1703404 Bijlage 1. Definitieve Jaarstukken 2025 (aangepast)
Tekst van het document
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 3.1.3 We gaan creatief en flexibel om met het (her)gebruik van het cultuurhistorisch erfgoed.
WAT DEDEN WE DAARVOOR? 3.1.3.1. We voeren de actiepunten uit de erfgoednota uit, onderdeel herbestemmming poorten en kerken Stand van zaken De omgang met gemeentelijke monumenten is opgenomen in de Erfgoedvisie Schouwen-Duiveland (2024). In 2025 hebben we de herbestemmingsmogelijkheden voor de stadspoorten in Zierikzee verkend. De Noordhavenpoort komt vanaf 2026 beschikbaar voor culturele initiatieven. Geld (indicator) Tijd (indicator)
3.1.3.10. We zetten in op koesteren en behouden van immaterieel erfgoed op SchouwenDuiveland Stand van zaken Actie volgt in 2026. Geld (indicator) Tijd (indicator)
3.1.3.11 We zetten in op het behoud en de ontwikkeling van het materieel erfgoed op Schouwen-Duiveland Stand van zaken Binnen het project planontwikkeling ringwalburg (Erfgoed Deal) werkten we in 2025 aan het uitwerken van het ontwerp en het beeldkwaliteitsplan met participatie van inwoners. Ook voerden we voorbereidend archeologisch onderzoek uit. Geld (indicator) Tijd (indicator)
62
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
3.1.3.12. We ondersteunen het project cultuurplein Dikke toren-Centree Zierikzee Stand van zaken Stichting Centree leverde in 2025 geen projectplan op. Geld (indicator) Tijd (indicator)
3.1.3.14. We stellen cultuur- en museumbeleid op Stand van zaken In opvolging van de cultuurvisie startten we met het opstellen van de cultuurverordening in samenspraak met Vijverberg advocaten. Een onafhankelijk adviesbureau is in het vierde kwartaal gestart met het vooronderzoek voor het museumbeleid. De interviews met interne stakeholders vonden in december 2025 plaats. Geld (indicator) Tijd (indicator)
3.1.3.15. We zetten in op doorontwikkeling van het Watersnoodmuseum Stand van zaken Samen met de provincie zetten we de evaluatie op, wat bestaat uit een financieel traject en een inhoudelijk onderzoek. De onderzoekbureaus EY en Berenschot deelden de eerste bevindingen van de onderzoeken in december 2025 met de betrokken ambtenaren en de provincie. Geld (indicator) Tijd (indicator)
3.1.3.16. We zetten in op de herbestemming van Gravensteen voor openstelling door het Stadhuismuseum in Zierikzee Stand van zaken Gelet op het doorlopen van de huur van het Gravensteen aan de Wereldwinkel t/m 31-12-2027, kwamen we in 2025 niet met een dekkingsvoorstel voor de herbestemming. We blijven wel in gesprek met de Wereldwinkel over een alternatieve locatie. Geld (indicator) Tijd (indicator)
63
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
3.1.3.17. We faciliteren het Nederlands-lsraëlitisch Kerkgenootschap (NIK) met het onderhouden van de joodse begraafplaats in Zierikzee (Amendement A12 programmabegroting 2025-2028) Stand van zaken De bijdrage aan het NIK is verleend. Geld (indicator) Tijd (indicator)
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 3.1.4 We ondersteunen de ontwikkeling om de gemeente als aantrekkelijk eiland naar voren te brengen.
WAT DEDEN WE DAARVOOR? 3.1.4.1 We ondersteunen de ontwikkeling van de SESD Stand van zaken Stichting Eilandmarketing Schouwen-Duiveland leverde een nieuw Meerjarenplan op voor de periode 2026-2030. Geld (indicator) Tijd (indicator)
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 3.1.5 We zetten in op de kwaliteitsverbetering van ons toeristisch product
WAT DEDEN WE DAARVOOR? 3.1.5.4. Met de recreatiesector gaan we planmatig na met welke stappen en op welke termijn bedrijven energieneutraal en circulair kunnen worden Stand van zaken In het kader van het plan van aanpak verduurzamen bedrijven ondersteunden we (recreatie)bedrijven, met duurzaamheidsscans op basis van de milieubarometer. Hiervoor huurden we extra capaciteit in met de CDOKE gelden. Daarnaast werkten we samen met Impuls Zeeland bij recreatiebedrijven voor verdiepende scans. Op provinciaal niveau onderzochten we samen met de andere Zeeuwse gemeenten en de provincie de mogelijkheden voor verduurzaming van recreatiebedrijven voor wat betreft klimaatadaptatie en en energietransitie. In Den Osse startten we samen met de recreatieondernemers en Zeeuwind de mogelijkheden voor een miniwarmtenet. Geld (indicator) Tijd (indicator)
64
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
3.1.5.1. We voeren het Uitvoeringsprogramma Agenda Toerisme uit Stand van zaken We werkten samen met de stakeholders van het Platform Toerisme aan de herijking van de Agenda Toerisme. De herijking en een bijbehorende uitvoeringsagenda leggen we in 2026 aan de raad voor. Geld (indicator) Tijd (indicator)
3.1.5.2. We hebben een helder, duidelijk en eenduidig recreatiebeleid Stand van zaken We informeerden de raad dat met het aanbieden van een nieuw raadsvoorstel over de Motie vreemd 'Kaders eventuele uitbreiding toeristische eenheden niet-reguliere kampeerterreinen' gewacht wordt tot meer bekend is over een mogelijk Zeeuwsbreed Afwegingskader en de daarbij horende (mogelijke) aanpassingen in de provinciale verordening. Deze situatie is op dit moment (januari 2026) nog ongewijzigd. Geld (indicator) Tijd (indicator)
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 3.1.6 We zetten in op het zorgeloos vinden van de unieke plekken op het eiland
WAT DEDEN WE DAARVOOR? 3.1.6.1. We zetten in op vlotte en veilige fietsroutes Stand van zaken Het concept Lokaal Toekomtbeeld Fiets is in december vrijgegeven voor inspraak. We werken het plan in 2026 verder uit. Geld (indicator) Tijd (indicator)
65
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
3.1.6.5. We onderzoeken de mogelijkheden van ‘rolstoelommetjes’ op ons wandelnetwerk Stand van zaken Op 5 juni 2025 zijn de rolstoelommetjes in Zierikzee, Ouwerkerk, Brouwershaven, Nieuwerkerk en Renesse officieel geopend. De uitvoering van de eerste projectfase heeft enige vertraging ondervonden als gevolg van opstartproblemen bij het werven van personen voor het testen van de routes. Inmiddels zijn hiervoor voldoende vrijwilligers beschikbaar. We werken aan de routes in Bruinisse, Dreischor, Scharendijke en Serooskerke. Deze routes ronden we naar verwachting in het tweede kwartaal van 2026 af. Ondanks een lichte bijstelling van de planning blijft de totale afronding van het project in 2027 haalbaar. Geld (indicator) Tijd (indicator)
3.1.6.7. Wij ondersteunen de initiatiefnemers bij de ruimtelijke procedure die moet leiden tot uitbreiding, herinrichting en/of nieuwbouw van betreffende verblijfsrecreatieve ontwikkelingen. Stand van zaken Eind 2025 verleenden we een omgevingsvergunning voor de nieuwbouw van het hotel. Hiermee vroeg de initiatiefnemer de benodigde elektra aansluitingen aan. Tevens ondersteunden we de initiatiefnemer in overleggen met de provincie Zeeland over het stikstofvraagstuk. Begin 2026 wordt duidelijk of sloop en nieuwbouw van het hotel daadwerkelijk op korte termijn plaatsvindt. Voor de projecten uitbreiding en kwaliteitsverbetering Camping de Oase en Noordzee Residence geldt dat de Raad van State nog geen zittingsdatum heeft bepaald. In overleg met initiatiefnemers vonden in de eerste helft van 2025 eerste verkenningen plaats van de gevolgen van de stikstofuitspraak (intern salderen) van december 2024. In het tweede deel van 2025 gaven we hier geen vervolg aan, omdat initiatiefnemers momenteel geen passende oplossing(en) zien. Geld (indicator) Tijd (indicator)
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 3.1.7. We dragen bij aan het optimaliseren van evenementen als trekpleister.
