1595681 Bijlage 1 Dorpsvisie Oosterland

Sleutelprojecten We hebben nu een helder beeld van de richting waar Oosterland naar toe wil groeien in 2040. Om die toekomstvisie te realiseren, is het belangrijk om na te denken over wat daarvoor nodig is. Welke projecten en acties moeten we ondernemen? Welke locaties vragen om extra aandacht? In dit hoofdstuk geven we een overzicht van de sleutelprojecten die bijdragen aan deze ontwikkelingen. Deze sleutelprojecten zijn bepaald in samenspraak met de dorpsraad en als resultaat van de inloopbijeenkomsten. Ook komen enkele sleutelprojecten uit de uitvoeringsprogramma’s van de gemeente. Daarnaast belichten we een aantal acties die op korte termijn al een zichtbaar verschil kunnen maken.

Dorpsvisie Dorpsvisie Oosterland Oosterland 35 35

Sleutelproject Dorpshart Het groene dorpshart

De Markt is een mooie ruimte om elkaar te ontmoeten. Die willen we gebruiken om het dorpshart verder te vergroenen. Dat betekent dat we grote plantvakken gaan toevoegen en extra bomen gaan aanplanten. Voor grotere evenementen is dan minder plek maar een klein (overdekt) podium en een mooi terras bij de horeca zorgen voor leven in de brouwerij.

(H)eerlijk OOSTERLAND Dorpsvisie Dorpsvisie Oosterland Oosterland 36 36

4.1 Groen Dorpshart De Markt is het centrale plein in het dorp. Het plein heeft zijn functie en glans helaas verloren. De Markt is grotendeels verhard, er wordt veel geparkeerd en het bestaande terras is niet erg uitnodigend. Het is de hoogste tijd om van de Markt een kloppend dorpshart te maken. Vergroenen Het dorp heeft sterk de voorkeur uitgesproken voor een groen dorpshart. Dit betekent dat we extra plantvakken gaan toevoegen, plantenbakken plaatsen en extra bomen aanplanten. Bij warme dagen is hiermee voldoende schaduw en dragen we bij aan een klimaatadaptief dorpshart. Evenementen Regelmatig is er een markt in Oosterland. Ook worden er verschillende kleinschalige evenementen georganiseerd. We maken daarom ruimte voor een klein (overdekt) podium en een mooi terras bij de horeca. Dit zorgt voor leven in de brouwerij.

Knipoog naar de Eule Omdat de focus ligt op vergroening van het dorpshart, brengen we alleen verharding aan waar dat echt nodig is. We leggen een klassieke verharding aan met bankjes waar mensen kunnen genieten van het sfeervolle marktplein. In de bestrating willen we zichtbaar maken dat hier vroeger water gelopen heeft. Dit doen we door een goot aan te leggen die verwijst naar de Eule, de vroegere uitloper van de Geule die langs de Markt liep. We voegen ook een waterelement toe. Natuurlijk kunnen de kinderen dan ook gelijk met het water spelen. Zo wordt de Markt weer de huiskamer van Oosterland. Groen voor parkeren In de huidige situatie zijn er veel parkeerplaatsen aanwezig op de Markt. Auto’s domineren nu ook het straatbeeld. We gaan het aantal parkeerplaatsen beperken tot het minimum, zodat we echt de ruimte krijgen voor een groen en aantrekkelijk dorpshart. We zorgen voor extra parkeergelegenheid op het terrein van de schaatsbaan.

Dorpsvisie Dorpsvisie Oosterland Oosterland 37 37

Sleutelproject Schaatsbaan Multifunctionele Schaatsbaan

Waarom zorgen we er niet gewoon voor dat de ijsbaan extra functies krijgt, zodat deze ook bijvoorbeeld in de zomer gebruikt kan worden? De baan kan dan blijven liggen maar zal gedeeltelijk verhard moeten worden. Zo kan hij ook gebruikt worden als crossbaan of skeelerbaan bijvoorbeeld. In het middelste deel kan dan hemelwater worden opgevangen en een waterspeeltuin gemaakt worden. Daar mogen kinderen lekker vies worden.

(H)eerlijk OOSTERLAND Dorpsvisie Dorpsvisie Oosterland Oosterland 38 38

4.2 Multifunctionele schaatsbaan De schaatsbaan ligt op een centrale locatie in het dorp. De schaatsbaan ligt namelijk tussen het dorpshart, winkelhart en historisch hart van Oosterland. Door klimaatverandering wordt de schaatsbaan nog maar beperkt gebruikt. Dit is jammer, want de locatie heeft veel meer potentie. We willen de schaatsbaan daarom toekomstbestendig maken. Multifunctioneel Tijdens de inloopavond hebben de inwoners laten weten dat ze waarde hechten aan een sportief medegebruik van de locatie. We gaan de schaatsbaan daarom meerdere functies geven. We denken hierbij aan functies als een skeelerbaan en/of pumptrackbaan. Zo wordt het een multifunctionele schaatsbaan. De schaatsbaan kan dan blijven liggen, maar zal wel gedeeltelijk verhard moeten worden. In het midden van de baan wordt hemelwater opgevangen. Ook willen we ruimte maken voor een waterspeeltuin.

Parkeren In het centrum van Oosterland is er overlast van (te)veel parkeren in de smalle straten. Daardoor oogt het centrum rommelig. Om de parkeerdruk in het dorpshart te verlichten zorgen we voor extra permanente parkeerplaatsen op de locatie van de schaatsbaan. De parkeerplaatsen moeten ook groen ingepast worden. Dit doen we door het aanplanten van extra bomen en klimaatadaptieve verharding (bijvoorbeeld doorgroeistenen). Ontmoeting Vanwege de strategische ligging binnen het dorp, is deze locatie ook uitermate geschikt voor ontmoeting tussen jong en oud. Het terrein kan ook voor evenementen gebruikt worden, bijvoorbeeld in combinatie met het dorpshart.

Dorpsvisie Dorpsvisie Oosterland Oosterland 39 39

Sleutelproject Historisch Hart Een paar ideeën

Uitzichtpunt Jodocustoren

Een veel gehoorde wens is om het dorp beter te verbinden met de locatie van het natuurgebied De Aanwas en de locatie van het slot. Er zijn al veel mooie voorbeelden te vinden van manieren waarop je vanuit het dorp het gebied zou kunnen beleven, zonder de natuur te verstoren. Natuurlijk hebben we daarvoor wel de medewerking van de Stichting de Heerlijkheid Oosterland nodig. Daarnaast willen we in het historische centrum meer voorzieningen maken om toeristen en fietsers te ontvangen en het verhaal van de Heerlijkheid Oosterland en het dorp te vertellen. (H)eerlijk OOSTERLAND Dorpsvisie Dorpsvisie Oosterland Oosterland 40 40

4.3 Historisch hart Oosterland heeft een mooie, historische dorpskern met prachtige monumenten. De Jodocuskerk is opvallend en beeldbepalend voor Oosterland. Vanaf de N59 zie je de toren al uitsteken boven de dijk. Het historisch hart heeft momenteel geen relatie met het natuurgebied De Aanwas en het verhaal van Oosterland wordt maar mondjesmaat verteld. We willen daar verandering in brengen. Verhaal van Oosterland Het historische hart van het dorp ligt verrassend genoeg aan de zuidzijde, terwijl je het eerder in het midden van het dorp zou verwachten. De decentrale ligging van de oude dorpskern en de kerk heeft alles te maken met de ontstaansgeschiedenis van de Heerlijkheid Oosterland. Dit verhaal willen we zichtbaar en beleefbaar maken. Dit doen we door kleine ingrepen zoals informatieborden, bijzondere kunstelementen en rondleidingen. Ook kijken we hierbij naar digitale technieken, zoals augmented reality (AR) waardoor je op een smartphone het verhaal echt kunt zien en beleven. Zo kunnen we toeristen en fietsers goed ontvangen en het verhaal van de Heerlijkheid Oosterland en het dorp uitdragen. Om de toeristen en fietsers te faciliteren, gaan we direct aan de slag met het realiseren van een watertappunt.

Verbinding met de Aanwas Een veel gehoorde wens is om het dorp, zowel fysiek als gevoelsmatig, beter te verbinden met de locatie van het natuurgebied De Aanwas en de locatie van het slot. Het is daarbij belangrijk dat de bijzondere natuurwaarden niet verstoord worden. In overleg met Stichting de Heerlijkheid Oosterland onderzoeken we de mogelijkheid voor een wandelpad over de dijk langs de Hoge Maireweg/Oud Heiligeweg en Hofweg. Ook onderzoeken we of het mogelijk is om een uitkijkpunt vanaf de kerk(toren) en een uitkijkpunt vanaf de dijk te maken, door middel van een gluurmuur.

