1703404 Bijlage 1. Definitieve Jaarstukken 2025 (aangepast)
Tekst van het document
34
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Sub-Programma 2.2 Wonen naar wens BELEIDSINDICATOREN Naam indicator
Eenheid
Verwijzingen Halt
Bron
Waarde 2022
Waarde 2023
Waarde 2024
Waarde Meest recente 2025 waarde Zeeland
Aantal per 1.000 Bureau Halt jongeren
22
18
22
16
14
Winkeldiefstallen
Aantal per 1.000 CBS inwoners
1,3
1,2
1,0
1,3
1,4
Geweldsmisdrijven
Aantal per 1.000 CBS inwoners
3,7
2,6
2,7
2,8
4,5
Diefstallen uit woning
Aantal per 1.000 CBS inwoners
0,9
1,6
0,9
0,9
1,3
Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)
Aantal per 1.000 CBS inwoners
6,0
4,8
4,9
5,2
5,3
Omvang huishoudelijk restafval
Kg/inwoner
CBS
133,0
160,0
142,0
n.n.b.
148,0
Hernieuwbare elektriciteit
%
RWS
233,8
n.n.b.
n.n.b.
n.n.b.
65,8
Gemiddelde WOZ waarde
€ 1.000
CBS
303
343
383
408
319
Nieuw gebouwde woningen
Aantal per 1.000 Basisregistratie woningen adressen/ gebouwen
5,2
2,6
4,6
n.n.b.
8,0
Demografische druk
%
CBS
88,5
89,6
90,0
91,5
82,4
Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden
In €
COELO
905
898
922
981
904
Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden
In €
COELO
1.001
987
1.009
1.087
995
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 2.2.1. We wonen prettig naar wens en behoefte.
WAT DEDEN WE DAARVOOR? 2.2.1.9. We zetten in op permanente oplossingen voor de huisvesting van tijdelijke werknemers Stand van zaken in het tweede kwartaal 2025 brachten we de behoefte, de omvang en de aard van de huisvesting voor (tijdelijke) werknemers in beeld. Hiervoor is een extern onderzoek uitgevoerd. Met de resultaten van het onderzoek actualiseren we het huidige beleid en bieden we deze medio 2026 aan de Raad aan. Geld (indicator) Tijd (indicator)
35
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
2.2.1.14. We geven uitvoering aan het huisvesten van statushouders Stand van zaken We moesten vóór 1 januari 2026 in totaal 120 statushouders huisvesten. Dit is inclusief de achterstand van 66 uit 2024. In 2025 huisvestten wij 46 statushouders. Om de achterstand op de taakstelling in te halen, realiseerden wij, naast de eerder vernoemde acties, een doorstroomlocatie voor een groot gezin in Nieuwerkerk. Daarnaast waren we voortdurend opzoek naar andere potentiële locaties om te transformeren voor de huisvesting van statushouders. Geld (indicator) Tijd (indicator)
2.2.1.27. We voeren de Omgevingswet in Stand van zaken We richtten ons vooral op de eerste wijzigingen van het omgevingsplan op basis van een initiatief. Een aantal van deze wijzigingen ligt inmiddels als ontwerp ter inzage. En één plan is door de raad vastgesteld. Voor de Omgevingsvisie stelde de raad het plan van aanpak vast en selecteerden we een partner adviesbureau die samen met ons het proces doorloopt. Geld (indicator) Tijd (indicator)
2.2.1.38. We geven wonen prioriteit en zetten alles op alles om woningen, voor eigen inwoners, te realiseren Stand van zaken Wonen is een belangrijke prioriteit binnen de gemeente Schouwen-Duiveland. In oktober 2025 is de nieuwe Woonzorgvisie vastgesteld, waarin een vaste segmentering is opgenomen voor een mix aan woningtypen per woningbouwproject of kern. Deze segmentering is landelijk verplicht, maar sluit ook aan op onze eigen woningbehoefte, zoals onder andere vastgesteld in de kernprofielen. Met deze segmentering bouwen we voor zowel starters als doorstromers, bij voorkeur uit de eigen kern of gemeente. Voor de Woonzorgvisie werken wij in 2026 aan een uitvoeringsprogramma. Geld (indicator) Tijd (indicator)
2.2.1.42 We maken een Omgevingsvisie en Omgevingsplan Schouwen-Duiveland Stand van zaken De raad stelde het plan van aanpak Omgevingsvisie in mei vast. We hebben een partner adviesbureau uitgekozen die ons bij het opstellen gaat ondersteunen. Geld (indicator) Tijd (indicator)
36
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
2.2.1.43. We geven uitvoering aan de bestuursopdracht 'Gemeentelijke woningbouwprojecten' Stand van zaken • • • • •
In 2025 werd de omgevingsvergunning voor het woningbouwplan aan de Haneweg in Ouwerkerk onherroepelijk. Voor Riekusweel doorliepen we de aanbesteding en contracteerden we een projectontwikkelaar. In Nieuwerkerk werkten we samen met het provinciale versnellingsteam het plan Plantaanstraat/Elzenstraat (verpachte grond Boomgaard) uit en participeerden we met het dorp, met bijzondere aandacht voor de direct aanwonenden van het plangebied. In Zonnemaire werkten we, op basis van opgehaalde input, de plannen voor de I.M. van der Bijlstraat en de Christinastraat uit tot een definitief ontwerp. Daarnaast stelden we voor de locaties Grachtweg Zierikzee (voormalige basisscholen Beatrix/De Meie) en Regenboogstraat Zierikzee (brandweerkazerne) de eerste haalbaarheidsstudies op.
Geld (indicator) Tijd (indicator)
2.2.1.44. We realiseren de woningbouwopgave Noorderpolder in Zierikzee Stand van zaken Het project loopt voor op planning. De 39 woningen/appartementen van Fase 3A zijn in aanbouw. De start bouw van de volgende 49 woningen/appartementen binnen dit deel van de wijk (Fase 3B en 3C) is in het voorjaar van 2026 voorzien. De gedetailleerde uitwerking van Fase 4 - 4 appartementencomplexen en 4 clusters van grondgebonden woningen - wordt in de eerste 2 kwartalen van 2026 samen met het kwaliteitsteam vormgegeven. Geld (indicator) Tijd (indicator)
2.2.1.46. We zorgen voor modulaire woningen om de grote vraag naar woningen, onder andere veroorzaakt door de toestroom van Oekraïense vluchtelingen, op te vangen Stand van zaken Voor de locatie Scharendijke bereikten we medio 2025 met de direct omwonenden overeenstemming over de situering van de woningen op het perceel en rondden we de uitvoeringstekeningen bouw- en woonrijp maken af. Onder voorwaarde van onherroepelijke vergunningen gunden we de opdracht voor bouw- en woonrijp maken van het perceel aan Gebr. Moerland. Een tijdelijke bouwweg via de Recreatieverdeelweg legden we vooruitlopend op de werkzaamheden aan. De omgevingsvergunning en watervergunning werden in de loop van 2025 onherroepelijk. Vanwege aangescherpte jurisprudentie rondom stikstof gaven we opdracht een passende beoordeling op te stellen. Deze passende beoordeling werd in het vierde kwartaal van 2025 herzien, vanwege een update van het rekenprogramma voor stikstof. Start van de werkzaamheden is naar verwachting in het tweede kwartaal van 2026, als de natuurvergunning wordt verleend. De uitvoeringstekeningen voor het bouw- en woonrijp maken van de gronden van de voormalige Cornelia rondden we vrijwel geheel af. De omgevingsvergunning ging eind 2025 ter inzage en de raad verzoeken 37
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
we het voorjaar van 2026 een positief juridisch advies over de omgevingsvergunning af te geven. Een passende beoordeling of natuurvergunning bleek voor deze locatie niet meer nodig na de update van het rekenprogramma voor stikstof. We startten eind 2025 de voorbereidingen op de sloop van een deel van de voormalige Cornelia met als doel in het voorjaar 2026 tot gedeeltelijke sloop over te gaan. Geld (indicator) Tijd (indicator)
2.2.1.47. Wat doen we in het kader van de opvang asielzoekers Stand van zaken De Spreidingswet trad op 1 februari 2024 in werking. Dit betekent dat de opvang van asielzoekers een wettelijke taak is. Schouwen-Duiveland moest volgens deze wet 197 opvangplekken voor asielzoekers realiseren. Samen met de andere Zeeuwse gemeenten leverden we op 31 oktober 2024 het provinciaal verslag in bij de minister. In dit provinciaal verslag staat hoe de gemeenten in Zeeland aan de spreidingswet gaan voldoen. Volgens de Spreidingswet moesten we deze plekken per 1 juli 2025 realiseren. De gemeente Schouwen-Duiveland sprak af voor 250 asielzoekers een opvangplek te realiseren. Door een uitspraak van de Raad van State over stikstof (eind 2024) moesten we aanvullend ecologisch onderzoek doen voordat de vergunning kon worden verleend. Hierdoor was realisatie per 1 juli 2025 niet haalbaar. De vergunning werd verleend op 20 mei 2025. De noodopvang ging begin 2026 open. Geld (indicator) Tijd (indicator)
2.2.1.48. We actualiseren de Detailhandel structuurvisie Stand van zaken De concept Detailhandelsstructuurvisie is ter kennisneming aan ons aangeboden met de vraag om deze ter inzage te leggen. Naar aanleiding van de behandeling in het college moest de concept versie op punten worden aangepast. De planning is in het tweede kwartaal 2026 de actualisatie van de Detailhandelsstructuurvisie af te ronden. Geld (indicator) Tijd (indicator)
2.2.1.51. Wat doen we in het kader van opvang van Oekraïense vluchtelingen Stand van zaken De gemeente moest 392 plekken realiseren in 2025. Met gerealiseerde 340 plekken in 2025 haalden we dit niet. We realiseerden 63 In de Victoriakliniek, 60 in de Kabbelaar, 14 in reguliere woningen en 203 in de Cornelia. Er zijn in 2025 diverse activiteiten ondernomen om het vereiste aantal wel te halen. Zo publiceerden we een aanbesteding en werden de aanbiedingen, zoals Provincialeweg 11, onderzocht en uitgewerkt. Deze activiteiten leiden pas op z'n vroegst in 2026 tot resultaat. In 2025 werkten we verder aan de realisatie van het modulair woonconcept (zie voor verdere toelichting 2.2.1.46). Hier hoort ook bij de voorbereidingen op het gefaseerd slopen van de Cornelia. Hiervoor verhuisden in 2025 ongeveer 50 personen van de Cornelia naar de Victoriakliniek.
