1703404 Bijlage 1. Definitieve Jaarstukken 2025 (aangepast)
Tekst van het document
JAARSTUKKEN 2025
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Inhoudsopgave JAARSTUKKEN 2025 .................................................................................................................................................................. 1 INHOUDSOPGAVE ..................................................................................................................................................................... 2 AANBIEDINGSBRIEF .................................................................................................................................................................. 5 LEESWIJZER JAARSTUKKEN 2025 ............................................................................................................................................... 7 JAARVERSLAG ........................................................................................................................................................................... 8 PROGRAMMA 1 WERKEN .........................................................................................................................................................
9 SUB-PROGRAMMA 1.1 ECONOMIE STERK WATER GERELATEERD ...................................................................................................................10 SUB-PROGRAMMA 1.2 INNOVATIEVE LANDBOUW, TUINBOUW, VISSERIJ EN AQUACULTUUR ................................................................................14 SUB-PROGRAMMA 1.3 FLORERENDE KLEINSCHALIGE BEDRIJVIGHEID ..............................................................................................................18 SUB-PROGRAMMA 1.4 ARBEIDSMARKT IN BALANS ....................................................................................................................................23 PROGRAMMA 2 WONEN ........................................................................................................................................................
26 SUB-PROGRAMMA 2.1 GOED EN REALISTISCH VOORZIENINGENNIVEAU ..........................................................................................................28 SUB-PROGRAMMA 2.2 WONEN NAAR WENS ...........................................................................................................................................35 SUB-PROGRAMMA 2.3 LEEFBARE KERNEN MET BETROKKEN INWONERS ..........................................................................................................48 SUB-PROGRAMMA 2.4 GOED EN BETAALBAAR AANBOD ZORG EN WELZIJN ......................................................................................................51 PROGRAMMA 3 VERBLIJVEN................................................................................................................................................... 61 SUB-PROGRAMMA 3.1 SCHOUWEN-DUIVELAND VAKANTIE-EILAND ..............................................................................................................62 SUB-PROGRAMMA 3.4 ACTIVITEITEN AAN HET WATER ...............................................................................................................................68 PROGRAMMA 4 BESTUUR EN BURGERZAKEN .........................................................................................................................
70 OVERZICHT VAN DE ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN ............................................................................................................. 72 OVERZICHT VAN DE KOSTEN VAN OVERHEAD ......................................................................................................................... 74 VENNOOTSCHAPSBELASTING .................................................................................................................................................. 75 ONVOORZIEN.......................................................................................................................................................................... 76 PARAGRAFEN.......................................................................................................................................................................... 77
2
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
PARAGRAAF 1 LOKALE HEFFINGEN .........................................................................................................................................................78 PARAGRAAF 2 WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING ....................................................................................................................84 PARAGRAAF 3 ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN ......................................................................................................................................90 PARAGRAAF 4 FINANCIERING .............................................................................................................................................................. 101 PARAGRAAF 5 BEDRIJFSVOERING .........................................................................................................................................................106 PARAGRAAF 6 VERBONDEN PARTIJEN ...................................................................................................................................................114 PARAGRAAF 7 GRONDBELEID ..............................................................................................................................................................
120 PARAGRAAF 8 DEMOGRAFISCHE ONTWIKKELING .....................................................................................................................................129 PARAGRAAF 9 SOCIAAL DOMEIN .........................................................................................................................................................133 PARAGRAAF 10 STADS- EN DORPSVISIES ...............................................................................................................................................134 Overzicht masterplannen .......................................................................................................................................................142 PARAGRAAF 11 WET OPEN OVERHEID/OPENBAARHEID ............................................................................................................................146 JAARREKENING .....................................................................................................................................................................
147 BALANS PER 31 DECEMBER 2025 ........................................................................................................................................................148 OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN .......................................................................................................................................................150 TOELICHTINGEN ...............................................................................................................................................................................152 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ..............................................................................................................153 Toelichting op de balans .........................................................................................................................................................156 Toelichting op het overzicht van baten en lasten ...................................................................................................................169 Overzicht incidentele baten en lasten ................................................................................................................................
169 Overzicht structurele mutaties reserves ............................................................................................................................170 Wet Normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semi publieke sector (WNT) ................................................171 Analyse begrotingsafwijkingen en begrotingsrechtmatigheid ............................................................................................... 172 SINGLE INFORMATION SINGLE AUDIT (SISA) ..........................................................................................................................................175 OVERZICHT GEREALISEERDE BATEN EN LASTEN PER TAAKVELD......................................................................................................................195
3
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
VERDELINGSPRINCIPE TAAKVELDEN.......................................................................................................................................................197 RECHTMATIGHEIDSVERANTWOORDING VAN HET COLLEGE VAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS ......................................................................201 OVERIGE GEGEVENS.............................................................................................................................................................. 203 ACCOUNTANTSVERKLARING ................................................................................................................................................................ 204 BIJLAGEN .............................................................................................................................................................................. 215 KERNGEGEVENS ...............................................................................................................................................................................206
4
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Aanbiedingsbrief AAN DE LEDEN VAN DE GEMEENTERAAD Geachte leden van de gemeenteraad, Hierbij bieden wij u de jaarstukken 2025 van de gemeente Schouwen-Duiveland aan. Met deze jaarstukken leggen wij verantwoording af over het gevoerde beleid, de uitvoering van de programma’s en het financieel resultaat over het afgelopen jaar. Als gemeente spelen we een voortdurende rol in en ondervinden we het effect van de internationale en nationale ontwikkelingen. Ook in 2025 stond de wereld onder invloed van voortdurende internationale spanningen en conflicten, waaronder de aanhoudende oorlog in Oekraïne en het conflict in het MiddenOosten. Deze gebeurtenissen hebben hun weerslag op het maatschappelijke en economische klimaat. De landelijke verkiezingen hebben geleid tot een nieuw kabinet. In afwachting van de nieuwe regering zijn landelijke politieke keuzes uitgesteld. Dit uitstel raakte gemeenten direct en vroegen om voortdurende bijstelling van beleid en uitvoering. In 2025 waren de belangrijkste aandachtspunten in het sociaal domein de zorg voor Oekraïners en statushouders en de aanhoudende tekorten aan professionals in de zorg. In het fysieke domein is daar de woningnood als belangrijk thema bijgekomen. Dit vroeg om een versnelling van het woningbouwprogramma. Door deze vele ontwikkelingen ontstond een nog grotere spanning op het vlak van capaciteit, middelen en de beheeropgave.
Deze spanning zal zich de aankomende jaren ook voort blijven zetten en zal ons ook vragen hierop goed te anticiperen in beleid/ begrotingen en keuzes die gemaakt moeten worden. Deze spanning zien wij ook terugkomen bij de investeringen. Hierbij constateren we dat niet alle investeringsvoornemens in 2025 zijn gerealiseerd. Daarnaast merken we dat de beschikbare capaciteit niet altijd toereikend is om alle ambities binnen het gestelde tijdsbestek waar te maken. Deze omstandigheden onderstrepen het belang van een wendbare en toekomstbestendige organisatie. Om de planning en realisatie beter in balans te brengen is de bestuursopdracht “Doorontwikkeling P&C cyclus” in december door uw raad vastgesteld, waarvan in 2026 de eerste resultaten worden opgeleverd. Het jaar 2025 was het laatste jaar van het huidige coalitieakkoord. In het overdrachtsdocument is inzichtelijk gemaakt dat veel ambities uit het raadsakkoord zijn gerealiseerd. De herijkte strategische visie Tij van de Toekomst, die in mei 2025 door uw raad is vastgesteld, vormt een belangrijk kader in de uitwerking van concrete vervolgstappen en uitvoeringsagenda’s. De ambities uit het organisatieprogramma zijn in 2025 verder uitgewerkt in de organisatie. Daarbij is een start gemaakt met de voorbereiding van het invlechten van de Zuidhoek en het samenvoegen van de bedrijfsvoeringsafdelingen.
