1703404 Bijlage 1. Definitieve Jaarstukken 2025 (aangepast)
Tekst van het document
94
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Dorpsboomgaarden In 2025 zijn de laatste 3 dorpsboomgaarden aangelegd, in maart in Noordgouwe en Sirjansland en in november in Kerkwerve. In totaal zijn in 8 kernen dorpsboomgaarden gerealiseerd. De verdere ontwikkeling van groene ontmoetingsplaatsen vinden buiten dit concept plaats. Zo zijn hoogstamfruitbomen aangeplant bij de herinrichting van 't Eultje in Ouwerkerk, dat in juli 2025 geopend is. Akkerranden 2025 was weer een succesvol jaar met 22 deelnemende agrariërs en ruim 20 ha. akkerranden. De kapstok voor dit project, de biodiversiteitsvisie, is in 2025 nog niet afgerond, wat betekent dat de opzet van dit project niet gewijzigd is. Ontwikkelingen Bewegen en ontmoeten Afgelopen jaar is verder gegaan met de uitwerking van het beweegpark wat tussen woonlocatie Borrendamme en het Pieter Zeeman Lyceum komt. De gemeenteraad heeft hier in 2025 geld voor beschikbaar gesteld. In 2026 volgt de uitwerking met de stakeholders en de aanleg. In 2025 is het calisthenicspark aangelegd in het Westplantsoen Bruinisse. Dit is een laagdrempelige sportvoorziening die sociale cohesie en een gezonde levensstijl stimuleert. Ook is in 2025 begonnen met de start van de uitbreiding van het beweegpark in Ellemeet. Sportvelden In 2025 heeft de gemeenteraad een krediet beschikbaar gesteld voor de aanschaf van robotmaaiers.
Met deze maaiers kunnen we een constant maaibeeld realiseren, wat een dichtere grasmat oplevert met minder onkruid. In 2025 is de aanbesteding voorbereidt, de werkelijk aanschaf zal in 2026 geschieden. Financiën Exploitatiebudgetten groen Binnen het budget groenbeleidsplan melden we geen afwijkingen. Wel is er een incidenteel nadeel ontstaan van € 141.000 binnen de onderhoudsbudgetten van het UOR. Zie hiervoor de toelichting in subprogramma 2-2. Voorziening speelruimtes Financieel zijn er binnen de voorziening speelruimtes geen bijzonderheden te melden. Toereikendheid In 2026 gaan we het nieuwe speelruimtebeleidsplan opstellen. Hierbij wordt ook een financiële doorrekening gemaakt. Risico’s Risico’s in de openbare ruimte bestaan hoofdzakelijk uit aansprakelijkheid bij schade door gebreken aan elementen of objecten. Van belang is dat de gemeente voldoet aan haar wettelijke zorgplicht. Om hieraan te voldoen, keuren we de speeltoestellen en inspecteren we de bomen (BVC). Door het uitvoeren van inspecties en keuringen en het nemen van adequate maatregelen blijven de risico’s beperkt.
95
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
3.5 GEBOUWEN Algemeen Wij bezitten een relatief groot aantal gebouwen. Deze gebouwen moeten op een adequate manier worden beheerd, geëxploiteerd en onderhouden. Het complete beheer is gecentraliseerd, onder andere via Wish. Het cluster Centrale Beheersorganisatie Gebouwen (CBG) is hiervoor verantwoordelijk. Voor het onderhoud wordt gewerkt met een meerjarenonderhoudsplan (mjop) per gebouw. In de begroting zijn alle kosten en baten die behoren tot de centrale beheersorganisatie bij elkaar gezet, zodat hiervoor de (budget)verantwoordelijkheid is gewaarborgd. Kwaliteit De raad heeft het kwaliteitsniveau van het uit te voeren onderhoud vastgesteld. Uitgangspunt hierbij is vervanging van het bestaande, sober en doelmatig. Dit houdt in dat we per gebouw bekijken welke onderhoudsactiviteiten uitgevoerd moeten worden om het huidige gebruik ongehinderd voortgang te laten vinden en geen achterstallig onderhoud te laten ontstaan. Uiteraard doen we dat binnen deze kaders zo duurzaam mogelijk en kijken we bij geplande vervangingen naar de meest duurzame en energiezuinige oplossing die binnen de beschikbare financiële middelen mogelijk is.