38
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
De opvang van Oekraïners gebeurde deels in eigen beheer (in de Cornelia) en deels werd het uitbesteed (de Kabbelaar en de Victoriakliniek). Voor de locatie in eigen beheer voerden we in 2025 de hele organisatie uit, van beveiliging en schoonmaak tot begeleiding van de doelgroep. Voor de locaties in beheer van derden zetten we in op samenwerking en relatiebeheer. De doelgroep Oekraïense vluchtelingen had ook in 2025 weer de mogelijkheid om naar Nederlandse les te gaan. Deze lessen werden verzorgd door een erkend taaldocent en afgesloten met een certificaat. Geld (indicator) Tijd (indicator)
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 2.2.2. We zetten daar waar mogelijk in op het verbeteren van de sociale veiligheid.
WAT DEDEN WE DAARVOOR? 2.2.2.10. We realiseren de nieuwbouw brandweerkazerne Zierikzee Stand van zaken Het bouwterrein is eind 2025 opgeleverd. Op 21 januari 2026 is de eerste paal geslagen. Hiermee is de bouw van de nieuwe kazerne officieel van start gegaan. Oplevering van de ruwbouw is eind 2026 voorzien. Geld (indicator) Tijd (indicator)
2.2.2.13 We intensiveren onze aanpak van strijdig gebruik (recreatie)woningen Stand van zaken De aanpak van strijdig gebruik blijft noodzakelijk en zetten we voort. Het is een proces van de lange adem om de leefbaarheid op de vakantieparken en woonwijken te blijven waarborgen. Veel van de opgestarte handhavingszaken kennen een lange doorlooptijd. In 2025 zijn 70 nieuwe zaken opgepakt. Geld (indicator) Tijd (indicator)
2.2.2.14. We breiden de brandweerpost Renesse uit voor natuurbrandbestrijding Stand van zaken De VRZ heeft laten weten dat de aanbesteding inmiddels is afgerond. Zij vonden een geschikte partij om de voertuigen te leveren. De voertuigen worden naar eerste inschatting op zijn vroegst geleverd in het vierde kwartaal 2027. In het eerste kwartaal 2026 pakken wij de voorbereiding voor de uitbreiding van de post Renesse voor de huisvesting van het voertuig verder op met een haalbaarheidsonderzoek voor de bewuste locatie.
39
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Geld (indicator) Tijd (indicator)
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 2.2.3. We verduurzamen onze woningvoorraad
WAT DEDEN WE DAARVOOR? 2.2.3.2. We zien toe op een goed informatiepunt waar actuele en duidelijke informatie wordt verstrekt voor energiebesparende maatregelen, waaronder methoden voor isolatie Stand van zaken Inwoners van Schouwen-Duiveland konden voor vragen over verduurzaming van de woning en subsidies terecht bij het Energiehuis Schouwen-Duiveland, dat gevestigd is in het NME centrum in de Wevershoek in Zierikzee. Daarnaast konden inwoners algemene informatie over verduurzaming krijgen via het digitale energieloket www.duurzaambouwloket.nl. In de Wereldregio communiceerden we maandelijks via de Duurzaam Doen pagina over verduurzaming. Tot slot communiceerden we via onze eigen website en door middel van folders over duurzame maatregelen. Geld (indicator) Tijd (indicator)
2.2.3.4. We ondersteunen collectieve bewonersinitiatieven op het gebied van energie en energiebesparing, zoals het Monumentenpaspoort, elektrisch rijden, rijden op waterstof en opwekken van duurzame energie Stand van zaken We stelden een subsidieregeling op voor kleinschalige energieopslag, een subsidieregeling voor isolatiemaatregelen voor VVE's en een subsidieregeling voor verduurzaming van stichtingen en verenigingen. We stelden een innovatiefonds in voor collectieve energieopslag. Samen met de andere Zeeuwse gemeenten promootten we het monumentenpaspoort voor monumenteneigenaren via een korting. Voor monumenteneigenaren stelden we een monumentencoach beschikbaar. Geld (indicator) Tijd (indicator)
2.2.3.8. We voeren het nationaal isolatieprogramma uit Stand van zaken We voerden de gemeentelijke isolatiesubsidie, de subsidie Doe-Het-Zelvers en de subsidie voor een gratis isolatiemaatregel voor woningeigenaren met energietoeslag uit. Voor (gemengde) Verenigingen van Eigenaren stelden we een subsidie op voor isolatiemaatregelen. We voerden een aantal wijkacties uit onder andere in Brouwershaven en Noordgouwe - Schuddebeurs.
40
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Geld (indicator) Tijd (indicator)
2.2.3.9. We voeren het plan van aanpak energie-armoede uit Stand van zaken We zetten het plan van aanpak energiearmoede voort. Inwoners en huurders van slecht geïsoleerde woningen kregen gratis advies over energiebesparende maatregelen van het energieteam. Het klusteam van de Zuidhoek voerde kleine energiebesparende maatregelen ter waarde van € 250 uit. In totaal werden er 243 huisbezoeken gedaan. Geld (indicator) Tijd (indicator)
2.2.3.10. We voeren de agenda klimaatadaptatie uit Stand van zaken • • • •
Tijdens het kampioenschap tegelwippen zijn er 6415 tegels gewipt. In juni stemde de raad in met het gemeentelijk hitteplan. Er kwamen dit jaar 4 groene schoolpleinen bij (Onder de Wieken in Burgh-Haamstede, De Morgenster in Kerkwerve, en de Meie en 't Kofschip in Zierikzee) Basisschoolleerlingen kregen scholentuinen en schooltuinonderwijs.
