastinginner lastig kan zijn te bewijzen of het klopt of niet. Sowieso hebben niet alle (middelgrote of grote) verhuurders een digitaal systeem waarmee de overnachtingen ‘automatisch’ kloppen. Er zijn ook verhuurders met diverse systemen die niet gekoppeld zijn.

Geïnterviewden in Noord-Beveland hebben allen controles gehad. Soms pas recent voor het eerst. Over de accountantscontrole in Noord-Beveland wordt aangegeven dat het voor invoering van de accountantscontrole eenvoudig was aangifte te doen voor de toeristenbelasting. De accountant leverde een overzicht vanuit de boekhouding aan. De controleverklaring die in 2023 werd ingevoerd was in de praktijk niet haalbaar. De 4400N accountantsverklaring is werkbaar. Het gaat om een behoorlijke waarschijnlijkheid. Daardoor is het te doen. De aanvullende controle door het bureau dat de gemeente inhuurt wordt ook als werkbaar gezien. Dat wil zeggen de controle is in verhouding. Wel wordt opgemerkt dat zowel een accountantsverklaring opleveren en een steekproefsgewijze controle dubbelop is, zeker als iedere verhuurder eens in de zoveel jaar wordt gecontroleerd. Ook brengt een accountantsverklaring aanzienlijke kosten met zich mee. De minicampings krijgen een paar keer per jaar (in het seizoen) onaangekondigde controles door boa’s. De boa’s zijn in uniform en lopen over de camping om het aantal plekken te controleren. Dit leidt tot vragen van toeristen, omdat die zich afvragen wat de aanleiding is, bijvoorbeeld of er is gestolen. Deze controle wordt daarom door geïnterviewde als niet prettig ervaren. Bovendien wordt aangekaart dat deze controle alleen bij minicampings plaats vindt.

Recreatieparken krijgen deze controle niet.

Particuliere verhuurders In een aantal gevallen is controleren lastig: • bij bed & breakfast, zoals bij airbnb en bij andere intermediairs kan controle lastig zijn, omdat op de desbetreffende site niet kan worden achterhaald wat de locatie is. Dit omdat het adres niet op de website staat en omdat er ook geen foto van de buitenkant op de website staat. Niet alle bedrijven van dergelijke sites werken mee om de informatie

Onderzoek toeristenbelasting Veere, Noord-Beveland en Schouwn-Duivenland

52

•

•

•

te verschaffen die noodzakelijk is. Via onderzoek van de websites, met of zonder ICT-tools, worden dergelijke verhuurders dan niet achterhaald. Dit speelt in alle drie de gemeenten (en daarbuiten). Noord-Beveland is in gesprek met een bedrijf dat nieuwe technieken gebruikt om de locaties wel te achterhalen. In Schouwen-Duiveland is sinds 2024 een registratieplicht. Dit nummer dient ook op websites, zoals die van airbnb, vermeld te worden. Als verhuurders zich registreren zijn ze beter te controleren. Als verhuurders verzuimen te registreren verbetert de controleerbaarheid niet. Wel is het risico om ontdekt te worden als niet -geregistreerde verhuurder – dus niet legale verhuur - groter. bij verhuur van tweede woningen als dit geen verhuur is via een website of verhuurkantoor, maar bijvoorbeeld via-via-verhuur. Als er geld voor een overnachting wordt gevraagd moet toeristenbelasting worden afgedragen. onderverhuren door eigenaren van chalets/stacaravans. Eigenaren van deze chalets/stacaravans zijn verplicht de toeristenbelasting te vragen en af te dragen. Of onderverhuren mag verschilt per camping. Het kan lastig zijn de eigenaar te achterhalen bij onderverhuur. ook seizoenarbeiders die betaald overnachten moeten toeristenbelasting betalen. Eigenaren van panden waar seizoenarbeiders tijdelijk worden gehuisvest zijn verplicht om actief aangifte te doen.