WAT DEDEN WE DAARVOOR? 3.1.7.1. We herijken de Evenementenvisie Stand van zaken In 2025 is de Evenementenvisie herijkt. De raad stelde deze in de raadsvergadering van december vast. Geld (indicator) Tijd (indicator)
66
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
WAT HEEFT HET GEKOST? Exploitatie
Begroting primitief 2025
Begroting na wijziging 2025
Realisatie 2025
Resultaat 2025
Lasten
-7.307.857
-6.125.591
-5.303.135
822.456
Baten
4.785.331
3.105.760
3.229.751
123.991
Geraamd totaal lasten en baten
-2.522.526
-3.019.831
-2.073.384
946.447
Stortingen
-975.132
0
0
0
0
504.691
504.691
0
Mutaties reserves
-975.132
504.691
504.691
0
Geraamd resultaat
-3.497.658
-2.515.140
-1.568.693
946.447
Onttrekkingen
TOELICHTING EXPLOITATIE Ondersteuning musea incidenteel voordeel lasten € 323.000 Vanwege beperkte capaciteit binnen de kleine musea is in 2025 minder subsidie verstrekt via het Revitaliseringsfonds. Dit levert een voordeel op in 2025 van € 174.000. Wij bieden de musea meer tijd om dit te realiseren en betrekken daarom het overgebleven gedeelte van 2025 bij de bestuursrapportage 2026. Daarnaast zijn de werkzaamheden voor Bovenmeesterwoning Burghse Schoole verschoven van 2025 naar 2026. Daarom is de bijbehorende subsidie aan stichting Monumenten niet verstrekt in 2025. Dit levert een voordeel op in 2025 van € 104.000. Het overgebleven gedeelte van 2025 betrekken we bij de bestuursrapportage 2026. Actieprogramma toerisme incidenteel voordeel lasten € 137.000 Er zijn minder subsidies verstrekt aan nieuwe evenementen en er is minder aanspraak gemaakt op de voucherregeling van Impuls Zeeland . Opbrengst betaald parkeren incidenteel voordeel baten € 174.000 De hogere opbrengst is in lijn met die van 2024. We betrekken dit voordeel bij het traject doorontwikkelen PenC cyclus waarbij we naar mogelijkheden kijken om de budgettaire ruimte te vergroten.
TOELICHTING INVESTERINGEN Monumentenlichtplan 2025, doorschuiving € 195.850 De werkzaamheden van twee projecten in 2025 zijn later gestart, dan beoogd. Facturatie zal begin 2026 plaats vinden Molen De Hoop, Zierikzee, doorschuiving € 591.434 De renovatie was in 2025 op volle gang. Grootste kosten worden verwacht in 2026 i.v.m oplevering en afrekening. Vervanging parkeerapparatuur 2025, doorschuiving € 163.497 Werkzaamheden zijn nog niet afgerond in 2025 en worden opgeleverd in 2027.
67
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Sub-Programma 3.4 Activiteiten aan het water BELEIDSINDICATOREN Voor dit sub-programma zijn geen beleidsindicatoren benoemd.
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 3.4.3. We versterken het (maritieme) karakter van Zierikzee.
WAT DEDEN WE DAARVOOR? 3.4.3.2. We voeren de restauratie kademuren uit Stand van zaken De voorbereiding van de restauratie loopt volgens planning. Het nader ontwerp en de detaillering zijn in ontwikkeling, met oog voor behoud van monumentale waarden en sluit aan bij de huidige veiligheids- en duurzaamheidsnormen. Daarnaast werkten we aan de uitvoeringsfasering, het afronden van het ontwerp, het verder concretiseren van de fasering en het afronden van de aanbestedingsprocedure. Geld (indicator) Tijd (indicator)
3.4.3.3. We voeren 3e fase herinrichting binnenstad (Oude Haven) uit Stand van zaken De restauratie van de Oude Haven wordt eerst opgestart. Zodra de voorbereidingen voor de restauratie van de kademuren van de Oude Haven in Zierikzee gereed zijn, begint het participatietraject voor de herinrichting van de Oude Haven. Geld (indicator) Tijd (indicator)
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 3.4.7 We optimaliseren de functionaliteit en kwaliteit van het strand
WAT DEDEN WE DAARVOOR? 3.4.7.6. We zetten in op huisvesting van de strandreddingsbrigade
68
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Stand van zaken Naar aanleiding van de variantenstudie zijn wij verder gegaan met het toetsen van de haalbaarheid. Uit vooroverleggen met de betrokken partijen (Rijkswaterstaat en Waterschap) zijn geen grote bezwaren voor de uitvoering van het project. In 2026 wordt een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) en een natuurtoets gestart. In het tweede kwartaal 2026 komen we met een raadsvoorstel, waarin de financiële consequenties volgen. De realisatie vindt naar verwachting in 2027 plaats. Geld (indicator) Tijd (indicator)
WAT HEEFT HET GEKOST? Exploitatie
Begroting primitief 2025
Begroting na wijziging 2025
Realisatie 2025
Resultaat 2025
Lasten
-3.499.256
-3.591.949
-3.722.517
Baten
1.602.719
1.830.500
1.806.278
-130.568 -24.222
Geraamd totaal lasten en baten
-1.896.537
-1.761.449
-1.916.238
-154.789
Geraamd resultaat
-1.896.537
-1.761.449
-1.916.238
-154.789
TOELICHTING EXPLOITATIE Onderhoud strand nadeel lasten € 68.000 Door een aanpassing van de indexering in het onderhoudscontract en extra noodzakelijk onderhoud na een zware storm melden we een nadeel va € 68.000. De structurele component hiervan betrekken we bij de bestuursrapportage 2026.
TOELICHTING INVESTERINGEN Herinrichting Laone Renesse, doorschuiving € 100.751 De werkzaamheden aan de Laone zijn in 2025 een maand later gestart, dan beoogd. Restant facturatie aannemer volgt in 2026. Huisvesting strand reddingsbrigade, doorschuiving € 150.000 Wij hebben in 2025 nog geen onderzoekskosten gemaakt. Wij hebben met andere overheden de te nemen route om tot uitvoering te komen doorlopen. Restauratie Oude Haven, doorschuiving € 235.625 Dit project is tot op heden niet gestart wegens verschillende procedures bij de Raad van State. Na uitspraak is eerst een wijzigingsverzoek bij de RCE (Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed) ingediend om de reeds verleende subsidie in stand te houden. Dit verzoek is goedgekeurd. Er is sprake van een nieuwe aanbesteding met de aannemer waar gewerkt wordt aan een aannemingsovereenkomst op basis van een goedgekeurd DO. Daarna kan gunning plaatsvinden.
69
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Programma 4 Bestuur en Burgerzaken IN WELKE GEMEENTELIJKE BELEIDSSTUKKEN IS HET BESTAANDE BELEID OMSCHREVEN? • • • •
Strategische Visie Tij van de toekomst 2040 Inkoop- en aanbestedingsbeleid 2019-2023 Fiscale strategie Strategisch beleid informatieveiligheid en privacy
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 4.1.1. We staan midden in de samenleving, we inspireren, verbinden en werken samen met inwoners, ondernemers en partners aan het behouden van en versterken van ons woon-, werk- en verblijfsklimaat.
WAT DEDEN WE DAARVOOR? 4.1.1.1. We evalueren en vernieuwen Strategische Visie Stand van zaken In mei 2025 stelde de raad de geactualiseerde strategische visie 'Tij van de Toekomst' vast. In de visie staat hoe we willen dat Schouwen-Duiveland er in 2040 uitziet en wat daarvoor nodig is: ‘Samen bouwen aan verantwoorde groei’. De visie is een gezamenlijk kompas voor de komende 15 jaar en helpt ons samenhangende afwegingen te maken voor de grote opgaven. Geld (indicator) Tijd (indicator)
4.1.1.3. We verbeteren de informatiepositie in het kader van integer besturen Stand van zaken We voerden in 2025 de geplande activiteiten, zoals vastgelegd in het uitvoeringsprogramma ondermijning 2024-2026, uit. We organiseerden in september de week tegen ondermijning met een bijenkomst voor het Pieter Zeeman Lyceum, een thema-avond voor raads- en collegeleden en de veiligheidsdag. De beleidsregel Wet Bibob is herzien. We vergrootten het bewustzijn van de gemeentelijke organisatie op het gebied van ondermijning met bewustwordingsacties. We organiseerden trainingen 'signaleren van ondermijning' voor zowel medewerkers als inwoners en ondernemers. We voerden integrale controles uit met partners zoals politie en de RUD. Geld (indicator) Tijd (indicator)
70
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
4.1.1.27. We stellen participatiebeleid op Stand van zaken De raad stelde in juni 2026 de bestuursopdracht vast voor het opstellen van participatiebeleid en een participatieverordening, inclusief het extra benodigde budget. De bestuursopdracht gaat uit van vaststelling van het beleid in september 2026. In de tweede helft van 2025 begonnen we met het traject. In het najaar betrokken we inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties bij het onderwerp en gingen ook in gesprek met de SDW-raden en met jongeren. Geld (indicator) Tijd (indicator)
WAT HEEFT HET GEKOST? Exploitatie
Begroting primitief 2025
Begroting na wijziging 2025
Realisatie 2025
Resultaat 2025
Lasten
-3.869.888
-4.683.966
-4.959.046
Baten
648.792
774.847
846.965
-275.080 72.118
Geraamd totaal lasten en baten
-3.221.096
-3.909.119
-4.112.081
-202.962
Geraamd resultaat
-3.221.096
-3.909.119
-4.112.081
-202.962
TOELICHTING EXPLOITATIE Dotatie voorziening pensioenen (voormalige) wethouders, incidenteel nadeel lasten € 282.000 Deze afwijking wordt met name veroorzaakt doordat de voorziening per 31 december 2025 is verhoogd naar de prognose conform de bindende BBV-uitspraak inzake de pensioenovergang naar het APB. Voor de achtergrond hiervan verwijzen wij u naar de raadsbrief van 23 december 2025.