Dorpsvisie Dorpsvisie Oosterland Oosterland 41 41

Sleutelproject Entree van Oosterland Welkom in ons (H)eerlijke dorp!

kunst en welkom in Oosterland

vergoenen, horeca(terras) en OV Hub Met de entree van Oosterland bedoelen we het gebied bij de verkeerslichten aan de N59. De uitstraling van het gebied is rommelig en doet geen recht aan het leuke dorp Oosterland. We willen voor dit gebied inzetten op opschonen en vergroenen van de omgeving en verbeteren van de verkeersveiligheid. We willen hiervoor kunst inzetten en informatie over het dorp verstrekken. Dit is ook de locatie waar bezoekers kennismaken met Oosterland.

(H)eerlijk OOSTERLAND Dorpsvisie Dorpsvisie Oosterland Oosterland 42 42

4.4 Entree Oosterland is veel meer dan het dorp bij de Rijksweg N59. De uitstraling van de entree (bij de verkeerslichten) doet geen recht aan de bijzondere kwaliteiten van het dorp. De uitstraling van het gebied is rommelig en is geen reclame voor het leuke dorp Oosterland. Oosterland moet een aantrekkelijk en warm welkom uitstralen, daar gaan we voor. Integraal ontwerp We willen in dit gebied inzetten op het opschonen en vergroenen van de omgeving. Ook willen we de verkeersveiligheid verbeteren. We maken voor deze locatie een integraal ontwerp om de beeldkwaliteit te verbeteren, de plek te vergroenen en de verkeersveiligheid te verbeteren. Omdat de entree ook de locatie is waar de meeste bezoekers kennis¬maken met Oosterland, willen we een kunstobject/welkomstbord maken. Hiermee wordt de entree echt de onthaalpoort van Oosterland. We pakken dit ontwerp op in samenhang met het lopende project voor de realisatie van de mobiliteitshub en zoeken daarbij een samenwerking met de direct betrokkenen. Eén van de eerste dingen die we oppakken, is het verbeteren van de oversteek voor langzaam verkeer bij de verkeerslichten op de N59.

Mobiliteitshub De locatie van de nieuwe mobiliteitshub valt ook binnen het entreegebied. De mobiliteitshub bestaat uit een bushalte, parkeerplaatsen en fietsvoorzieningen. De voorbereidingen hiervan zijn al gestart. In het traject van de dorpsvisie is afstemming geweest over de mobiliteitshub in relatie tot het integraal ontwerp van de entree. Op die manier zorgen we ervoor dat de mobiliteitshub ook aansluit bij de overige ontwikkelingen binnen het entreegebied. Ontsluiting bedrijventerrein Binnen het entreegebied is ook de nieuwe ontsluiting van het bedrijventerrein voorzien. De huidige ontsluiting van het bedrijventerrein loopt via de Van den Abeelestraat. Deze weg is één van de doorgaande wegen binnen Oosterland en wordt veel gebruikt door bewoners en bezoekers. De menging tussen vrachtverkeer en langzaam verkeer (fietsen, lopen) leidt regelmatig tot onveilige verkeerssituaties. Daarom is een alternatieve ontsluiting wenselijk bij de entree van het dorp, parallel aan de N59. Als de voorgestelde ontsluiting verkeerstechnisch niet haalbaar is, wordt gekeken naar een ontsluiting via een nieuwe rotonde in de rijksweg (zoals die nu in de eerste schetsen voor de Midden Zeeland Route is opgenomen) of via de Oud Heiligeweg. Deze nieuwe ontsluiting vraagt de nodige tijd, onderzoek en aandacht en zal daarom niet meteen de komende jaren gerealiseerd kunnen worden.

Dorpsvisie Dorpsvisie Oosterland Oosterland 43 43

Sleutelproject Maatschappelijk Hart Nieuwbouw scholen en gezondheidscentrum

Schetsplan

3D impressies

Sfeerbeelden Binnen de dorpsvisie Oosterland is al een start gemaakt met een nieuw maatschappelijk hart voor het dorp. Samen met de scholen denken we na over nieuwbouw. Ook het nieuwe gezondheidscentrum sluit daarbij aan. Met alle partijen is er nu een voorkeur uitgesproken voor de bovenstaande ruimtelijke indeling van het plangebied aan de Weelstraat en van den Abeelestraat. De sporthal is nog prima dus die blijft staan. Wij zijn enthousiast over de plannen.

(H)eerlijk OOSTERLAND Dorpsvisie Dorpsvisie Oosterland Oosterland 44 44

4.5 Maatschappelijk hart Het maatschappelijk hart van Oosterland is dé plek waar maatschappelijke functies samenkomen. Hier vind je de twee basisscholen van het dorp: OBS De Oosterburcht en de Ds. J. Bogermanschool. Ook kinderopvangorganisatie Kibeo is op deze locatie gevestigd. Een centrale, bruisende plek waar leren en opgroeien hand in hand gaan. De scholen hebben nieuwbouwplannen. Ook het nieuwe gezondheidscentrum sluit daarbij aan. Gebiedsontwikkeling Parallel aan het proces van de dorpsvisie, is al gestart met de gebiedsontwikkeling voor de scholen in combinatie met de kinderopvang en het gezondheidscentrum. Met alle partijen is er een voorkeur uitgesproken voor de ruimtelijke indeling van het plangebied aan de Weelstraat en van den Abeelestraat, zoals te zien is op de afbeelding. De sporthal voldoet qua ruimte en gebruik nog prima dus die blijft staan, maar krijgt wel een flinke opknapbeurt. De scholen en kinderopvang gaan in één gebouw op de plaats van de huidige Ds. J. Bogermanschool. Het gezondheidscentrum komt op de plaats van de huidige OBS De Oosterburcht. De buitenruimte bestaat uit een haal- en brengplein, parkeerplaatsen, fietsenstalling en een eigen schoolplein voor beide scholen. De openbare ruimte ter hoogte van de huidige Dokter Schutterstraat wordt shared space, waarbij de auto te gast is.

Het maatschappelijk hart van Oosterland wordt hiermee een levendige ontmoetingsplek waar zorg, leren en opgroeien samenkomen.

Fasering De ontwikkeling van het maatschappelijk hart wordt de komende tijd verder technisch uitgewerkt. De uitvoering vindt gefaseerd plaats waarbij voor de verschillende fases afzonderlijke procedures worden doorlopen: • • •

• •

Fase 1: Realisatie tijdelijke huisvesting nabij de speelkooi voor basisschool Oosterburcht, kinderopvang Kibeo; Fase 2: Sloop Oosterburcht en Kibeo en nieuwbouw gezondheidscentrum op de locatie inclusief parkeerplaats; Fase 3: Plaatsen tijdelijke huisvesting Ds. Bogermanschool nabij speelkooi en sloop Ds. Bogermanschool. Daarop volgend de bouw van de nieuwe permanente huisvesting voor alle partijen; Fase 4: Esthetische- en duurzaamheidsaanpassingen aan bestaande sporthal; Fase 5: Tijdelijke huisvesting weghalen en verwijderen buitenruimte.

Na afronding van de fase 5 is het de bedoeling om spoedig te komen tot een afronding van de locatie rondom de speelkooi, door deze uit te breiden met meer gelegenheid voor (avontuurlijk) bewegen en spelen, wellicht in combinatie met waterberging. In ieder geval is het de bedoeling om ook rechtstreeks verbindingen/paden aan te leggen vanaf het schoolterrein naar deze locatie.

Dorpsvisie Dorpsvisie Oosterland Oosterland 45 45

4.6 Verplaatsing bedrijven/ Verplaatsingszone bedrijventerrein Oosterland heeft een kleinschalig bedrijventerrein voor lokale midden- en kleinbedrijven (mkb). Het bedrijventerrein oogt rommelig en een heldere stedenbouwkundige structuur ontbreekt. Het gebied rondom de Wilgenstraat en de van den Abeelestraat is sterk versteend en daarmee niet toekomstbestendig. Het vrachtverkeer gaat samen met langzaam verkeer over de van den Abeelestraat wat leidt tot onveilige verkeerssituaties. Kortom, er is werk aan de winkel. Het is tijd voor een bedrijventerrein dat gereed is voor de toekomst en waar Oosterland trots op kan zijn. Integraal ontwerp verplaatsingszone bedrijventerrein We willen toewerken naar een toekomstbestendig bedrijventerrein. Om dit zorgvuldig te doen, maken we een integraal ontwerp. In dit ontwerp zetten we in een op een duidelijke stedenbouwkundige structuur en gaan we voor veel groen. Een groenblauwe infrastructuur, met voldoende bomen, planten en water, zorgt voor een aantrekkelijk en klimaatadaptief bedrijventerrein. Dit gaat ook een positieve invloed hebben op het ondernemersklimaat. Dit is belangrijk, omdat de kleine en middelgrote bedrijven in Oosterland sterk bijdragen aan de lokale werkgelegenheid. In dit traject zullen we optrekken met de provincie,