Het aandachtspunt zijn vooral locaties, die niet aan toeristen worden verhuurd, dus niet al bekend zijn. De toeristenbelasting moet voor iedere vorm van verhuur van een verblijfsplaats worden geheven. Dit soort locaties in beeld krijgen kan aparte acties (zoals locaties aanschrijven) vergen. Deze verhuurders zijn in het algemeen onderbelicht bij het proces van de toeristenbelasting. Noord-Beveland onderzoekt of dit verder aangepakt kan worden.

Omdat het veelal gaat om verhuur die niet in beeld is, kunnen wij in dit onderzoek niet aangeven hoe groot dit probleem is. Afwegingen In Noord-Beveland zijn er een kleine 300 verhuurders. In Veere zijn dat er circa 1.900 en in Schouwen-Duiveland circa 1.100. Iedere verhuurder met regelmaat controleren kost tijd. De mate van controleren en het doel – iedereen of niet iedereen - is een kosten-baten afweging. Ook voor de inspanningen voor het nagaan van kleine (particuliere) verhuurders die hun verhuur niet doorgeven en dus geen toeristenbelasting betalen zijn de kosten en baten van belang. Bij een controle levert dat financieel niet veel op. Het is de vraag of de kosten van de controle opwegen tegen de baten. Een andere overweging is dat verhuurders het niet eerlijk vinden als zij wel worden gecontroleerd, maar airbnb en doorverhuren van recreatiewoningen of tweede woningen niet wordt gecontroleerd en deze verhuurders niet altijd toeristenbelasting afdragen. Daar komt nog bij dat er ook verhuurders zijn die meerdere kamers via airbnb verhuren en veel minder kosten hebben, dan bijvoorbeeld hotels. Dit omdat ze niet aan diverse eisen, zoals brandveiligheidseisen, hoeven te voldoen. Hoger bedrag aan toeristenbelasting vragen Een ander probleem dat wordt genoemd is het vragen van een hoger bedrag aan toeristenbelasting dan het door de gemeenteraad vastgestelde tarief.

Er zijn (grotere) verhuurders die een hoger bedrag aan toeristenbelasting vragen. Dit is een uitspraak die door diverse geïnterviewden is gedaan. Dit komt ook in andere gemeenten voor.32 Het is volgens de Autoriteit Consument en Markt een vorm van misleiding om meer te vragen..33 Soms wordt expliciet meer toeristenbelasting ge32 https://www.hospitality-management.nl/hotels-heffen-te-veel-toeristenbelasting 33 https://www.maxmeldpunt.nl/recht/waarom-betaal-ik-zoveel-toeristenbelasting/

vraagd, maar het kan ook zijn dat het valt onder ‘administratiekosten’, ‘lokale lasten’, ‘milieubelasting’,‘city fee’ of nog een andere benaming. Controleren is lastig, vooral als het onder een andere noemer gaat. Daarbij ligt de focus van bijvoorbeeld de Samenwerking belastingen op het innen van de toeristenbelasting waar die geïnd moet worden. Degenen die het probleem van een hoger bedrag aan toeristenbelasting aankaarten vinden het – net zoals de Autoriteit Consument en Markt – misleiding en vinden dat de verhuurders die teveel vragen daar op moeten worden aangesproken. Alle verhuurders moeten duidelijk aangeven wat de toeristenbelasting is en wat eventuele eigen extra kosten zijn of beter nog die kosten in de verhuurprijs opnemen, zodat duidelijk is wat de prijs is en wat de toeristenbelasting.