Ook proberen we, door in de uitvoering verschillende zaken gecombineerd uit te laten voeren door onderdelen door te schuiven of juist naar voren te halen, in de planning zoveel mogelijk voordeel te halen, zodat op het gebied van verduurzaming binnen de voorziening gebouwenonderhoud al zo veel mogelijk gerealiseerd kan worden. Met de nu onderhanden zijnde actualisering van de voorziening onderhoud brengen we de consequenties in beeld voor de actualisatie van de meerjarige onderhoudsplanning 2027-2033, inclusief verduurzamen. Hierdoor kan vanaf 2027 verduurzaming mee lopen in het regulier onderhoud en niet meer apart via de routekaart verduurzaming gemeentelijk vastgoed en de begroting. Uitvoeringsplannen De uitvoeringsplannen voor 2025 zijn grotendeels conform onderhoudsplan en beleid uitgevoerd. De afwijkingen worden verder toegelicht bij het onderdeel financiën. Ontwikkelingen In 2019 is ingestemd met de actualisering van de meerjarige onderhoudsplanning 2019-2028 en zijn de financiële consequenties daarvan betrokken bij de integrale begrotingsvoorbereiding 2020. Deze actualisering dient om de vijf jaar plaats te vinden en in 2024 hebben we hier zoals al eerder gemeld in samenwerking met bouwbedrijf Boogert en Wish een aanvang mee gemaakt.
Zoals in de onderhoudsparagraaf kapitaalgoederen aangekondigd werken we in de loop van 2026 gezamenlijk verder aan de actualisering van de voorziening onderhoud en brengen we de consequenties in beeld voor de actualisatie van de meerjarige onderhoudsplanning 2027-2033, inclusief verduurzamen. Momenteel bevinden we ons daarvan in de afrondende fase waarna we kunnen starten met het opstellen van een raadvoorstel actualisering van de meerjarige duurzame onderhoudsplanning 2027-2033 welke we u in de loop van 2026 zullen aanbieden. Gezien de prijsstijgingen van de laatste jaren en het implementeren van het verduurzamen in het regulier gemeentelijk vastgoedonderhoud zullen de huidige opgenomen toevoegingen aan de voorziening gemeenlijk gebouwenonderhoud naar verwachting daarvoor niet meer toereikend zijn. Financien Voorziening onderhoud gemeentelijke gebouwen algemeen Op twee gebouwengroepen, stadhuismuseum en gemeentelijke woningexploitatie, melden we een nadeel dat gecompenseerd wordt door andere gebouwengroepen. Per saldo betekent dit een nadeel binnen de jaarschijf 2025 van € 47.000.
96
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Voorziening onderhoud gebouwen Reiniging Binnen deze voorziening zijn geen afwijkingen te melden. Exploitatiebudgetten Bij de exploitatiebudgetten gebouwenonderhoud melden we in totaal een overschrijding van € 83.000. Risico`s Binnen het gebouwenonderhoud bepaalt de beleidsmatige afdeling in principe wat er wordt uitgevoerd aan onderhoud aan een gebouw binnen zijn/haar beleidsveld. Het is bij een aantal gebouwen zo, dat bepaald is om alleen het hoogstnoodzakelijke aan onderhoud uit te voeren, omdat nog niet duidelijk is wat er met het gebouw gaat gebeuren (bijvoorbeeld afstoting). Verpaupering en vandalisme kunnen hiervan een gevolg zijn/worden.
3.6 OPENBARE VERLICHTING Algemeen Het huidige beheer- en beleidsplan openbare verlichting kent een looptijd van 2024 tot en met 2033. Het plan biedt duidelijkheid en kader voor beheer en onderhoud van deze onderhoudscategorie in de kapitaalgoederen. Kwaliteit De huidige openbare verlichtingsinstallaties houden we afhankelijk van de locatie bij op kwaliteitsniveau A of B. Kaderstellend daarbij is het beheer en beleidsplan aangevuld met de meest recente versie van Nederlandse Praktijk Richtlijn 13201 (NPR13201). He beheer- en beleidsplan splitst het doel van de openbare verlichting uit naar drie aspecten: sociale veiligheid, verkeersveiligheid en leefbaarheid. Uitvoeringsplannen “Verledden” is nog steeds actueel. Wel zien we in 2025 dat bij enkele vervangingen melding werd gemaakt over te hoge lichtintensiteit en of daar naar gekeken kon worden. De beheerder heeft vervolgens beoordeeld of lichtintensiteit plaatselijk kon worden verlaagd zonder risico. In alle gevallen bleek dat mogelijk en later ook te voldoen aan de wens in de situatie. Voorbeelden hiervan zijn het parkeerterrein De Oude Mool (Renesse) en Dijkstraat (Scharendijke). Ontwikkelingen Er is een start gemaakt met het inzetten van “aanrijverlichting”. Dit is een type verlichting dat zichzelf automatisch in- en uitschakelt bij langskomend verkeer. Dit heeft een voordeel voor het verbruik van elektrische energie.