Geld (indicator) Tijd (indicator)
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 2.2.4. We zetten in op een verkeersveilige en goed bereikbare gemeente met goede parkeervoorzieningen voor onze inwoners en bezoekers
WAT DEDEN WE DAARVOOR? 2.2.4.4. We voeren in overleg met inwoners en ondernemers maatregelen uit om zwaar verkeer uit het centrumgebied van Zierikzee te weren. Stand van zaken De digitalisering van het ontheffingssysteem is vertraagd door de complexiteit van de opgave. Dit geldt met name voor het onderdeel van de bedrijfsontheffingen, als onderdeel van het totale ontheffingenbeleid. De digitalisering ervan is nodig om de scanauto straks optimaal te kunnen inzetten. Het digitaliseringsproject is gestart, maar wordt pas in 2026 afgerond. Geld (indicator) Tijd (indicator)
41
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
2.2.4.8. We nemen snelheidsremmende maatregelen op erftoegangswegen binnen de bebouwde kom Stand van zaken Het uitvoeringsprogramma verkeersveiligheid 2026-2029 stelde de raad in oktober 2025 vast. Hierin zijn voor 12 locaties maatregelen voorzien die in de peridode 2026 - 2029 worden uitgevoerd. Geld (indicator) Tijd (indicator)
2.2.4.12 We zetten in op veiligheid en parkeergemak voor onze inwoners Stand van zaken De raad stemde in met het uitvoeringsplan verkeersveiligheid 2026-2029. Geld (indicator) Tijd (indicator)
2.2.4.13. We zetten in op goede fietsparkeerplekken Stand van zaken De maatregelen in Renesse zijn in 2025 gerealiseerd. De uitvoering van de maatregelen in Zierikzee is voorzien in het eerste kwartaal van 2026. Geld (indicator) Tijd (indicator)
2.2.4.15. We monitoren verkeers- en parkeerdata Stand van zaken We zijn in 2025 gestart met gemeentebrede parkeerdrukmetingen. Het is de inzet om deze informatie ook toegankelijk te maken voor bewoners. Geld (indicator) Tijd (indicator)
2.2.4.16. Vanuit de opgave Slimme Mobiliteit willen we komen tot een sterk mobiliteitssysteem waarbij de reiziger centraal komt te staan
42
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Stand van zaken De Flex is sinds februari 2025 operationeel voor inwoners. Inmiddels is een uitgewerkt plan voor opwaardering en realisatie van grotere mobiliteitshubs op Schouwen Duiveland bestuurlijk voorgelegd. In 2026 werken we vooruitlopend op de nieuwe busconcessie verder aan de realisatie van deze mobiliteitshubs. Geld (indicator) Tijd (indicator)
2.2.4.17. We herinrichten de Laone in Renesse Stand van zaken In het tweede kwartaal 2025 werkten we het voorlopig ontwerp (juli 2024) uit naar een definitief ontwerp, gevolgd door het uitvoeringsontwerp in het derde kwartaal van 2025. We gunden de opdracht tot uitvoering van de werkzaamheden aan Gebr. Moerland, die daadwerkelijk startten in november 2025 met het deel tussen de Mauritsweg en parkeerterrein Laone. Geld (indicator) Tijd (indicator)
2.2.4.18. We verbeteren de verkeersveiligheid voor fietsers en voetgangers op de Elkerzeeseweg richting rotonde Scharendijke (Amendement A8 programmabegroting 2025-2028) Stand van zaken In 2025 is het ontwerp verder uitgewerkt en afgestemd met de dorpsraad en betrokkenen. In 2026 worden de werkzaamheden uitgevoerd. Geld (indicator) Tijd (indicator)
WAT HEEFT HET GEKOST? Exploitatie Lasten
Begroting primitief 2025
Begroting na wijziging 2025
-48.286.818
-43.781.884
Realisatie 2025
Resultaat 2025
-42.147.140
1.634.744
Baten
27.556.579
23.101.686
22.240.982
-860.704
Geraamd totaal lasten en baten
-20.730.239
-20.680.198
-19.906.158
774.040
-378.575
-1.760.041
-2.074.729
-314.688
0
790.068
752.813
-37.255
Mutaties reserves
-378.575
-969.973
-1.321.916
-351.943
Geraamd resultaat
-21.108.814
-21.650.171
-21.228.074
422.097
Stortingen Onttrekkingen
43
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
TOELICHTING EXPLOITATIE Inkomsten begraafplaatsen, incidenteel voordeel baten € 168.000 Deze afwijking wordt met name veroorzaakt doordat meer rechthebbenden dan geraamd het onderhoud van graven voor langere tijd hebben afgekocht. Onderhoud wegen incidenteel voordeel lasten € 157.000 Door vertraging bij de uitvoering van rioleringsprojecten in de tijd (met name door capaciteitsgebrek) is ook het wegenonderhoud dat hier aan gerelateerd is niet volledig uitgevoerd. De verwachting is dat we hier de komende jaren meer op kunnen inzetten. Onderhoud groen UOR incidenteel nadeel lasten € 141.000 Door het hoge ziekteverzuim bij het UOR zijn er extra onderhoudswerkzaamheden verricht door de onderhoudscombinatie Trots die buiten het reguliere contract vielen. Openbare ruimte havens vrijval stelpost aanpak glooiingen incidenteel voordeel lasten € 321.000 In 2025 hebben we nog geen kapitaallasten voor de aanpak van de glooiingen. De gemiddelde raming van € 321.000 die we hiervoor in onze begroting hebben opgenomen valt in 2025 dus vrij. Conform het voorstel kostendekkendheid havens voegen we dit bedrag bij het voorstel van de bestemming van het jaarrekeningsaldo toe aan de reserve dekking afschrijvingslasten. Aquacultuur incidenteel voordeel lasten € 102.000 Door de raad is besloten om niet met dit plan verder te gaan.
Over een alternatieve besteding van dit budget volgt in 2026 een voorstel. CDOKE incidenteel voordeel lasten € 282.000 en incidenteel nadeel baten € 361.000 Voor extra capaciteit op energietransitie hebben we een specifieke uitkering ontvangen. Omdat deze uitkering over een langere periode loopt en tussentijds ook naar boven is bijgesteld is het lastig om de middelen in een jaarschijf volledig te besteden. De niet bestede middelen in 2025 betrekken we bij de bestuursrapportage 2026. Welstandscommissie nadeel lasten € 98.000 De kosten voor de welstandscommissie zijn gerelateerd aan de hoogte van de bouwsommen. Omdat die harder gestegen zijn dan de reguliere indexering die we toepassen op de budgetten van de welstandscommissie ontstaat bij de jaarrekening een nadeel. Bijdrage Omgevingsdienst Zeeland incidenteel voordeel lasten € 126.000 Bij het voorstel over de PenC stukken van gemeenschappelijke regelingen is de bijdrage in het jaarrekeningresultaat 2024 van de Omgevingsdienst niet goed verwerkt. Dit kwam pas naar voren bij de analyse van alle mutaties (begroot en werkelijk) in 2025. Hierdoor is ook een begrote onttrekking uit de Algemene Reserve niet nodig. Zie hiervoor de toelichting bij de Algemene Dekkingsmiddelen.
Storting reserve transitiefonds incidenteel voordeel baten € 121.000 en incidenteel nadeel lasten € 189.000 Bij financiële rapportages en bij het opstellen van de jaarrekening beoordelen we welke bijdrages we op basis van verleende vergunningen (en dus goedgekeurde plannen) definitief kunnen toevoegen aan het transitiefonds. Omdat we op basis van verleende vrijstellingen bijdrages voor eigen rekening nemen melden we per saldo een incidenteel nadeel van € 68.000. Leges Omgevingsvergunningen incidenteel nadeel baten € 290.000 Geen bijzondere reden voor deze afwijking. Legesoplegging is onder andere afhankelijk van het moment van indienen van een plan en dat kan in de tijd verschuiven. 44
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Maatregelen verkeersveiligheid incidenteel voordeel lasten € 922.000 en incidenteel nadeel baten € 414.000, per saldo voordeel van € 508.000 Voor maatregelen op het gebied van verkeersveiligheid maken we gebruik van een SISA regeling waardoor we een gedeelte van de kosten vergoed krijgen door het Rijk. Dit speelde in 2025 bij het Investeringskrediet Kloosterweg Burgh Haamstede. De lasten en baten zijn daar ook verantwoord. Op het exploitatiebudget verkeersveiligheid zijn begrotingstechnisch abusievelijk de lasten en de baten blijven staan van de oorspronkelijk aanvraag voor meerdere projecten. Omdat we daar dus geen werkelijke boekingen hebben verantwoord voor deze regeling melden we bij de jaarrekening een incidenteel voordeel van € 508.000 op deze post. Bijdrage realisatie stimulans woningbouw incidenteel voordeel baten € 560.000 Voor de SISA regeling realisatie stimulans woningbouw verwachten we over het jaar 2025 een bijdrage van het Rijk te krijgen van € 560.000. De besteding van deze middelen verwerken we in 2026 via de bestuursrapportage. Dwangsommen incidenteel voordeel baten € 298.000 Bij financiële rapportages en bij de jaarrekening beoordelen we de stand van zaken van de opgelegde dwangsommen. Op basis daarvan melden we nu bij de jaarrekening een incidenteel voordeel van € 298.000.