4.5 Totaalbeeld uitvoering en controle toeristenbelasting

In dit hoofdstuk is de uitvoering van de toeristenbelasting voor Veere, Noord-Beveland en Schouwen-Duiveland beschreven. In deze paragraaf geven we aan de hand van de relevante deelvragen een totaalbeeld van de uitvoering. De relevante deelvragen zijn: • welke doelen worden nagestreefd met de processen met betrekking tot de aangifte, heffing en invordering van toeristenbelasting? (deelvraag 1) • hoe zijn de processen met betrekking tot de aangifte, heffing en invordering vormgegeven? (deelvraag 3) • hoe worden de processen met betrekking tot de aangifte, heffing en invordering uitgevoerd? (deelvraag 4)

Onderzoek toeristenbelasting Veere, Noord-Beveland en Schouwn-Duivenland

53

De deelvragen ‘in hoeverre worden de doelen van de processen gerealiseerd?’ (deelvraag 5)’ en de doelmatigheid en doeltreffendheid van de processen (deelvraag 7) worden in het bestuurlijk rapport beantwoord. Welke doelen worden nagestreefd met de processen met betrekking tot de aangifte, heffing en invordering? De doelen voor de processen met betrekking tot de uitvoering van en controle op de toeristenbelasting zijn niet expliciet in het gemeentelijk beleid opgeschreven. De doelen kunnen wel worden afgeleid: • het overkoepelend doel is dat wordt geïnd wat geïnd moet worden. Dit vanwege de rechtmatigheid (voldoen aan de belastingverordening), om de inkomsten van de gemeenten zeker te stellen en vanwege het rechtvaardigheidsgevoel van onder andere de verhuurders. Dit is bijvoorbeeld in het controleplan van de Samenwerking belastingen opgenomen. • een doel is ook dat de gemeenten de continuïteit van de uitvoering van de taken moeten kunnen borgen. Veere en Schouwen-Duiveland hebben daarom voor het onderbrengen van de taken bij de Samenwerking belastingen gekozen. Noord-Beveland heeft een deel van de taken uitbesteed. • de uitvoering dient voor de gemeenten of de organisaties die de taken voor de gemeente uitvoeren efficiënt te zijn – de uitvoering dient niet meer te kosten dan nodig. Eenvoud is daarom van belang.

Bij de wijze van het innen van de belasting komt dit bijvoorbeeld aan bod bij de Samenwerking belastingen, waarbij bij de inning gespreid kan worden betaald, maar onder voorwaarden. • de uitvoering dient ook efficiënt te zijn voor verhuurders. De forfaitaire tarieven dienen bijvoorbeeld dit doel.

Hoe zijn de processen met betrekking tot de aangifte, heffing en invordering vormgegeven? In Veere en Schouwen-Duiveland voert de Samenwerking belastingen de taken van aangifte, inning en controle uit. De Samenwerking belastingen is een afdeling van de gemeente Middelburg. Veere en Schouwen-Duiveland hebben voor alle belastingen de taken belegd bij de Samenwerking belastingen. Noord-Beveland voert vooralsnog zelf een deel van de taken uit en maakt daarnaast gebruik van twee bedrijven die een deel van de taken doen: het versturen van de aangiftes en de steekproefsgewijze controle. Het proces is: • verhuurders melden zich aan bij de gemeente als ze gaan verhuren • in de zomer (Veere en Schouwen-Duiveland) of in november (Noord-Beveland) voorafgaand aan het nieuwe jaar worden de tarieven bekend gemaakt • in Veere en Schouwen-Duiveland krijgen verhuurders aan het einde van het tweede kwartaal een aanslag voor 80% van de geraamde belasting in het lopend jaar. Na indiening van de aangifte na afloop van het jaar volgt een aanslag voor de resterende 20%. • In Noord-Beveland krijgen verhuurders in mei na afloop van het jaar een aanslag voor 100%. • in alle drie de gemeenten doen verhuurders na afloop van het jaar aangifte. in alle drie de gemeente zijn er controles via steekproeven en wordt de verhuur van boekingssites nagelopen; handmatig of met ICT-tools.

In Noord-Beveland zijn er extra controles: een accountantsverklaring voor grote verhuurders en een controle door boa’s bij minicampings. Beide extra controles zijn opgenomen in de uitvoeringsregels. Alle drie de gemeenten hebben forfaitaire tarieven waardoor verhuurders van vaste standplaatsen de overnachtingen niet hoeven te tellen als ze kiezen voor de forfaitaire tarieven.