In 2026 wordt verder gewerkt aan het verbeteren van projectsturing, planning en uitvoeringskracht, zodat beschikbare middelen doelmatig, tijdig en wendbaar worden ingezet en beleidsdoelstellingen beter tot uitvoering komen. Wij zien uit naar het gesprek met u over deze jaarstukken en naar de verdere samenwerking aan een sterk, sociaal en veerkrachtig Schouwen-Duiveland.
5
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
GEREALISEERD RESULTAAT 2025 Het gerealiseerd resultaat 2025 bedraagt € 6.757.180 positief. De Zuidhoek laat een tekort zien van € 176.860 welke gedekt is uit de algemene reserve van de gemeente. De belangrijkste componenten die bijdragen aan dit resultaat vindt u terug aan het eind van ieder (sub)programma. Grootste voordelen: • • • • •
€ 1.102.000 Loonkosten € 675.000 Duurzaamheidssubsidies € 560.000 Realisatie stimulans woningbouw € 517.000 Minimabeleid € 508.000 Maatregelen verkeersveiligheid
Grootste nadelen: • • • •
€ 290.000 Leges Omgevingsvergunningen € 282.000 Dotatie voorziening pensioenen(voormalig) wethouders € 271.000 Overige inkomsten en uitgaven € 260.000 Toeristenbelasting
TOT SLOT Wij stellen u voor de jaarstukken 2025 vast te stellen. Zierikzee, 26 mei 2026 Burgemeester en wethouders van Schouwen-Duiveland,
S.J.A. Bronsveld secretaris
J. Chr. van der Hoek burgemeester
A.M.J. van Burg wethouder
H.L.K. Canters Wethouder
J.G Smit wethouder
C.H. Poortvliet wethouder
A. A. ten Cate wethouder
6
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Leeswijzer jaarstukken 2025 LEESWIJZER De jaarstukken, met daarin opgenomen het jaarverslag en de jaarrekening, zijn opgebouwd uit een aantal hoofdstukken. Elk hoofdstuk staat onder een zogenoemde 'tegel'. Via de knop 'Home' rechtsbovenaan de website komt u altijd weer terug op de startpagina van de jaarstukken. Via de knop 'Programma's' kunt u rechtstreeks naar andere hoofdstukken navigeren. Het jaarverslag is geschreven vanuit het college van burgemeester en wethouders en is gericht aan de gemeenteraad. Jaarverslag Onder deze tegels staan eerst onze vier beleidsinhoudelijke programma’s. Programma’s 1, 2 en 3 zijn onderverdeeld in sub-programma’s. Elk (sub-)programma bevat per onderwerp de beantwoording van de vraag 'Wat willen wij bereiken?' en ‘Wat deden we daarvoor?’ Hierbij blikken wij ook per onderwerp terug op het voorgaande jaar. Ook rapporteren we door middel van een stoplichtmodel over de voortgang op de indicatoren tijd en geld: • • •
Groen: De activiteit loopt volgens planning en/of raming. Oranje: De activiteit wijkt (licht) af van de planning en/of raming. Rood: De activiteit wijkt veel af van de planning en/of raming.
De vraag ‘Wat heeft het gekost?’ is aan het eind van ieder (sub-)programma opgenomen. Als in een (sub)programma de lasten en/of baten met meer dan € 100.000 worden overschreden, vindt een analyse plaats. Jaarrekening Onder deze tegel hebben wij de jaarrekening opgenomen. Deze tegel bevat onder andere de balans en diverse daaraan gerelateerde overzichten. Alle bedragen die staan vermeld in de jaarstukken zijn in Euro's (€).
7
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Jaarverslag
8
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Programma 1 Werken IN WELKE GEMEENTELIJKE BELEIDSTUKKEN IS HET BESTAANDE BELEID OMSCHREVEN? • • • • • • • • • • • • • • •
Waterplan Schouwen-Duiveland 2007 Beleid hogere waarden wegverkeerslawaai 2015 Energieagenda 2025-2030 Beleidsplan Schuldhulpverlening 2022–2025 Beleidsplan Circulaire economie 2025-2028 Regionale Energiestrategie 2.0 Bedrijventerreinprogramma 2025 Beleidsmodules 'Luchtkwaliteit' en 'Geluid en stilte' (2008), 'Licht en duisternis', 'Energie en klimaat', 'Externe veiligheid' en 'Bedrijven en milieuzonering' (2009), 'Bodem' (2010) Beleidsnotitie handhaving in de Participatiewet 2024 Beleidsnotitie Rondkomen op Schouwen-Duiveland Hitteplan 2025 Detailhandel Structuurvisie (2014) Transitievisie Warmte Schouwen-Duiveland en Regionale Structuur Warmte Zeeland (2021) Integrale laadvisie Schouwen-Duiveland Elektrisch (2022) Economische Visie Schouwen-Duiveland (2024)
9
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Sub-Programma 1.1 Economie sterk water gerelateerd BELEIDSINDICATOREN Naam indicator
Eenheid Bron
Functiemenging (verhouding banen/ woningen – bij 50% evenveel banen als woningen)
%
LISA
Waarde 2022
Waarde 2023
Waarde 2024
Waarde 2025
49,5
50,1
50,5
n.n.b.
Meest recente waarde Zeeland 50,9
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.1.1. We versterken de watereconomie.
WAT DEDEN WE DAARVOOR? 1.1.1.3. We bepalen een zoeklocatie voor een water gerelateerd bedrijventerrein Stand van zaken In juni besloot de gemeenteraad geen verder onderzoek uit te voeren naar de ontwikkeling van een aquacultuurterrein bij Bruinisse. Er werd geen zoeklocatie bepaald. Geld (indicator) Tijd (indicator)
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.1.6. We realiseren een energieneutraal Schouwen-Duiveland.