TOELICHTING INVESTERINGEN Geen relevante afwijkingen te melden.
71
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Overzicht van de algemene dekkingsmiddelen WAT HEEFT HET GEKOST? Exploitatie
Dividend
Begroting
Begroting na
primitief 2025
wijziging 2025
Realisatie 2025
Resultaat 2025
-742
-743
-743
0
Financieringsfunctie
-592.633
-889.303
-778.973
110.330
Lokale Heffingen
-1.040.750
-1.040.503
-977.317
63.186
Overige algemene dekkingsmiddelen
-1.699.619
-2.456.459
-576.612
1.879.847
Uitkering deelfonds sociaal domein
0
0
0
0
Totaal lasten programma
-3.333.744
-4.387.008
-2.333.646
2.053.362
Algemene uitkering
75.004.070
77.665.178
77.740.082
74.904
Bespaarde rente
1.654.438
1.654.438
1.733.151
78.713
Dividend
33.711
50.755
50.756
1
Financieringsfunctie
592.633
1.076.329
1.146.995
70.666
Lokale Heffingen
26.584.041
26.666.041
25.837.533
-828.508
0
134.190
145.075
10.885
4.195.561
4.551.232
4.551.232
0
Totaal baten programma
108.064.454
111.798.163
111.204.824
-593.339
Gerealiseerd saldo van baten en lasten
104.730.710
107.411.155
108.871.177
1.460.022
Stortingen
-13.036.387
-24.695.027
-25.562.860
-867.833
6.582.958
20.664.660
20.348.640
-316.020
Overige algemene dekkingsmiddelen Uitkering deelfonds sociaal domein
Onttrekkingen Mutaties reserves
-6.453.429
-4.030.367
-5.214.220
-1.183.853
Gerealiseerd resultaat
98.277.281
103.380.788
103.656.957
276.169
TOELICHTING EXPLOITATIE Saldo loonkosten / ingeleend personeel, incidenteel voordeel lasten € 2.235.000 Voor een nadere toelichting op deze afwijking verwijzen wij naar de algemene toelichting bij de beleidsindicatoren in de paragraaf bedrijfsvoering. Overige inkomsten en uitgaven, incidenteel nadeel lasten € 271.000 De lasten vallen hoger uit door afwaardering van twee leningen (€ 125.000), een hogere dotatie aan de voorziening dubieuze debiteuren (€ 110.000), een afboeking van vorderingen (€ 21.000) en overige posten (€ 15.000). Treasury, incidenteel voordeel lasten € 110.000 Deze afwijking wordt in hoofdzaak veroorzaakt doordat we minder rentelasten betaalden. Baten onroerende-zaakbelastingen, nadeel € 132.000 waarvan € 85.000 structureel Voor een toelichting op de afwijking verwijzen wij u naar de toelichting in de paragraaf lokale heffingen. Baten forensenbelasting, incidenteel voordeel € 264.000 Voor een toelichting op de afwijking verwijzen wij u naar de toelichting in de paragraaf lokale heffingen. Baten toeristenbelasting, incidenteel nadeel € 391.000 Voor een toelichting op de afwijking verwijzen wij u naar de toelichting in de paragraaf lokale heffingen. 72
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Algemene reserve, incidenteel nadeel lasten € 681.000, incidenteel nadeel baten € 232.000 Wij voegen € 675.000 extra toe aan de algemene reserve. Op grond van de uitgangspunten voor de hoogte van de algemene reserve ontwikkelingsbedrijf blijkt dat het saldo ultimo 2025 boven het maximum zit. Voor meer informatie verwijzen wij naar de paragraaf grondbeleid Ten aanzien van het nadeel aan de batenkant, omdat specifieke activiteiten met begrote dekking uit de Algemene Reserve niet zijn uitgevoerd in 2025 hoeft hier werkelijk ook geen boeking voor plaats te vinden. Zie verder ook de toelichting bij subprogramma 2-2 over de Omgevingsdienst Zeeland waaruit blijkt dat er voor de verwerking van het jaarrekeningresultaat 2024 geen dekking uit de Algemene reserve nodig is. In totaliteit leidt dit tot een lagere onttrekking van € 232.000 vanuit de Algemene Reserve. Reserve strategische visie, incidenteel nadeel lasten € 168.000 Deze afwijking wordt in belangrijke mate veroorzaakt door het toevoegen van het ontvangen slotdividend van GBE Aqua BV over 2025 aan deze reserve. Reserve kabels en leidingen, incidenteel nadeel baten € 591.000 De lagere onttrekking aan deze reserve hangt samen met Project Koopkracht en wordt met name veroorzaakt door niet aangewende subsidies (€ 400.000) en doorgeschoven beleid naar 2026 (€ 100.000), aangevuld met lagere uitvoerings- en programmakosten.
Algemene reserve ontwikkelingsbedrijf, incidenteel voordeel baten € 529.000 We voegen per saldo € 529.000 meer toe aan deze reserve door winstnemingen van diverse grondexploitaties en vanuit het budgettair neutraal maken van de algemeen beheer posten van het ontwikkelingsbedrijf. Het verloop van deze reserve kunt u terugvinden in de paragraaf grondbeleid.
73
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Overzicht van de kosten van overhead WAT HEEFT HET GEKOST? Exploitatie
Begroting
Begroting na
Realisatie
Resultaat
primitief 2025
wijziging 2025
2025
2025
Bestuursondersteuning
375.121
442.121
421.097
21.024
Facilitaire zaken en huisvesting
2.484.989
2.633.925
2.583.781
50.144
Informatievoorziening en automatisering
1.796.468
2.231.658
2.204.221
27.437
230.581
310.581
368.119
-57.538
1.005.534
1.072.175
1.190.675
-118.500 517.725
Juridische kosten Management Overige personeelskosten
311.263
1.198.847
681.122
Personeelskosten bedrijfsvoering
13.508.159
13.061.712
13.090.654
-28.942
Subtotaal
19.712.115
20.951.019
20.539.669
411.350
Toegerekende overhead bouwgrond en projecten Totale kosten van overhead
-555.497
-540.232
-313.949
-226.283
19.156.618
20.410.787
20.225.720
185.067
TOELICHTING EXPLOITATIE Stelpost vrijval salarislasten ten gevolge van organisatieontwikkeling incidenteel voordeel lasten € 108.000 Wij investeerden de afgelopen jaren vanuit ons organisatieprogramma in onze ambitie Sterke teams door middel van Teamtalk, teamtrainingen gericht op het versterken van samenwerking en eigenaarschap. Dit hebben we bekostigd vanuit het opleidingsplan en was een investering op de kwalitatieve kant van teamvorming. Komend jaar zal in kaart gebracht worden wat er daarnaast nog nodig is aan mogelijk seniore functies om het vakmanschap in de teams verder te versterken. Inzet handhavingspersoneel bij andere gemeente incidenteel voordeel baten € 76.000 Ook dit jaar hebben we handhavingspersoneel ingezet bij een andere gemeente. De vergoeding die we daarvoor hebben gekregen leidt tot een incidenteel voordeel van € 76.000.