het rijk en uiteraard ook de ondernemers en inwoners. In het ontwerp besteden we aandacht aan de mogelijkheden voor een ‘afronding’ van het bedrijventerrein (zie kader), de mogelijkheden voor verplaatsing van bedrijven uit de kern (zie tabel) en een parkeerplaats voor werkbussen. Verplaatsing bedrijven uit de kern In de kern van Oosterland zijn verschillende bedrijven aanwezig op inmiddels wat onlogische locaties. Door deze bedrijven (zie onderstaande tabel – lijst op basis van een eerste inschatting en niet limitatief) te verplaatsen naar het bedrijventerrein, komen er geschikte inbreidingslocaties beschikbaar voor nieuwe woningen. Hiermee dragen we bij aan het principe ‘inbreiden voor uitbreiden’ en verbeteren we de directe leefomgeving. Eventuele overlast die nu ervaren wordt in het dorp zal dan verdwijnen. We gaan in gesprek met de ondernemers van bedrijven in de kern over hun toekomstplannen. Deze gesprekken lopen parallel met het integrale ontwerp. Eén van de bedrijven heeft, tijdens het proces van de dorpsvisie, al aangegeven interesse te hebben om te verhuizen. Voorwaarde is dan wel dat er een alternatieve locatie aangeboden moet kunnen worden.

Naam

Adres

Soort bedrijf

Auto Kievit Oosterland

Molenweg 56a

Occasion dealer en onderhoud

Loonbedrijf J. Dorst en Zoon/ J.K. Dorst Revisie & Verspaning

Molenweg 2

Loonbedrijf/metaalbewerking

Autobedrijf Ista & Zoon

Sint Joostdijk 41

Autobedrijf

Garage Gordini/Lucarde

Sint Joostdijk 45

Reparatie van klassiekers en laswerk

Bouwbedrijf Capelle

Lange Achterweg 16

Bouwbedrijf

Dorpsvisie Oosterland 46

Parkeren bedrijfsbusjes Oosterland is een dorp van doeners en aanpakkers. Het is daarom ook niet gek dat er veel bedrijfsbusjes rondrijden in het dorp. Het probleem is alleen dat deze busjes in de avonduren veel parkeerplaatsen in beslag nemen en ook de smalle straatjes extra versmallen. Daarom heeft het dorp de behoefte uitgesproken om de bedrijfsbusjes op één centrale locatie in of net buiten het dorp te parkeren. Het liefst een bewaakte parkeervoorzieningen, omdat er vaak waardevolle spullen in de busjes aanwezig zijn. Het bedrijventerrein is hiervoor een geschikte locatie. Onderdeel van het integrale ontwerp is daarom ook het zoeken naar een geschikte locatie voor de bedrijfsbusjes. Uitbreiding supermarkt De supermarkt is erg belangrijk voor het dorp. Niet alleen voor ouderen, maar ook voor een snelle en kleine boodschap als je iets vergeten bent. De supermarkt heeft uitbreidingsplannen en zal verder gaan op de huidige locatie. De vergunning voor de uitbreiding is al afgegeven, waardoor op korte termijn begonnen kan worden met de uitbreiding. Parkeren auto’s en bedrijfsbusjes

Bedrijventerreinenprogramma Schouwen-Duiveland De gemeente Schouwen-Duiveland heeft een nieuw bedrijventerreinenprogramma vastgesteld. Kleinschalige bedrijventerreinen zoals die in Oosterland, kunnen beperkt worden uitgebreid. Uitbreiden kan alleen als er geen andere onbenutte ruimte meer is op bestaande bedrijfsterreinen. De oppervlakte van de uitbreiding is maximaal 20% van het bestaande bedrijventerrein of maximaal 0,5 hectare. Voorwaarde is dat de ruimtelijke kwaliteit verbetert (zie hieronder) en dat de er extra opgaven met de uitbreiding worden opgepakt die gaan over bijvoorbeeld een gezamenlijke aanpak en energietransitie. Ruimtelijke kwaliteit Met het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit bedoelen we onder andere een robuuste groenstructuur (landschappelijke inpassing) rond het bedrijventerrein of het oplossen van specifieke knelpunten/hinder vanuit de bedrijven. Ook de openbare ruimte of de ontsluiting van het terrein kunnen door de aanpak van een bedrijventerrein verbeteren. De verplaatsing van bedrijven uit de kern is in Oosterland een extra opgave. Uitbreiding van de bedrijventerreinen draagt in dat geval ook bij aan het verbeteren van het woon- en leefklimaat binnen de dorpskern. Het gemeentelijk beleid zet dus in op bedrijventerreinen die meer zijn dan locaties voor economische bedrijvigheid, het gaat om de toekomstbestendigheid in brede zin.

Voor wat betreft de ontwikkeling van de uitbreiding van bedrijvigheid gaat het om de koppeling tussen herstructurering en verbeteren van het bestaande bedrijventerrein, uitbreiden voor de lokale behoefte (Oosterland en omgeving, en niet concurrerend aan het (grootschalige) bedrijventerrein Bruinisse dat een regionale functie heeft), en de koppeling met het bieden van ruimte voor MKB-bedrijven in de kern die door willen groeien en daar de kans voor krijgen als er een andere functie mogelijk is op hun vrijkomende perceel. Verplaatsing bedrijven Voor verplaatsing van bedrijven uit de kern zijn er dus meer mogelijkheden. Dit vraagt om maatwerk, omdat sommige bedrijven gebonden zijn aan een specifieke locatie. Bijvoorbeeld vanwege personeel, leveranciers of de afzetmarkt.

Dorpsvisie Oosterland 47

4.7 Uitbreiding woonlocaties, dorpsbos en dorpsweide

Dorpsweide Aan de noordzijde van het dorp gaan we een dorpsweide realiseren. De dorpsweide functioneert als een soort uitloopgebied van het dorp. Het is een perfecte plek voor het uitlaten van de hond. We willen van de dorpsweide daarom ook een losloopgebied maken.

Het is heerlijk wonen in Oosterland. Omdat we onze jongeren in het dorp willen houden, maar ook mensen van buitenaf de mogelijkheid willen geven te genieten van het mooie dorp Oosterland zetten we naast inbreiding (zie 4.6) ook in op uitbreiding. Uitbreiding is voorzien aan de zuidwestzijde van het dorp. Dit willen we gefaseerd doen, waarbij we beginnen met de gronden aansluitend aan de bestaande bebouwing. Voor de uitbreiding is een stedenbouwkundig ontwerp nodig dat in nauw overleg met grondeigenaar, bewoners, gemeenten en waterschap wordt opgesteld. In het stedenbouwkundig ontwerp wordt aandacht besteed aan de ontsluiting voor zowel autoverkeer als langzaam verkeer (fiets en voetganger). Dorpsbos We willen de uitbreidingslocatie uiteraard ook mooi landschappelijk aankleden. Daarom gaan we een dorpsbos realiseren. Het dorpsbos functioneert als een groene zone rondom de woningen. Daarbij wordt in het ontwerp ook gekeken hoe het dorpsbos en de toekomstige woonwijken kunnen mengen. In de Bosvisie van de Provincie Zeeland is Oosterland aangewezen als een locatie waar in het verleden ooit een bos aanwezig is geweest. Door de Watersnoodramp is dit bos helaas verdwenen. Dit is het perfecte moment om het bos weer terug te brengen. Het bos zal bestaan uit inheemse soorten, er zullen geen fruitbomen aangeplant worden i.v.m.

de zogenaamde ‘insectendruk’ op nabijgelegen percelen van fruittelers.