WAT DEDEN WE DAARVOOR? 1.1.6.7. We voeren de Energie-Agenda en de Regionale Energie Strategie uit Stand van zaken De raad stelde de tweede Energieagenda voor de periode 2025 - 2030 vast. De Energieagenda 2025-2030 bevat doelstellingen en activiteiten voor de vier thema's: 1. Energiebesparing; 2. Duurzame Energieopwekking en opslag; 3. Warmtetransitie en 4. Duurzame mobiliteit. Via de jaarlijkse energiebalans monitorden we de resultaten. De Regionale Energie Strategie (RES) Zeeland 1.0 actualiseerden we naar een RES-Zeeland 2.0 met doelstellingen en activiteiten voor de thema's: gebouwde omgeving, mobiliteit en elektriciteit. De RES-Zeeland 2.0 voeren we uit samen met de andere 13 Zeeuws gemeenten, de provincie Zeeland, het waterschap en Stedin. Geld (indicator) Tijd (indicator)
10
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
1.1.6.8. We voeren de regeling voor een innovatiefonds energieoplag uit (Amendement A3 programmabegroting 2025-2028). Stand van zaken De regeling kleinschalige energieopslag is inmiddels in werking getreden en voeren we uit. Het innovatiefonds collectieve energieopslag treedt in 2026 in werking. Geld (indicator) Tijd (indicator)
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.1.8. We zetten in op verduurzaming van bedrijven en bedrijventerreinen
WAT DEDEN WE DAARVOOR? 1.1.8.2. We voeren het plan van aanpak voor verduurzaming van bedrijven uit. Stand van zaken In het plan van aanpak verduurzaming bedrijven werkten we samen met ondernemersverenigingen en ondernemers aan de thema's Energietransitie & Mobiliteit; Biodiversiteit en Klimaatadaptatie en Circulaire Economie. Het plan van aanpak bestaat uit de volgende fases: 1. Netwerk creëren; 2. Data verzamelen; 3. Uitvoering van projecten door Actie Leerteams en 4. Monitoring en Evaluatie. Vanuit de CDOKE gelden stelden we een regisseur aan die bedrijven ondersteunt bij het verduurzamen. Inventarisatie vond plaats via duurzaamheidsscans met behulp van de milieubarometer. Voor verdiepende scans werkten we samen met Impuls Zeeland. Projecten die we samen met ondernemers verenigingen en ondernemers uitvoerden zijn o.a. onderzoek naar energyhubs (Zierikzee en Renesse), onderzoek naar de mogelijkheden naar een circulaire hub (Zierikzee) en het uitvoeren van biodiversiteitsscan (Bruinisse). De jaarlijkse duurzaam ondernemer prijs reikten we uit aan drie bedrijven tijdens een bijeenkomst van de Ondernemerskring Schouwen-Duiveland (OSD). De provincie, Zeeuwse gemeenten en Impuls Zeeland initieerden het Transitiefonds Zeeland dat financiering aan ondernemers verstrekt. Geld (indicator) Tijd (indicator)
1.1.8.3. We voeren het plan van aanpak voor verduurzaming van gemeentelijke gebouwen uit. Stand van zaken We werkten aan het versneld verduurzamen van het gemeentehuis, het UOR, de reinigingsdienst en de gemeentelijke havens. In het gemeentehuis voerden we een Energie Management Systeem in en programmeerden we de bewegingsmelders. Voor het UOR en de reinigingsdienst hebben we het gasloos maken van de gebouwen onderzocht. Dit door middel van elektrisch verwarmen, plaatsen van zonnepanelen en opslag in accu's. In de gemeentelijke havens van Zierikzee, Brouwershaven en Bruinisse vervingen we in alle gebouwen de verlichting door LED. Het havenkantoor van Brouwershaven maakten we gasloos door het plaatsen van een warmtepomp en zonnepanelen. We stelden een Duurzaam Meerjaren Onderhoudsplan (DMJOP) op voor de verdere verduurzaming van de gemeentelijke gebouwen.
11
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Geld (indicator) Tijd (indicator)
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.1.9. Schouwen-Duiveland is in 2025 volledig circulair.
WAT DEDEN WE DAARVOOR? 1.1.9.1. We stellen beleid op op het gebied van circulaire economie Stand van zaken We startten met het uitwerken van de Zeeuwse agenda in een lokale agenda voor vaststelling in 2026. De samenwerking met de Zeeuwse gemeenten op het gebied van circulaire economie zetten we voort. In 2025 startten we samen met de andere Zeeuwse gemeenten met het verkennen van de mogelijkheden voor een convenant inzake circulair bouwen en slopen. In 2026 werken we dit verder uit. Voor infrastructuur en openbare ruimte onderzochten we in 2025 of toepassing van de Milieukostenindicator (MKI) als instrument voor monitoring en sturing op circulaire ambities wenselijk is. In 2026 concretiseren we deze plannen verder. Geld (indicator) Tijd (indicator)
WAT HEEFT HET GEKOST? Exploitatie
Begroting primitief 2025
Begroting na wijziging 2025
Realisatie 2025
Resultaat 2025
Lasten
-1.817.108
-3.777.965
-1.859.355
1.918.610
Baten
8.801.655
7.600.506
6.253.589
-1.346.917
Geraamd totaal lasten en baten
6.984.547
3.822.541
4.394.234
571.693
Geraamd resultaat
6.984.547
3.822.541
4.394.234
571.693
TOELICHTING EXPLOITATIE Energiearmoede incidenteel voordeel lasten € 224.000 en incidenteel nadeel baten € 224.000 per saldo nihil De specifieke uitkering voor dit onderwerp loopt tot en met 31 december 2027. Van te voren is het lastig inschatten wanneer inwoners met een laag inkomen en een hoog enrgieverbruik gebruik maken van deze regeling. Het overgebleven gedeelte van 2025 betrekken we bij de bestuursrapportage 2026. Diverse duurzaamheidssubsidies incidenteel voordeel lasten € 1.950.000 en incidenteel nadeel baten € 1.275.000 (per saldo incidenteel voordeel van € 675.000) Voor het onderwerpduurzaamheid hebben we specifieke uitkeringen ontvangen. Deze lopen meerjarig. ook hier is het van te voren lastig in te schatten wanneer inwoners gebruik maken van deze regelingen. Het overgebleven gedeelte betrekken we bij de bestuursrapportage 2026. Daarnaast hebben we voor het stimuleren van duurzame maatregelen ook gemeentelijke middelen beschikbaar gesteld. Hier is 2025 minder gebruik van gemaakt dan verwacht. We hebben hier begin 2026 extra acties op ingezet om de regelingen onder de aandacht te brengen. De nog niet bestede middelen vanuit het project koopkracht voor dit doel betrekken we bij de bestuursrapportage 2026. 12
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Dividenduitkering GBE Aqua BV, incidenteel voordeel baten € 117.000 Wij verwachtten het slotdividend van GBE Aqua BV over 2025, evenals over 2024, pas na afloop van het jaar te ontvangen. In december 2025 werd echter het slotdividend onverwacht al uitgekeerd.
TOELICHTING INVESTERINGEN Aansluitpunt riolering passagiersschip Bruinisse, doorschuiving € 104.225,19 De kosten zijn in 2025 later gekomen door het gevolg van een tracékeuze. We hadden te maken met een secundaire waterkering waar we in 1e instantie niet doorheen mochten maar na plaatselijke bespreking hebben we toch een mogelijkheid gevonden.
13
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Sub-Programma 1.2 Innovatieve landbouw, tuinbouw, visserij en aquacultuur BELEIDSINDICATOREN Voor dit sub-programma zijn geen beleidsindicatoren benoemd.
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.2.5. We zetten in op toekomstbestendige landbouw, tuinbouw en visserij.
WAT DEDEN WE DAARVOOR? 1.2.5.1. We ondersteunen agrariërs en vissers in de veranderingen die zij vanwege duurzaamheid moeten doorvoeren via innovatie, onderzoek, kennis, netwerk en subsidiemogelijkheden Stand van zaken Het nieuwe programma Living Lab Schouwen-Duiveland 2025-2028 stelden we vast. Het programma Broedplaats zoet water rondden we definitief af inclusief de subsidieverantwoording. De provincie nam de projectleiding over van het Fieldlab Burghsluis, het plan tot gebruik van het effluent rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI) en het Interreg project Kreekruginfiltratie Noordgouwe. Besloten is de uitvoering van het Visserij Ontwikkelingsplan door te schuiven naar 2026. Geld (indicator) Tijd (indicator)
1.2.5.2. We zijn actief betrokken en leveren onze inbreng bij het opstellen van het gebiedsplan door provincie Zeeland in het kader van het Nationaal Programma Landelijk Gebied. Stand van zaken In het derde kwartaal van 2025 besloten Gedeputeerde Staten over het ontwerp provinciale programma landelijk gebied en het stikstofplan. In december waren er informatiebijeenkomsten. De vaststelling van deze provinciale plannen vindt plaats in de 1e helft van 2026. Provincie, waterschap en gemeente bespraken het ontwerp van de intentieverklaring samenwerking in gebiedsproces Schouwen-West niet meer in 2025. Provincie schoof dit door naar 2026. Geld (indicator) Tijd (indicator)
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.2.6 We versterken ecologie en biodiversiteit.