74
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Vennootschapsbelasting WAT HEEFT HET GEKOST? Exploitatie
Begroting primitief 2025
Begroting na wijziging 2025
Realisatie 2025
Resultaat 2025
Lasten
0
-3.865
-122.896
-119.031
Geraamd resultaat
0
-3.865
-122.896
-119.031
75
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Onvoorzien Voor de éénmalige tegenvallers, die voldoen aan de criteria onvoorzienbaar, onvermijdbaar en niet uitstelbaar, wordt jaarlijks in de begroting €150.000 geraamd. Structurele tegenvallers dienen te worden opgevangen door inzet van de budgettaire ruimte, structurele lastenverlaging of structurele inkomstenverhoging.
WAT HEEFT HET GEKOST? Exploitatie
Begroting primitief 2025
Begroting na wijziging 2025
Realisatie 2025
Resultaat 2025
Lasten
-150.000
-50.000
0
50.000
Geraamd resultaat
-150.000
-50.000
0
50.000
TOELICHTING ONVOORZIEN Overzicht van de aanwending van het bedrag voor onvoorzien 2025 Door mee- en tegenvallers is per saldo €100.000 onttrokken aan de post onvoorzien. In onderstaande tabel wordt het verloop in 2025 weergegeven. Onderwerp
(bedragen in € x 1.000)
Beschikbaar voor onvoorziene uitgaven op 1 januari 2025
150
Huurovereenkomst Wereldwinkel Zierikzee
6
Vrijval kapitaallasten
32
Aframing via financiële rapportage 2025
-138
Saldo na beroep op de post onvoorzien
50
76
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Paragrafen
77
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Paragraaf 1 Lokale heffingen 1.1 ALGEMEEN Lokale lasten vormen een belangrijke inkomstenbron voor de gemeente en worden geheven op grond van publiekrechtelijke regelgeving. Er wordt onderscheid gemaakt in kostendekkende heffingen, zoals de rioolen afvalstoffenheffing, en niet-kostendekkende heffingen, zoals de onroerende-zaakbelastingen (OZB) en toeristenbelasting.
1.2 BELEIDSKADER 2025 Het beleidsuitgangspunt is dat tarieven jaarlijks worden aangepast met inflatiecorrectie. In 2025 zijn de heffingen overwegend verhoogd met 3,3%. Afwijkingen betreffen onder meer de afvalstoffenheffing/reinigingsrechten (+14,4%), rioolheffingen (+1,9%) en parkeerbelasting (+7,8%) in verband met kostendekkendheid en specifieke beleidsafwegingen.
1.3 GEREALISEERDE INKOMSTEN Onderstaand overzicht toont de gerealiseerde inkomsten van de belangrijkste lokale heffingen, met een vergelijking tussen de realisatie 2024, de begroting na wijziging 2025 en de realisatie 2025. De vermelde realisaties hebben uitsluitend betrekking op de werkelijke baten over het betreffende belastingjaar en niet op in die jaren verantwoorde baten uit eerdere belastingjaren. (bedragen x € 1.000)
Realisatie 2024
Begroting 2025 na wijziging
Realisatie 2025
Onroerende-zaakbelastingen
11.653
11.999
11.914
Afvalstoffenheffing/Reinigingsrecht
4.926
5.335
5.355
Rioolheffing
7.481
7.566
7.568
Landtoeristenbelasting
9.474
10.047
9.657
Watertoeristenbelasting
347
356
316
Forensenbelasting
4.051
4.002
4.130
Parkeergelden/parkeervergunningen
2.585
2.641
2.815
Bedrijfsinvesteringszone (BIZ)
352
361
365
Precariobelasting
86
163
107
40.957
42.470
42.227
Totaal
1.4 BELEIDSREALISATIE PER HEFFING In dit onderdeel geven wij een toelichting op de realisatie van beleidsvoornemens voor het jaar 2025. Belastingopbrengsten De afwijkingen bij afvalstoffenheffing, rioolheffingen, BIZ, watertoeristenbelasting en precariobelasting blijven binnen de rapportagetolerantie en worden daarom niet nader toegelicht. OZB De lagere opbrengst OZB betreft € 84.790 over belastingjaar 2025 als gevolg van een lagere areaaluitbreiding bij niet-woningen dan geraamd en € 43.250 over voorgaande jaren door bijstelling van eerder ingeschatte nog te ontvangen baten. 78
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Forensenbelasting Over 2025 is sprake van een voorlopige meeropbrengst van € 128.570. In de opbrengst is € 492.000 opgenomen als nog te ontvangen bedrag, gebaseerd op realisatie 2024, aangezien definitieve gegevens over 2025 nog niet beschikbaar zijn. Eventuele afwijkingen worden bij realisatie verwerkt. Over voorgaande belastingjaren is sprake van een meeropbrengst van € 135.680. Dit betreft een bijstelling van eerder ingeschatte nog te ontvangen baten. De opbrengst forensenbelasting is afhankelijk van het aantal dagen verhuur van recreatiewoningen en daarmee vooraf beperkt voorspelbaar. Toeristenbelasting Over 2025 is sprake van een minderopbrengst van € 390.650. Deze ontwikkeling is in lijn met berichtgeving van het Kenniscentrum Kusttoerisme, waaruit blijkt dat het aantal overnachtingen in 2025 is teruggelopen. Parkeergelden/parkeervergunningen Voor een toelichting op de meeropbrengst van € 172.720 verwijzen wij u naar subprogramma 3.1.
1.5 KOSTENONDERBOUWING HEFFINGEN Op grond van het bepaalde in het Besluit begroting en verantwoording (Bbv) is het verplicht in de paragraaf lokale heffingen een overzicht op hoofdlijnen op te nemen van de diverse heffingen. Bij onze gemeente gaat het om: • Scheepvaartrechten • Rioolheffingen • Afvalstoffenheffing en reinigingsrechten • Lijkbezorgingsrechten • Leges Hierna maken wij per heffing het percentage kostendekkendheid inzichtelijk en geven we een korte tekstuele toelichting. Scheepvaartrechten Met 87% ligt het percentage fiscale kostendekking substantieel hoger dan de geraamde 43%. Dit wordt veroorzaakt door een gewijzigde systematiek van toerekening van de publiekrechtelijke baten en de lasten die ter zake kunnen worden toegerekend. Kostenonderbouwing scheepvaartrechten 2025
Bedragen in €
Baten heffingen
819.320
Lasten taakvelden 2.3 Recreatieve havens
479.259
2.4 Economische havens en waterwegen
387.573
5.7 Openbaar groen-(openlucht) recreatie
0
Netto lasten taakvelden
866.833
Toe te rekenen kosten: Overhead
78.776
Totale lasten
945.609
Dekkingspercentage
87%
79
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Rioolheffingen Op grond van het vGRP worden de lasten en baten voor riolering budgettair neutraal verwerkt. Kostenonderbouwing rioolheffingen 2025
Bedragen in €
Baten heffingen
7.567.522
Lasten taakvelden: 2.1 Verkeer en vervoer
306.418
6.3 Inkomensregelingen
30.688
7.2 Riolering
6.075.146
Netto lasten taakvelden
6.412.252
Toe te rekenen kosten: Overhead
256.696
BTW
542.708
Dotatie voorziening
300.827
Totale lasten
7.512.482
Dekkingspercentage
101%
Afvalstoffenheffing / reinigingsrechten De lasten en baten voor gemeentereiniging verwerken we budgettair neutraal via de voorziening vuilverwerking. Kostenonderbouwing afvalstoffenheffing 2025
Bedragen in €
Baten heffingen
5.158.734
Lasten taakvelden: 6.3 Inkomensregelingen
65.568
7.3 Afval
3.913.169
Netto lasten taakvelden
3.978.737
Toe te rekenen kosten: Overhead
493.433
BTW
619.239
Dotatie voorziening
55.014
Totale lasten
5.146.423
Dekkingspercentage
100%
Kostenonderbouwing reinigingsrechten 2025
Bedragen in €
Baten heffingen
196.590
Lasten taakvelden: 7.3 Afval
187.513
Netto lasten taakvelden
187.513
Toe te rekenen kosten: Overhead
16.165
BTW
0
Dotatie voorziening
-7.088
Totale lasten
196.590
Dekkingspercentage
100%
80
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Lijkbezorgingsrechten Met 91% ligt het percentage kostendekking aanzienlijk hoger dan de geraamde 68%. Dat wordt met name veroorzaakt door hogere baten, voor een toelichting hierop verwijzen wij naar subprogramma 2.2. Kostenonderbouwing lijkbezorgingsrechten 2025
Bedragen in €
Baten heffingen
752.675
Lasten taakvelden: 7.5 Begraafplaatsen en crematoria
676.091