NIEUWERKERK

Voorbeeld dorpsweide

ENTREE

N59

N59

DORPSHART MAATSCHAPPELIJK UITBREIDINGSLOCATIE HISTORISCH HART

IJSBAAN

d Natuurgebie De aanwas

Dorpsvisie Dorpsvisie Oosterland Oosterland 48 48

circa 20 woningen gemengd Va n

de

Ab

ee

les

tra

at

Mo we le n

g 4 vrijstaande woningen (2 bestaande) 3 geschakelde woningen

2 geschakelde woningen

1 vrijstaande woningen 1 vrijstaande woning 2 tweekappers

4 appartementen

1 extra woning

Legenda Bebouwde kom Dijken Water Oude deel van het dorp Gras Polder Boomgaarden Plannenofvoor Bomen struiken inbreiding (wonen) Wegen

4.8 (Kleine) woningbouwlocaties Het is al benoemd, maar kleinschalige woningbouwlocaties in of aansluitend aan de kern zijn welkom mits deze passend zijn in het dorp. Deze kleinschalige woningbouwlocaties kunnen geïnitieerd worden door bewoners en ondernemers, bijvoorbeeld als invulling van vrijkomende bedrijfspercelen binnen de kern. Een concreet initiatief is het woningbouwplan Schuttershof aan de noordzijde van het dorp. Dit zorgt voor een kwaliteitsverbetering bij de entree van het dorp. Verder zijn en blijven de gemeente en Zeeuwland voortdurend in overleg over de woningbouwopgave (sociale huur) in Oosterland. Dorpsvisie Oosterland 49

Algemene ideeën

Een mooier, groener en aangenamer dorp

uitlaatterrein

wegwijzers

kunst en welkom in Oosterland

kleuren en huisstijl dorpshart en pleinen In het algemeen zal Oosterland er in de toekomst een stuk groener uitzien, dat is de bedoeling. Dat voorkomt ook direct wateroverlast en hittestress in het dorp. Op de visiekaart aan het begin van hoofdsrtuk 3 van deze dorpsvisie is te zien dat er ook uitbreiding van groengebieden aan de randen van Oosterland voorzien is: een dorpsbos en een dorpsweide. In de dorpsweide kan dan direct een gebied worden aangewezen waar honden vrij rond mogen lopen. Het historische centrum van het dorp en de bijzondere plekken en pleinen worden herkenbaar door een eigen huisstijl in kleur en materiaal. Natuurlijk hoort de kraai ook bij het dorp en dus willen we die gebruiken als paaltop voor bijvoorbeeld de wegwijzers of bijzondere masten.

(H)eerlijk OOSTERLAND Dorpsvisie Dorpsvisie Oosterland Oosterland 50 50

4.9 Verkeer in en om het dorp

4.10 Opgaven in de openbare ruimte

Mobiliteit is een belangrijk thema voor het dorp. In hoofdstuk 2 hebben we de parkeerproblematiek, de verkeers(on)veiligheid en de verkeersstructuur al uitgebreid besproken. Een deel van de problemen wordt ook opgelost binnen een aantal sleutelprojecten. Zo wordt in het sleutelproject ‘multifuctionele schaatsbaan’ een oplossing geboden voor het parkeerprobleem in het dorpshart en wordt in het sleutelproject ‘entree’ onderzocht hoe de entree aantrekkelijker en veiliger kan worden.

De openbare ruimte is op veel plekken ook toe aan een flinke opknapbeurt. Waar mogelijk combineren we de aanpak van de openbare ruimte met gemeentelijke onderhoud- en beheeropgaven op het gebied van groen, stedelijk water (riolering) en wegen. De volgende wegen hebben we specifiek in beeld: • Van den Abeelestraat: snelheid remmende (tijdelijke) maatregelen en aanleg regenwaterriool • Burgemeester van der Havestraat: snelheid remmende (tijdelijke) maatregelen, herprofilering/herstraten • Molenweg: vergroening binnen het bestaande profiel van de weg • Hofweg: aanbrengen van een haag, verbeteren en doortrekken van de voetpaden • Lange Achterweg – Nieuwstraat – Lage Rampertseweg: riolering en herprofilering/ herstraten

Verkeersstudie Omdat mobiliteit, zowel op het gebied van parkeren, verkeersstructuur als verkeersveiligheid, een belangrijk thema is voor het dorp en nauw samenhangt met andere sleutelprojecten, gaan we een verkeerstudie uit laten voeren. Binnen de verkeersstudie worden de parkeeren verkeersproblemen verder verkeerskundig onderzocht, net zoals de bevoorrading van de supermarkt. De verkeersstudie geeft ook weer input voor de overige sleutelprojecten. Omdraaien eenrichtingsverkeer In de huidige situatie is het niet eenvoudig om het dorpshart te bereiken. Dit komt doordat de Groenendaal een eenrichtingsweg is. Het dorpshart is daarom alleen te bereiken via de Korte Achterweg of de Sint Joostdijk. Dit is erg omrijden en zeker voor bezoekers niet logisch. Daarom willen we het eenrichtingsverkeer omdraaien. Dit is een pilotproject dat we op korte termijn gaan opstarten en wat we ook zullen evalueren. Dit kan gelijktijdig met het uitvoeren van de verkeersstudie opgepakt gaan worden. Ommetjes toevoegen Het dorp heeft de wens uitgesproken voor meer ommetjes. We zetten daarom in op ommetjes die het dorp beter verbinden met het buitengebied. Op dit moment heeft het dorp op veel plekken namelijk geen relatie met het buitengebied. Het ultieme doel is het creëren van een aangesloten ommetje rondom het hele dorp.

Mobiliteitshub De buslijnen rijden in de toekomst niet meer door het dorp, maar halteren bij de hub bij de entree van Oosterland. Er is gestart met de Flex op SchouwenDuiveland, waardoor de bereikbaarheid met het openbaar vervoer tot 23.00u gegarandeerd kan worden van hub tot hub en in het buitengebied tot aan de voordeur. Bij de hub Oosterland kunnen ook auto’s en fietsen geparkeerd worden, waardoor je makkelijk en soepel kan overstappen. In de toekomst kunnen er ook nog andere vormen van deelvervoer bij komen. Oosterland wil ook graag aangesloten worden op de snelle busverbinding (Interliner) van en naar Rotterdam.

De bovengenoemde opgaven vanuit het gemeentelijke beheer stemmen we inhoudelijk en financieel af met de ambities van deze dorpsvisie. We onderzoeken direct kansen voor vergroening en de wateropgave in deze straten. We kunnen niet overal tegelijk beginnen. Daarom stellen we samen met het dorp prioriteiten. In hoofdstuk 5 is dat verder uitgewerkt. Op z’n Oosterlands We willen toewerken naar eenheid in Oosterland. Dit doen we onder andere door eenheid in materialisering (zoals bankjes, informatiepanelen) en het realiseren van een bewegwijzering door het dorp. Dit doen we uiteraard geheel op z’n Oosterlands. We laten ons hierbij inspireren door het wapen van Oosterland en de befaamde kraai. Zo krijgt Oosterland zijn eigen huisstijl. De bewegwijzering en kleinere vergroeningsopgaven in de openbare ruimte zijn quickwins (zie hoofdstuk 5).

4.11 Direct aan de slag Omdat we graag resultaat en verandering willen zien, hebben we al een aantal ‘quickwins’ geformuleerd waar we direct mee aan de slag kunnen. Dit zijn: • Omdraaien eenrichtingsverkeer in de dorpskern (Lange Achterweg); • Kleinere vergroeningsopgaven zoals plantenbakken op de Markt of op andere zichtbare plekken in het dorp; • Stimuleren van meer groen in particuliere tuinen en geveltuintjes (actie ‘tegelwippen’) door communicatie en stimulatieaanpak • Tijdelijke snelheidsbeperkende maatregelen in de Van den Abeelestraat;

Dorpsvisie Oosterland 51

5.

Samen bouwen aan het dorp

Dorpsvisie Oosterland 52

Hoofdstuk 5

Samen bouwen aan het dorp Oosterlanders weten van aanpakken en stropen graag de mouwen op. Samen met de gemeente gaan we aan de slag aan de heerlijke toekomst van Oosterland. Het is niet mogelijk om alles tegelijk aan te pakken. Daarom hebben we samen met het dorp prioritering aangebracht in de sleutelprojecten. We beginnen bij een aantal bijzondere plekken die belangrijk zijn binnen de functioneel-ruimtelijke structuur van het dorp en waar met een integrale aanpak grote impact voor het hele dorp kan worden gemaakt. In paragraaf 4.11 hebben we ook alvast een aantal quickwins opgenomen waarmee we op een relatief eenvoudige manier en snel het verschil kunnen maken.