WAT DEDEN WE DAARVOOR? 1.2.6.1. We geven vorm en inhoud aan het blauw-groen netwerk samen met gebiedsbeheerders en nemen de kansen voor recreatie daarin mee. 14
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Stand van zaken Begin 2025 startten we de aanbesteding voor een adviesbureau om te ondersteunen bij het opstellen van de biodiversiteitsvisie. Dit werd Bureau Ruimte&Groen, samen met Orbis. We stelden een klankbordgroep samen waarmee we participeerden. We rondden de analysefase in concept af. Geld (indicator) Tijd (indicator)
1.2.6.5. Bij het openbaar groenbeheer zetten we in op versterking van de biodiversiteit. Stand van zaken De nulmeting biodiversiteit kruidachtige vegetatie Schouwen-Duiveland is afgerond, zowel voor Schouwen-Duiveland- west als oost. Deze nulmeting namen we mee bij het uitwerken van ons natuurlijk maaibeheer. Aan de westkant van de Delingsdijk is dit jaar ecologisch gemaaid, zodat de biodiversiteit kan toenemen. De voorstellen voor ecologisch maaibeheer aan de oostkant van de Delingsdijk maakten we in 2025, zodat de aannemer het nieuwe groeiseizoen, vanaf maart 2026, ook daar ecologisch kan maaien. De nulmeting biodiversiteit houtige beplanting is afgerond en gebruiken we als basis voor onze renovatieplannen. Dit in combinatie met de nulmeting technische staat beplanting. Een groeiend aantal invasieve exoten bedreigt de biodiversiteit van het openbaar groen. In een beheerplan invasieve exoten zijn bestrijdingsmogelijkheden voor de diverse soorten aangegeven. De locaties van de Japanse duizendknoop hebben we in beeld en bestrijden we op verschillende manieren, afhankelijk van de situatie ter plekke. Goede nazorg na bestrijding, monitoring en beheermaatregelen op maat moeten ervoor zorgen dat de exoten zich niet verder verspreiden. Geld (indicator) Tijd (indicator)
1.2.6.8. We stellen een visie Biodiversiteit op Stand van zaken Samen met het biodiversiteitsplatform werkten we onder begeleiding van het studiebureau Ruimte en Groen en Orbis aan het opstellen van een biodiversiteitsvisie. We sloten hiervoor een samenwerkingsovereenkomst met de provincie Zeeland. Vaststelling van de biodiversiteitsvisie is gepland voor 2026. Geld (indicator) Tijd (indicator)
15
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
1.2.6.9. We stellen een Soort Management Plan op Stand van zaken We voerden de eerste fase van het plan van aanpak Natuur Vriendelijk Isoleren (NVI) uit. In het kader van de gedragscode Natuur Vriendelijk Isoleren (NVI) werkten we aan compenserende maatregelen door het plaatsen van kraamkasten voor vleermuizen. We realiseerden onze compensatieopgave door het plaatsen van 40 kraamkasten. We gaven in het vierde kwartaal van 2025 opdracht aan het studiebureau Sweco voor het opstellen van een Soortenmanagementplan (SMP). Hiermee startten we de tweede fase (Pre-SMP) van het plan van aanpak NVI. Geld (indicator) Tijd (indicator)
1.2.6.10. We voeren de biodiversiteitsagenda uit (Amendement A15 programmabegroting 2025-2028) Stand van zaken Vooruitlopend op het vaststellen van de biodiversiteitsvisie voerden we diverse acties uit. We voerden een biodiversiteitsscan uit op bedrijventerrein Bruinisse. We stelden een subsidieregeling op voor de akkerranden en voerden deze uit. We voerden de eerste fase uit van het plan van aanpak Natuurvriendelijk isoleren (NVI) en we realiseerden de compensatie opgave in het kader van de gedragscode NVI door het ophangen van 40 kraamkasten voor vleermuizen. Hiervoor stelden we een projectleider natuurvriendelijk isoleren aan vanuit de CDOKE gelden. We startten met het opstellen van een Soortenmanagement Plan. Geld (indicator) Tijd (indicator)
16
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.2.7 We zetten in op een goede zoetwatervoorziening voor een toekomstbestendige landbouw.
WAT DEDEN WE DAARVOOR? 1.2.7.1. We voeren een gerichte lobby voor een structurele oplossing van de zoetwaterproblematiek. Ook gaan we in overleg met betrokken overheden en andere stakeholders waarbij we aandacht hebben voor zowel externe aanvoer als duurzame initiatieven. Stand van zaken In november 2025 besloten we de Living Lab-werkzaamheden voort te zetten en stelden we het nieuwe programma Living Lab voor de periode tot en met 2029 vast. Daarna startten we de voorbereidingen voor de uitvoering daarvan. Geld (indicator) Tijd (indicator)
WAT HEEFT HET GEKOST? Exploitatie
Begroting primitief 2025
Begroting na wijziging 2025
Realisatie 2025
Resultaat 2025
Lasten
-444.361
-845.909
-646.441
Baten
92.500
189.775
264.719
199.468 74.944
Geraamd totaal lasten en baten
-351.861
-656.134
-381.723
274.411
Geraamd resultaat
-351.861
-656.134
-381.723
274.411
TOELICHTING EXPLOITATIE Living Labs incidenteel voordeel lasten € 254.000 Omdat het project Broedplaats Zoet Water doorliep in 2025 is er pas in november gestart met het nieuwe living lab programma. In 2026 zetten we de projecten goed in de tijd weg en betrekken daarbij dan ook het overgebleven budget uit 2025.
TOELICHTING INVESTERINGEN Geen relevante afwijkingen te melden.
17
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Sub-Programma 1.3 Florerende kleinschalige bedrijvigheid BELEIDSINDICATOREN Naam indicator
Eenheid
Bron
Vestigingen (van bedrijven)
Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 tot en met 64 jaar
LISA
Waarde 2022 247,8
Waarde 2023 252,7
Waarde 2024 255,0
Waarde 2025
Meest recente waarde Zeeland
n.n.b.
197,1
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.3.1 We zetten in op revitalisering en herstructurering van bestaande bedrijventerreinen en intensivering van ruimtegebruik.
WAT DEDEN WE DAARVOOR? 1.3.1.2. We voeren de herstructurering van Haringvlietplein fase 2 (laatste) uit Stand van zaken Met het bereiken van een naderend akkoord tussen ontwikkelaar en de laatste te verplaatsen retailer, bereidden we de ruimtelijke procedure voor. Diverse onderzoeken werden in 2025 doorlopen. Eén van de belangrijkste opgaven was/is dat één bedrijf moet worden verplaatst naar passende huisvesting voordat sloop en nieuwbouw van Fase 2 kan plaatsvinden. We streven naar nieuwbouw in 2027/2028. Geld (indicator) Tijd (indicator)
1.3.1.3. We stellen een Uitvoeringsplan bestaande kleinschalige bedrijventerreinen op Stand van zaken De raad stelde het nieuwe bedrijventerreinenprogramma in juni vast. In 2026 starten we met het uitvoeringsplan kleinschalige bedrijventerreinen. Geld (indicator) Tijd (indicator)
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.3.2. We ondersteunen Bedrijven Investerings Zones (BIZ- zones) en geven een economische impuls aan opgerichte BIZ-zones.