Lagere BTW toerekening aan het GRP , incidenteel nadeel voor het concern van € 681.000 Bij het opstellen van de begroting maken we altijd een inschatting van de BTW die we toe kunnen rekenen aan het Gemeentelijk Rioleringsplan (vGRP). Bij de financiële rapportages van 2025 meldden we doorschuivingen van investeringen van 2025 naar 2026 en verder. Bij de jaarrekening is er nu aanvullend ook nog budget overgebleven. Van de totale BTW betaling in 2025 komt er daarom minder ten laste van het vGRP en meer ten laste van de rest van het concern. Hogere BTW toerekening aan de Reiniging, incidenteel voordeel voor het concern van € 143.000 De exploitatie van de Reiniging verwerken we budgettair neutraal in onze jaarrekening. Omdat er werkelijk € 143.000 meer BTW aan de Reiniging is toegerekend dan oorspronkelijk begroot levert dat wel een incidenteel voordeel voor het concern op. Grondexploitatie Scharendijke modulair wonen incidenteel nadeel lasten € 680.00 Uit de aanbesteding voor het bouw- en woonrijp maken blijkt dat de kosten hoger uitvallen dan voorzien. Hierdoor ontstaat een tekort op de grondexploitatie waarvoor wij een verliesvoorziening treffen. Het nadeel onttrekken wij aan de bestemmingsreserve woonconcepten. Zie ook de paragraaf grondbeleid voor meer informatie.
Exploitatieovereenkomst Cornelia incidenteel nadeel baten € 492.000 De ontvangen bijdrage voor de sloop van het oude verzorgingstehuis Cornelia aan de Emil Sandstromweg in Zierikzee ten behoeve van de modulaire woningbouwontwikkeling stond gepland in 2025 maar schuift door naar 2026. Dit levert voor 2025 een nadeel op maar een voordeel voor 2026. Wij verwerken dit in de bestuursrapportage 2026. Ontwikkelingsbedrijf beheer en exploitatie incidenteel voordeel lasten € 305.000 en incidenteel nadeel baten € 251.000 De begrote verkoop van een perceel grond (€ 278.500) schuift door naar 2026. Daarnaast schuiven de kosten van de sloop van de Meie (€ 98.500) vanwege een uit te voeren flora en fauna onderzoek door naar 2026. De investeringsbijdrage in de verbouwing van Huis de Haene (€ 200.000) schuift eveneens door naar 2026. 45
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Doorbelasting personeelslasten nadeel lasten € 575.000 Het financiële nadeel wordt veroorzaakt doordat minder uren aan investeringen en bouwgrondexploitaties zijn toegerekend dan bij het opstellen van de begroting werd verwacht. Dit levert een nadeel op binnen dit sub-programma. De structurele component hiervan betrekken we bij het project doorontwikkeling PenC cylcus (onderdeel realistisch begroten). Doorbelasting inhuur incidenteel nadeel lasten € 668.000 Voor dit onderdeel verwijzen we u graag naar de paragraaf bedrijfsvoering. Grondexploitatie Haneweg incidenteel voordeel lasten € 537.000 Voor deze grondexploitatie is een verliesvoorziening gevormd. Door een ontvangen subsidie verlagen wij een groot deel van de gevormde verliesvoorziening. Bestemmingsreserve woonconcepten, incidenteel nadeel lasten € 113.000 De mutatie op de verliesvoorzieningen die gedekt wordt door deze reserve is per saldo licht verlaagd wat resulteert in een iets hogere storting in de bestemmingsreserve woonconcepten.
TOELICHTING INVESTERINGEN Vervanging gemalen, doorschuiving € 201.499 In 2025 is het gemaalregimes geoptimaliseerd door enkele gemalen op te heffen waardoor de RWZI minder belast wordt. Voorberereidings krediet Kromme Koolweg Zzee, doorschuiving € 185.602 De voorbereiding/uitvoering van de infra van deze Nieuwe Kromme Koolweg en opstalontwikkeling wordt gefaseerd uitgevoerd. Afkoppelen verhard oppervlak 2025, doorschuiving € 638.245 Door de stremming in de uitvoering van de beheeropgaves in 2025 zijn er betrekkelijk weinig situaties geweest waarbij verhard oppervlak (doelmatig) afgekoppeld kon worden van het gemengde riool. Hier wordt in 2026 opnieuw naar gekeken. Klimaat adaptatie Maatregelen 2025, doorschuiving € 162.078 Naar aanleiding van bewonersenquete's in combinatie met klimaatkaarten zijn in 2025 enkel de meest noodzakelijke plekken aangepakt en daar waar mogelijk dergelijke acties gecombineerd met andere opgaves in de omgeving. Inprikker Burgh, doorschuiving € 117.240 Rijkswaterstaat heeft eind 2025 laten weten geen werkzaamheden aan de kruising N57/Weeldeweg uit te voeren voor eind 2027 en ook voor een nieuwe inprikker is in afwachting van duidelijkheid over de verplaatsing van Market Plaza niet aan de orde. Het budget van 2025 doorschuiven naar 2027 en het budget van 2026 en 2027 doorschuiven naar 2028 en 2029.
Herinrichting Noordstraat/Ring/Weststraat Burgh-H, doorschuiving € 188.041 Er staat eind 2025 nog een onderhoudstermijn open voor de aannemer. Dit laatste termijn voor de herinrichtingswerkzaamheden zal pas in 2026 worden betaald. Optimalisatie Verkeersveilig Kloosterweg, overschrijding € 173.769 In 2025 is een nadelig effect ontstaan doordat de werkzaamheden van de 2e fase een maand eerder gestart om ruim voor Pasen 2026 klaar te zijn. Dit heeft tot gevolg dat de facturatie ook een maand eerder is en we in 2025 meer geld hebben uitgegeven dan begroot. 46
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Uitvoering verkeersstudie Renesse 2025, doorschuiving € 120.443 Het verkeerskundig ontwerp is vast gesteld in 2025 er volgen in 2026 nog kosten m.b.t. werkzaamheden in en rond centrum Renesse (zoals bijdrage aan seizoensafsluiting). Herinrichting Borrendamme Zzee, doorschuiving € 110.000 In 2025 is gekozen om deze werkzaamheden voor het fietspad gelijktijdig op te pakken met de totale uitvoering van het beweegpark Borrendamme die staat gepland voor 2026. Reconstructie Hoofdinfra NP, doorschuiving € 151.559 De uitgaven in 2025 lopen in pas met de afgegeven planning. Grond Pl. Capelledijk G142/677, doorschuiving € 404.260 De grondaankoop is net over de jaargrens van 2025 heen gegaan en heeft plaats gevonden in januari 2026. Vervanging riolering binnenstad, doorschuiving € 770.967 In 2025 is ervoor gekozen om deze werkzaamheden uit te stellen, er zijn enkel verkennende onderzoeken uitgevoerd i.v.m riolen onder huizen en tuinen.
47
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Sub-Programma 2.3 Leefbare kernen met betrokken inwoners BELEIDSINDICATOREN Naam indicator
Eenheid Bron
Niet-sporters
%
RIVM (Gezondheidsenquête)
Waarde 2022
Waarde 2023
58,7 n.n.b.
Waarde 2024
Waarde 2025
Meest recente waarde Zeeland
55,8 n.n.b.
52,2
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 2.3.1. We faciliteren sociaal maatschappelijke en culturele initiatieven van burgers die de leefbaarheid bevorderen.
