CConstaterende datSchiermonnikoog
Koppel je AI →
Document · PDF

Programmabegroting Schiermonnikoog 2027

Raadsvergadering 3 november 2026, gemeente SchiermonnikoogBij agendapunt: Begroting Schiermonnikoog 202735.207 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 5

1.1 /1 Volksgezondheid | -69.314 PRD113 | WMO | -272.758 PRD115 | Toegang en 1e lijn | -19.396 PRD117 | Welzijn | -276.566 PRD121 | 1.2 /1 Onderwijs | -1.453.803 PRD122 | 1.2 /2 Jeugd | -254.263 PRD132 | Inkomensondersteuning | -165.705 PRD134 | Participatie | -45.927 PRD141 | 1.4 /1 Sport | -484.009 PRD142 | 1.4 /2 Cultuur | -212.485 Totaal 1 Sociaal | -3.254.226 Gerealiseerd saldo van baten en lasten | -1.998.480 Onttrekkingen | 5.316 Stortingen | -11.875 Mutaties reserves | -6.559 Gerealiseerd resultaat | -2.005.039 Uniforme beleidsindicatoren programma 1 Overzicht uniforme beleidsindicatoren Uniforme | Eenheid | Bronjaar | Schiermonnikoog | Nederland beleidsindicatoren Cliënten met een | Aantal per 10.000 maatwerkarrangement | inwoners | 2025 | 610 | 720 WMO Absoluut verzuim | Aantal per 1.000 leerlingen | 2024 | 0,0 | 6,7 Relatief verzuim | Aantal per 1.000 leerlingen | 2021 | 0,0 | 20,0 Vroegtijdig schoolverlaters | % deelnemers aan het VO zonder startkwalificatie | en MBO onderwijs | 2020 | 3,5 | 1,7 (vsv-ers) Jongeren met een delict | % 12 t/m 21 jarigen | 2015 | 1 | 1 voor de rechter 26 Kinderen in uitkeringsgezin % kinderen tot 18 jaar | 2015 | 0 | 7 Jongeren met jeugdhulp | % van alle jongeren tot 18 | 2025 | 16,5 | 13,7 jaar Jongeren met | % van alle jongeren tot 18 | 2025 | 0 | 1 jeugdbescherming | jaar Jongeren met | % van alle jongeren van | 2025 | 0 | 0,4

jeugdreclassering | 12 tot 23 jaar Functiemenging | % | 2025 | 53,6 | 54,6 Aantal per 1.000 inwoners Vestiging (van bedrijven) | in de leeftijd van 15 t/m 64 | 2025 | 275,9 | 196,1 jaar Banen | Aantal per 1.000 inwoners | 2025 | 1.224,1 | 858,8 in de leeftijd 15 – 64 jaar % van de werkzame Netto arbeidsparticipatie | beroepsbevolking ten | 2025 | 72,0 | 73,2 opzichte van de beroepsbevolking Werkloze jongeren | % 16 t/m 22 jarigen | 2015 | 0 | 2 Personen met een | Aantal per 10.000 | 2025 | 103,1 | 281,2 bijstandsuitkering | inwoners Lopende re-integratie- | Aantal per 10.000 | 2025 | 172,4 | 217,8 voorzieningen | inwoners van 15 – 64 jaar Niet-Sporters | % | 2022 | 50,9 | 46,4 Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren Uniforme beleidsindicatoren | Toelichting Aantal per 10.000 inwoners in de betreffende bevolkingsgroep. Een Cliënten met een maatwerkarrangement WMO | maatwerkarrangement is een vorm van specialistische ondersteuning binnen het kader van de Wmo. Voor de Wmo-gegevens geldt dat het referentiegemiddelde gebaseerd is op 327 deelnemende gemeenten. Er wordt gesproken van absoluut verzuim als een leerplichtige en/of Absoluut verzuim | kwalificatie plichtige jongere niet op een school of instelling staat ingeschreven. De periodeaanduiding '2018' staat voor schooljaar '2017/2018'.

Er is sprake van relatief verzuim als een jongere wel op een school staat ingeschreven, maar gedurende een bepaalde tijd de Relatief verzuim | lessen/praktijk verzuimt. Ook veelvuldig te laat komen kan hiertoe worden gerekend. De periodeaanduiding '2018' staat voor schooljaar '2017/2018'. Het percentage van het totaal aantal leerlingen van het VO en MBO Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie(vsv-ers) | (12 - 23 jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat. De periodeaanduiding "2018" staat voor schooljaar "2017/2018". Jongeren met een delict voor de rechter | Het percentage jongeren (12 t/m 21 jaar) dat met een delict voor de rechter is verschenen. Tot en met 2015 zijn de cijfers van deze 27 28 indicator afkomstig van het Verwey-Jonker Instituut - Kinderen in Tel. De cijfers vanaf 2016 zijn afkomstig van het CBS. Kinderen in uitkeringsgezin Percentage kinderen tot 18 jaar die in een gezin leven dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen. Bij-standshuishouden is een huishouden waarvan minimaal één lid een bijstandsuitkering ontvangt. Onder bijstand wordt hier uitkeringen aan huishoudens op grond van de Wet werk en bijstand (WWB, tot 2015) en de Participatiewet (vanaf 2015) en het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 2004 (Bbz) verstaan.