Netto lasten taakvelden
676.091
Toe te rekenen kosten: Overhead
151.828
Totale lasten
827.919
Dekkingspercentage
91%
Leges Met 101% ligt het percentage kostendekking iets hoger dan de geraamde 95%. Kostenonderbouwing leges 2025
Bedragen in €
Baten
3.519.056
Lasten taakvelden: Uren
1.846.181
Overige kosten
807.764
Netto kosten taakvelden
2.653.946
Toe te rekenen kosten: Overhead
830.782
Dotatie voorziening
0
Totale lasten
3.484.727
Dekkingspercentage
101%
81
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Kostendekkendheid leges 2025 Hoofdstuk
Naam hoofdstuk
Lasten in €
Totaal Hoofdstuk 1
Baten in Percentage €
3.484.727 3.519.056 Algemene dienstverlening
101%
949.267
900.226
95%
Paragraaf 1.1 Burgerlijke stand
89.033
130.098
146%
Paragraaf 1.2 Reisdocumenten en Nederlandse identiteitskaart
498.944
516.219
103%
Paragraaf 1.3 Rijbewijzen
144.848
144.435
100%
Paragraaf 1.4 Verstrekkingen in het kader van de basisregistratie persoonsgegevens
22.072
16.594
75%
Paragraaf 1.5 Bestuursstukken
0
-
Paragraaf 1.7 Overige publiekszaken
26.011
9.835
38%
Paragraaf 1.9 Bijzondere wetten
156.625
78.350
50%
Paragraaf 1.10
Diversen
11.735
4.695
40%
Hoofdstuk 2
Dienstverlening en besluiten in het kader van de Omgevingswet
2.258.158 2.534.654
112%
Hoofdstuk 3
Dienstverlening vallend onder de dienstenrichtlijn en niet vallend onder hoofdstuk 2
Paragraaf 3.1 Horeca
277.302
84.176
30%
64.463
20.498
32%
212.839
63.678
30%
Paragraaf 3.2 Seksbedrijven Paragraaf 3.4 Organiseren evenement of markt Paragraaf 3.5 Standplaatsen Paragraaf 3.6 Huisvestingswet 2014 Paragraaf 3.8 Niet benoemd besluit op aanvraag
1.6 LOKALE LASTENDRUK De lokale lastendruk voor een meerpersoonshuishouden met een gemiddelde WOZ-waarde bedraagt in 2025: 2024 OZB
€ 435
Rioolheffing
€ 262
Afvalstoffenheffing
€ 331
Totaal woonlasten
€ 1.028
Bron: stichting Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO)
82
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
1.7 KWIJTSCHELDINGSBELEID Gemeenten kunnen op grond van de Invorderingswet 1990 kwijtschelding verlenen voor gemeentelijke heffingen en bepalen zelf voor welke heffingen dit geldt. Kwijtschelding geldt voor afvalstoffenheffing (uitgezonderd extra emmers) en rioolheffing gebruikersdeel (uitgezonderd extra waterverbruik), met een maximumaantal ledigingen afhankelijk van de huishoudgrootte. Alleen natuurlijke personen komen in aanmerking; de norm bedraagt 100%. Uitvoering 2025 Voor het belastingjaar 2025 waren de uitgaven aan kwijtschelding van afvalstoffenheffing begroot op €138.116. De werkelijk verleende kwijtschelding bedraagt € 65.568 (2025) en € 23.186 (oude jaren). Voor de rioolheffing waren de uitgaven begroot op € 40.690. De werkelijk verleende kwijtschelding bedraagt € 30.688.
83
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing 2.1 BEGRIPPEN, PROVINCIAAL TOEZICHT EN REGELGEVING De paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing bestaat uit: • • • •
Het gemeentelijke beleid over de weerstandscapaciteit en de risico’s; Een overzicht van reserves en voorzieningen om risico’s af te wenden; Een inventarisatie van de weerstandscapaciteit; Een inventarisatie van de risico’s.
In deze paragraaf gaan we in op de ontwikkelingen van deze vier punten.
2.2 ONS BELEID We baseren deze paragraaf op de Kadernota Risicomanagement & Rechtmatigheidsverantwoording 2019-2023 en uitgangspunten uit de begroting.
2.3 VOORZIENING OM RISICO'S AF TE WENDEN We voorzien risico’s in het niet ontvangen van betalingen voor geleverde diensten, belastingen en andere baten of terugbetalingen van uitkeringen voor bijvoorbeeld levensonderhoud. Hiervoor zijn twee financiële voorzieningen gevormd. Op basis van vaste rekenmethodieken wordt de omvang bepaald en gevoed uit de exploitatie. Verder is er een voorziening gevormd ter dekking van kwantificeerbare financiële risico’s binnen de bouwgrondexploitatie.
2.4 ONZE RISICO'S Een risico is een mogelijke gebeurtenis met een gevolg voor de organisatie. Met behulp van een risicomanagementinformatiesysteem prioriteert, analyseert en beoordeelt de gemeentelijke organisatie risico's op systematische wijze. Op basis van de inventarisatie is een risicoprofiel opgesteld. Het onderstaande overzicht toont de negen grootste financiële risico's en de som van de overige risico’s. Onderaan de tabel is het totaalbedrag voor deze overige risico’s opgenomen. Al ons bekende relevante risico's zijn opgetekend. Wij onderzochten wat de beheersmaatregelen zijn en wat vervolgens de restrisico's zijn (impact). De restrisico's zijn qua hoogte gecategoriseerd in vijf rubrieken: 5 > € 500.000 4 € 250.000 - ≤ € 500.000 3 € 100.000 -≤ € 250.000 2 € 25.000 -≤ € 100.000 1 < € 25.000 We hebben ons ook de vraag gesteld: hoe vaak kan zich het risico voordoen in een bepaalde periode (kans)?
84
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Verwachte frequentie dat het risico zich voordoet
Kans
Risico doet zich minder dan 1 maal per 10 jaar voor
1
Risico doet zich 1 maal per 5-10 jaar voor
2
Risico doet zich 1 maal per 2-5 jaar voor
3
Risico doet zich 1 maal per 1-2 jaar voor
4
Risico doet zich 1 maal per jaar voor
5
Met deze twee parameters is de kans maal impact te berekenen en dus ook de hoogte van de totale risico's dat afgedekt moet worden met eigen vermogen. Om meer inzicht te krijgen in de spreiding van de risico’s naar kans, optreden en gevolg, gebruiken we de risicokaart (zie hieronder). De nummers geven de aantallen risico’s weer die zich in het desbetreffende vak van de risicokaart bevinden. Dit maakt inzichtelijk hoe de risico’s zijn verdeeld over het groene, oranje en rode gebied. Risicomatrix Risico Impact
5 - > € 500.000
1
1
4 - € 250.000 - ≤ € 500.000
1
3 - € 100.000 - ≤ € 250.000
2
2 - € 25.000 - ≤ € 100.000
4
1 - < € 25.000
3
1 1
1 2
1 - Onwaarschijnlijk
2 - Mogelijk
3 - Aannemelijk
4 - Waarschijnlijk
5 - Zeker
Risico Waarschijnlijkheid
Een risicoscore in het groene gebied vormt geen direct gevaar voor de continuïteit van de organisatie. Risico’s die in het oranje gebied zitten vragen om aandacht. Ze vormen individueel nog geen reëel gevaar voor de continuïteit van de organisatie, maar naarmate de tijd vordert, kan het risico wel een bedreiging gaan vormen. Risico's in het rode gebied hebben door de financiële omvang een grote impact. Door beheersmaatregelen te treffen houden we zoveel als mogelijk grip op de risico's.
85
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Risico
Waarschijnlijkheid Financieel
Financieel gevolg
gevolg in € weging in € 1 Schadeclaims
nvt
1.114.000
2 Als gevolg van incidenten zoals branden,ernstige ongelukken en infectieziekten is de kans 50% - Aannemelijk dat de economische impact groot is doordat toeristen het eiland mijden en/of onze bedrijvigheid staakt. Als gevolg hiervan bestaat het risico dat de inkomsten van toeristenbelasting en parkeerheffingen dalen en de lasten van sociale uitkeringen in verband langdurige werkloosheid verhogen.
nvt
2.275.000
1.137.000
3 Als gevolg van het niet betalen van rente en aflossing door woningeigenaren bestaat de kans dat de geldverstrekker ons aanspreekt uit hoofde van de garantstelling, waardoor wij gehouden zijn voor de betaling.
10% Onwaarschijnlijk
7.862.000
786.000
4 Als gevolg van een ernstig cyber- of continuïteitsincident bij een essentiële ICTdienstverlener of ketenpartner, bestaat de kans tot uitval van gemeentelijke dienstverlening, waardoor schade ontstaat voor de organisatie en betrokkenen.