18
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
WAT DEDEN WE DAARVOOR? 1.3.2.3. Bij voldoende draagvlak van de ondernemers doorlopen we de BIZ procedure Stand van zaken In 2025 is er geen aanvraag voor een nieuwe Bedrijveninvesteringszone ingediend. Geld (indicator) Tijd (indicator)
1.3.2.5 We verlengen de economische Impuls BIZ (Amendement A10 kadernota 2022) Stand van zaken In 2025 was hier nog geen actie op nodig. De evaluatie voeren we in 2026 uit en de uitkomsten betrekken we bij de programmabegroting 2027-2030. Geld (indicator) Tijd (indicator)
1.3.2.6 We voeren samen met de OV/BIZ Zierikzee, de OV/BIZ Burgh-Haamstede en de OV/BlZ Renesse een pilot 'Kernenmanager' uit. (Amendement A6 programmabegroting 2022-2025 en Raadsbesluit Uitbreiding pilot kernenmanager (8288620)) Stand van zaken De evaluatie pilot kernenmanager is in 2025 uitgevoerd. In de programmabegroting 2026-2029 is opgenomen dat we de pilot omzetten in een structurele activiteit voor drie jaar. Dit betekent dat het project loopt van 1 januari 2026 tot en met 31 december 2028. Aan de inhoudelijke voorwaarden wordt op dit moment (begin 2026) nog druk gewerkt. Geld (indicator) Tijd (indicator)
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.3.3. We stimuleren en faciliteren (kleinschalige) bedrijvigheid op Schouwen-Duiveland.
WAT DEDEN WE DAARVOOR? 1.3.3.3. We realiseren een ondernemersloket (inclusief Amendement A4 programmabegroting 2025-2028) Stand van zaken We rondden de implementatie van het digitaal ondernemersloket af. In het vierde kwartaal startte een tweede bedrijfscontactfunctionaris.
19
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Geld (indicator) Tijd (indicator)
1.3.3.6. We ondersteunen bedrijven, die willen innoveren en ontwikkelen met innovatievouchers (inclusief Amendement A5 programmabegroting 2025-2028) Stand van zaken In samenwerking met Impuls Zeeland startten we met het aanbieden van innovatie- en ontwikkelvouchers aan MKB-ondernemers. Geld (indicator) Tijd (indicator)
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.3.5. Er is een optimale (digitale) infrastructuur.
WAT DEDEN WE DAARVOOR? 1.3.5.4. In het kader van een betere bereikbaarheid en ontsluiting van Zierikzee onderzoeken we de mogelijkheden voor structurele verbeteringen van mobiliteit in en om de stad Stand van zaken De raad stelde het richtinggevend (schets)ontwerp voor de reconstructie van de drie kruisingen op de N59 en Grevelingenstraat vast. De vervolgontwerpen van voorlopig tot definitief ontwerp staan voor de komende jaren op het programma. Ook richten wij ons op het vormen van een (deels extern) uitvoeringsteam dat op basis van een nog te sluiten samenwerkingsovereenkomst met Rijkswaterstaat één of meerdere van deze opgaven kan realiseren. Geld (indicator) Tijd (indicator)
1.3.5.8. We voeren een verkenning uit op basis van de MIRT-spelregels voor het poldertracé bij Burgh-Haamstede en voor een veilige oversteekplaats nabij Bruinisse Stand van zaken De situatie in Bruinisse is in 2025 in samenspraak met Rijkswaterstaat (RWS) beschouwd. Hiermee is inzicht in de omvang van de problematiek. In het kader van het Lokaal Toekomstbeeld Fiets is een voorstel door RWS aangekondigd voor het bepalen van maatregelen. De verwachting is dat dit voorstel in 2026 wordt opgesteld. Geld (indicator) Tijd (indicator)
20
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
1.3.5.15. Betere bereikbaarheid en veiligheid voor wonen-werken Stand van zaken Tijdens de planvorming voor een fietsveilige inrichting van de Deltastraat in Zierikzee, is gebleken dat een inrichtingsvariant met een vrijliggend fietspad de beste oplossing is. Andere inrichtingsvarianten kunnen niet op draagvlak rekenen of zijn niet inpasbaar. In het eerste kwartaal van 2026 verwachten we een bestuurlijk (financieel) voorstel voor te kunnen leggen, waarin we om extra krediet vragen bovenop het beschikbare investeringskrediet van € 313.500. Geld (indicator) Tijd (indicator)
1.3.5.16. Gebiedsontwikkeling Zuidoostflank Zierikzee 150 + 20 KV station inclusief kabeltracee en wijziging structuurvisie Zierikzee 2030 Stand van zaken Het beroep tegen het bestemmingsplan voor het KV-station vond op 23 december 2025 plaats. De uitspraak verwachten we in het eerste kwartaal 2026. De uitgangspuntennotitie voor de ruimtelijke procedure voor de Tussen- en Eindfase van de gebiedsontwikkeling (groei van bedrijventerreinen) stelden we vast. Het concept van het te wijzigen omgevingsplan leggen we in het voorjaar 2026 ter visie voor met als doel vaststelling in de raadsvergadering van september 2026. Geld (indicator) Tijd (indicator)
WAT HEEFT HET GEKOST? Exploitatie
Begroting primitief 2025
Begroting na wijziging 2025
Realisatie 2025
Resultaat 2025
Lasten
-1.260.347
-1.442.327
-1.306.510
135.817
Baten
607.183
921.421
1.354.183
432.762
Geraamd totaal lasten en baten
-653.164
-520.906
47.673
568.579
Geraamd resultaat
-653.164
-520.906
47.673
568.579
TOELICHTING EXPLOITATIE Grondexploitatie Bedrijventerrein fase 3 Bruinisse incidenteel voordeel lasten € 97.000 en incidenteel nadeel baten € 176.000 Het woonrijp maken van deze grondexploitatie stond gepland in 2025 maar schuift door naar 2026. Uit de bestekraming blijkt dat de kosten hoger uitvallen dan voorzien. Daarom is de (tussentijdse) winstneming gecorrigeerd. Het resultaat verwerken wij in de algemene reserve ontwikkelingsbedrijf. Grondexploitatie Straalweg incidenteel voordeel baten € 233.000 Voor deze grondexploitatie is een bestekraming opgesteld voor het woonrijp maken die lager uitvalt dan begroot. Hierdoor neemt het resultaat toe wat resulteert in een hogere tussentijdse winstneming. Het resultaat storten wij in de algemene reserve ontwikkelingsbedrijf.
21
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Grondexploitatie Business Park Zierikzee NW incidenteel voordeel baten € 147.000 Doordat het perceel volledig is verkocht aan 1 koper is het niet meer nodig openbare ruimte (ontsluitingsweg) aan te leggen. De lasten vallen daardoor lager uit dan begroot. Het resultaat neemt daardoor toe. Het resultaat storten we in de algemene reserve ontwikkelingsbedrijf. Grondexploitatie Gouwepoort incidenteel voordeel baten € 231.000 Voor deze grondexploitatie is een verliesvoorziening gevormd. De ondergrond voor de aan te leggen ontsluitingsweg is mee verkocht aan de kopers van de bouwkavels. De kosten voor de aanleg van de ontsluitingsweg zijn voor rekening van de kopers. Hierdoor vallen de kosten lager uit dan voorzien en verlagen wij daarom de verliesvoorziening. Zie ook de paragraaf grondbeleid voor meer informatie.
TOELICHTING INVESTERINGEN Geen relevante afwijkingen te melden.
22
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Sub-Programma 1.4 Arbeidsmarkt in balans BELEIDSINDICATOREN Naam indicator
Eenheid
Bron
Waarde 2022
Waarde 2023
Waarde 2024
Waarde 2025
Meest recente waarde Zeeland
Banen
Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 tot en met 64 jaar
LISA
832,6
851,3
867,2
n.n.b.