WAT DEDEN WE DAARVOOR? 2.3.1.7 We actualiseren het dorpshuizenbeleid Stand van zaken De raad stelde in juni 2025 het geactualiseerde Dorpshuizenbeleid vast. In december 2025 stelden we vanuit de geactualiseerde visie een uitvoeringsplan vast. Geld (indicator) Tijd (indicator)
2.3.1.8. We vergroten het respect voor diversiteit in de samenleving Stand van zaken In 2025 voerde een aantal initiatiefnemers activiteiten uit waarbij diversiteit zichtbaar werd en inclusie gestimuleerd. In oktober stelde de raad het beleidsdocument Gelijk Anders Diversiteit, gelijkwaardigheid en inclusie 2025-2030 vast. Daarin benoemden we een aantal ambities en thema’s waar we de komende jaren op in gaan zetten. In het aanvullende uitvoeringsprogramma Lokale Inclusie Agenda 2025-2030 vertaalden we thema’s uit het beleidsdocument naar suggesties voor concrete acties. Geld (indicator) Tijd (indicator)
2.3.1.10. We optimaliseren de ondersteuning van stads-, dorps- en wijkraden en de uitbreiding van het aantal wijkraden in Zierikzee (amendement A10 programmabegroting 2024-2027) Stand van zaken In het afgelopen jaar is de coördinator Stads-, Dorps- en Wijkraden gestart. Er zijn drie focuspunten geformuleerd: 1. Structurering van het Loket SDW-raden en coördinatorrol. We werkten aan een duidelijke beschrijving van de rol en positionering van het Loket, het vergroten van de zichtbaarheid en bekendheid, het in kaart brengen van informatiestromen en het opstellen van uniforme afspraken. 48
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
2. Behoefteonderzoek wijkraden Zierikzee. In de zomer van 2025 is een enquête uitgezet onder inwoners van Zierikzee om de behoefte aan wijkraden- en huizen te onderzoeken. We rondden het onderzoek af dat waardevolle inzichten gaf in de beleving van wijken en de behoefte aan participatie. 3. Ondersteunen van de raden en leren voor de toekomst. Gedurende het jaar pakten we ondersteuningsvragen vanuit verschillende SDW-raden op. De opgedane ervaringen gebruiken we om algemene leerpunten te verzamelen, uniforme afspraken te ontwikkelen en inzicht te krijgen in wat SDW-raden minimaal nodig hebben om goed te functioneren en op welke wijze de gemeente hierbij kan ondersteunen. Geld (indicator) Tijd (indicator)
2.3.1.11. We faciliteren Stichting Radio-Omroep Schouwen-Duiveland (Radio SD) eenmalig om te kunnen voldoen aan de voorwaarden voor een structurele Rijkssubsidie (amendement A10 programmabegroting 2025-2028) Stand van zaken Na de toekenning stelde Radio SD tijdelijk personeel aan en voldeed daarmee aan de (huidige) eisen van de jaarlijkse Rijkssubsidie van € 250.000. Geld (indicator) Tijd (indicator)
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 2.3.2. We zetten in op een kwaliteitsimpuls voor de kernen en stellen daartoe stads- en dorpsvisies met uitvoeringsprogramma’s op.
WAT DEDEN WE DAARVOOR? 2.3.2.31. Stads- , dorps- en wijkraden zijn voor ons de schakel tussen gemeente (bestuur) en de gemeenschap Stand van zaken Sinds 2025 bestaat het Loket Stads- Dorps- en Wijkraden (SDW-raden) uit drie personen: een coördinator, een beleidsmedewerker en een beleidsondersteuner. Het Loket heeft de SDW-raden ondersteund en geadviseerd op uiteenlopende onderwerpen, zoals de rolverdeling binnen dorpsraden, samenwerking en communicatie met inwoners en gemeenten, juridische vraagstukken, subsidies en het opstellen van dorpsvisies. In april en november zijn gezamenlijke bijeenkomsten georganiseerd voor alle Stads-, Dorps- en Wijkraden. Daarnaast zijn gedurende het jaar verschillende dorpsraden doorlopend ondersteund, afgestemd op hun specifieke behoeften. Geld (indicator) Tijd (indicator)
49
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
2.3.2.34. We onderzoeken het realiseren van het woonconcept 'Skaeve Huze' Stand van zaken In 2024 hebben we voorlopig gekozen voor realisatie op de locatie Schouwsedijk/Van Veenlaan. In 2025 lieten we vooruitlopend op een ruimtelijke onderbouwing voor het project, een locatieonderzoek uitvoeren. Dit onderzoek leverde op dat het project op deze locatie in beginsel kan worden uitgevoerd. Rond de zomer 2025 zetten we verdere ontwikkeling on hold, in afwachting van een dialoog met omwonenden en belanghebbenden. We willen dit doen vanwege aanwezige maatschappelijke weerstand. Ook moet een alternatief worden gevonden voor de huidige gebruiker van het terrein (de hondenvereniging). In december 2025 besloten we om voor het communicatietraject een externe procesbegeleider aan te stellen. Geld (indicator) Tijd (indicator)
WAT HEEFT HET GEKOST? Exploitatie
Begroting primitief 2025
Begroting na wijziging 2025
Realisatie 2025
Resultaat 2025
Lasten
-2.932.040
-3.262.793
-2.453.293
Baten
356.980
326.556
326.104
809.500 -452
Geraamd totaal lasten en baten
-2.575.060
-2.936.237
-2.127.189
809.048
Geraamd resultaat
-2.575.060
-2.936.237
-2.127.189
809.048
TOELICHTING EXPLOITATIE Project Koopkracht, incidenteel voordeel lasten € 400.000 Het betreft begrote middelen voor duurzaamheidsmaatregelen die in 2025 niet zijn ingezet. Deze middelen vallen terug in de reserve Kabels en Leidingen en worden via de Bestuursrapportage 2026 opnieuw beschikbaar gesteld. Bevordering kunst en cultuur, incidenteel voordeel lasten € 150.000 Het voordeel op dit budget betreft middelen uit een amendement uit 2022 die in voorgaande jaren zijn doorgeschoven, maar waarvan de oorspronkelijke uitwerking in 2025 niet heeft plaatsgevonden. In de verdere uitwerking van de in 2025 vastgestelde cultuurvisie zijn de doelen herijkt en is het budget anders gepositioneerd.
TOELICHTING INVESTERINGEN Geen relevante afwijkingen te melden.
50
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Sub-Programma 2.4 Goed en betaalbaar aanbod zorg en welzijn BELEIDSINDICATOREN Naam indicator
Eenheid
Bron
Waarde 2022
Waarde 2023
Waarde 2024
Waarde 2025
Meest recente waarde Zeeland
Jongeren met een delict voor de rechter
% 12 tot en met 21- CBS jarigen
1
1
n.n.b.
n.n.b.
1
Kinderen in uitkeringsgezin
% kinderen tot 18 jaar
Verwey Jonker Instituut – Kinderen in Tel
4
4
4
n.n.b.
5
Personen met een bijstandsuitkering
Aantal per 10.000 inwoners
CBS
n.n.b.
163,5
160,0
133,7
212,2
Jongeren met jeugdhulp
% van alle jongeren CBS tot 18 jaar
10,0
10,4
10,9
13,5
16,6
Jongeren met jeugdbescherming
% van alle jongeren CBS tot 18 jaar
1,1
1,0
1,3
n.n.b.
1,5
Jongeren met jeugdreclassering
% van alle jongeren CBS van 12-23 jaar
0,4
0,2
0,2
n.n.b.
0,3
Cliënten met een maatwerkarrangement WMO
Aantal per 10.000 inwoners
690
n.n.b.
700
680
727
GMSD
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 2.4.1. We organiseren één loket voor alle vragen over zorg en welzijn op SchouwenDuiveland.