Korte termijn 2026-2030

5.1 Korte termijn (2026-2030)

Middellange termijn 2030-2035

Voor de korte termijn richten we ons op een aantal concrete projecten die direct bijdragen aan de gewenste ontwikkeling uit de dorpsvisie. Deze projecten hebben prioriteit en geven op een aantal kenmerkende locaties in Oosterland snel resultaat. Zo kunnen we gericht en voortvarend aan de slag. Het gaat om de volgende projecten:

Lange termijn vanaf 2035

Dorpsvisie Dorpsvisie Oosterland Oosterland 53 53

1. Een groen dorpshart • Opstellen van een integraal ontwerp en uitvoering van een nieuw dorpshart (Markt en omgeving) 2. Ontwerp multifunctionele schaatsbaan • Opstellen van een integraal ontwerp en uitvoering van de nieuwe schaatsbaan. 3. Entree van Oosterland • Realiseren van een Mobiliteitshub • Integraal ontwerp voor de omgeving kruising Molenweg – N59 • Kunstobject/welkomstbord 4. Uitwerking Maatschappelijk hart • Stedenbouwkundig plan voor de nieuwe scholen, kinderopvang en gezondheidscentrum • Ontwerp voor de buitenruimte • Bouwkundig en technisch ontwerp voor de scholen en gezondheidscentrum • Tijdelijke huisvesting scholen en kinderopvang

5. Verkeersstudie • (tijdelijk) Parkeren werkbussen • Analyse en mogelijke oplossingen voor parkeren in het dorp • Verkeerscirculatie en aanbevelingen • Fiets en wandelpaden 6. Uitbreiding supermarkt • Uitvoeren van de geplande en vergunde uitbreiding van de supermarkt aan het Koninginneplein 7. Dorpsweide en losloopgebied • Planvoorbereiding, ontwerp en realisatie dorpsweide • Aanleggen wandelpad bovenlangs de sportvelden (ommetje) 8. Inbreidingslocatie wonen • Planvorming woningbouw Schuttershof (kavel Kievit) Dorpsvisie Oosterland 54

9. Projecten openbare ruimte • (tijdelijke) snelheid remmende maatregelen Van den Abeelestraat • Vervangen riolering en herstraten Van der Havestraat • Eenheid materialisatie dorpshart en historisch hart. Bepalen materialen en kleurenpalet • Kleine vergroeningsopgaven Molenweg • Verbeteren voetpaden Hofweg

5.2 Middellange termijn (2030-2035) De projecten op de middellange termijn zijn projecten die vaak wat complexer zijn of waarbij de financiële dekking op dit moment nog wat meer onzeker is. Ook zijn het soms projecten die minder impact hebben op de algemene kwaliteit van het dorp, waardoor ze niet bovenaan de wensenlijst vanuit het dorp staan. Deze worden daarom wat later in de tijd gezet. De projecten sluiten aan op de projecten die we gaan uitvoeren op de korte termijn. Het gaat om de volgende projecten:

a. Deelprojecten Historisch hart • Verhaal vertellen (o.a. informatieborden en digitale technieken) • Onderzoek naar mogelijkheden uitkijkpunt toren Jodocuskerk • Uitkijkpunt en visuele koppeling De Aanwas (gluurmuur) b. Toekomst voor de bedrijven • Onderzoek naar de ontsluiting van het bedrijventerrein • Verkennen verplaatsing bedrijven met ondernemers • Verkennen verplaatsing bedrijven met Provincie • Stedenbouwkundig ontwerp nieuw bedrijventerrein c. Woningbouw uitbreiding fase 1 • Stedenbouwkundig ontwerp van de uitbreidingslocatie van Oosterland, fase 1

Dorpsvisie Oosterland 55

5.3 Lange termijn (vanaf 2035

5.4 Doorlopend

De projecten op de lange termijn zijn projecten die pas gerealiseerd kunnen worden als de projecten op de middellange termijn gerealiseerd zijn. Het kan ook zijn dat deze projecten meer voorbereidingstijd vragen omdat ze complex zijn in aanpak, vanwege een grotere hoeveelheid betrokken partijen of complexe geldstromen. Het gaat om de volgende projecten:

•

Initiatieven derden: inbreiding kleine woningbouwlocaties in de ‘lijn’ en voortdurend

•

Ondersteuning lopende ontwikkelingen en initiatieven uit het dorp

•

Als er bedrijfslocaties door verplaatsing vrijkomen in de dorpskern, wordt er een ontwerp opgesteld voor de stedenbouwkundige invulling met woningen.

I. Realisatie dorpsbos • Voorbereiding ontwerp Dorpsbos • Uitvoering en aanplant II. Woningbouw uitbreiding fase 2 • Opstellen stedenbouwkundig ontwerp van de tweede fase van de uitbreidingslocatie van Oosterland

Dorpsvisie Oosterland 56

5.5 Uitvoering projecten Dorpsvisie Oosterland Binnen de gemeente Schouwen-Duiveland staan er de komende jaren veel projecten op de planning. Dit zijn projecten in het kader van de uitvoering van bestaande stads- en dorpsvisie en masterplannen. Verder heeft de gemeenteraad aangekondigd voor diverse kernen nieuwe dorpsvisies op te (laten) stellen. Vanuit het oogpunt van beschikbare ambtelijke capaciteit voor de voorbereiding en uitvoering van concrete projecten alsmede de gemeentelijke budgetten is het noodzakelijk om jaarlijks keuzes te maken voor uitvoering van projecten in Oosterland. Vandaar dat we in het overzicht met sleutelprojecten geen jaartallen noemen, maar slechts een koppeling maken met de korte, middellange en lange termijn. Het uitgangspunt is dat we elk jaar een project herinrichtingsproject in de openbare ruimte (zoals de herontwikkeling van de schaatsbaan en het groene hart) starten. We beoordelen daarnaast in welke straten we beheer en onderhoud van de openbare ruimte moeten uitvoeren. Daarnaast zijn we bij de voorbereiding en uitvoering van projecten in de openbare ruimte, maar regelmatig ook bij grote ontwikkelingen door ontwikkelaars, afhankelijk van de planning van de nutspartijen (Stedin, Evides, KPN, Delta Fiber en Glasdraad). Bij de prioritering in projecten is de dorpsraad een belangrijke partner.

Zij adviseren de gemeente over de prioriteiten, maar uiteindelijk besluiten het college van burgemeester en wethouders over de planning. In de periode 2026 tot en met 2029 is er 5 miljoen euro beschikbaar voor uitvoering van de dorpsvisie Oosterland (inclusief ambtelijke kosten).

Dorpsvisie Dorpsvisie Oosterland Oosterland 57 57

5.6 Rolverdeling en samenwerking De uitvoering van de Dorpsvisie Oosterland kent een ‘platte’ organisatiestructuur, met een stuurgroep en projectengroepen die qua samenstelling wisselen, afhankelijk van de scope van het project. De dorpsraad heeft een prominente rol en waar mogelijk willen we ook de ondernemersvereniging actief betrekken. In beginsel geldt de volgende organisatiestructuur: Stuurgroep Doelstelling: de stuurgroep is verantwoordelijk voor het projectresultaat. Verantwoordelijkheden/taken: • Vaststelling uitgewerkte (deel)projecten/ voorstellen; • Bewaking van de kwaliteit en voortgang van het uitvoeringsprogramma; • Bewaking van de financiële kaders en randvoorwaarden; • Bestuurlijke verantwoording naar eigen achterban. Bestuurlijk opdrachtgever: • Voorzitter stuurgroep; • Bestuurlijk vaststellen van uitgewerkte (deel) projecten/voorstellen; • Stelt de gemeenteraad voor de financiële kaders en randvoorwaarden aan te passen en/of vast te stellen; • Legt bestuurlijk verantwoording af aan college en gemeenteraad; • Bepaalt in samenwerking met de projectmanager en de ambtelijk opdrachtgever het projectresultaat; • Houdt met de ambtelijk opdrachtgever en projectleider periodiek voortgangsbesprekingen, voor zover nodig, in aanvulling op de vergaderingen van de stuurgroep.

Ambtelijk opdrachtgever: • Inbedden van projecten in de organisatie; • Zorgt dat de middelen (mensen, geld, materiaal) beschikbaar zijn voor het project; • Lid van de stuurgroep; • Houdt samen met de bestuurlijk opdrachtgever en de projectmanager periodiek voortgangsbesprekingen, voor zover nodig, in aanvulling op de vergaderingen van de stuurgroep.

Projectgroep Doelstelling: behandelingsgereed maken van voorstellen voor de stuurgroep. Verantwoordelijkheden/taken: • Uitwerken en/of beoordelen (deel)projecten/ voorstellen; • Inhoudelijke input gedurende het gehele proces; • Ambassadeur voor het project. Projectmanager: • Bewaking van kwaliteit van een project; • Bewaking planning en voortgang van een project; • Financiële bewaking van een project; • Afleggen verantwoording aan de stuurgroep. Een projectgroep zal, afhankelijk van de wijze waarop de procesbegeleiding exact wordt vormgegeven en de fase waarin het project zich bevind, gemiddeld eens in de maand bij elkaar komen. We beoordelen voortdurend en per project of en zo ja, welke gemeentelijke medewerkers moeten aansluiten in een projectgroepbijeenkomst. De projectgroep wordt zo nodig aangevuld met externe adviseurs of met ‘partners’, zoals Waterschap, Rijkswaterstaat en de provincie. Ook de invulling met deze partners beoordelen we per project. Er is altijd ruimte voor bilaterale overleggen. In principe geldt dat de gemeentelijke projectmanager betrokken is bij alle deelprojecten en tot en met de realisatiefase als algeheel projectmanager fungeert. De rol van projectleider kan in sommige projectgroepen bij een andere ambtenaar liggen.

In de realisatiefase kan een (civiel) projectleider veel taken overnemen en verschuift het zwaartepunt, maar blijft de projectmanager wel betrokken en verantwoordelijk voor het eindresultaat. Gemeenteraad Raadscommissie College van B&W Stuurgroep •

Wethouder (voorzitter)

•

Ambtelijk opdrachtgever gemeente

•

Projectmanager gemeente

•

Secretaresse gemeente

De stuurgroep komt eens in de twee tot drie maanden bij elkaar voor een vergadering.