Hoe worden de processen met betrekking tot de aangifte, heffing en invordering uitgevoerd? De website van de gemeente Schouwen-Duiveland bevat voor nieuwe particuliere verhuurders een duidelijke uitleg, zowel over wie wel mag verhuren en wie niet als over de verplichting tot het innen en afdragen van de toeristenbelasting. De tekst is vrij juridisch geschreven. De websites van Noord-Beveland en Veere geven aan wie mag verhuren en wie niet. De koppeling naar het innen en afdragen van de toeristenbelasting wordt niet gemaakt. De website van Noord-Beveland heeft wel een duidelijke tekst over de toeristenbelasting voor verhuurders. Deze uitleg ontbreekt op de website van Veere. De tarieven worden in alle drie de gemeenten voorafgaand aan het nieuwe jaar vastgesteld, In Noord-Beveland zijn de tarieven in november bekend. In Veere en Schouwen-Duiveland zijn de (voorgenomen) tarieven in de zomer bekend. Het proces van aangifte en inning is in alle drie de gemeenten duidelijk. De aangifte en inning wordt door geïnterviewden in Noord-Beveland eenvoudig gevonden. De afdracht is na afloop van het jaar in Noord-Beveland. In de gemeente Veere en Schouwen-Duiveland geven geïnterviewden aan dat er ICT-problemen zijn bij de aangifte. Deze problemen zijn deels opgelost. De verhuurders ervaren echter een ICT-systeem dat minder goed werkt dan ze zouden willen.

We merken hierbij op dat Noord-Beveland minder gebruik maakt van ICT. Dit kan omdat Noord-Beveland aanzienlijk minder verhuurders heeft dan Veere en Schouwen-Duiveland. In Veere en Schouwen-Duiveland ervaart een deel van de verhuurders druk op de afdracht van de toeristenbelasting vanwege het moment van afdracht (eind tweede kwartaal). De verhuurders kunnen in deze

Onderzoek toeristenbelasting Veere, Noord-Beveland en Schouwn-Duivenland

54

gemeenten gebruik maken van gespreide betaling. De manier waarop dit kan wordt door de verhuurders als ‘rigide’ ervaren; alle lokale heffingen voor het hele bedrijf moeten dan op eenzelfde manier geïnd. In Noord-Beveland speelt dit niet, omdat de toeristenbelasting na afloop van het jaar wordt geïnd. De manier van controleren is grotendeels hetzelfde in Veere, Noord-Beveland en Schouwen-Duiveland. Met de kanttekening dat in Noord-Beveland pas sinds 2024 meerdere manieren van controleren worden ingezet; de steekproefsgewijze controle en het nalopen van de websites van verhuurders gebeurt vanaf 2024. In Noord-Beveland zijn er extra controles voor grotere verhuurders (vanaf 30.000 overnachtingen per jaar) en voor minicampings. Bij deze controles wordt onder andere het aantal plekken in de administraties en in de praktijk gecontroleerd. Een omissie, zoals bij Roompot is voorgekomen, is daardoor onwaarschijnlijk geworden bij grote verhuurders. Het is voor de gemeentelijke accountantsverklaring noodzakelijk dat er een goede controleprocedure is door de gemeente van de verhuurders. Dit speelt bij Noord-Beveland sterk gezien het belang van de toeristenbelasting voor de begroting (Figuur 15 laat zien dat de toeristenbelasting bijna 9% van de gerealiseerde baten is in Noord-Beveland in 2024).