70% - Waarschijnlijk
850.000
595.000
5 Als gevolg van het instorten/doorzakken van rioolbuizen bestaat de kans dat het riool niet kan doorstromen én schade ontstaat aan de bovengrond (terrein, gebouwen e.d.), waardoor er herstelwerkzaamheden moeten gebeuren aan het riool en verplichting tot schadeherstel.
30% - Mogelijk
1.000.000
300.000
6 Als gevolg van onvoldoende goede technische en organisatorische maatregelen, bestaat de kans dat een inbreuk op de bescherming van persoonsgegevens (datalek) (risico) ontstaat, waardoor schade onstaat voor de organisatie en betrokkenen.
70% - Waarschijnlijk
400.000
280.000
7 Als gevolg van een ernstige technische storing of falen van fysieke voorzieningen (stroom, 50% - Aannemelijk koeling, hardware, netwerk) in de on-premise ICT-omgeving, bestaat de kans dat onze primaire processen staken, waar de organisatie waardoor schade ontstaat voor de organisatie en betrokkenen.
375.000
187.000
8 Als gevolg van een geavanceerde cyberincident (zoals randsomeware) binnen de gemeentelijke ICT-omgeveving bestaat de kans dat onze primaire processen langdurig uitvallen, waardoor wij die processen niet meer kunnen uitvoeren.
10% Onwaarschijnlijk
1.500.000
150.000
9 Als gevolg van het niet meer hebben van het vertrouwen van de raad bestaat de kans dat een burgemeester, één of meerdere wethouders of het gehele college moet aftreden, waardoor er wachtgeldverplichtingen ontstaan.
10% Onwaarschijnlijk
1.235.000
123.000
9 Als gevolg conjunctuurwisselingen bestaat de kans dat opdrachten wegvallen bij het sociaal werkbedrijf De Zuidhoek waardoor er een omzetverlies volgt met doorlopende kosten. Het gevolg is een negatief bedrijfsresultaat.
10% Onwaarschijnlijk
1.000.000
100.000
10 Rest
2.110.000
Totaal
311.000 5.083.000
Toelichting Ten opzichte van de meest recente risico-inventarisatie (programmabegroting 2026) is de totale impact van de financiële risico's gestegen met € 0,7 miljoen. Als alle risico's zich gelijktijdig in hun volle omvang zouden voordoen zou een nadeel optreden van € 5,1 miljoen. Het reserveren van een dergelijk groot bedrag als buffer voor alle risico's is echter ongewenst, omdat het niet waarschijnlijk is dat alle risico's zich in 2025 gelijktijdig en in hun maximale omvang voordoen. Daarom is op basis van de ingevoerde risico's een extra weging gedaan op 90%. Het resultaat is dat met een benodigde weerstandscapaciteit van € 4,6 miljoen het voor 90% zeker is dat alle risico's die in 2025-2028 zouden kunnen optreden kunnen worden afgedekt. De benodigde weerstandscapaciteit wordt bepaald door alle risico's waarvoor geen of onvoldoende beheersmaatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie.
86
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
2.5 BESCHIKBARE WEERSTANDSCAPACITEIT De beschikbare weerstandscapaciteit is de verzamelterm van alle middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om financiële tegenvallers te dekken. Het gaat om buffers in het eigen vermogen respectievelijk in de exploitatie. Buffers die we vrij kunnen maken, dan wel beschikbaar laten komen om niet-begrote kosten, die substantieel zijn, te dekken, zonder dat dit gevolgen heeft voor het beleid en de uitvoering van taken. De weerstandscapaciteit is eind 2025 als volgt: Weerstandscapaciteit
Bedragen in €
Resterende belastingcapaciteit: ·
Onroerende-zaakbelastingen
·
(Water)toeristenbelasting
·
Forensenbelasting
·
Lijkbezorgingsrechten
·
Parkeerbelasting
·
Scheepvaartrechten
·
Leges
3.758.000 0 0 75.000 0 126.000 0
Totale resterende belastingcapaciteit
3.959.000
Vrij aanwendbare reserves: ·
Algemene reserve
34.460.000
·
Uitvoering strategische visie
22.742.000
·
Algemene reserve De Zuidhoek
·
Egalisatiereserve algemene uitkering
1.937.000
·
Algemene reserve Ontwikkelingsbedrijf
2.489.000
·
Kabels en leidingen
1.334.000
·
GBE Aqua
12.798.000
972.000
Totaal weerstandscapaciteit vermogen
76.732.000
Totale weerstandscapaciteit
80.691.000
Toelichting weerstandscapaciteit Resterende belastingcapaciteit Belastingcapaciteit is de ruimte om de belastingen en heffingen te verhogen of in te voeren. Voor de heffingen gelden regels: de tarieven mogen maximaal kostendekkend zijn. Voor de (water-)toeristenbelasting en forensenbelasting gelden geen maximum- of normtarieven. Voor de overige heffingen verwijzen wij u naar de Paragraaf lokale heffingen, onderdeel 1.5 (Kostenonderbouwing heffingen).
2.6 WEERSTANDSVERMOGEN Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, moet de relatie worden gelegd tussen de financieel gekwantificeerde risico's en de daarbij horende benodigde weerstandscapaciteit en de beschikbare weerstandscapaciteit. De relatie tussen beide componenten wordt in onderstaande figuur weergegeven.
Ratio weerstandsvermogen =
Beschikbare weerstandscapaciteit = Benodigde weerstandscapaciteit 87
80.691.000 = 17,6 4.574.700
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Wij streven een weerstandsvermogen na dat tenminste ruim voldoende is. Dit vereist een ratio weerstandsvermogen dat gelijk is of hoger is dan 1,5.
2.7 RATIO'S EN KENGETALLEN Deze paragraaf bevat op basis van wettelijke verantwoordingsregels de eerste vijf financiële kengetallen. De zesde is geen verplicht kengetal, maar vloeit voort uit de eigen Kadernota risicomanagement. De kengetallen geven inzicht in de financiële positie van de gemeente. Kengetallen
Realisatie 2024
Begroting 2025
Realisatie 2025
1a Netto schuldquote
20,4%
37,8%
23,6%
1b Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
16,9%
34,0%
18,2%
2 Solvabiliteitsratio
37,5%
40,4%
40,9%
3 Structurele exploitatieruimte
1,8%
6,1%
3,9%
4 Grondexploitatie
1,6%
0,1%
0,3%
5 Belastingcapaciteit
106,9%
107,8%
109,3%
18,5
10,8
17,6
6 Weerstandsratio
Beoordeling van de kengetallen In de tabel hieronder is te zien welke waarden bij welke categorie (A, B of C) behoren, waarbij categorie A het meest financieel gezond is en categorie C het minst. Kengetal
Waarde kengetal Categorie A
Waarde kengetal Categorie B
Waarde kengetal Categorie C
1. Netto schuldquote
<90%
90-130%
>130%
2. Solvabiliteitsratio
>50%
20-50%
<20%
3. Structurele exploitatieruimte
Begroting èn meerjarenbegroting
Begroting of meerjarenbegroting
Begroting en meerjarenbegroting
> 0%
> 0%
< 0%
4. Grondexploitatie
<20%
20-35%
>35%
5. Belastingcapaciteit
<95%
95-105%
>105%
6. Weerstandsratio
>1,5
<1,5
<1,5
In de Kadernota Risicomanagement is als norm bepaald dat: Onze gemeente is financieel gezond als: • Kengetal structurele exploitatieruimte (meerjaren-)begroting in categorie A zit, en • Drie van de overige kengetallen zitten in categorie A, of • Twee kengetallen zitten in categorie A en twee in categorie B. Onze gemeente is matig financieel gezond als: • Drie kengetallen zitten in categorie A gecombineerd met structurele exploitatieruimte (begroting en meerjarenraming) en weerstandsvermogen beide in B of • Drie kengetallen zitten in categorie B of • Eén kengetal zit in categorie B en één in categorie C. Onze gemeente is financieel het minst gezond als: • Twee of meer kengetallen zitten in categorie C.