Met reeds ingezette aanrijverlichting dienen we nog meer ervaring op te doen. Locaties waar het is toegepast zijn Julianastraat (Zierikzee) en op een wegdeel tussen Poortkade en Havenweg (Zierikzee). Het verlichten van de monumentale paden geven we in aankomende periode verder vorm aan. Tevens onderzoeken we op welke wijze de sportaccommodaties kunnen overstappen tot energiezuinige en toekomstig bestendige verlichtingsoplossingen. Financiën Conform het beleidsplan Openbare Verlichting verantwoorden we de lasten op exploitatiebudget in 2025 zijn hier geen afwijkingen op te melden. Risico’s Op plaatsen waar geen openbare verlichting staat zijn altijd zekere risico’s ten aanzien van verkeersveiligheid en sociale veiligheid. In het beleid is hier voldoende aandacht voor. 97
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
3.7 KUNSTWERKEN EN OVERIGE ELEMENTEN Algemeen De grotere objecten in de openbare ruimte, zoals bruggen en steigers in binnenwateren, muren, trappen en hekwerken, worden structureel geïnspecteerd en onderhouden. Daar waar geen kwaliteitsniveau is vastgelegd betreft het feitelijk het schoon, heel en veilig houden van de objecten. Alle (elektrische en hydraulische) installaties moeten voldoen aan de geldende NEN-normen. In 2025 is een nieuwe beheeren beleidsplan ontwikkeld en door de Raad vastgesteld. Het plan kent een looptijd van vijf jaren 2026-2031. Kwaliteit Het beheer- en beleidsplan onderscheidt twee ambitieniveaus: ‘centra en accenten’ op kwaliteitsniveau Goed en ‘woon- en verblijfsgebieden’ op kwaliteitsniveau Redelijk. Met een correcte toepassing van het plan wordt planmatig en doelgericht gewerkt aan deze ambities. Het plan biedt hiervoor een duidelijke structuur en bevat uitgebreide toelichting op relevante randvoorwaarden. Zo wordt ingegaan op de geldende wet- en regelgeving en beleidsuitgangspunten. Ook wordt inzicht gegeven in de financiële onderbouwing, waaronder de wijze waarop het plan is begroot en hoe de benodigde middelen zijn geraamd. Daarmee vormt het beheer- en beleidsplan een integraal sturingselement voor zowel uitvoering als verantwoording. Uitvoeringsplannen In 2025 zijn de reeds gestarte werkzaamheden voortgezet.
Dit valt uiteen in de voorbereidende stappen van groot onderhoud aan bruggen, muren en duikers: Bruggen: Het onderhoud aan zowel de Zuidhavenpoortbrug en Noordhavenpoortbrug wordt verder voorbereid. De status bij de Noordhavenpoortbrug is gevorderd tot het bepalen van een geschikte periode voor de uitvoeringsfase. Bij de Zuidhavenpoortbrug wordt in 2026 een plan van aanpak wordt opgeleverd en aansluitend gecontinueerd wordt met het inplannen van de uitvoeringsfase. Klein onderhoud is gedurende het jaar uitgevoerd in afstemming met huisaannemer Haasnoot Bruggen. Aan de Zuidhavenpoortbrug, maar bijvoorbeeld ook in de Perenmeet te Burgh-Haamstede waar een brug werd voorzien van een nieuwe slijtlaag. Duikers/kademuren: Een aantal objecten is technisch geschouwd. In Brouwershaven betreft dat het metselwerk van spuisluis Schouwsedijk en het metselwerk van de sluis in de haven. In Zierikzee zijn de kademuren bij de Zuidwellebrug geschouwd. De uitkomsten zullen worden besproken met de inspecterende partij om per object meer inzicht te krijgen en door te kunnen gaan met bepaling van geschikte maatregelen Muren: In het vierde kwartaal is opdracht gegeven voor groot onderhoud aan twee inrichtingselementen. Het gaat om een keerwand bij het strand van Westenschouwen en een vijverbeschoeiing in Nieuwerkerk. De objecten zijn er zeer slecht aan toe en behoeven beide renovatie.