845,1
Netto arbeidsparticipatie % werkzame beroepsbevolking ten opzichte van beroepsbevolking
CBS
71,1
72,2
72,4
72,6
72,2
Werkloze jongeren
% 16 tot en met 22 jarigen
Verwey Jonker Instituut – Kinderen in Tel
1
1
1
n.n.b.
2
Lopende re-integratievoorzieningen
Aantal per 10.000 inwoners van 15–64 jaar
CBS
297,2
305,8
296,8
n.n.b.
242,7
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.4.1. Samenwerking met het onderwijs en het bedrijfsleven om opleidingsmogelijkheden aan te laten sluiten op de behoefte van de arbeidsmarkt.
WAT DEDEN WE DAARVOOR? 1.4.1.6 We realiseren het project Hospitality HUB Schouwen-Duiveland (amendement A9 programmabegroting 2022-2025) Stand van zaken De Hospitality Hub voerde de geplande activiteiten voor schooljaar 2024–2025 binnen budget uit. Vervolgens verlengden we de projectperiode met een halfjaar. We kenden een extra budget toe voor augustus tot en met december 2025. Hierdoor verschoof de termijn voor het aanleveren van de eindevaluatie. Na afronding van de projectperiode leggen we de eindevaluatie ter kennisname voor aan de raad. Geld (indicator) Tijd (indicator)
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 1.4.2. We richten ons op omscholing en het activeren van de niet-actieven met als doel sociale en/of economische zelfredzaamheid.
23
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
WAT DEDEN WE DAARVOOR? 1.4.2.1. We bieden werkzoekenden passende ondersteuning naar werk. Stand van zaken Het aantal bijstandsuitkeringen in onze gemeente is over heel 2025 nagenoeg gelijk gebleven. Eind 2025 registreerden we 358 bijstandsuitkeringen. Zowel de instroom in (93) als uitstroom (97) uit de bijstand lag dit jaar iets lager dan in 2024. Geld (indicator) Tijd (indicator)
1.4.2.9. We voeren de participatiewet optimaal uit Stand van zaken In november 2025 informeerden we de raad in een raadsinformatiebijeenkomst over de landelijke en lokale ontwikkelingen in de Participatiewet, de aanstelling van de bruggenbouwer en een interim-directeur van De Zuidhoek, de resultaten van de verkenning van bureau Berenschot en de verdere aanpak richting een toekomstbestendige uitvoering van de Participatiewet in onze gemeente. Ook de ondernemingsraden en adviesraad sociaal domein informeerden en betrokken we actief. Geld (indicator) Tijd (indicator)
1.4.2.7. We werken regionaal samen aan een evenwichtige arbeidsmarkt Stand van zaken De deelnemers in de arbeidsmarktregio stelden gezamenlijk het regionale uitvoeringsplan 2025 vast. In het kader van de door het Rijk voorziene hervorming van de arbeidsmarktinfrastructuur, kwamen de partijen een nieuwe governance- en overlegstructuur in de arbeidsmarktregio overeen. Bestuurlijk werd een Regionaal Beraad (i.o.) gevormd, waarvoor de regionale samenwerkingspartners een samenwerkingsconvenant ondertekenden. Daarnaast werd een ambtelijk kernteam in de regio samengesteld, dat voor het Regionaal Beraad de relevante beleidsadviezen en -stukken voorbereidt. Om vorm en inhoud te geven aan de totstandkoming van een Regionaal Werkcentrum Zeeland (RWC), startte in 2025 een regionale projectgroep. Eind oktober leverde die de businesscase voor een RWC op, die het Regionaal Beraad vaststelde. Tenslotte ging - onder regie van een extern bureau - eind 2025 een regionale projectgroep van start met het samenstellen van een meerjarenagenda voor de arbeidsmarktregio Zeeland. Geld (indicator) Tijd (indicator)
24
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
WAT HEEFT HET GEKOST? Exploitatie
Begroting primitief 2025
Begroting na wijziging 2025
Realisatie 2025
Resultaat 2025
Lasten
-10.679.298
-10.646.696
-9.740.025
906.671
Baten
4.452.348
3.817.243
3.229.641
-587.602
Geraamd totaal lasten en baten
-6.226.950
-6.829.453
-6.510.384
319.069
Onttrekkingen Geraamd resultaat
122.200
139.200
137.858
-1.342
-6.104.750
-6.690.253
-6.372.525
317.728
TOELICHTING EXPLOITATIE Sociale werkvoorziening De Zuidhoek, incidenteel voordeel lasten € 702.000, incidenteel nadeel baten € 612.000 Het saldo van De Zuidhoek bedraagt € 90.000 positief en ligt daarmee onder de toelichtingsgrens. De afwijkingen in baten en lasten worden met name veroorzaakt door lagere bijdragen van Rijk en gemeenten en lagere renteopbrengsten, alsmede lagere personeels- en bedrijfsvoeringskosten.
TOELICHTING INVESTERINGEN Geen relevante afwijkingen te melden.
25
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Programma 2 Wonen IN WELKE GEMEENTELIJKE BELEIDSSTUKKEN IS HET BESTAANDE BELEID OMSCHREVEN? Sociaal domein • • • • • • • • • • • •
Beleidsplan Toezicht en Naleving Wmo en Jeugdwet 2024-2027 Gelijk Anders. Diversiteit, Gelijkwaardigheid en Inclusie 2025-2030. Subsidiebeleidskader gemeente Schouwen-Duiveland 2024 Nota Dorps- en Gemeenschapshuizen Schouwen-Duiveland 2025 Beleidskader breed Sociaal Domein (2025) Beleid Mantelzorgondersteuning 2017-2020 Op weg naar een dementievriendelijk Schouwen-Duiveland 2019-2022 Voor een toekomst zonder geweld - Regiovisie aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling Zeeland 2019-2023 Regionaal Kader Gezondheid 2022-2025 en Preventie- en Handhavingsplan Regiovisie Jeugdhulp Zeeland 2023-2028 Kadernota Inburgering (2021) Regiovisie Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang Zeeland 2022-2025
Openbare ruimte • • • • • • • • • • • • •
Landschappelijk raamwerk Buitengebied in beweging (2007) Handboek Begraafplaatsen gemeente Schouwen-Duiveland 2016 Speelruimtebeleid Samen spelen 2017-2026 Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan 2022-2026 Beheer- en Beleidsplan Wegen 2023-2027 Integraal verkeer- en vervoersplan Schouwen-Duiveland 2017-2027 Groenbeleidsplan & Groenbeheerplan gemeente Schouwen-Duiveland 2024-2028 Beleid voor hondenbezitters 2025-2030 Beleidsplan openbare verlichting 2024-2033 Notitie programma Van Huishoudelijk Afval Naar Grondstof Beheer- en beleidsplan civiele kunstwerken en inrichtingselementen 2025 Havens en waterwegen 2019-2028 Baggerbeheerplan 2024-2033
Veiligheid en openbare orde • •
Integraal Veiligheidsbeleid 2023-2026 VTH-beleid Zeeland 2024
Onderwijs • • •
Onderwijsachterstandenbeleid 2024-2026 Integraal Huisvestingsplan basisonderwijs Schouwen-Duiveland 2017- 2027 Onderwijsakkoord Kinderopvang en Onderwijs Schouwen-Duiveland 2025-2028
26
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Wonen • • • • • • • • • •
Regionale woningmarktafspraken 2014-2023 Nota grondbeleid gemeente Schouwen-Duiveland 2024 Welstandsnota 2023 Beleid huisvesting tijdelijke werknemers Structuurvisie Buitengebied in beweging (2009) Structuurvisie ongebruikte individuele bouwtitels in bestemmingsplannen (2015) Structuurvisie Bruinisse 2025 Structuurvisie Zierikzee 2030 Structuurvisie Wonen 2023-2033 Woonzorgvisie Samen Doen op Schouwen-Duiveland
27
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Sub-Programma 2.1 Goed en realistisch voorzieningenniveau BELEIDSINDICATOREN Naam indicator
Eenheid
Bron
Waarde 2022
Waarde 2023
Waarde 2024
Waarde 2025
Meest recente waarde Zeeland
Absoluut verzuim
Aantal per 1.000 leerlingen
DUO
0,0
0,0
0,0
n.n.b.