De steekproefsgewijze controle is voor een goede controleprocedure vaak de basis voor de toeristenbelasting. Bij deze controle ligt het in de rede ervoor te kiezen om de grote verhuurders ieder jaar te controleren. Een verplichte specifieke accountantsverklaring kan ook bijdragen aan een goede controleprocedure. Dat is alleen reëel bij grote verhuurders, omdat er de nodige kosten aan verbonden zijn voor de verhuurders. Een onderbouwing – zoals een risicoanalyse - van de verhouding tussen de accountantsverklaring en de steekproefsgewijze controle ontbreekt. Hetzelfde geldt voor de

extra controles van de boa’s op de minicampings. Eveneens voor het niet houden van extra controles voor verhuurders tussen een minicamping en 30.000 overnachtingen in. Als we dan kijken naar de het belang van de toeristenbelasting voor de begroting dan zien we dat het belang in Veere net zo groot is als in Noord-Beveland. In Schouwen-Duiveland is het belang minder groot, maar nog steeds aanzienlijk (5,4% van de gerealiseerde baten in 2024). In Veere en Schouwen-Duiveland is een aandachtspunt dat het niet goed mogelijk is iedere verhuurder binnen een bepaald aantal jaren te controleren. Anders gezegd het is een afweging van de gemeente om, om extra controles te vragen of niet. Extra controleren brengt kosten met zich mee. Het is de vraag of de eventuele financiële baten opwegen tegen de lasten. Ook is het de vraag of er andere redenen zijn om extra te controleren, zoals het rechtvaardigheidsgevoel van verhuurders. Ook daarbij is het de vraag of de (niet-financiële) baten opwegen tegen de kosten.

een vaststellingsovereenkomst met verhuurders voor de toeristenbelasting. Dit bespaart de gemeente en de verhuurders een onderzoek. Deze overeenkomsten lopen tot en met 2028. In Veere en Schouwen-Duiveland is voor het laatst onderzoek gedaan in 2022. Dit betekent dat in 2027 nieuw onderzoek nodig is. De categorieën van de forfaitaire tarieven voor de landtoeristenbelasting worden gebruikt. De categorieën voor de watertoeristenbelasting worden in Veere en Schouwen-Duiveland beperkt gebruikt. Verhuurders kunnen kiezen voor forfaitaire tarieven voor vaste of seizoensstandplaatsen. Het voordeel van forfaitaire tarieven is dat de verhuurders niet hoeven te tellen. Het is ook mogelijk te kiezen voor tellen. Wel moet er per verhuurder per locatie een keuze worden gemaakt voor of gebruik maken van forfaitaire tarieven of tellen. Dit omdat de uitvoering voor de Samenwerking belastingen of de gemeente Noord-Beveland anders complex wordt.

In alle drie de gemeenten wordt er ingezet op het vinden van (particuliere) verhuurders die zich niet hebben aangemeld voor de toeristenbelasting. De gemeenten ervaren daarbij dezelfde problemen. In Schouwen-Duiveland is een registratieplicht sinds 2024. Of dit een positief effect gaat hebben op het vinden van alle verhuurders is nog niet duidelijk. Er is geen inzet op verhuurders die een hogere toeristenbelasting vragen dan het door de gemeente vastgesteld tarief. Dit omdat dit lastig is, zeker als er gebruik wordt gemaakt van andere termen dan de toeristenbelasting. De drie gemeenten hebben forfaitaire tarieven. In alle drie de gemeenten is de onderbouwing van de tarieven bewerkelijk. Noord-Beveland heeft gekozen voor Onderzoek toeristenbelasting Veere, Noord-Beveland en Schouwn-Duivenland

55

Hoofdstuk 5. Betrokkenheid gemeenteraad bij de toeristenbelasting In dit hoofdstuk gaan we in op de betrokkenheid van de gemeenteraad bij de toeristenbelasting. In de eerste paragraaf staan we stil bij de vraag welke documenten de raadsleden krijgen over de toeristenbelasting. In de tweede paragraaf gaan we in op de behandeling van het voorstel voor het tarief en veranderingen van de systematiek door de gemeenteraad. De focus ligt daarbij op de moties en amendementen die zijn ingediend en aangenomen. Ook gaan we in op de belangrijkste onderwerpen die in de sessies met de raadsleden zijn genoemd. Het gaat om de sessies, die voor dit onderzoek zijn gehouden. Een deel van de onderwerpen uit dit hoofdstuk is in de vorige hoofdstukken aan de orde geweest. Omdat dit hoofdstuk los leesbaar is zit er enige overlap tussen dit hoofdstuk en de vorige hoofdstukken.