WAT DEDEN WE DAARVOOR? 2.4.1.1. We implementeren een integrale toegang voor het gehele sociale domein (fase 2) Stand van zaken Het uitvoeringsplan voor het programma Doorontwikkeling van de toegang stelden we in maart 2025 vast. Wij informeerden de raad hierover via een raadsbrief. In 2025 zijn er kleine stappen gezet in het integraal samenwerken met partners binnen welzijnsnetwerken. We kozen eerst voor interne, noodzakelijke, stappen naar integraal werken en eenduidigheid in werkwijze, rollen en verantwoordelijkheden. Zo besloten we (regionaal) tot het gebruiken van eenduidige methodieken zoals 1Gezin1Plan1Regisseur en de Doorbraakmethode. In 2025 richtten we onze communicatie vooral intern. In samenhang met het beleidskader sociaal domein stelden we een strategisch communicatieplan op om in 2026 uit te voeren. In 2025 werkten we in integrale werkgroepen aan de klantroute, de invoering van de Doorbraakmethode, de samenwerking met huisartsen, een routekaart voor casuïstiekbespreking, fysieke werkplekken dichtbij de inwoner en de samenwerking met partners in de sociale basis. Dit leverde in 2025 nog geen concrete eindresultaten op, maar we legden wel de basis voor een stevig lokaal team met een heldere werkwijze en betere aansluiting op inwoners en partners.
We startten in 2025 wel met het verbreden van de expertise in de toegang door inzet van casusregisseurs en ambulant werkers. Daarmee verbeterden we de ondersteuning bij complexere casuïstiek en 51
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
versterkten we de aansluiting op passende hulp. Daarnaast startten we de samenwerking met huisartsen via een pilot waarin de toegang dichterbij georganiseerd bleef. De pilot leverde goede resultaten op en kreeg vervolg richting andere praktijken. Die uitbreiding vroeg extra inzet van de toegang en beperkte de beschikbare capaciteit voor andere ontwikkelopgaven. De methodische en organisatorische doorontwikkeling van de lokale teams, inclusief samenstelling, positionering, rollen en taken kwam in 2025 nog niet tot uitvoering. We bereidden de start hiervan voor en starten begin 2026 met een extern bureau. Geld (indicator) Tijd (indicator)
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 2.4.2. We versterken de ketengerichte benadering in de zorg en nemen een regisserende rol in.
WAT DEDEN WE DAARVOOR? 2.4.2.2. We blijven op zoek naar mogelijkheden om kosten te besparen en ondersteuning efficiënter in te zetten Stand van zaken In onze toegang startten we met de doorontwikkeling. We stelden hiervoor een uitvoeringsplan op en startten we met verschillende werkgroepen. Samen met de Zeeuwse gemeenten werkten we aan de nieuwe verordening Jeugdhulp. Deze moet ons helpen om de juiste hulp te verstrekken en tegelijkertijd de kostenstijging te beheersen. De verordening leggen we in maart 2026 voor aan de raad. De beoogde nieuwe aanbesteding lukte niet. De huidige producten zijn opnieuw aanbesteed voor een periode van twee jaar. We starten begin 2026 opnieuw met de aanbesteding vanaf 2028. Jaarlijks stijgen de kosten voor jeugdhulp. De stijging is met name te verklaren vanwege inflatie. We zetten in 2025 stappen om meer zicht en grip te krijgen op de uitgaven jeugdhulp. Binnen de Wmo lukte het om de gevolgen van de tariefstijging na de nieuwe aanbesteding te beheersen. Doordat de zorgaanbieders door personeelsgebrek minder zorg konden leveren dan geïndiceerd, is er zelfs een terugbetaling ontvangen van SWVO op de bevoorschotting voor de maatwerkvoorzieningen. Voor Huishoudelijke ondersteuning is ongeveer 90% geleverd, voor begeleiding 80% en dagbesteding 70%. We drongen de wachtlijst volledig terug tot de wettelijke termijn.
De aanbesteding van de hulpmiddelen startten we in 2025 en is nog niet afgerond. De partijen die de gunning mogelijk verkrijgen hebben een tarief neergelegd dat leidt tot een lichte daling van de te verwachten kosten. Het volume van bijstandsuitkeringen in de Participatiewet is nog steeds relatief laag. Uitstroom lukte ons nog steeds door inzet van instrumentaria en goede contacten met werkgevers. De instroom was laag, waarbij de achterstand in huisvesting statushouders in ogenschouw genomen moet worden. Per saldo resteert een ruim overschot op het Rijksbudget dat we ontvangen voor de betaling van bijstandsuitkeringen en loonkostensubsidies. Geld (indicator) Tijd (indicator)
52
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
2.4.2.8. We maken beleid om te zorgen dat zorggelden goed besteed worden en onrechtmatigheid en zorgfraude wordt voorkomen Stand van zaken In 2025 vulden we vijf van de zes vacatures voor toezichthouders in en startten de toezichthouders in functie. We regelden de mandaten voor toezicht en handhaving en stelden duidelijke bevoegdheden en verantwoordelijkheden vast. Het toezichtskader en het controleplan Jeugdwet zijn opgesteld en in gebruik genomen. Geld (indicator) Tijd (indicator)
2.4.2.9. We stemmen vraag en aanbod in het zorglandschap op elkaar af Stand van zaken In 2025 brachten we de uitgangspunten van de beleidsvisie zorglandschap onder in de door de raad vastgestelde woonzorgvisie. Hiermee borgden we de opgave van 145 woonzorgeenheden voor zeer kwetsbare ouderen met WLZ-zorg in één integrale visie. De woonzorgopgave voor ouderen en andere aandachtsgroepen, zoals cliënten uit de GGZ, blijft hierbij een belangrijk aandachtspunt. Geld (indicator) Tijd (indicator)
2.4.2.10. We richten onze taken op het gebied van beschermd wonen lokaal en regionaal in. Stand van zaken De genoemde projecten verliepen volgens plan. Binnen ons lokaal beleid in het sociaal domein betrekken we de doelgroep met psychiatrische kwetsbaarheid in de opgave om te komen tot een Stevig Lokaal Team. We zien dat verschillende maatschappelijke ontwikkelingen bijdragen aan een toename van complexe casuïstiek. In Zeeuws verband sloten wij ons aan bij een traject om de 'doorbraakmethode' te gaan toepassen in vastzittende cases. Dit is onderdeel van het implementatieplan domeinoverstijgende samenwerking tussen zorg en veiligheid. Dit plan werken we de komende periode in de Zeeuwse samenwerking verder uit en implementeren we in ons Stevig Lokaal Team. Met subsidie van ZonMW gingen in mei 2025 de 'wijk-GGD-ers' in onze gemeente aan het werk. In 2025 werkten zij tot volle tevredenheid actief aan signaleren en oplossen van ingewikkelde casuïstiek. Het project loopt tot en met het tweede kwartaal 2027. Naast de subsidie financieren we deze inzet deels uit middelen voor lokale preventiedoeleinden die we ontvangen uit de regiobegroting beschermd wonen en opvang. In het eerste kwartaal 2027 bezien we of en zo ja hoe we de taak structureel opnemen in onze organisatie, en zo ja, welke middelen er hiervoor in de verdere toekomst beschikbaar zijn.
De activiteiten van Hersteltalent in onze gemeente leverden een relevante toegevoegde waarde in de toegang tot voorzieningen en via de laagdrempelige inloop. De voortzetting van het zelfregiecentrum 'Ammekare' is in de begroting 2026-2029 veiliggesteld. In regionaal verband is een nieuwe aanbesteding voor beschermd wonen in 2025 geslaagd. Daarnaast ontwikkelden en voerden we regionale beleidsonderdelen uit, waarin ook onze gemeente een aandeel 53
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
heeft. Ook rolden we een regionaal project uit onder leiding van een extern adviesbureau voor het in kaart brengen van de woonopgave. Dit wordt verbonden aan de lokale voorbereiding op de Wet Regie Volkshuisvesting voor wat betreft de woonvraag van inwoners uit deze doelgroep. Tenslotte legden we in 2025 het fundament voor een nieuwe gemeenschappelijke regeling 'Zeeuws Sociaal Domein'. Hierin zal vanaf 2027 de uitvoering van de regionale taken zijn plaats vinden. Geld (indicator) Tijd (indicator)
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 2.4.3. We stimuleren een gezonde levensstijl, door het voeren van een goed preventief gezondheidsbeleid met aandacht voor sportbeoefening. We zoomen in op de belangrijkste gezondheidsproblemen.