1,8
Relatief verzuim
Aantal per 1.000 leerlingen
DUO
45,0
15,0
22,0
n.n.b.
19
2,5
2,4
1,8
n.n.b.
2,3
Vroegtijdig schoolverlaters zonder % deelnemers aan het VO DUO startkwalificatie (vsv-ers) en MBO onderwijs (Ingrado)
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 2.1.1. We hebben een kwalitatief goed en realistisch maatschappelijk voorzieningenniveau.
WAT DEDEN WE DAARVOOR? 2.1.1.8 We stellen een businesscase Dorpshuizen SMC Bruinisse op Stand van zaken Samen met Zeeuwland werkten we scenario's uit voor de verdiepte business case (dorpshuis, sporthal inclusief het realiseren van appartementen behorende bij de woningopgave op het eiland). De hierbij benodigde ruimtelijke onderzoeken (fysieke leefomgeving) en uitwerking van diverse conceptbouwtekeningen (gemeente-Zeeuwland) inclusief bijbehorende stedenbouwkundige toetsing zijn in december 2025 afgerond. Dit heeft meer tijd gekost vanwege de zorgvuldigheid van het proces om te komen tot een realistische en gedragen business case. De business case werken we in 2026 verder uit. Geld (indicator) Tijd (indicator)
2.1.1.11. We informeren bewoners over de verschillende manieren van begraven Stand van zaken Door de val van het kabinet is de modernisering van de Wet op de lijkbezorging en de vaststelling onzeker geworden. Daarom maakten we een start met de actualisatie van het beleid begraafplaatsen. Het informeren van bewoners en communicatie in algemene zin, maakt daar onderdeel van uit. Geld (indicator) Tijd (indicator)
28
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
2.1.1.14. Realiseren dorpshuis in Poortambacht Zierikzee Stand van zaken In het afgelopen jaar werkte de projectontwikkelaar aan het opstellen van plannen voor het gebouw aan de Grevelingenstraat/Schelphoekstraat. Woningcorporatie Zeeuwland is hierbij betrokken. Een wijkhuis/ruimte maakt onderdeel uit van deze plannen. Ook de financiële haalbaarheid wordt onderzocht. Geld (indicator) Tijd (indicator)
2.1.1.16. We leggen een kunstgrasveld aan bij s.v. WIK'57 (Amendement A2 programmabegroting 2024-2027) Stand van zaken Het kunstgrasveld is aangelegd en in april 2025 in gebruik genomen door de voetbalvereniging. Het werk is binnen het beschikbare budget gerealiseerd. Geld (indicator) Tijd (indicator)
2.1.1.17. We leggen een kunstgrasveld aan bij MZC’11 (amendement A2 programmabegroting 2024-2027) Stand van zaken Het kunstgrasveld is aangelegd en in april 2025 in gebruik genomen door de voetbalvereniging. Het werk is binnen het beschikbare budget gerealiseerd. In verband met hoge aanlegkosten en risico's legden we geen waterberging aan onder het veld. Geld (indicator) Tijd (indicator)
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 2.1.2. Er zijn goede voorzieningen op het gebied van (openbaar) vervoer om de bereikbaarheid van voorzieningen (voor de minder mobiele groepen) te garanderen.
WAT DEDEN WE DAARVOOR? 2.1.2.6. We stimuleren sociale mobiliteit en vervoer van en naar school Stand van zaken SD op Weg helpt projecten rondom mobiliteit op Schouwen-Duiveland verder op weg en zoekt naar verbindingen, gemeenschappelijke oplossingen en nieuwe kansen, om al werkend te komen tot een ‘eilandelijk mobiliteitsnetwerk’. De Schoolbus in Zonnemaire had eind 2025 10 vrijwillige chauffeurs en er is een bestuur van 3 personen. De buurtauto reed alleen vanuit Burgh-Haamstede. Hier waren ongeveer 15 vrijwillige chauffeurs aan verbonden. In 2025 implementeerden we de flex taxi op SchouwenDuiveland. Dit is een flexibel, op afroep beschikbaar vervoersmiddel dat het openbaar vervoer aanvult. Het is een taxi of busje dat je van een hub (binnen de bebouwde kom) of je huis (buiten de bebouwde kom) naar je bestemming brengt. Dit als alternatief voor de regulier buslijnen en biedt meer 29
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
bereikbaarheid, vooral 's avonds en in het weekend. Door de introductie van de flex-taxi zetten we het project met de buurtbus niet verder voort. Bij het gemeentehuis staan sinds 2024 vier deelauto's voor medewerkers, die ook door inwoners of ondernemers gebruikt worden. SD op Weg stimuleerde deelmobiliteit door het organiseren van gebruikersgroepen onder andere via een korting op het rijtegoed van een deelauto. Geld (indicator) Tijd (indicator)
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 2.1.3. We bundelen eilandelijke voorzieningen zoveel mogelijk in Zierikzee. Verspreid over het eiland bundelen we voorzieningen die in een samenhangend netwerk een satellietfunctie voor de omgeving vervullen.
WAT DEDEN WE DAARVOOR? 2.1.3.1. We geven lokaal invulling aan het bibliotheekwerk op basis van de regionale visie, zoals is benoemd in de meerjarige subsidieovereenkomst met Bibliotheek Oosterschelde Stand van zaken In de uitvoeringsovereenkomst met onze gemeente staat de dienstverlening van de bibliotheek gespecificeerd. Ook voor 2025 sloten we de uitvoeringsovereenkomst af, zodat de bibliotheek haar diensten kan blijven leveren aan onze inwoners. Geld (indicator) Tijd (indicator)
2.1.3.2. We realiseren een nieuw cultuurpodium in samenwerking met stichting Brogum Stand van zaken We hebben de huurovereenkomst (inclusief afspraken over beheer en onderhoud) met Stichting Brogum afgesloten. In het derde kwartaal van 2025 gunden we de opdracht tot nieuwbouw aan Bergh Bouw B.V. Na de ecologische vrijgave van het huidige gebouw vond in het vierde kwartaal van 2025 de sloop plaats, gevolgd door bouwrijp maken van het terrein en het slaan van de heipalen. Geld (indicator) Tijd (indicator)
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 2.1.4. We maken de omslag van voorzieningen en gebouwen naar de subsidiëring van activiteiten.
30
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
WAT DEDEN WE DAARVOOR? 2.1.4.2. We herzien de subsidieverordening (ASV) 2013 en bijbehorende beleidsregels Stand van zaken Fase 3 van het project herijking subsidiebeleid verloopt volgens planning. We actualiseerden in 2025 diverse subsidieregelingen. Geld (indicator) Tijd (indicator)
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 2.1.5. We stimuleren activiteiten waaruit veel zelfsturing, eigen initiatief en bestuurskracht van lokale instellingen en verenigingen blijkt.