•

Voorzitter dorpsraad

•

Voorzitter ondernemersvereniging

We houden de mogelijkheid open om afhankelijk van het onderwerp, andere externe partijen toe te voegen aan de stuurgroep.

Projectgroep •

Projecmanager gemeente (voorzitter)

•

Projectgroepsleden gemeente

•

Secretaresse gemeente

•

Vertegenwoordiger(s) dorpsraad

•

Vertegenwoordiger(s) ondernemersvereniging

•

Afgevaardigde burger(s)

•

Afgevaardigde ondernemer(s) Dorpsvisie Oosterland 58

5.7 Communicatie Na afronding van de dorpsvisie willen we een website inrichten in lijn met de websites die ook zijn gemaakt voor kernen als Bruinisse, Renesse en Burgh-Haamstede. Op de website kunnen bezoekers altijd de dorpsvisie raadplegen en worden concrete projecten beschreven. Er worden zoveel mogelijk nieuwsberichten geplaatst, zodat bewoners en ondernemers constant geïnformeerd zijn over bijvoorbeeld ontwerpen, informatiebijeenkomsten, besluiten van college en/of raad en uitvoering van werkzaamheden. Dit alles, zolang nieuwsberichten een directe relatie hebben met de projecten onder de vlag van de Dorpsvisie. Elk half jaar krijgt de projectenpagina een update.

Voor alle sleutelprojecten in de openbare ruimte geldt dat er in inloop- en informatiebijeenkomsten worden georganiseerd om belanghebbenden en belangstellenden de gelegenheid te geven om concept plannen in te zien en/of te beoordelen. Of, hoe vaak en wanneer dergelijke bijeenkomsten plaatsvinden wordt per project bepaald. In het kader van de voorbereiding en uitvoering van specifieke projecten kunnen wij ervoor kiezen een apart communicatieplan op te stellen. Dit kan ertoe leiden dat direct omwonenden ook per brief worden uitgenodigd of geïnformeerd over het betreffende project. Een voorbeeld hiervan is de afstemming met direct omwonenden van de Weelstraat (Maatschappelijk hart Oosterland).

De website van de dorpsraad blijft ook beschikbaar, maar heeft een breder aanbod aan informatie, dan alleen de uitvoering van de dorpsvisie.

Dorpsvisie Dorpsvisie Oosterland Oosterland 59 59

Bijlagen I. Analyse kaarten en achtergrondinformatie II. Visiekaart III. Resultaten Maptionnaire IV. Sleutelprojecten Dorpsvisie Oosterland 60

Bijlagen

I. Analyse kaarten en achtergrondinformatie

I.I Plangebied

Dorpsvisie Oosterland 61

1850

1920

1960

1980

I.II Historie en erfgoed Oosterland is ontstaan nadat in 1354 de slikken ten oosten van het eiland Duiveland werden bedijkt. Deze nieuwe polder kreeg al snel de naam Oosterland. Bij de bedijking werd de kreek Marevliet afgedamd, de resten hiervan staan tegenwoordig bekend als De Geule en De Aanwas. In de 14e eeuw ontstond de heerlijkheid Oosterland die was verdeeld in een groot-ambacht en een klein-ambacht. Op het groot-ambacht werd kasteel Oosterstein gebouwd, op het klein-ambacht een buitenplaats in de vorm van Het Heerenhof. Het kasteel wisselt enige malen van eigenaar en raakt redelijk snel in verval. In 1761 wordt het kasteel uiteindelijk gesloopt, maar de kasteellocatie is nog steeds een rijksmonument. Oosterland was eeuwenlang een heerlijkheid. Midden 17e eeuw bouwde de familie De Jonge - destijds de ambachtsheren van de heerlijkheid Oosterland - aan de noordzijde van De Aanwas een landhuis. Dit huis zou later bekend worden onder de naam Het Heerenhof. Het Heerenhof werd lang gebruikt als buitenverblijf voor de ambachtsheren en vrouwen, waarbij De Aanwas het jachtgebied was. Susanna Maria Loncque was zo gecharmeerd van de plek dat ze het huis liet verbouwen en vergroten en er zelf permanent ging wonen. Aan het einde van de Tweede Wereldoorlog werd Het Heerenhof door de Engelsen onder vuur genomen en verwoest.

Het huis stond toen al een jaar onder water door de inundaties. Het landhuis (of Slot) is daarna niet meer opgebouwd. De familie koos ervoor om het hele gebied ongemoeid te laten zodat de natuur zich daar kon herstellen. Daarom is het nu nog steeds een afgesloten natuurgebied aan de zuidelijke rand van Oosterland en onderdeel van het Natuurnetwerk Zeeland. Alleen wanneer het gevroren heeft mogen de inwoners van Oosterland schaatsen op de voormalige grachten van het slot. Dorpsvisie Oosterland 62

Foto’s van Oosterland tijdens de watersnood in 1953 (bron Zeeuws Archief) waarop de impact van de ramp duidelijk te zien is. Het hele dorp heeft lange tijd in het water gestaan.

I.III Watersnoodramp Ook Oosterland werd net als andere plaaten op Schouwen-Duiveland zwaar getroffen door de Watersnoodramp in 1953. Door het dijkgat in de Oostersteinweg kwam het zeewater ‘s nachts als een volkomen verrassing voor de slapende bevolking van het dorp die de avond daarvoor net een feest hadden gehad vanwege de verbouwing van het dorpshuis. Het leed was in korte tijd niet te overzien. 65 bewoners van het dorp kwamen om. In april 1953 werd het stroomgat in de dijk bij Oosterland gedicht. Daarna kwam de hulp op gang. Er werden vanuit de rest van het land inzamelingsacties gehouden en de gezinnen werden uit het getroffen dorp geëvacueerd. In het dorp werd dag en nacht gewerkt door militairen en locale bevolking om alles op de ruimen. De saamhorigheid was groot en er werd in korte tijd veel werk verzet. Niet alles was te herstellen. Veel gebouwen moesten helaas worden gesloopt. Vanuit Zweden kon ook Oosterland rekenen op complete nieuwe houten huizen die als bouwpakket naar het dorp werden verscheept. Deze geschenkwoningen waren zo goed van kwaliteit dat er tot op de dag van vandaag nog een serie van 18 stuks in het dorp aanwezig is. De littekens van de ramp zijn nu nog steeds zichtbaar in het dorp. Veel huizen hebben in het zoute water gestaan waardoor er problemen zijn met vocht in de woningen.

Maar ook de emotionele littekens sijpelen nog altijd door in de dorpsgemeenschap. De boodschap dat de kracht van de zee en de wind niet te onderschatten zijn wordt nog altijd aan de volgende generaties doorgegeven.

Dorpsvisie Oosterland 63

I.IV Wonen De meest voorkomende pandtypen in Oosterland zijn rijwoningen, gevolgd door vrijstaande woningen. Twee-onder-een-kapwoningen zijn ook aanwezig. In het centrum en daarbuiten komen ook enkele utiliteitsgebouwen voor (gebouwen zonder woonbestemming). In het dorp zijn relatief veel levensloopbestendige/seniorenwoningen aanwezig Het meest voorkomende vastgoedtype in Oosterland is particuliere woningbouw (600 van de 900 woningen). Sociale woningbouw is ook aanwezig (300/900 woningen). Opvallend is ook de aanwezigheid van commercieel vastgoed in de kern. Het merendeel van de woningen in Oosterland heeft een bouwperiode vanaf 1950. In het zuidelijk deel van Oosterland zijn woningen met oudere bouwperiodes (voor 1950) aanwezig. Aan de rand van de kernen komen jongere bouwjaren voor (> 1990). Op basis van verschillende methoden om leegstand te berekenen, is het leegstandspercentage in Oosterland 2,4%. Dit zijn woningen die leeg staan en helemaal niet worden bewoond (ook niet als deeltijdwoning).

Bron: Kernprofiel Oosterland (Gemeente Schouwen-Duiveland, 2024)

Dorpsvisie Oosterland 64

I.V Functies

Dorpsvisie Oosterland 65

I.VI Waterdiepte bij intense neerslag (1:100 jaar) Het dorp Oosterland is gelegen op een voormalige kreekbedding en oeverwal. De kreekbedding is lager gelegen dan de oeverwal. Dit heeft ook invloed op de waterhuishouding, omdat water altijd stroomt naar lager gelegen gronden. De Van de Abeelestraat en omgeving is lager gelegen waardoor grotere kans is op wateroverlast. De infiltratiekansen en -capaciteit in de omgeving van de Van de Abeelestraat zijn ook gering.