Tot en met 2015 zijn de cijfers van deze indicator afkomstig van het Verwey-Jonker Instituut - Kinderen in Tel. De cijfers vanaf 2016 zijn afkomstig van het CBS. Jongeren met jeugdhulp Het percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp ten opzicht van alle jongeren tot 18 jaar. Jeugdhulp is de hulp en zorg zoals deze bedoeld en beschreven is in de Jeugdwet (2014). Het betreft hulp en zorg aan jongeren en hun ouders bij psychische, psychosociale en/of gedragsproblemen, een verstandelijke beperking van de jongere, of opvoedingsproblemen van de ouders. Jongeren met jeugdbescherming Jongeren met jeugdbescherming betreft jongeren tot 18 jaar die op enig moment in de verslagperiode een maatregel door de rechter dwingend opgelegd hebben gekregen. Jeugdbescherming is een maatregel die de rechter dwingend oplegt. Dat gebeurt als een gezonde en veilige ontwikkeling van een kind of jeugdige wordt bedreigd en vrijwillige hulp niet of niet voldoende helpt. Een kind of jongere wordt dan onder toezicht gesteld of onder voogdij geplaatst. Geen data Jongeren met jeugdreclassering Het percentage jongeren (12-23 jaar) met een jeugd- reclasseringsmaatregel ten opzichte van alle jongeren (12-23 jaar). Jeugdreclassering is een combinatie van begeleiding en controle voor jongeren vanaf 12 jaar, die voor hun 18e verjaardag met de politie in aanraking zijn geweest en een proces-verbaal hebben gekregen.

Indien de persoonlijkheid van de dader of de omstandigheden waaronder het misdrijf is begaan daartoe aanleiding geven, bijvoorbeeld bij jongvolwassenen met een verstandelijke beperking, kan het jeugdstrafrecht eveneens worden toegepast op jongvolwassenen in de leeftijd 18 tot en met 23 jaar. De jongere krijgt op maat gesneden begeleiding van een jeugdreclasseringswerker om te voorkomen dat hij of zij opnieuw de fout ingaat. Jeugdreclassering kan worden opgelegd door de kinderrechter of de officier van Justitie. Jeugdreclassering kan ook op initiatief van de Raad voor de Kinderbescherming in het vrijwillige kader worden opgestart. De begeleiding kan doorlopen tot de jongere 23 jaar wordt. Geen data Functiemenging De functiemengings-index (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel banen als woningen. Vestigingen (van bedrijven) Het aantal vestigingen van bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-65 jaar. Banen Onder een baan wordt een vervulde positie verstaan. Dit betreffen zowel fulltimers, parttimers als uitzendkrachten. De indicator betreft het aantal banen per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 tot en met 64 jaar. Netto arbeidsparticipatie Het percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de (potentiële) beroepsbevolking.

Werkloze jongeren Personen van 16 t/m 22 jaar die als werkzoekende staan ingeschreven bij het UWV WERK-bedrijf en tegelijkertijd geen baan hebben als werknemer volgens de Polis-administratie. Tot en met 29 2015 zijn de cijfers van deze indicator afkomstig van het Verwey- Jonker Instituut - Kinderen in Tel. De cijfers vanaf 2016 zijn afkomstig van het CBS. Personen met een bijstandsuitkering Het aantal personen met een uitkering op grond van de Wet werk en bijstand (WWB, t/m 2014) en de Participatiewet (vanaf 2015). De uitkeringen (leefgeld) aan personen in een instelling, de elders verzorgden, zijn niet inbegrepen. Ook de uitkeringen aan dak- en thuislozen zijn niet inbegrepen. Lopende re-integratievoorzieningen Het aantal re-integratievoorzieningen per 10.000 inwoners in de leeftijd 15-64 jaar. Niet-Sporters Het percentage niet-wekelijkse sporters t.o.v. de bevolking van 19 jaar en ouder. Bevolking van 19 jaar en ouder dat niet minstens één keer per week aan sport doet. 30 Programma 2 - Leefomgeving 2.1 Ruimtelijke ontwikkeling en wonen Bestemmingsplannen Doelen en activiteiten SDG Doelen Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Doel 3 Verzeker een goede gezondheid en promoot welzijn voor alle leeftijden. Doel 4 Verzeker gelijke toegang tot kwaliteitsvol onderwijs en bevorder levenslang leren voor iedereen.