WAT DEDEN WE DAARVOOR? 2.1.5.1. We faciliteren het realiseren van een wijkvoorziening voor Malta Stand van zaken In juni 2025 stelde de raad het dorpshuizenbeleid vast. In aansluiting hierop maakten we een verdiepingsslag op het thema wijkhuizen, waaronder een behoefteonderzoek. Hierin namen we ook de positie van de Ruilwinkel mee. Daarnaast onderzochten we de mogelijkheden voor huisvesting van de Voedselbank. Dit onderzoek loopt nog. Geld (indicator) Tijd (indicator)
2.1.5.2. We faciliteren culturele stichtingen en verenigingen om toekomstbestendig te worden (Amendement A3) Stand van zaken Het in 2024 opgestelde Plan van aanpak hebben wij in 2025 herzien. Op basis van het herziene plan stelden wij, na vertrek van de voormalige cultuurcoach, in november 2025 een nieuwe cultuurcoach aan via Regiekr8. Geld (indicator) Tijd (indicator)
WAT WILLEN WE BEREIKEN? 2.1.6. We stimuleren samenwerking van het onderwijs in onze gemeente, met als doel kwaliteit en huisvesting te verbeteren, passend in het toekomstig beeld van spreiding en bundeling van onderwijsvoorzieningen.
31
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
WAT DEDEN WE DAARVOOR? 2.1.6.11. We zetten in op eigentijdse en duurzame schoolgebouwen Stand van zaken In het derde kwartaal organiseerden we een raadsinformatiebijeenkomst over het nieuwe Integraal Huisvestingsplan (IHP) en in het vierde kwartaal legden we het concept IHP met een commissievoorstel aan de raad voor. Het definitieve IHP ligt in maart 2026 voor definitieve besluitvorming voor aan de raad, inclusief de financiële consequenties. Geld (indicator) Tijd (indicator)
2.1.6.14. We stellen een nieuw onderwijsakkoord op Stand van zaken De bestuurders van onderwijs, kinderopvang en de gemeenten ondertekenden in juni het onderwijsakkoord. De uitgangspunten van het onderwijsakkoord namen we op in het concept Integraal Huisvestingsplan. De eerste gesprekken over inclusief onderwijs werden gevoerd. We werkten samen aan een soepele overgang tussen kinderopvang en basisschool, Bloei! en toegankelijke jeugdhulp. Geld (indicator) Tijd (indicator)
2.1.6.15. We zetten in op geclusterde voorzieningen in West Stand van zaken De focus in dit dossier ligt voor de schoolbesturen Obase en Lithora op de herziening van het IHP en daarmee het meerjarenplan en -uitvoeringsprogramma 2021 - 2024. Dit traject ronden we begin 2026 onder begeleiding van ICS af. Hieruit volgen nieuwe kaders en scenario's voor de scholen op het westelijk deel van ons eiland. Het conceptvoorstel, zoals besproken in de commissie Samenleving en Bestuur van 4 december 2025, bevatte het voorkeursscenario om af te stappen van het concept regioschool en te investeren in behoud van de scholen in de kernen. Geld (indicator) Tijd (indicator)
2.1.6.16. We zetten in op geclusterde voorzieningen in Oosterland/Nieuwerkerk Stand van zaken De raad besloot in juni 2025 over een ruimtelijke voorkeursvariant in Oosterland, gericht op de integrale ontwikkeling van het nieuwe schoolgebouw, een grootschalige renovatie van de sporthal, de nieuwbouw van een gezondheidscentrum en inrichting van de buitenruimte. We sloten met de scholen een bouwheerschapovereenkomst, waarbij de gemeente bouwheer is. In september selecteerden we een bureau dat het integrale ontwerpproces en alle bijbehorende werkzaamheden voor nieuwbouw van de scholen begeleidt in de komende jaren, inclusief de werkzaamheden aan de sporthal en de buitenruimte. We werkten in het vierde kwartaal van 2025 samen met de betrokken scholen en kinderopvang aan een schetsontwerp. 32
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
Voor beide scholen en de kinderopvang startten we eind 2025 een aanbesteding om ervoor te zorgen dat de Oosterburcht en Kibeo medio 2026 en de Bogermanschool medio 2027 kunnen verhuizen naar tijdelijke huisvesting. Tevens bereidden we de BOPA-procedure voor om de tijdelijke huisvesting te realiseren. De raad besloot in september 2025 dat het onderzoek naar de beste locatie voor de nieuwbouw van de scholen en kinderopvang in Nieuwerkerk opnieuw moet gebeuren. In het vierde kwartaal van 2025 startten we met het nieuwe onderzoek in samenspraak met de betrokken scholen, kinderopvang en dorpsraad, waarbij ook rekening wordt gehouden met ruimte voor een nieuwe gymzaal. Geld (indicator) Tijd (indicator)
2.1.6.17. We renoveren de Willibrordusschool/JL de Jongeschool Stand van zaken Eind 2025 vond overleg plaats met de schoolbesturen over het haalbaarheidsonderzoek. Na overeenstemming te hebben bereikt over de inhoud, leggen we de raad de uitkomsten voor op 5 maart 2026. Geld (indicator) Tijd (indicator)
WAT HEEFT HET GEKOST? Exploitatie
Begroting primitief 2025
Begroting na wijziging 2025
Realisatie 2025
Resultaat 2025
Lasten
-15.337.460
-16.506.435
-15.978.723
Baten
1.332.425
1.687.356
1.633.585
527.712 -53.771
Geraamd totaal lasten en baten
-14.005.035
-14.819.079
-14.345.138
473.941
Geraamd resultaat
-14.005.035
-14.819.079
-14.345.138
473.941
TOELICHTING EXPLOITATIE Doorbelasting inhuur incidenteel voordeel lasten € 124.000 Voor dit onderdeel verwijzen we u graag naar de paragraaf bedrijfsvoering. Leerlingenvervoer incidenteel voordeel lasten € 205.000 U heeft budget beschikbaar gesteld voor het leerlingenvervoer vanwege verhuizing of verbouwing van scholen. Een verbouwing of verhuizing van scholen heeft niet plaatsgevonden en daarom is geen gebruik van gemaakt van dit budget. Dit levert een voordeel op van € 90.000. Daarnaast hebben nog niet alle Oekraïense leerlingen de taalklas voltooid. Het restantbudget van € 115.000 schuiven we door naar 2026 voor leerlingenvervoer aan deze groep of de doelgroep uit de noodopvang in 2026.
33
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 17 juni 2026
TOELICHTING INVESTERINGEN Hubs Mobiliteitsstrategie, Zeeland, overschrijding € 101.606 Aan deze investering zijn in 2025 meer uren toegerekend dan van te voren begroot. Dit budget stellen we bij in 2026. Nieuwbouw basisscholen Oosterland, doorschuiving € 160.433 Voorbereidingen lopen op schema. Er zijn minder kosten gemaakt in 2025 dan vooraf ingeschat i.v.m. uitwerking ruimtelijke voorkeursvariant voor de integrale ontwikkeling aan de Weelstraat. Nieuw- en verbouw Poppodium Brogum, doorschuiving € 146.270 De eerste facturen zijn eind 2025 ontvangen bij de start van de werkzaamheden. Resterende facturatie van het termijnschema op basis van stand van het werk volgt in 2026. Renovatie toplaag kunstgrasveld Hockey, doorschuiving € 397.343 De renovatie is in 2025 voorbereidt in overleg met de vereniging, een extern adviesbureau en de gemeente. De daadwerkelijke uitvoering vindt plaats in de zomer van 2026. Scholencluster Oosterland, doorschuiving € 660.973 Enkel wat onderzoekskosten gemaakt in 2025, De opdracht voor realisatie van tijdelijke huisvesting vindt plaats in 1e kwartaal 2026 en de sloop van de Oosterburcht en Bogermanschool pas in 4e kwartaal 2026 resp. 4e kwartaal 2027. Nieuwbouw brandweerkazerne, doorschuiving € 277.872 Realisatie volgt wat later dan gepland. Kosten worden later geboekt.