Dorpsvisie Oosterland 66

I.VII Veiligheid Bij veiligheid kan gedacht worden aan verkeersveiligheid, sociale veiligheid en omgevingsveiligheid. De verkeersveiligheid is geanalyseerd onder het thema ‘Mobiliteit en bereikbaarheid’. Op basis van de professionele risicokaart kan wat betreft omgevingsveiligheid geconcludeerd worden dat er binnen de scope van de dorpsvisie drie risicobronnen aanwezig zijn en een transportroute gevaarlijke stoffen (N59). De contour van de N59 ligt grotendeels over de bedrijvigheid.

Dorpsvisie Oosterland 67

es

o 9G

Va n

N5

de

Ab

ee

les

tra

at

Mo

maatschappelijk hart

Sa

g

nds trom stra at

we le n

Akker

jk

oostdi

Sint J

winkelhart

dorpshart

historisch hart

Dorpsvisie Oosterland 68

m

erda N59 Rott

Legenda

I.VIII Ruimtelijke structuur

Legenda Bebouwde kom Bedrijfsterrein bestaand dH eilig

ew eg

Dijken

Ou

Water Oude deel van het dorp Rijksweg - hoofdweg Fietsroute - knooppuntenroute Landbouwroute OV-Hub Hoofdontsluiting Overige wegen Uitvalsweg zuidkant Knip autoverkeeer Eénrichtingsverkeer Verkeerslichten (VRI) Dorpsharten Dorpspleintjes Groene ruimte Entree Koppeling naar de polder Ho ge

g we ire

Ma

Dorpswegel Voormalige agrarische bebouwing Ensemble geschenkwoningen Beeldbepalend pand - monument Verdwenen slot Kenmerkende richting kavels

Dorpsvisie Dorpsvisie Oosterland Oosterland 69 69

Bijlagen

LeVisiekaart genda II. Bebouwde kom Bedrijfsterrein bestaand Bedrijfsterrein uitbreiding Sport en beweging Historisch dorpshart Dijken

oversteken

Water

Fietsroute Landbouwroute OV-Hub

ENTREE V A

Dorpsweide met losloopgebied

es

N

STERLA ND OO

o 9G

N5

Wandelroute - ommetje Uitbreiding wonen fase 1 Uitbreiding wonen fase 2

r

Supermarkt Spelen Gezondheidscentrum Schoollocatie en kinderopvang Natuurgebied De Aanwas Inbreidingslocaties wonen Locatie bestaande ijsbaan Hoofdweg Overige wegen Omdraaien éénrichtingsverkeer

uitbreidingslocatie 2

Groene ruggengraat Te verplaatsen bedrijven

uitbreid

Dorpsbos Boomgaarden Koppeling voor de fiets Koppeling autoverkeer

dor

Koppeling wandelen - ommetjes Bestaande knip autoverkeeer Nieuwe knip autoverkeer Beeldbepalend pand Waardevol ensemble geschenkwoningen Waardevol ensemble dorpswegels Bijzondere (zicht) relatie Slot en natuurgebied Sleutelproject Vergroeningsopgave

Concept-vis Dorpsvisie Oosterland 70

oversteken

erdam N59 Rott

Va n

de

Mo

Ab

we le n

les

LIJK HAR PE T AP

tra

at

str aat

g

groene ruggengraat

ee

MAATSC H

fietspad

m

tr o

monumenten

PSHART OR D TIONELE NC S FU

CH

MU LT I

Akker

GR O E N E

s Sand

AATSBAAN

TORISC HIS H RT HA

het Slot

dingslocatie 1

Ho ge

g we

ire

Ma

rpsbos

natuurgebied De Aanwas

siekaart (H)eerlijk Oosterland Dorpsvisie Oosterland 71

Bijlagen

III. Resultaten Maptionnaire III.I Respondenten In totaal zijn er 68 unieke bezoekers van Maptionnaire. Niet alle bezoekers hebben Maptionnaire (volledig) ingevuld en opgeslagen. Daarom zijn het aantal resultaten per vraag verschillend. De vraag over de leeftijden van de respondenten laat zien dat Maptionnaire door jong en oud is ingevuld. NB. We zullen enkel de reacties op de visiekaart beantwoorden, omdat deze een centrale plek inneemt binnen de visie. De reacties op de focuslocaties en overige vragen nemen we uiteraard mee bij het opstellen van de visie.

Dorpsvisie Oosterland 72

III.II Visiekaart Op de visiekaart zijn in totaal 32 opmerkingen gemaakt en 6 opmerkingen zonder inhoud. De volgnummers (1 t/m 38) corresponderen met de nummers op de kaart.

Dorpsvisie Oosterland 73

Nr.

Opmerking

1.

Parkeer probleem: wordt links gelaten in de concept-visiekaart

2.

De ontsluiting van uitbreidingslocatie 1 moet vanaf het begin gerealiseerd worden via een verlenging van de Manteling om de uitgaande en inkomende verkeersstroom via de Akker en de Molenweg niet te vergroten.

3.

In het algemeen: ik zie nog weinig visie wat betreft de huidige parkeer problematiek. Er zal wel gedacht worden om de parkeerplaatsen op de markt te vervangen door plekken op de ijsbaan, maar er zijn behalve de markt nog genoeg andere parkeer knelpunten

4.

Slingerbos: geen gehak in het Slingerbos. Er staat wel een dorpsbos op de concept visie kaart maar het is de vraag of dat er ook gaat komen. Het Slingerbos onttrekt nu de minder fraaie kant van het bedrijventerrein aan het zicht, houden zo.

5.

Molenweg groene ruggengraat: je kunt niet overal bomen planten om te vergroenen. Denk aan het molenbiotoop. Verder zijn de trottoirs van de Molenweg smal, planten van meer bomen zal het voetgangersverkeer met rollators en kinderwagens nog meer bemoeilijken.

6.

Woning bedrijf Dorst: dat is toch best een beeldbepalend pand!!!

7.

IJsbaan: hef de ijsbaan niet op voordat er elders een nieuwe locatie voor een nieuwe ijsbaan is gevonden en is gerealiseerd. Nieuwe ijsbaan: denk aan een combi skeeler/ijsbaan. Een geasfalteerde baan die snel van een laagje water kan worden voorzien wanneer er vorst wordt verwacht. Dit dunne laagje water bevriest sneller dan de grote watermassa van de huidige ijsbaan.

8.

Omkering rijrichting Lange Achterweg en Groenendaal: levert met name bij Textil een kruising van verkeersstromen op. En die kruising is al onoverzichtelijk. Hoe gaat het omdraaien van de rijrichting uitpakken voor het zware verkeer (bevoorrading van bouwbedrijf Capelle, COOP)? Overleg met die bedrijven wat hun mening is

9.

Wordt de parallelweg ten zuiden van de N59 ook verbreed? Indien ja, hoe zit dat dan met de locatie van het bedrijf ZuidWest?

10.

Voorstel: creëer een toegangsweg van de Oud Heiligenweg naar het bedrijventerrein. Of rechtstreeks vanaf de geplande rotonde met de Brede Weg naar Sirjansland. Via deze toegangsweg kan het zwaar verkeer gemakkelijker het bedrijventerrein bereiken (minder remmen en optrekken, minder bochtenwerk). Nodig de ondernemers die een locatie hebben op het bedrijventerrein persoonlijk uit wat zij er van vinden.

11.

Toff en omgeving: ontsluitingsroute bedrijventerrein via de Toff hangt oa af van de toekomst van het bestaande Kievit autobedrijf. En wat als dat niet van de grond komt? Moet dan het verkeer van en naar het bedrijventerrein via de parallelweg? Dat gaat een chaotische kruising opleveren. Het fietsverkeer komt daar nog meer in de knel te zitten

12.

Nieuwe bouwlocatie woningen: meteen een nieuwe ontsluitingsroute creëren d.m.v. een verlenging van de Manteling. Zonder deze ontsluitingsroute zal het bouw- en woonverkeer via de Akker en de Molenweg toenemen. Bovendien wordt het pleintje bij Textil overbelast. Uitbreidingen van een bebouwde kom begint met een goede planning van de infrastructuur

13.

Parkeergelegenheid behouden voor fysiotherapie incl. Gehandicaptenparkeerplaats

14.

Vooral starters- en senioren woningen!

15.

Ommetje langs de buitenkant van de Aanwas maken. Zodat je niet het natuurgebied in hoeft, maar wel veilig loopt dan altijd een ommetje langs de rijksweg te moeten nemen of langs wegen waar steeds landbouw verkeer langs komt.

16.

Landbouw verkeer niet toelaten. Kunnen ook door de Lage Maireweg rijden richting Sirjansland. Vooral het verkeer van het loonbedrijf. Is iets omrijden, maar qua veiligheid beter om niet door dorp te rijden.

21.