Doel 6 Verzeker toegang tot duurzaam beheer van water en sanitair voor iedereen. Doel 7 Verzeker toegang tot betaalbare, betrouwbare, duurzame en moderne energie voor iedereen. Doel 8 Bevorder aanhoudende, inclusieve en duurzame economische groei, volledige en productieve tewerkstelling en waardig werk voor iedereen. Doel 9 Bouw veerkrachtige infrastructuur, bevorder inclusieve en duurzame industrialisering en stimuleer innovatie. Doel 11 Maak steden en menselijke nederzettingen inclusief, veilig, veerkrachtig en duurzaam. Doel 13 Neem dringend actie om klimaatverandering en haar impact te bestrijden. Doel 14 Behoud en maak duurzaam gebruik van oceanen, zeeën en maritieme hulpbronnen. Doel 15 Bescherm, herstel en bevorder het duurzaam gebruik van ecosystemen op het vasteland, beheer bossen en wouden duurzaam, bestrijd woestijnvorming, stop landdegradatie en draai het terug Een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. A. Bestemmingsplan Dorp Wij verwachten dat wij voldoende uitvoering hebben gegeven aan de uitspraak van de Raad van State en dat de geconstateerde gebreken zijn hersteld. We verwachten dat wij in 2026 de zaak kunnen sluiten. B Vrijkomende locaties Planvorming verschillende inbreidingslocaties met woningbouw: 1. Noorderstreek 26 2. Boelensschool 3. Oosterreeweg 4. Oude centrale 5. Oost 6. LOC 7.

Oude Riich De planvorming voor de locaties Oost en Oude Centrale is afgerond. Deze projecten gaan een nieuwe fase in, namelijk de voorbereiding van de planologische procedure en de start van de bouw die in 2027 is voorzien. De planvorming voor de locaties Boelensschool, Oosterreeweg en Noorderstreek is in uitvoering. Er wordt toegewerkt naar een definitieve invulling en een vaststelling van de randvoorwaarden in 2027. De planvorming voor de locaties LOC en Oude Riich wordt naar verwachting medio Q2/Q3 2027 weer hervat. C. Omgevingswet Voor de implementatie van de Omgevingswet hebben wij de afgelopen periode verschillende stappen gezet. Zo is een verkenning uitgevoerd voor de Omgevingsvisie en het Omgevingsplan, is het VTH-beleid opgesteld en vastgesteld (incl. de handhavings- en uitvoeringsstrategie en jaarprogramma 2025) en het opstellen van een programma voor de openbare ruimte. Hiermee zijn 31 en roep het verlies aan biodiversiteit een halt toe. Doel 16 Bevorder vreedzame en inclusieve samenlevingen met het oog op duurzame ontwikkeling, verzeker toegang tot justitie voor iedereen en bouw op alle niveaus doeltreffende, verantwoordelijke en toegankelijke instellingen uit belangrijke stappen gezet. Tegelijkertijd is duidelijk dat nog aanvullende stappen nodig zijn.

Op basis van de inzichten die worden opgedaan bij het opstellen van onder meer de Omgevingsvisie brengen wij de vervolgstappen verder in beeld. Deze worden uitgewerkt in een praktisch stappenplan voorzien van een financiële paragraaf. D. Omgevingsvisie In 2027 werken we verder aan de ingezette koers om te komen tot een gedragen en ambitieuze Omgevingsvisie. Deze visie vormt de basis voor het handelen in de fysieke leefomgeving. Gezien de vele ontwikkelingen die momenteel spelen en de opgaven die de komende jaren nog op ons afkomen, is een gedegen en integrale aanpak noodzakelijk. De visie moet ons in staat stellen om weloverwogen, toekomstbestendige en volhoudbare keuzes te maken voor ons eiland. Daarnaast moet de visie bijdragen aan een verbetering van de dienstverlening dat zich vertaalt in een snellere, transparantere en integrale besluitvorming. Gelet op de ontwikkelingen die op ons afkomen, de keuzes die de komende jaren gemaakt moeten worden en de zeer schaarse ruimte, vraagt dat een goede voorbereiding, zodat de raad goede inhoudelijke keuzes kan maken. De voorbereiding hiervan vraagt een behoorlijke investering, zowel financieel als in menskracht. Een solide basis betaalt zich echter in de nabije toekomst uit. Op basis van de huidige planning verwachten wij dat de Omgevingsvisie in het derde kwartaal van 2027 door de gemeenteraad kan worden vastgesteld. E.

Bedrijven In samenspraak met onder andere het Wetterskip en Liander wordt verder gewerkt aan een plan voor de uitbreiding van het bedrijventerrein aan de Veerweg. Door de krachten te bundelen kunnen de gemeentelijke lasten worden beperkt en verwachten wij sneller resultaten te boeken. F. Buitengebied Het toekomstperspectief voor de polder wordt meegenomen in het traject voor de Omgevingsvisie. Door deze koppeling te maken, zetten we beschikbare middelen efficiënter in en borgen wij de integrale aanpak. Net op Zee De gemeente volgt kritisch de ontwikkelingen van de aanleg van een stroomkabel vanaf het Behoud van de natuur op | windmolenpark op de Noordzee naar het vaste het eiland en op zee, m.n. | land. In 2027 willen we hiervoor extra juridische de Waddenzee. | ondersteuning inhuren zodat voor de gemeente belangrijke zaken, zoals toegankelijkheid van strand en kwelder, kunnen worden opgenomen in het projectbesluit.