De uitvoering van de werkzaamheden is opgedragen en de verwachting is dat dit spoedig zal kunnen starten. Ontwikkelingen In 2025 is de constructieve veiligheid van de Zuidhavenpoortbrug onderzocht met als doel inzicht te verkrijgen in de huidige technische staat conform de geldende veiligheidsnormen. Uit de resultaten blijkt dat de constructieve veiligheid op orde is. De brug voldoet aan de gestelde eisen en kan veilig worden gebruikt. In aankomende periode zijn er wel maatregelen aan de Zuidhavenpoortbrug benodigd om de kwaliteit naar de toekomst te borgen. Vanaf 2026 zullen inspecties voor de constructieve veiligheid worden doorgezet voor andere kunstwerken. 98
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Financiën Binnen de budgetten in 2025 zijn geen afwijkingen te melden. Risico’s De kwaliteit van de meeste kunstwerken is in beeld. Om risico’s te beheersen voeren we periodiek inventarisaties en inspecties uit en volgen we advies. Het blijft van belang, zeker bij oude kunstwerken, de juiste onderzoeken tijdig en juist uit te voeren. 2026 wordt een jaar waarin de werkzaamheden die we uitvoeren meer inzicht zullen gaan geven in de kwaliteit van het areaal. Het risico bestaat eruit dat sommige objecten zwaarder eraan toe zijn dan vooraf kon worden gedacht.
3.8 HAVENS EN WATERWEGEN Algemeen In het meerjarenperspectief is het onderhoud opgenomen om de havens op een adequaat niveau te houden aan de hand van een meerjarenonderhoudsplanning (MJOP) voor de periode 2020 tot en met 2040. Daarbij spelen we ook in op prioriteiten, die vooral in een onderhoudsgevoelig gebied als havens voorkomen. Het dagelijks beheer van de havens berust bij de gemeentelijke havenmeesters, het reguliere onderhoud wordt uitgevoerd door een gespecialiseerde aannemer. Uitvoeringsplannen Het regulier onderhoud voerden we met onze partner Aquavia uit op basis van het beginsel en de resultaatafspraak schoon, heel en veilig. In 2025 hebben we verschillende werkzaamheden uitgevoerd zoals: • • • • •
Vervangen van de E kast op de loswal in de Vluchthaven; Het aanbrengen van ledverlichting op acht havenlichten van de lijnverlichting haveningang Brouwershaven; Het geheel conserven van de golfbreker (inclusief palen) in de Vluchthaven te Bruinisse; Het amoveren van twee loopbruggen inclusief palen in het oostelijk gedeelte van de Vluchthaven te Bruinisse; Aanbrengen van antislip (zeven stuks) overgangsplaten op divers plaatsen op steigers in Zierikzee.
De restauratie van de kademuren van de Oude Haven in Zierikzee is nog niet gestart wegens een procedure bij de Raad van State en vervolgens een nieuwe aanbestedingsprocedure met de aannemer. Baggeren In 2025 hebben er geen baggerwerkzaamheden plaatsgevonden. Ontwikkelingen Het rapport Kostendekkendheid havens, op basis van de uitgangspunten vanuit de Wet Markt & Overheid, is door de gemeenteraad vastgesteld met een ingroeimodel van vijf jaar vanaf 1 januari 2025. In 2025 vond de aanbestedingsprocedure plaats voor een nieuw contract regulier onderhoud havens. Financiën Over de onderhoudsbudgetten van de havens in 2025 zijn geen bijzonderheden te vermelden. Bij de jaarrekening is sprake van een kleine onderschrijding.
99
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Glooiingen Bij het plan van aanpak Glooiingen melden we een voordeel van € 321.000. Zie hiervoor de toelichting in subprogramma 2-2. Voorziening baggerbeheerplan Binnen de voorziening baggerbeheerplan was er in 2025 een bedrag geraamd € 293.000 voor de havenmonding Brouwershaven. Uitvoering heeft niet plaatsgevonden wegens andere prioriteiten binnen de beschikbare capaciteit. Toereikendheid De voorziening is meerjarig toereikend. Havens Op basis van de MJOP is het onderhoud in de havens adequaat uitgevoerd, we maakten daarbij gebruik van de beschikbare budgetten. Risico’s Er blijft altijd een klein risico dat door niet tijdig gesignaleerde gebreken in de havens schades of ongevallen ontstaan. Het risico op schades en ongevallen door gebreken in de havens wordt zoveel mogelijk ondervangen door controle van de havenmeesters en Aquavia op eventuele calamiteiten.
3.9 CONCLUSIE Het noodzakelijke inzicht in de consequenties van beheer en onderhoud van de kapitaalgoederen is voldoende. In 2025 was het verder optimaliseren van het beheersproces wederom het speerpunt. Voor de onderdelen Kunstwerken is in 2025 een nieuw beheer- en beleidsplan opgesteld en start de nieuwe beleidsperiode in 2026. Hiervoor is in 2025 de focus gelegd om de periodiek uitvoeren van inspecties en de maatregelen geprioriteerd.
100
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026