Hoe te realiseren met de bestaande bomen? Hoe om te gaan met de woning die daar halverwege staat? Gaat ten koste van privacy bewoners Dorpsvisie Oosterland 74

22.

Een grote aderlating dat het OV uit het dorp geweerd wordt

23.

Zorgen dat het landbouw verkeer daar niet meer rijd

25.

Geen nieuwe woningbouw hier.

27.

Hier kan een mooie sport accommodatie Waar nu de sport zin kan woningbouw Het bedrijf hoort op het bedrijventerrein

28.

Landbouwverkeer weren uit dit gedeelte Oud heiligen weg in verband met verkeersveiligheid

29.

Begrijp ik hieruit dat deze straat een doorgaande straat wordt? Deze is er totaal niet voor geschikt als ontsluiting te dienen

30.

Slechte zaak dat het busvervoer het dorp uit gaat, vooral de ouderen op het dorp hebben daar last van

31.

Hoe willen jullie dit realiseren? Fietspad gaat ten koste van de woning aan de Oud Heiligenweg, verkeer komt dan bijna voor hun woonkamer langs.

32.

Monumenten? Noem je dit zo? Deze huizen zouden door de gemeente aangepakt moeten worden, zijn niet meer van deze tijd en herinneren alleen maar aan slechte dingen. De bewoners van deze huizen zouden hier zelf de keuze in moeten maken & financieel daarbij geholpen moeten worden.

33.

Top idee! Let wel op dat dit meer drukte zal creëren bij de supermarkt en dergelijke. Zie voorbeeld gemeente Tholen, daar bouwen ze maar bij en bij maar de supermarkten kunnen het niet meer bol werken.

34.

De aanwas open stellen voor het publiek zou een toevoeging zijn voor Oosterland, mits het juiste onderhoud van het park wordt voorzien.

35.

Onderzoek of de Oud Heiligeweg recht getrokken kan worden met de aansluiting naar de Brede Weg (richting Sirjansland), van wie is de grond? Provincie of toch een particulier?

36.

Een outlet naar het Lauwrensweegje zou ook aan te raden zijn, maar dit is ook maar een polderweggetje dus ook toch weer moeilijk.

37.

Nieuwe wijk(en) vragen om een robuust verkeersplan. Het bestaande wegenplan van het dorp kan niet veel extra belasting absorberen.

38.

Extra (zwaar) verkeer over de langzaam baan gaat problemen geven, het is er nu al gevaarlijk

Algemene opmerkingen visiekaart

Opmerking

Reactie

Kaartje en legenda zijn te klein (geprinte versie en zeker op de tele- In de uiteindelijke visie zullen zorgen voor foon) om alles goed te kunnen zien. duidelijk en goed leesbaar kaartmateriaal Fam. Dorst Molenweg 2, 4307AJ Oosterland is bereid om in gesprek te gaan over eventuele verplaatsing van het bedrijf

Goed te horen. De gemeente zal contact met u opnemen na afronding van de dorpsvisie.

Ziet er uit als roodkapje

Wij kunnen deze opmerking niet plaatsen.

Werkbus uit het dorp. Vaste parkeerplaats hiervoor elders aan de rand. Lijndienst niet meer dorp laten rijden.

Gaan we verder onderzoeken in de visie.

Best een ruim geziene visie. Deel van de bevolking zal het moeilijk vinden om het verschil tussen een "visie" en een "plan" te begrijpen.

Bedankt voor de opmerking.

Dorpsvisie Oosterland 75

III.III Focuslocatie dorpshart Voor het dorpshart zijn twee varianten gepresenteerd: het groene dorpshart en het kraaienfeest. Het groene dorpshart heeft duidelijk de voorkeur.

Opmerking Er kan best een combinatie van de verschillende ideeën komen. De Markt is maar klein, het wordt ook nog doorsneden door een paar wegen. Water speelplek (fontein) met bankjes in de schaduw, grote bomen met een ronde kruin in plaats van leibomen die weinig schaduw geven. Wel een paar parkeerplekken houden voor de fysio en de oplaadpalen. Feestlocatie concentreren bij sporthal/parkeerplaats bij scholen. Groen is juist wat bij Oosterland past, in het verleden voor de oorlog en de ramp stond Oosterland er om bekend. Houd tekening met bewoners in het dorpshart, die willen rustig wonen Wij hebben het groene dorpshart gekozen. Wel zou het mooi zijn als daarin ook water komt, vanwege de historie de Eule. Combinatie van groen maar ook met bank of iets en heerlijke waterpartij voor de kinderen. Markt als huiskamer van Oosterland dat is een prachtige omschrijving Aan een groen dorp hebben we een langere periode wat aan. Genoeg ruimte voor een evenement Als het maar niet ten koste gaat van parkeren! Het dorpshart is voor dorpsactiviteiten. Daaromheen is er ruimte voor het groen (zoals het geprojecteerde dorpsbos).

Dorpsvisie Oosterland 76

III.IV Focuslocatie IJsbaan Voor de locatie van IJsbaan zijn drie varianten gepresenteerd: de dorpsboomgaard, het groene parkeerterrein en de multifunctionele schaatsbaan. De multifunctionele schaatsbaan heeft duidelijk de voorkeur.

Opmerking Huidige ijsbaan alleen weg wanneer er elders een multifunctionele ijsbaan is aangelegd (dus niet alleen geplanned) Als bestuurslid van de IJSvereniging zouden wij graag een ijsbaan terug zien op het dorp, dit is een mooie oplossing zo wellicht om alle bedrijfsbussen te parkeren Heel goed idee om het multifunctioneel te gebruiken ,het geeft veel voordelen. Schaatsbaan combineren met een groen parkeerterrein. In de winter het parkeerterrein omvormen naar schaatsbaan. Hier is de locatie te klein voor. Top idee. We missen in de oude kern speelgelegenheid. Multifunctioneel met ruimte voor de kinderen. Maar ook hier kan een combinatie komen met meer groen en multifunctioneel. Zou prachtig zijn. Vooral GEEN parkeerplaats dat is zo zonde van de mooie locatie Als er wordt gekozen voor een parkeer terrein in het midden van het dorp i.p.v. een ijsbaan is dit de grootste fout ooit! Je trekt ook alleen maar meer auto’s daar naartoe. We zijn geen Zierikzee! Aan een multifunctionele ijsbaan heeft de jeugd ook wat. Hun mogelijkheden zijn veel te beperkt op dit moment wat resulteerde in overlast zoals in de speeltuin van de Margrietstraat. Een fijne plek voor de jeugd. Een groot gemis op Oosterland, een leuke speeltuin op een veilige plek.

Dorpsvisie Oosterland 77

III.V Historisch hart Welke idee heeft uw voorkeur?

Opmerking Dit zijn geen opties voor een dorpskerk zoals Oosterland Uitkijktoren Uitkijk heuvel langs de brede Zandweg verhogen (maak er een hogere, houten uitkijktoren van) Een of 2 uitzichtpunten om een blik te werpen in de aanwas zonder wild te verstoren, is geweldig voor natuurliefhebbers. Een wandelpad bovenop de dijk rond de aanwas. Met een uitzichtpunt. Meer groen, meer toegankelijk, meer open en maak het dorp liever. Leg de focus op de mooie plekjes van het dorp Betere zichtverbinding met Aanwas Bij deze voorbeelden zie ik er geen een die mij aanspreekt. Ik vind het wel heel belangrijk om de natuur niet te verstoren, maar als er toch een toegang komt, is het belangrijk om ook aan mindervaliden te denken. Een wandelroute door de aanwas Het dorpshart is voor dorpsactiviteiten. Daaromheen is er ruimte voor het groen (zoals het geprojecteerde dorpsbos). Dorpsvisie Oosterland 78

III.VI Entree Wat zijn de ideeën voor de entree? Opmerking Mooie groene entree met een informatiebord over ons dorp. Zond van het geld om hier kunst neer te zetten, maak iets van een groene entree van het dorp i.p.v. geld verspilling met kunst Entree dorp: het aanleggen van de Hub, de ontwikkeling van het afgebrande doktershuis gaan al een verbetering van de entree geven. Ga niet allerlei kunst en informatie borden plaatsen, daar is geen plek voor. Praat eens met de eigenaren van Toff of zij hun terrein ook wat anders kunnen inrichten. Toegangsweg naar het bedrijventerrein via gebied Toff is gepriegel, veel hangt dan ook af van de plannen (eventuele verhuizing bedrijf Kievit). Dit levert al met al een chaotische kruising op bij de huidige verkeerslichten Mooie kastanjes met wat bankjes en een ouderwetse waterpomp voor algemeen gebruik. En wat grasveld er bij voor kinderen met wat schommels en draaimolen. Met een seizoens mobiele ijskar. En wat toiletten die betaalbaar gebruikt kunnen worden. Een visitekaartje van het dorp maken.