88
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Onze kengetallen scoren in de volgende categorieën: Kengetallen
Realisatie 2024
Begroting 2025
Realisatie 2025
Netto schuldquote
A
A
A
Solvabiliteitsratio
B
B
B
Structurele exploitatieruimte
A
A
A
Grondexploitatie
A
A
A
Belastingcapaciteit
C
C
C
Weerstandsratio
A
A
A
2.8 CONCLUSIES Financiële situatie van de gemeente De gemeente Schouwen-Duiveland kijkt goed naar haar financiële reserves en de mogelijke risico’s. Op dit moment is er genoeg geld om onverwachte kosten op te vangen. De verhouding tussen de risico’s en het reservegeld is namelijk goed. Toch is de gemeente op dit moment maar 'matig gezond'. Dat komt door een aantal cijfers over de schulden en de belastingen. Om financieel gezonder te worden, moet de gemeente de schulden verlagen en zorgen dat de belastingen minder hoog worden. Zorgen over personeel en materialen Er zijn ook andere dingen die het werk van de gemeente lastiger maken. Het is bijvoorbeeld moeilijk om aan voldoende personeel en grondstoffen te komen. Ook stijgen de prijzen van bijvoorbeeld olie door de onrust in en rond Iran. Dit alles maakt het moeilijker om onze plannen uit te voeren.
89
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen 3.1 OVERZICHT Onderstaand overzicht geeft een beeld van de wijze waarop onze kapitaalgoederen zijn ondergebracht in beheerplannen en zijn vertaald in de jaarrekening. Beheerplannen/MJOP
Door de raad vastgesteld Looptijd in
Financiële vertaling in de begroting
Achterstallig onderhoud
Wegen
2023 Tot en met 2027
Ja
Ja
Riolering
2022 Tot en met 2026
Ja
Nee
Groen
2024 Tot en met 2033
Ja
Nee
Speeltoestellen
2017 Tot en met 2026
Ja
Nee
Gebouwen
2019 Tot en met 2030
Ja
Nee
Openbare verlichting
2024 Tot en met 2033
Ja
Nee
Kunstwerken en overige elementen
2025 Tot en met 2031
Ja
Nee
Havens en waterwegen
2019 Tot en met 2028
Ja
Nee
Baggerbeheersplan
2019 Tot en met 2028
Ja
Nee
Toelichting In 2025 is het Beleids- en beheerplan Kunstwerken en overige elementen opgesteld en vastgesteld. Hierin is een integrale plan uitgewerkt met duidelijk doelstellingen voor ons areaal. Tevens is in 2025 gestart met het Gemeentelijk Rioleringsplan dat in 2026 dient te worden vastgesteld voor de periode vanaf 2027.
3.2 WEGEN Algemeen Gedurende het jaar is continu gewerkt om de kwaliteit van de wegen te herstellen. Daartoe zijn er diverse onderhoudswerkzaamheden gestart en uitgevoerd. Conform beheerplan streven we om alle gemeentelijke wegen op kwaliteitsniveau “B” te houden. Dit wordt gemonitord door het uitvoeren van inspecties. Uitvoeringsplannen Gedurende het hele jaar is de wegenkwaliteit gemonitord en is het onderhoud planmatig aangepakt. Een voorbeeld daarvan is de aanleg van de bermverbetering bij de Bremweg in Renesse. Een ander voorbeeld is aanhaken bij de herinrichting van de Burghseweg in Burgh-Haamstede. Maar ook de rioolvervanging in Bruinisse, in de Schipperslaan, Noordstraat en Schoolstraat. Naast deze projecten blijft ook de inspanning van klein onderhoud onmisbaar om wegenveiligheid te waarborgen. Binnen de bebouwde kom is er frequent sprake van lokale schadebeelden. De oorzaken liggen verspreid over wegengebruik en wortelopdruk. We zien dat de aanleg van glasvezelkabels ook een aandeel heeft gehad.
90
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Kwaliteit De kwaliteit van de gemeentelijke wegen laten we om het jaar vaststellen via een wegeninspectie. Hieruit ontstaat inzicht en allerlei data die een benadering zijn van de wegenkwaliteit. In 2026 staat weer een nieuwe inspectie gepland. Op basis hiervan zullen we bepalen hoe de wegenkwaliteit zich heeft ontwikkeld in de periode 2024 en 2026. Ontwikkeling Het op machinale wijze opnemen en plaatsen van elementenverharding vindt steeds vaker toepassing bij projecten. Bijvoorbeeld in 2025 tijdens de bouwfase van de herinrichting van de Noordstraat in BurghHaamstede. We zien dat bij machinaal bestraten de benodigde handmatige arbeid sterk reduceert en efficientievoordeel oplevert ten opzichte van traditionele bestrating. Financien Exploitatie Op het exploitatiebudget voor wegenonderhoud melden we een incidenteel voordeel van € 157.000. Zie hiervoor de toelichting bij sub-programma 2.2. Voorziening achterstallig onderhoud Het achterstallig onderhoud is in 2025 voor een groot gedeelte ingelopen. Het restant (€ 108.000) ronden we af in 2026. Risico's Er bestaat altijd risico dat door niet tijdig gesignaleerde gebreken aan de weg schades of ongevallen ontstaan. Het risico op schades en ongevallen door gebreken aan de verhardingen ondervangen we zoveel mogelijk door het uitvoeren van weginspecties, waarbij schadebeelden worden vastgelegd.
Gebreken van ernstige aard worden vervolgens direct verholpen. Ook de aanleg van kabels en leidingen, waaronder glasvezel is een zeker risico, omdat werken misschien uitgesteld worden. Om dit zoveel mogelijk te beperken voeren we klein onderhoud uit om de kwaliteit te borgen.
3.3 RIOLERING Algemeen De zorg voor de gemeentelijke riolering is vastgelegd in de wet Milieubeheer. In het verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (vGRP) is het beleid met betrekking tot onderhoud, uitbreiding en verbetering van het rioleringsstelsel vastgelegd en wordt de gewenste situatie met betrekking tot de toestand en het functioneren van het gemeentelijk rioolstelsel beschreven. De kosten voor aanleg van nieuwe riolering en aanpassingen als gevolg van uitbreidingen van woonwijken of bedrijventerreinen komen ten laste van de betreffende grondexploitaties. Daarna worden de rioleringen via een areaaluitbreiding overgedragen aan beheer. Uitvoeringsplannen De volgende activiteiten zijn in het begrotingsjaar 2025 uitgevoerd: • • • •
Verdere completering van de rioolbeheerdata; Continueren van het vervangingsplan Binnenstad Zierikzee; Uitvoeringsplan tot 2028 verder invulling gegeven; Aangevangen met het opstellen van het nieuwe vGRP 2027 - 2031.
Kwaliteit Om de kwaliteit van riolering in beeld te houden worden inspecties uitgevoerd. In 2025 werd 1/10e deel van ons areaal geïnspecteerd (kern Renesse). 91
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Ontwikkeling Samenwerking Afvalwaterketen Zeeland + (SAZ+) Eén van de belangrijkste speerpunten van de SAZ+ is vroegtijdige afstemming tussen alle Zeeuwse gemeenten, Enduris en Evides. We streven naar uitbreiding van het aantal partijen (disciplines) die hieraan deelnemen, zoeken naar verbeteringen in de (proces-)afspraken en bepalen in hoeverre we dit in gezamenlijkheid voortzetten. Financiën Voorziening groot onderhoud riolering Binnen de voorziening zijn in 2025 bijna geen uitgaven gedaan, net als in 2024. Voorziening riool vervangingsinvesteringen Bij de vervangingsinvestering is bij de tweede financiële rapportage 2025 al een groot gedeelte doorgeschoven naar 2026 als gevolg van het prioriteren van werkzaamheden 2026 voor het ingenieursbureau. Binnen de vervangingsinvesteringen zijn op het gebied van vrijverval en relining in 2025 de nodige projecten opgepakt. Wel blijft er een behoorlijke opgave staan voor de riolering binnenstad. Zie hiervoor ook de toelichting bij subprogramma 2-2. Toereikendheid Beide voorzieningen zijn meerjarig toereikend Risico’s De risico’s zijn te overzien. Er blijven echter onzekerheden met betrekking tot de oude gewelf-riolen in de binnenstad van Zierikzee, die ook nog vaak in de achtertuinen van particulieren gelegen zijn.
3.4 GROEN Algemeen Het openbaar groen is ons natuurlijk en levend kapitaal. Groen kleedt de buitenruimte aan en zorgt ervoor dat we ons buiten prettig voelen. Wetenschappelijk is aangetoond dat groen in de openbare ruimte effect heeft op het welbevinden en de gezondheid van mensen. Het participeren in groen is rustgevend. Ook is groen een belangrijk instrument in de klimaatadaptatie, bijvoorbeeld in wateropvang en –berging en het tegengaan van hittestress. Openbaar groen kan een grote rol spelen in het vergroten van de biodiversiteit, wat noodzakelijk is om een evenwichtige en veerkrachtige leefomgeving voor mens en dier te realiseren. Groenbeleidsplan & groenbeheerplan Schouwen-Duiveland In maart 2024 is het groenbeleidsplan & groenbeheerplan Schouwen-Duiveland vastgesteld door de gemeenteraad. Naast de nieuwe ambities / kansen (“vergroenen”) en uitgangspunten die worden meegenomen bij herinrichtingsprojecten / stads-en dorpsvisies en nieuwbouwprojecten hebben we in 2025 de volgende onderdelen gerealiseerd.