Wat mag het kosten Exploitatie | Primaire begroting 2027 Baten PRG2 | 2 Leefomgeving PRD211 | 2.1 /1 Bestemmingsplannen 6810107 | 6810107 Bestemmingsplannen | 9.578 6830000 | 6830000 Woningbouwlocatie Oost | 561.455 6830020 | 6830020 Grex Oude Centrale | 1.150.000 Totaal 2.1 /1 Bestemmingsplannen | 1.721.033 Lasten PRG2 | 2 Leefomgeving PRD211 | 2.1 /1 Bestemmingsplannen 6810107 | 6810107 Bestemmingsplannen | -172.703 6830000 | 6830000 Woningbouwlocatie Oost | -561.454 6830010 | 6830010 Voorbereidingskrediet toekoms woningbouwprojecten | 0 6830020 | 6830020 Grex Oude Centrale | -1.150.000 6900211 | 6900211 5rubriek 81 Ruimte en leefomgeving | -167.256 Totaal 2.1 /1 Bestemmingsplannen | -2.051.413 Resultaat | -330.380 32 Wonen en volkshuisvesting Doelen en activiteiten SDG Doelen | Wat willen we bereiken? | Wat gaan we daarvoor doen? We evalueren de werking van Huisvestingsverordening Schiermonnikoog Evenwichtige en rechtvaardige | 2024 - 2028. We starten met de herziening verdeling van woningen binnen de | naar de Huisvestingsverordening gemeente Schiermonnikoog. | Schiermonnikoog 2028 - 2032. We stellen een Leegstandsverordening vast. We continueren de Inwoners en verhuurders zijn op de | communicatiecampagne en informeren 11 Duurzame steden en | hoogte van onze regels en beleid | inwoners en verhuurders proactief.

We en hun rechten en plichten op het | zorgen ervoor dat de website toegankelijke gemeenschappen | gebied van Wonen. | en complete informatie biedt en passen 11.1 Tegen 2030 voor iedereen | waar nodig de pagina's en/of teksten toegang voorzien tot adequate, | hierop aan. veilige en betaalbare huisvesting en basisdiensten, en | We monitoren de ontwikkeling op de sloppenwijken verbeteren | Inzicht in de ontwikkelingen op de | woningmarkt en de voortgang van onze woningmarkt | woonvisie en uitvoeringsacties via een voortgangsrapportage. Toevoegen betaalbare | In samenwerking met WoonFriesland wooneenheden aan | realiseren we +/- 20 huur wooneenheden woningvoorraad op | voor 1-2 persoonshuishoudens. inbreidingslocatie Oude Centrale We realiseren duurzaam betaalbare Toevoegen betaalbare | koopwoningen op de overgebleven kavels wooneenheden aan | van bouwlocatie Oost. Acht rijwoningen woningvoorraad op locatie Oost | voor starters op de koopmarkt en zes 2- onder-1 kappers. Toevoegen betaalbare | We onderzoeken de mogelijkheden voor wooneenheden aan | coöperatieve ontwikkeling van woningvoorraad op de | woningen op de locatie van de inbreidingslocatie Boelensschool | Boelensschool en realiseren/faciliteren betaalbare woningen.

We geven uitvoering aan het Buitenkansproject Piekhuisvesting en Ruimte bieden aan Piekhuisvesting | werken samen met de andere Wadden van personeel in het | binnen de regiodeal. We wijzen locaties zomerseizoen. | aan en faciliteren de realisatie van (flexibele) woonunits voor tijdelijk personeel in het zomerseizoen. 33 We onderzoeken de mogelijkheden voor Optimale invulling geven aan | de realisatie van (flexibele) wooneenheden vrijgekomen bouwlocatie naast het | voor specifieke beroepsgroepen LOC. | (bijvoorbeeld onderwijs en zorg). We starten met de voorbereidingen voor de uitvoering. We onderzoeken in samenwerking met de andere Waddeneilanden binnen de regiodeal de mogelijkheden voor alternatieve woonvormen op Schiermonnikoog, zoals tiny houses, Alternatieve woonvormen passend | collectief wonen, building with nature ruimte bieden. | etc. We verkennen locaties waar dit mogelijk gemaakt kan worden. We stellen beleid en kaders op waaraan experimentele, flexibele, innovatieve woonvormen en andere particuliere (collectieve) initiatieven getoetst worden.

Verbonden Partijen in dit thema Verbonden partij | Bijdrage aan gemeentelijke doelen Gezamenlijk behartigen van belangen rondom status GR De Waddeneilanden | anticipeerregio / krimp / behoud vitale leefgemeenschappen Gezamenlijk optrekken om zorg te dragen voor GR De Waddeneilanden | voldoende betaalbare en passende woonruimte (woonanalyse). Wat mag het kosten Exploitatie | Primaire begroting 2027 Baten PRG2 | 2 Leefomgeving PRD212 | 2.1 /2 Wonen en volkshuisvesting 6822000 | 6822000 Overige volkshuisvesting | 0 Lasten PRG2 | 2 Leefomgeving PRD212 | 2.1 /2 Wonen en volkshuisvesting 6820000 | 6820000 Toekomstige ontwikkeling woningbouw | -2.124 6822000 | 6822000 Overige volkshuisvesting | 0 Totaal 2.1 /2 Wonen en volkshuisvesting | -2.124 Resultaat | -2.124 34 35 2.2 Verkeer en vervoer Doelen en activiteiten SDG Doelen Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Doel 3 Verzeker een goede gezondheid en promoot welzijn voor alle leeftijden. We streven naar een verkeerssituatie die past bij het karakter van Schiermonnikoog: autoluw, veilig, duurzaam en leefbaar. We blijven terughoudend bij het verlenen van ontheffingen voor het rijverbod. We wijzen aanvragers van een ontheffing op alternatieven en op de voorwaarden die gelden. We blijven inwoners, bedrijven en gasten bewust maken van het autoluwe karakter van het eiland.