WAT DEDEN WE DAARVOOR? 2.4.3.3. We stellen een nieuw beleidsplan Schouwen-Duiveland Vitaal op met bijbehorend uitvoeringsprogramma Stand van zaken De inzet van de regisseur en de buurtsportcoaches voor het uitvoeringsprogramma Schouwen-Duiveland Vitaal verliep volgens werkplan en planning. We legden meer focus op specifieke elementen uit het programma om de kwaliteit te verbeteren. Daarnaast startten we in nauwe samenwerking met verschillende partners met de uitvoering van de ketenaanpakken Valpreventie en Aanpak overgewicht/obesitas. In het Beleidskader Breed Sociaal Domein integreerden we de beleidsuitgangspunten van het uitvoeringsprogramma. Geld (indicator) Tijd (indicator)
2.4.3.8. We stellen beleid op voor een dementievriendelijk Schouwen-Duiveland Stand van zaken In het beleidskader Breed Sociaal Domein staat dat we Schouwen-Duiveland dementievriendelijk maken. Samen met het Odensehuis, SMWO en de casemanagers dementie van Allévo richtten we een kerngroep op die initiatieven ontwikkelt om onze gemeente dementievriendelijk te maken. Daarnaast besloten we om in Burgh-Haamstede een pilot te starten, waarin we samen met oudere inwoners werken aan passende oplossingen. Geld (indicator) Tijd (indicator)
54
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
2.4.3.9. We ondersteunen financieel de campagne beginnende dementie van het Odensehuis (Amendement A11 programmabegroting 2025-2028) Stand van zaken De publiciteitscampagne startten we in 2025. Het Odensehuis voerde gesprekken met diverse stakeholders, waaronder verenigingen. Ze maakten filmpjes, advertenties, informatiebrochures en banners die via verschillende kanalen zijn verspreid door de hele gemeente. Geld (indicator) Tijd (indicator)
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 2.4.4. We hebben extra aandacht voor de jeugd en voor groepen met verhoogde kans op (gezondheids)achterstanden.
WAT DEDEN WE DAARVOOR? 2.4.4.2. We voeren het minimabeleid uit Stand van zaken Naast het vergroten van zowel de bekendheid als de toegankelijkheid van de minimaregelingen, de communicatiecampagne rondom de minimaregelingen en de collectieve ziektekostenverzekering en de lancering van de website 'Steuntje in de rug', startten we de voorbereiding van een pilot voor een verkorte aanvraag van één van onze minimaregelingen. Hierdoor kunnen onze inwoners in januari 2026 eenvoudig een vergoeding aanvragen. We sloten een samenwerkingsovereenkomst met de lokale stichting Leergeld, die de toegang tot gratis zwemlessen en sociale en culturele activiteiten voor kinderen voor ons gaan uitvoeren. Doelstelling is het creëren van een groter bereik van deze regelingen. Geld (indicator) Tijd (indicator)
2.4.4.3. We voeren het onderwijsachterstandenbeleid uit Stand van zaken We zorgden voor ouder-kindactiviteiten over taal. Zowel op scholen als in de bibliotheek. Om ouders nog beter te ondersteunen bij de taalontwikkeling van hun kind, kwam er een subsidie voor een peuterconsulent. Deze consulent bezoekt vanaf 2026 gezinnen thuis. We verbeterden de toeleiding van peuters naar voorschoolse educatie en versterkten de samenwerking tussen kinderopvang, scholen en bibliotheek. We stelden een nieuwe subsidieregeling voorschoolse educatie op. Deze helpt ons doelgerichter te subsidiëren. Onze subsidie past nu beter bij wat voorschoolse educatie kost. Geld (indicator) Tijd (indicator)
55
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
2.4.4.7 We voeren een pilot uit op sturing externe verwijzingen jeugd Stand van zaken De pilot van de samenwerking in de huisartsenpraktijk Bruinisse met een jeugdconsulent van onze gemeente kreeg in 2025 aandacht binnen de huisartsengroepen. Inmiddels zijn 3 praktijken geïnteresseerd om in dezelfde pilot mee te draaien. Voor aansluiting bij de huisartspraktijken schaften we Zorgdomein aan als ondersteuning voor communicatie tussen de praktijken en de gemeente. De werkinstructies vanuit de gemeente pasten we aan en ondersteunen zo de nauwere samenwerking met de huisartspraktijken. De pilot grip op verwijzingen (grip op 315/317 berichten) loopt positief. In de pilot nam het aantal verwijzingen vanuit de huisarts af, omdat afstemming hierover vooraf plaatsvond tussen huisarts en consulent. Geld (indicator) Tijd (indicator)
2.4.4.8 We zetten in op het voorkomen van vechtscheidingen Stand van zaken Het onderzoek naar preventieve relatieprogramma’s had resultaat. Wij schoolden professionals van drie organisaties in de dynamiek van partnerrelaties met focus op hechting, intimiteit en autonomie. Ze leerden werken met emotiegerichte therapie (voorheen genoemd: EFT) en het differentiatiedenken van Schnarch. Deze professionals begeleidden al ouders uit onze gemeente. Deze deskundigheid is in de toekomst vrij toegankelijk voor inwoners. Geld (indicator) Tijd (indicator)
2.4.4.9. We investeren in de ontwikkeling van jeugdigen voor de opgelopen ontwikkelachterstanden door corona Stand van zaken De uitvoeringsplannen van het beleidskader breed sociaal domein, waar BLOEI! in wordt geïntegreerd zijn nog in ontwikkeling. BLOEI! is inmiddels een breed bekend naschools activiteitenprogramma. Het aantal unieke deelnemers steeg in 2025 naar 2071 (2024: 1270). Meerdere kinderen namen vaker deel aan activiteiten en ook het aantal activiteiten steeg van 109 in 2024 naar 188 in 2025. De evaluatie van BLOEI! volgt in het eerste kwartaal 2026. Er zijn nog financiële middelen voor BLOEI! tot 2028. Geld (indicator) Tijd (indicator)
56
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
2.4.4.10. We voeren de bestuursopdracht Project Koopkracht uit Stand van zaken Op 30 oktober 2025 stemde de raad in met het budget voor de vierde en laatste tranche van het project Koopkracht. Hiermee is ook de afronding van het project in zicht en bereidden we de overgang naar structurele inbedding in de organisatie voor. Geld (indicator) Tijd (indicator)
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 2.4.5. We ondersteunen de zorgvrager bij het vergroten van zelfredzaamheid om deelname aan de samenleving mogelijk te maken.
WAT DEDEN WE DAARVOOR? 2.4.5.4. We zetten in op vroegsignalering financiële problematiek en het terugdringen van niet gebruik van minimaregelingen Stand van zaken Team 'Vroeg erop af' van Vroegsignalering benaderde inwoners actief en bood passende ondersteuning. De vroegsignalering voerden we uit volgens het convenant Vroegsignalering . Het behaalde slagingspercentage op Schouwen-Duiveland lag ruim boven het landelijk gemiddelde. Dit betekent dat zij veelal betalingsafspraken voor inwoners maakten en/of doorverwezen naar maatschappelijke hulp. Vroegsignalering en externe maatschappelijke partners zoals het SMWO en het Leger des Heils legden gezamenlijke huisbezoeken af bij inwoners . Hierdoor konden zij vroegtijdig signaleren en doorverwijzen naar passende ondersteuning. Door deze nauwe samenwerking was de toegang tot ondersteuning voor inwoners laagdrempeliger. Ook leidde de brede uitvraag bij Vroegsignalering tot het inzicht dat meer gebruik kon worden gemaakt van de minimaregelingen, met tot gevolg een verdere terugdringing van het niet-gebruik van deze regelingen. Er vonden structurele overleggen plaats met externe partners. Deze samenwerking droeg bij aan een effectieve hulpverlening en versterkte de aandacht voor preventie. Door gezamenlijke inzet konden inwoners sneller en beter worden geholpen.