5.1 Toeristenbelasting in de documenten voor de gemeenteraden De documenten op hoofdlijnen Gemeenten bepalen in de belastingverordening hoe en waarover de toeristenbelasting te heffen, de hoogte van het tarief en diverse praktische zaken, zoals of er een voorheffing is. De tarieven – en daarmee de verordening - moeten voor het nieuwe jaar zijn vastgesteld. Het is mogelijk tarieven voor meerdere jaren vast te stellen. Over de tarieven voor het komend jaar wordt veelal bij het financieel perspectief / de kadernota/de voorjaarsnota al gesproken. Vervolgens worden de tarieven direct of na behandeling van de begroting vastgesteld. Hieronder beschrijven we het moment van vaststellen van het tarief in de drie gemeenten, evenals hoe de toeristenbelasting wordt meegenomen in de begrotingscyclus. Daarnaast kunnen er in het beleid voor toerisme ook

uitgangspunten voor de toeristenbelasting worden opgenomen. Ook daar gaan we op in. Veere In Veere wordt het voorgenomen tarief voor de toeristenbelasting in het voorjaar besproken in een overleg met de vertegenwoordigers van de toeristensector. Daarna wordt het tarief bij de behandeling van het financieel perspectief bepaald. Het tarief wordt vervolgens gecommuniceerd. Het tarief voor 2026 is op de website van de Samenwerking belastingen gepubliceerd op 2 september 2025. In de begroting is een raming voor de toeristenbelasting opgenomen waarbij het aantal overnachtingen wordt gezet op de raming van het lopend jaar plus een stijging van 2% (autonome groei) vermenigvuldigd met het nieuwe tarief. Tot nu toe is deze stijging gehaald onder andere door de verlenging van het seizoen. Nadat de begroting is vastgesteld worden de verordeningen vastgesteld. Gedurende het jaar zijn er geen begrotingswijzigingen voor de toeristenbelasting voor het lopend jaar, uitgezonderd grote veranderingen, zoals in de periode van de Coronamaatregelen. De Samenwerking belastingen levert begin april een overzicht aan waarin alle aangiftes van het afgelopen jaar zijn verwerkt. Een klein deel is dan nog niet bekend, maar dat heeft weinig effect. Eventuele correcties worden in de volgende jaarrekening meegenomen. Het ‘Programma toerisme 2021-2026’ is het beleidsdocument voor toerisme in Veere.

In het programma is een overzicht van de ontwikkeling van het aantal overnachtingen en de ontwikkeling van het tarief over een aantal jaren opgenomen. Er is geen beleid voor de toeristenbelasting opgenomen in het programma.

Noord-Beveland In Noord-Beveland wordt bij de voorjaarsnota het voorgestelde tarief besproken met de gemeenteraad. De voorjaarsnota bestaat in Noord-Beveland uit een tabel van het financieel overzicht. In de raadsbijeenkomst wordt deze tabel met een presentatie toegelicht. Ook de doorberekening van de toeristenbelasting wordt toegelicht. De bijeenkomst over de voorjaarsnota en de stukken staan niet op het openbare deel van het raadsinformatiesysteem. De geraamde opbrengst van de toeristenbelasting wordt in de begroting gebaseerd op de opbrengst van het afgelopen jaar. Zo wordt de raming in de begroting 2026 gebaseerd op de opbrengst 2024 en aangepast voor de verhoging van het tarief van 2025. Het gaat dan om de structurele opbrengst 2024, incidentele bedragen worden weggelaten. Bij de begroting is een budgetprognose met het voorgestelde nieuwe tarief en de verwachte opbrengst opgenomen. Als de begroting door de raad is vastgesteld volgt een begrotingswijziging waarmee het nieuwe tarief in de begroting wordt verwerkt. Deze begrotingswijziging wordt in december of januari vastgesteld. Na vaststelling van de begroting worden de verordeningen voor de toeristenbelasting vastgesteld door de gemeenteraad in de raadsvergadering van uiterlijk december.