We stimuleren emissievrij verkeer en vervoer op Schiermonnikoog. We stimuleren emissievrij verkeer en vervoer op Schiermonnikoog. We informeren de raad hoe emissie-eisen opgenomen kunnen worden in de beleidsregels voor ontheffingen van de geslotenverklaring. We maken het centrum van het dorp meer autoluw. We zetten de gesloten verklaring van Middenstreek-Nieuwstreek-Reeweg in de maanden juli en augustus voort. Doel 9 Bouw veerkrachtige infrastructuur, bevorder inclusieve en duurzame industrialisering en stimuleer innovatie. We gaan voor openbaar vervoer op en naar Schiermonnikoog, goede verbindingen naar de wal en een veerboot en veerdam, die betrouwbaar, toegankelijk en veilig zijn. We behartigen actief de belangen van de gemeente bij de concessieverleners en concessienemers voor openbaar vervoer en Waddenveren Oost. Een duidelijke categorisering van de wegen op Schiermonnikoog. We leggen de wegcategorisering ter besluitvorming voor aan de raad. Doel 7 Verzeker toegang tot betaalbare, betrouwbare, duurzame en moderne energie voor iedereen. We stimuleren en faciliteren duurzame mobiliteit voor onze inwoners, bedrijven en onze gasten. Met drie publieke laadpalen voldoen we ruimschoots aan de laadbehoefte van EV- rijders. We spelen in op nieuwe ontwikkelingen en snelle toename van de laadbehoefte.

We faciliteren deelmobiliteit op het eiland en in Lauwersoog in overleg met samenwerkingspartners. Doel 9 Bouw veerkrachtige infrastructuur, bevorder inclusieve en duurzame industrialisering en stimuleer innovatie. We zijn actief betrokken bij de ontwikkelingen op het gebied van verkeer in Lauwersoog. We houden contact met gemeente Het Hogeland over het programma Kustzone en Reitdiep. We behartigen onze belangen bij de Provincies Groningen en Friesland en de gemeenten Het Hogeland en Noardeast Fryslan. Verbonden partijen in dit thema Verbonden partij | Bijdrage aan gemeentelijke doelen GR De Waddeneilanden | Vergroten invloed gemeenten bij concessieverlening Waddenveren Wat mag het kosten Exploitatie | Primaire begroting 2027 Baten PRG2 | 2 Leefomgeving PRD221 | 2.2 /1 Verkeer en vervoer 6210153 | 6210153 Veerdam | 0 6210158 | 6210158 Auto ontheffingen | 93.760 Totaal 2.2 /1 Verkeer en vervoer | 93.760 Lasten PRG2 | 2 Leefomgeving PRD221 | 2.2 /1 Verkeer en vervoer 6210101 | 6210101 Verkeersregelingen | -9.739 6210103 | 6210103 Wegen straten en pleinen en verkeersmaatregelen | -280.773 6210104 | 6210104 Openbare verlichting | -27.450 6210153 | 6210153 Veerdam | -20.980 6210158 | 6210158 Auto ontheffingen | -28.420 6900204 | 6900204 5rubriek 21 Verkeer en vervoer | -10.871 6900205 | 6900205 5rubriek 24 Economische havens en waterwegen | -10.871 Totaal 2.2 /1 Verkeer en vervoer

| -389.104 Resultaat | -295.344 36 37 2.3 Duurzaamheid, natuur en milieu Duurzaamheid Doelen en activiteiten SDG Doelen Duurzaamheid Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Doel 11 Maak steden en menselijke nederzettingen inclusief, veilig, veerkrachtig en duurzaam. Doel 13 Neem dringend actie om klimaatverandering en haar impact te bestrijden. Social Development Goals verder implementeren in de organisatie Jaarlijkse SDG-markt organiseren en nieuwe SDG gerichte werkwijze opstellen. Deze werkwijze brengt focus aan de voor de komende jaren tot 2030 (einddatum SDG) en onderzoekt de mogelijkheden voor een vervolg en dwarsverbanden richting brede welvaart. Hoe implementeren we deze doelen ook na 2030 in onze gemeente en organisatie? 7.1 Tegen 2030 universele toegang tot betaalbare, betrouwbare en moderne energiediensten garanderen. Uitvoering Aardgasvrij Eiland Uitvoering inductieregeling en isolatieregeling. Uitvoering subsidieregeling Aardgasvrij Eiland. Wat-is-wijs advies voor 150+ woningen gereed Opstellen Warmteprogramma Opstellen SoortenManagementPlan (SMP) inclusief werkprotocollen en monitoringsplan. 7.2 Tegen 2030 in aanzienlijke mate het aandeel hernieuwbare energie in de globale energiemix verhogen. Heldere kaders voor de (on)mogelijkheden van het opwekken van duurzame energie op Schiermonnikoog.