92
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Nieuw maaibeleid (gazon en bermen) In 2025 is het nieuwe maaibeleid ingevoerd aan de westkant van ons eiland. Dit is alles boven de Delingsdijk. Bewoners kunnen de maaikaarten online raadplegen via de website van de gemeente en zijn door middel van actieve communicatie in de Wereldregio op de hoogte gebracht wat het nieuwe maaibeleid inhoud. Ook zijn nieuwsbrieven gestuurd naar dorps-en stadraden. In 2025 zijn de voorbereidingen getroffen om in 2026 heel het nieuwe maaibeleid in te voeren. Groenrenovaties In 2025 zijn de lindebomen langs de Nieuwe-Haven vervangen in Zierikzee. Dit was nodig omdat de huidige bomen een ent-probleem hadden en een gevaar voor de omgeving zouden kunnen vormen. Tevens zijn de boomspiegels groter gemaakt en voorzien van vaste planten en is groeiplaatsverbetering voor de bomen toegepast. Dit geeft de bomen meer groeiruimte en door de nieuwe onder beplanting ontstaat er meer sfeer en kleur in dit toeristische gebied. In de Mauritslaan in Zierikzee is de boomstructuur hersteld (ambitie uit het groenbeleidsplan) en is de slechte onderbeplanting vervangen door gras. In het gras is een langdurig bollenmengsel (bloei februari t/m juni) aangeplant. Dezelfde actie is uitgevoerd in de Van Herstbekestraat in Bruinisse. De bestaande bomen (sierperen en lijsterbes) waren op en zijn vervangen door een nieuw bomenbestand met meerdere soorten.
We kiezen bewust voor een divers bomenbestand voor een gezonder, veerkrachtiger en biodiverse omgeving die meer voedsel en leefruimte biedt voor diverse insecten etc. Ook zijn de bomen beter bestand tegen ziekten en plagen. In de grasstrook voor de appartementen in de Emil Sandstromweg zijn bloembollen geplant. Dit geeft fleur en kleur in het voorjaar en is nuttig voor insecten , bijen etc. Deze bollenplantactie is ook uitgevoerd in een deel van het Slingerbos in Zierikzee en bij de rotonde Weststraat en Laan van St. Hilaire. Nulmeting technische staat Op basis van deze nulmeting zijn in 2025 groenrenovaties in de omgeving Vlasakkers en Haeskenshof voorbereidt en gecommuniceerd met de dorpsraad en buurtbewoners. In 2026 vindt de uitvoering plaats. Belangrijk uitgangspunt bij renovatie is een doelmatig en effectief onderhoud en om de biodiversiteit te vergroten. Nulmeting biodiversiteit houtige beplanting en waterpartijen In 2025 is dit onderzoek uitgevoerd en in een rapportage vastgesteld. Op basis daarvan kunnen we gericht acties uit gaan voeren op het gebied van beheer, uitbreiding en omvormingen om de biodiversiteit te vergroten. Dit moet nog worden verwerkt in een uitvoeringsprogramma. Aanleg 'Eultje Ouwerkerk In 2025 is na een intensief ontwerptraject met de dorpsraad het voormalige voetbalveld "omgetoverd" naar een groen "biodiversiteit" park.
Dit is gerealiseerd door het planten van circa 50 verschillende boomsoorten, de aanleg van een dorpsboomgaard, de aanleg van een poel en een steil wand (hierin kunnen graafbijen en andere insecten overwinteren en eitjes afzetten), stukken bosplantsoen zijn aangeplant met inheemse soorten, op diverse plekken zijn bloemenmengsel ingezaaid en een slingerend wandelpad is door het park aangelegd. Ook zijn diverse zitgelegenheden aangelegd. Kortom een aanwinst voor het mooie dorp Ouwerkerk.
93
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Exoten In 2025 hebben we wederom een aantal locaties van de Japanse Duizendknoop onder de loep genomen. Concreet houdt dat in dat we diverse technieken van bestrijding toepassen. Omdat de plant zo hardnekkig is (moeilijk uitroeibaar) zal dit jaren achter elkaar herhaald moeten worden. Deze experimenten kunnen we meenemen in het nog op te stellen plan van aanpak beheersing Japanse Duizendknoop. Wel hebben we in 2025 een conceptbeheerplan exoten opgesteld. In dit plan zijn de meest voorkomende exoten die op Schouwen-Duiveland voorkomen uitgewerkt met bijbehorende beheermaatregelen. Dit beheerplan zal integraal met het plan van aanpak Japanse Duizendknoop worden vastgesteld in 2026. Kwaliteit Met het vaststellen van het nieuwe groenbeleidsplan zijn de kwaliteitszones voor het onderhoudsniveau hetzelfde gebleven. Dit houdt in dat de ambitie voor het onderhoud in centra en accenten kwaliteitsniveau A is (volgens de CROW-kwaliteitscatalogus). In de woon- en verblijfsgebieden hanteren we de ambitie voor kwaliteitsniveau B. In 2025 is de behaalde kwaliteit opnieuw structureel getoetst door een externe partij. Over het geheel genomen blijven de resultaten stabiel en in lijn met de gestelde ambities voor de verschillende kwaliteitsniveaus.
Wel was er in 2025 sprake van een duidelijke uitdaging in het beheer van onkruid op verhardingen en gevelranden, mede door de beperkte inzet van beschikbare beheertechnieken en de invloed van wisselende weersomstandigheden.
Uitvoeringsplannen Bij het opstellen van herinrichtingsplannen of dorpsvisies wordt gekeken naar de kansen en ambities uit het groenbeleidsplan. Ook wordt gekeken of we kunnen 'vergroenen'. In 2025 zijn drie straten (Schipperslaan, Schoolstraat en Noordstraat) in Bruinisse heringericht. Hierbij is met name de Noordstraat voorzien van bomen met beplanting. Waardoor een nieuwe groenstructuur is ontstaan, die voorheen ontbrak in de uitsluitend civiel technische inrichting. Dit sluit mooi aan op het nieuwe groenbeleidsplan waarin ingezet wordt op een sterke vergroening van de openbare ruimte dit vanuit het oogpunt van visuele aantrekkelijkheid, gezondheid, veiligheid en klimaatbestendigheid. In de Schipperslaan en Schoolstraat, zijn ondanks de beperkte ruimte, toch ook een kleine vergroeiingslag gerealiseerd. Speelruimtes In 2025 is de nieuwe speelkooi bij het transferium in Renesse aangelegd. Deze multifunctionele kooi is een aanwinst voor het lokale bewoners maar ook voor de toeristen. Ook zijn twee bestaande speellocaties opgewaardeerd met nieuwe speeltoestellen: te weten de centrale speelplaats Grevelingenstraat te Sirjansland en de speeltuin langs de Hofweg in Oosterland. Naast deze renovaties hebben we speeltoestellen geïnspecteerd en gerepareerd. Hiermee voldoen we als gemeente aan onze zorgplicht.
Beheer oppervlaktewater bebouwd gebied Sloten en singels zijn belangrijk voor de aan-en afvoer van water. Dit moet ongehinderd kunnen plaatsvinden. Jaarlijks worden de waterkanten gemaaid en eens in de 8 jaar wordt de bagger (sliblaag) verwijderd. De gemeente is opgedeeld in 8 baggerblokken. In 2025 is het baggerblok Burgh-Haamstede ontdaan van de sliblaag. De watergang langs de Grevelingenlaan in Zierikzee is ook nog meegenomen. Daar konden ze in 2024 niet bij in verband met de beplanting. Doel is ook om steeds meer (natuurvriendelijke) oevers ook ecologische te gaan beheren. Dit kan worden bereikt door bijvoorbeeld een deel van de rietkraag te laten staan. Dit biedt weer schuil-en verblijfsmogelijkheden voor flora en fauna. Het Waterschap Scheldestromen is hierbij een belangrijke gesprekspartner. Deze partner zal uiteindelijk haar fiat moeten geven omdat zij verantwoordelijk is voor de kwaliteit en kwantiteit van het watersysteem.