Tevens bleven we actief inzetten op voorlichting aan inwoners, instellingen en werkgevers over beschikbare voorzieningen en over hoe (vroeg)signalering bijdroeg aan het voorkomen van problematische schulden. Geld (indicator) Tijd (indicator)
57
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
2.4.5.1. We stimuleren ontwikkeling en uitbreiding van voorliggende voorzieningen Stand van zaken We gaan door het verstevigen van het voorliggend veld, zoals opgenomen in de Hervormingsagenda Jeugd 2024-2027. • • • • •
We evalueerden in juni 2025 het Jeugdpreventieoverleg . We bespraken 36 jongeren. In 7 van de 36 gevallen is er sprake van kindeigen problematiek. Bij de overige jongeren was er met name sprake van een systemisch probleem (de omgeving). De jeugdprofessionals die beschikkingsvrij worden ingezet voor de doelgroep 12-18 jaar ondersteunden 16 jongeren en werkten hierbij nauw samen met het Pieter Zeeman Lyceum. Zij werken vooral gericht op het systeem rondom jongeren. We zetten in 2025 1 FTE jeugdprofessionals en 2 FTE casus regie beschikkingsvrij in voor een snelle start van ondersteuning, passendere hulp, minder administratie en betere samenwerking met onze consulenten. Met de komst van de GASD-app realiseerden we één vindplek voor activiteiten voor jongeren. In Kansrijke Start werkten we samen met lokale en regionale partners rond (aanstaande) ouders en jonge kinderen. We publiceerden zorgpaden op de gemeentelijke website, zodat ouders en professionals snel de juiste ondersteuning konden vinden. Daarnaast schoolden wij professionals in relatie- en partnerdynamiek, waarmee zij ouders beter konden ondersteunen bij het creëren van een veilige thuissituatie voor het kind.
Geld (indicator) Tijd (indicator)
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 2.4.6. We zorgen voor een betaalbare zorg door in te zetten op preventie. Individuele voorzieningen maken plaats voor algemene en collectieve voorzieningen, die vanuit het welzijnswerk worden georganiseerd.
WAT DEDEN WE DAARVOOR? 2.4.6.1. We stellen een nieuwe strategische maatschappelijke agenda op voor de komende vier jaar Stand van zaken Het beleidskader 'Breed sociaal domein' stelde de raad in 2025 vast. Het beleidskader stelden we op in nauwe participatie met inwoners, partners en gemeenteraad. Het kader stelt het investeren in gemeenschappen centraal en doet dat op basis van vier thema's: bestaanszekerheid, opvoeden en opgroeien, fysieke en mentale gezondheid en geïndiceerde zorg. We sturen op de realisatie hiervan via ons Samen Sturen model en nader op te stellen uitvoeringsplannen. Deze laatste volgen in het eerste kwartaal van 2026. We startten in 2025 met het opstellen van pilots op basis waarvan we onze nieuwe werkwijze in 2026 en verder willen uitproberen en borgen. Geld (indicator) Tijd (indicator) 58
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
2.4.6.3. We stellen een visie op over de taken die SMWO voor ons uitvoert en formuleren ambities voor opbouwwerk, jeugd- en jongerenwerk, mantelzorgondersteuning en vrijwilligersondersteuning (amendement A4 programmabegroting 2024-2027) Stand van zaken De visie op de taken die SMWO legden we vast in het beleidskader breed sociaal domein. Samen met SMWO doorliepen we een traject waarbij we de visie vertaalden naar hun dienstverlening, inclusief een financiële doorkijk. Het volledige rapport met conclusies en consequenties leverden we in het derde kwartaal 2025 op. In de begrotingsraad van 2025 heeft de raad deze consequenties integraal afgewogen. Daarmee ligt er voor de komende jaren een stevige financiële basis voor belangrijke dienstverlening aan onze inwoners, gebaseerd op de vastgestelde visie op het brede sociaal domein. Geld (indicator) Tijd (indicator)
WAT HEEFT HET GEKOST? Exploitatie
Begroting primitief 2025
Begroting na wijziging 2025
Realisatie 2025
Resultaat 2025
Lasten
-41.659.591
-47.481.222
-45.693.198
1.788.024
Baten
9.118.357
16.201.033
16.365.448
164.415
Geraamd totaal lasten en baten
-32.541.234
-31.280.189
-29.327.750
1.952.439
Geraamd resultaat
-32.541.234
-31.280.189
-29.327.750
1.952.439
TOELICHTING EXPLOITATIE Opvang Oekraïense vluchtelingen, incidenteel nadeel lasten € 125.000 De hogere lasten worden met name veroorzaakt door hogere facilitaire kosten bij de Cornelia (schoonmaak en beveiliging) en een hogere vergoeding aan opvanglocatie de Kabbelaar dan geraamd. Deze mutaties lopen via de bestemmingsreserve woonconcepten. Minimabeleid, incidenteel voordeel lasten € 517.000 Deze afwijking wordt grotendeels veroorzaakt door middelen voor de witgoedregeling (€ 449.000), waarvan de uitvoering in oktober 2025 is gestart en doorloopt in 2026. WMO materieel gemeentelijk, incidenteel voordeel lasten € 109.000 De uitgaven voor deze maatwerkvoorzieningen (woningaanpassingen en vervoersvoorzieningen) zijn dit jaar lager dan in voorgaande jaren. De lagere lasten worden veroorzaakt doordat minder maatwerkvoorzieningen zijn aangevraagd en toegekend dan geraamd. De hoogte van deze uitgaven is ook afhankelijk van de aard en omvang van de benodigde aanpassingen. Beschermd wonen, incidenteel voordeel lasten € 174.000 en incidenteel voordeel baten € 133.000 Deze afwijkingen worden met name veroorzaakt doordat de realisatie van het project Skaeve Huse is vertraagd en het project Wijk-GGD later is gestart, waardoor minder uitgaven en bijbehorende inkomsten zijn gerealiseerd.
IJslands Preventiemodel, incidenteel voordeel lasten € 110.000 De jaren 2022 - 2025 stonden nog in het teken van opstarten en structuur bouwen. Daardoor zijn activiteiten later op gang gekomen en is een budgetoverschot ontstaan. 59
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Jeugdhulp, incidenteel voordeel lasten € 757.000 Deze afwijking wordt enerzijds veroorzaakt door een correctie op een dubbele mutatie in de bijraming van maatwerkvoorzieningen jeugdhulp (€ 252.000). Anderzijds blijkt uit de voorlopige verantwoording 2025 van de Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland een voordeel van € 505.000 voor onze gemeente. Overige kleinere afwijkingen, incidenteel voordeel lasten € 383.000, incidenteel voordeel baten 38.000 Het sub-programma 2-4 is financieel een uitgebreid programma. De grotere verschillen (circa € 100.000) hebben we hiervoor toegelicht. De belangrijkste verschillen waardoor er sprake is van een onderschrijding op dit sub-programma zijn: • • • • • • •
Integratie en noodopvang asielzoekers, incidenteel voordeel lasten € 62.000 Kwijtschelding gemeentelijke heffingen, incidenteel voordeel lasten € 59.000 WMO Stads-, dorps- en wijkraden, incidenteel nadeel lasten € 38.000 Verstrekkingen PGB's Wmo Begeleiding, incidenteel voordeel lasten € 34.000 Verstrekkingen PGB's Jeugdhulp, incidenteel voordeel lasten € 61.000 SPUK Combinatiefuncties, incidenteel voordeel lasten € 34.000, incidenteel voordeel baten € 38.000 SPUK Versterken sociale basis, incidenteel voordeel lasten € 25.000
TOELICHTING INVESTERINGEN Geen relevante afwijkingen te melden.
60
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Programma 3 Verblijven IN WELKE GEMEENTELIJKE BELEIDSTUKKEN IS HET BESTAANDE BELEID OMSCHREVEN? • • • • • • • • • • • •
Beleidsplan Archeologie Schouwen-Duiveland (2025) Notitie Recreatief Nachtverblijf Noordzeestrand (2016) Nota Verblijfsrecreatie 2025 Agenda Toerisme 2018–2026 Integraal strandbeleid 2024 Structuurvisie Brouwersdam Zuid (2013) Evenementenvisie (2025) Kustvisie (2017) Horecavisie 2018 Gebiedsvisie Rampweg (2023) Erfgoedvisie Schouwen-Duiveland 2024 Cultuurvisie 2025 (Schouwen-Duiveland: visie op een rijk cultureel landschap – verleden, heden en toekomst verbonden)
61
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Sub-Programma 3.1 Schouwen-Duiveland vakantie-eiland BELEIDSINDICATOREN Voor dit sub-programma zijn geen beleidsindicatoren benoemd.