Opstellen Energievisie Schiermonnikoog op basis van de eerder gemaakte systeemanalyse. Stimuleren verduurzaming beschermd dorpsgezicht. 11.3 Tegen 2030 inclusieve en duurzame stadsontwikkeling en capaciteit opbouwen voor participatieve, geïntegreerde en duurzame planning en beheer van menselijke nederzettingen in alle landen. Opwek van duurzame energie op Schiermonnikoog verder ontwikkelen Op basis van de te ontwikkelen Energievisie in samenwerking met verschillende partners de opwek van duurzame energie op Schiermonnikoog ontwikkelen. 13.2 Maatregelen inzake klimaatverandering integreren in nationale beleidslijnen, strategieën en planning. Verduurzaming bedrijven Opzetten duurzame ondernemerskring, waarin ondernemers worden ondersteund bij het zetten van stappen naar een duurzaam bedrijf met circulaire en verantwoorde productie en consumptie. 38 Drinkwaterbesparing maximaliseren We ontwikkelen de waterbesparingscampagne vanuit de Regiodeal verder door voor andere doelgroepen . We helpen onze 20 grootverbruikers van drinkwater inzicht te geven in besparingsmaatregelen door het aanbieden van waterscans. Onderzoek naar technische mogelijkheden voor waterbesparing en waar mogelijk toepassen in eigen vastgoed en nieuwbouwprojecten. Circulaire economie In het kader van de SDG doelen willen we gerichter aan de gang met een circulaire economie binnen de gemeente Schiermonnikoog.

Hiervoor stellen we een plan van aanpak op voor de komende jaren, waar we zowel binnen de gemeentelijke organisatie als eiland breed aan de slag gaan met het beperken van de afvalproductie via preventie, vermindering, recyclage en hergebruik. 12.8 Verantwoorde consumptie en productie. Tegen 2030 garanderen dat mensen overal beschikken over relevantie informatie over en zich bewust zijn van duurzame ontwikkeling en levensstijlen die in harmonie zijn met de natuur. Energiearmoede tegengaan en voorkomen Ondersteuning voor huishoudens door energiecoach. Huishoudens met energiearmoede worden extra ondersteund door middel van financiële regelingen, zoals de witgoedwissel en verduurzamingsmaatregelen. Starten uitvoering Transitievisie Warmte (TVW) Opstellen van een Warmteprogramma en Wijkuitvoeringsplannen (WUP) op basis van reeds verrichte voorstudies. Verduurzamen gemeentelijk vastgoed DMJOP wordt uitgevoerd. We starten met het verduurzamen van onze maatschappelijke gebouwen en bereiden plannen voor om deze toekomstbestendig te maken binnen het Buitenkansproject Toekomstbestendig Maatschappelijk Vastgoed. Verduurzamen woningvoorraad Woon Friesland Prestatieafspraken naleven en samenwerking voortzetten. Samenwerken in het Aardgasvrij Eiland project. 39 Verduurzamen maatschappelijk vastgoed Uitvoering verdere verduurzaming zwembad.

Het Dorpshuis, de Stag en de kerk(en) ondersteunen in het verduurzamen van hun vastgoed, binnen het Buitenkansproject Toekomstbestendig Maatschappelijk Vastgoed. Verduurzamen recreatiewoningen Opstellen plan van aanpak voor het stimuleren van verduurzamen van recreatiewoningen. 7.a Tegen 2030 de internationale samenwerking verhogen om toegang te vergemakkelijken tot onderzoek en technologie inzake schone energie, met inbegrip van de hernieuwbare energie, de energiedoeltreffendheid en de geavanceerde en schonere fossiele brandstoffentechnologie, en de investering promoten in energie-infrastructuur en schone energietechnologie. Minimalisatie van de impact van de netcongestie op de verduurzaming en ontwikkelingen op Schiermonnikoog Innovatieve oplossingen verder onderzoeken in samenwerking met de Waddeneilanden vanuit de Regiodeal, zoals de inzet van een energiehubregisseur, ten behoeve van de monitoring van energiebehoefte, opwek en verbruik. Verdere samenwerking met de Waddeneilanden, de Friese gemeenten en de provincie (FET), Liander en energiecoöperatie de Sintrale. Ontwikkelen batterijbeleid. 13.3 De opvoeding, bewustwording en de menselijke en institutionele capaciteit verbeteren met betrekking tot mitigatie, adaptatie, impactvermindering en vroegtijdige waarschuwing inzake klimaatverandering.