Gedurende het jaar zijn er geen begrotingswijzigingen, uitgezonderd grote afwijkingen, bijvoorbeeld vanwege de bijboekingen voor Roompot (zie figuur 19) en de afboekingen vanwege de coronamaatregelen. In de jaarrekening is het bedrag opgenomen van de aanslagen van de toeristenbelasting, die dan net zijn verstuurd. Correcties achteraf, bijvoorbeeld in verband met niet-betalers, worden in volgende jaren verrekend.

Onderzoek toeristenbelasting Veere, Noord-Beveland en Schouwn-Duivenland

56

De ‘Visie Duurzame Recreatie & Toerisme Noord-Beveland’ is voorjaar 2025 aangenomen door de raad. In deze visie staat onder andere dat de toeristenbelasting de gemeente kansen geeft om projecten uit te voeren, zoals voor infrastructuur, nieuwe bestrating in verschillende dorpen en de ontwikkeling van de beweegroute bij Kamperland. Er wordt ook opgemerkt dat het lukt de gemeentelijke belastingen voor de inwoners laag te houden. De beschrijving van de toeristenbelasting is conform de principes voor de toeristenbelasting die de gemeente Noord-Beveland hanteert (zie paragraaf 3.2). Schouwen-Duiveland In Schouwen-Duiveland worden de verordeningen voor de toeristenbelasting vastgesteld in de raadsvergadering waarin de kadernota wordt behandeld. Deze procedure is zo afgesproken door een motie bij de begroting 2022 (zie paragraaf 5.2). Het bij de kadernota vaststellen van de verordeningen geeft de toeristensector meer zekerheid, waardoor de verhuurders de tarieven voor het nieuwe seizoen sneller kunnen vaststellen en communiceren. Hier hoort de kanttekening bij dat tot het einde van het jaar de vastgestelde verordeningen kunnen worden aangepast. Een reden hiervoor kan zijn dat de tarieven worden verhoogd, omdat er anders een tekort zou zijn. Het geraamde bedrag voor de toeristenbelasting in de begroting is het bedrag van de vorige begroting met een index voor het tarief.

De index is het percentage waarmee alle belastingen worden verhoogd. Het aantal overnachtingen wordt stabiel verondersteld. Gedurende het jaar wordt de toeristenbelasting normaal gesproken niet bijgesteld. Uitgezonderd een keer toen de Samenwerking belastingen een grote stijging doorgaf voor de jaarrekening. Dat is in de begroting van het lopende jaar structureel verwerkt met een begrotingswijziging. Voor de jaarrekening geldt hetzelfde als voor Veere. Op een klein deel na is het afgelopen jaar bekend.

Eventuele correcties worden in de volgende jaarrekening meegenomen. In Schouwen-Duiveland is het beleid voor toerisme opgenomen in de ‘agenda toerisme 2018 – 2026’. In de agenda is opgenomen dat de gemeente de toeristenbelasting int en onder andere besteedt voor het realiseren van de doelen uit de agenda. Verder is aangegeven dat het platform en de toeristensector daarbij een belangrijke adviserende/consulterende rol spelen. Niet alle opdrachten uit de agenda pasten in het beschikbare budget. De raad heeft prioriteiten gesteld. De toegekende projecten zijn in de begroting opgenomen. Er is, sinds een aantal jaren, geen deel van de toeristenbelasting afgezonderd waar de sector zelf over beslist. Forfaitaire bedragen In Veere en Schouwen-Duiveland staan de forfaitaire tarieven in de verordening. De onderbouwing van de forfaitaire tarieven staat niet in de verordening. In Noord-Beveland staan de forfaitaire tarieven niet in de verordening, maar in vaststellingsovereenkomsten met de ondernemers. Over deze procedure is een raadsbijeenkomst geweest, voordat deze procedure werd ingevoerd. De bedragen en de onderbouwing zijn daarmee niet opgenomen in openbare documenten. De reden hiervoor is op hoofdlijnen geschetst in paragraaf 4.2.