Participatie in de Energietransitie Uitbreiden met inclusieve communicatie- en participatie technieken en kanalen om doelgroepen breder en beter te bereiken en te betrekken, op basis van de leerpunten uit het onderzoek van de Hanze naar de 'social fingerprint' van de proeftuin Aardgasvrij Eiland. SDG Doelen Milieu 11.6 Duurzame steden en gemeenschappen. Tegen 2030 de nadelige milieu-impact van steden per capita reduceren, ook door bijzondere aandacht te besteden aan de luchtkwaliteit en Schiermonnikoog schoner en stiller maken. Uitvoering van de wettelijke milieutaken op het gebied van milieuvergunningverlening, toezicht en handhaving. De FUMO behandelt milieumeldingen en controleert op milieuregels overeenkomstig het VTH- beleid Fryslân. aan het gemeentelijk en ander | Milieuvergunningen voor gemeentelijke afvalbeheer. | locaties controleren en indien nodig (laten) updaten. Met de FUMO samenwerken op toezicht bij het verwijderen van asbesthoudend materiaal bij sloopwerkzaamheden (eigen toezichthouders zijn ogen en oren in het veld). Inwoners informeren en stimuleren bij het vaststellen en verwijderen van asbest. Een geactualiseerd bodembeleid vaststellen. Verbonden partijen in dit thema Verbonden partij | Bijdrage aan gemeentelijke doelen GR De Waddeneilanden | Doel: zelfvoorzienend op gebied van energie & water. Samenwerking op doelen uit dit Ambitiemanifest.

FUMO | Toezicht en handhavingstaken milieu. Wat mag het kosten? Exploitatie | Primaire begroting 2027 Baten PRG2 | 2 Leefomgeving PRD231 | 2.3 /1 Duurzaamheid 6822107 | 6822107 Duurzaamheid | 750.000 Lasten PRG2 | 2 Leefomgeving PRD231 | 2.3 /1 Duurzaamheid 6723107 | 6723107 Milieubeheer | -57.327 6822107 | 6822107 Duurzaamheid | -946.897 6900209 | 6900209 5rubriek 74 Milieubeheer | -186.491 Totaal 2.3 /1 Duurzaamheid | -1.190.715 Resultaat | -440.715 40 41 Natuur Doelen en activiteiten SDG Doelen Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Doel 15 Bescherm, herstel en bevorder het duurzaam gebruik van ecosystemen, beheer bossen en wouden duurzaam, stop landdegradatie en draai het terug en roep het verlies aan biodiversiteit een halt toe. Rust, ruimte, stilte en donkerte op Schiermonnikoog behouden. De kernwaarden rust, ruimte, enz. zijn uitgewerkt in de tien pijlers van Schiermonnikoog. Bij nieuwe activiteiten zullen wij steeds kijken of ze binnen de kernwaarden passen. Doel 15 Bescherm, herstel en bevorder het duurzaam gebruik van ecosystemen, beheer bossen en wouden duurzaam, stop landdegradatie en draai het terug en roep het verlies aan biodiversiteit een halt toe. Doel 14 Behoud en maak duurzaam gebruik van oceanen, zeeën en maritieme hulpbronnen. (Recreatieve) activiteiten moeten kunnen plaatsvinden met behoud van de natuurlijke waarden van het gebied.

In 2027 werken we verder aan het opstellen van een uitvoeringsagenda voor vitale en kwetsbare gebouwen. Dit vloeit voort uit de integrale waterveiligheidstrategie die voor elk Waddeneiland is opgesteld. We werken hierin samen met de vier andere Waddeneilanden, partners in de regio en het rijk. In 2027 volgt een wetgevingsproces rondom de veiligheidsnormen voor de dijken. Ons uitgangspunt is dat de veiligheidsnormen niet verlaagd kunnen worden als andere meerlaagsveiligheidslagen niet op orde zijn. We zorgen ervoor dat bewoners betrokken worden bij de voorbereiding en uitwerking van de dijk- en duinversterking door gesprekken met het Wetterskip en het mede-organiseren van bewonersavonden. Planning: 2022-2024: verkenningsfase met o.a. bewoners. 2025-2026: voorbereidingsfase met o.a. bewoners. Vanwege de voorgenomen aanpassing van de dijknormering is het proces van dijk- en duinversterking gepauzeerd. Voor het Nationaal Park vindt twee keer per jaar bestuurlijk overleg plaats via het Overlegorgaan. Vanaf 2025 wordt het in 2024 vastgestelde Ambitieplan uitgevoerd. We initiëren contact met de rijksoverheid over de nieuwe regels rondom het vissen met recreatieve staand wantnetten. We behartigen onze belangen bij het tot stand komen van Beleidskader Natuur Waddenzee en de Natura2000- beheerplannen Waddenzee, Duinen van Schiermonnikoog en Noordzee Kustzone.

Verbonden Partijen in dit thema Verbonden partij | Bijdrage aan gemeentelijke doelen GR De Waddeneilanden | Waarborgen goede zoetwatervoorziening/Fries Bestuursakkoord Waterketen. Gezamenlijk behartigen van belangen rondom Waddenzee, bijvoorbeeld Structuurvisie Waddenzee. Natura2000. Gezamenlijk behartigen van belangen rondom Kustveiligheid, Deltaprogramma, industriële activiteiten. Wat mag het kosten? Exploitatie | Primaire begroting 2027 Baten PRG2 | 2 Leefomgeving PRD232 | 2.3 /2 Natuur 6550107 | 6550107 Natuur en landschapsbescherming | 1.500 6900206 | 6900206 5rubriek 57 Openbaar groen en openl recreatie | 0 Totaal 2.3 /2 Natuur | 1.500 Lasten PRG2 | 2 Leefomgeving PRD232 | 2.3 /2 Natuur 6240103 | 6240103 Afwatering en landaanwinning | -11.759 6550107 | 6550107 Natuur en landschapsbescherming | -25.500 6900206 | 6900206 5rubriek 57 Openbaar groen en openl recreatie | -575.353 Totaal 2.3 /2 Natuur | -612.612 Resultaat | -611.112 42 43 2.4 Fysieke leefomgeving Doelen en activiteiten SDG Doelen Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Doel 11 Maak steden en menselijke nederzettingen inclusief, veilig, veerkrachtig en duurzaam. We borgen een goede onderhoudsstaat van de openbare ruimte, die recht doet aan het groene en authentieke karakter van het dorp.