5.2 Behandeling van de voorstellen voor de toeristenbelasting in de gemeenteraden Veere In Veere werd het tarief voor de toeristenbelasting aangepast als de indexering tot een tariefsverhoging van € 0,05 voor het lage tarief leidde. Bij de behandeling van de begroting 2025 is daarover gediscussieerd. Vervolgens is begin 2025 een initiatiefvoorstel ingediend om de wijze waarop de toeristenbelasting werd geïndexeerd aan te passen, zodat de tarieven met de index te stijgen. De onderbouwing hiervoor was dat het rechtvaardiger is, omdat de lokale belastingen voor inwoners en ondernemers wel met het percentage van de indexering stijgen en niet de drempel van € 0,05 hebben. Bij de kadernota 2026 is een voorstel behandeld voor indexering van de tarieven ongeacht of dit tot een verhoging van € 0,05 leidt. Dit voorstel is aangenomen. Bij de kadernota 2026 heeft het college voorgeteld de toeristenbelasting te verhogen met € 0,25 voor het programma strand en voor de Noordwestroute. Daarbij werd voorgesteld dat voor de Noordwestroute een toevoeging wordt gedaan aan de reserve ‘grote Veerse opgaven’. Door een amendement is de verhoging van de toeristenbelasting beperkt tot € 0,15. Ook werd in het amendement voorgesteld het resterende geraamde bedrag te verdelen over een verhoging van de forensen- en de parkeerbelasting.

De reden hiervoor is dat de lasten zo niet alleen bij de verblijfstoeristen terecht komen, maar ook bij dagrecreanten. Er is ook gediscussieerd over de vraag of deze middelen ‘beklemd’ moeten worden voor de Noordwestroute of niet. Er is een amendement ingediend om de extra middelen aan de algemene middelen toe te voegen. Dit amendement is verworpen. Een motie, waarin wordt opgeroepen een ‘denkbeeldig’ hekje om het bedrag voor de Noordwestroute te zetten, is aange-

Onderzoek toeristenbelasting Veere, Noord-Beveland en Schouwn-Duivenland

57

nomen. Omdat het om een reservering gaat blijft het overigens mogelijk het doel te veranderen; dat is aan de raad. De discussie in de raad ging, ook naar aanleiding van insprekers vanuit de sector, over de verdeling van de lasten tussen verblijfs- en dagtoeristen en tussen toeristen en inwoners. Onderdeel van deze discussie was ook de mate waarin de toeristenbelasting gekoppeld is of zou moeten zijn aan voorzieningen voor toeristen. In de sessie met raadsleden waren vijf raadsleden aanwezig. Het verschilde welke behoefte de aanwezige raadsleden hebben aan cijfers of grafieken over de toeristenbelasting en/of de forensen- en parkeerbelasting, al dan niet in vergelijking met de lokale lasten van inwoners. Een vergelijking van de lasten met Schouwen-Duiveland, Noord-Beveland en Sluis werd door een aantal aanwezige raadsleden interessant gevonden, evenals een vergelijking met andere kustgemeenten. De mate waarin raadsleden geïnformeerd willen worden over de uitvoering verschilde eveneens: voor sommigen hoeft dit niet, anderen waren geïnteresseerd in de ontwikkelingen van en ingewikkeldheden bij de uitvoering. Noord-Beveland In Noord-Beveland is bij de behandeling van de begroting 2023, op 9 november 2022, een motie ingediend. Deze luidde: “roept het college op om: A.