Daardoor draagt de openbare ruimte positief bij aan een aangenaam leef- en verblijfsklimaat van inwoners en recreanten. We voeren onderhoudswerkzaamheden uit volgens de beheerplannen. Om de vijf jaar actualiseren we onze beheerplannen. We bestrijden invasieve planten en werken daarbij samen met Natuurmonumenten en inwoners. We vervangen klein materieel met een benzinemotor door elektrisch aangedreven materieel, zoals bladblazers, kettingzagen en bosmaaiers. We vervangen groot materieel als het echt noodzakelijk is. We nemen daarbij duurzame alternatieven nadrukkelijk mee. Doel 11 Maak steden en menselijke nederzettingen inclusief, veilig, veerkrachtig en duurzaam. We verduurzamen ons gemeentelijk vastgoed en maken het toekomstbestendig Het DMJOP wordt uitgevoerd. We starten met het verduurzamen van onze maatschappelijke gebouwen en bereiden plannen voor om deze toekomstbestendig te maken binnen het Buitenkansproject Toekomstbestendig Maatschappelijk Vastgoed. We zorgen goed voor ons eigendom. We hebben een inventarisatie laten uitvoeren naar vervreemding van onze grondeigendom door derden. De concept Nota oneigenlijk grondgebruik leggen we ter besluitvorming voor aan de raad, zodat we een kader hebben hoe om te gaan met percelen gemeentegrond die in gebruik zijn bij derden.

Doel 15 Bescherm, herstel en bevorder het duurzaam gebruik van ecosystemen, beheer bossen en wouden duurzaam, stop landdegradatie en draai het terug en roep het verlies aan biodiversiteit een halt toe. We behouden en versterken de biodiversiteit in de openbare ruimte en geven vorm aan de BasisKwaliteitNatuur in het buitengebied. We voeren ecologisch maaibeheer uit en versterken de biodiversiteit waar nieuwbouwprojecten daarvoor kansen bieden. Doel 11 Maak steden en menselijke nederzettingen inclusief, veilig, veerkrachtig en duurzaam. We behouden en versterken het aanzien van het dorp. We houden een gezond en veilig bomenbestand in stand. Een gezond en veilig bomenbestand levert nu en in de toekomst een waardevolle bijdrage aan de natuurlijke sfeer en leefbaarheid van het dorp en aan de gezondheid van inwoners en bezoekers. We vereenvoudigen het bomenbeleid en leggen dat ter besluitvorming voor aan de raad. Om de dorpskern op te fleuren, blijven we bloembakken aan meerdere lichtmasten ophangen in het groeiseizoen. We koppelen waar mogelijk de afvoer van Een goed en adequaat beheer van | regenwater af van het gemengd riool, Doel 6 Verzeker toegang tot | de riolering in het belang van de | veelal in combinatie met wegonderhoud. duurzaam beheer van water en | volksgezondheid, het milieu en het | Ook benutten we mogelijkheden om sanitatie voor iedereen.

| beperken van regen- en | regenwater te infiltreren in de openbare grondwateroverlast. | ruimte om overlast bij hevige regenbuien te beperken. Samen met belanghebbenden is in 2025 - Doel 13 Neem dringend actie om | In samenwerking met RWS en | 2026 een ontwerp gemaakt voor klimaatverandering en haar | belanghebbenden richten we de | aanpassingen in de veerhaven, die de impact te bestrijden. | veerhaven verkeersveilig in. | beschikbare ruimte beter benutten en de Daarnaast leggen we de | verkeersveiligheid bevorderen. In 2027/2028 beheerafspraken met RWS vast. | passen we de inrichting van de veerhaven aan.

Wat mag het kosten? Exploitatie | Primaire begroting 2027 Baten PRG2 | 2 Leefomgeving PRD241 | 2.4 /1 Fysieke leefomgeving 6001200 | 6001200 Ambtswoning burgemeester | 18.923 6310103 | 6310103 Bedrijfsterreinen | 15.625 6310104 | 6310104 Bedrijfsterreinen vm manage Melle Grietjespad | -41 6330203 | 6330203 Benzinestation | 8.000 6560103 | 6560103 Openbaar groen | 10.924 6670156 | 6670156 Dorpshuis | 2.700 6721103 | 6721103 Huishoudelijk afval | 7.290 6721104 | 6721104 Verpakkingsmateriaal gescheideninzameling | 15.495 6721153 | 6721153 Bedrijfsafval | 0 6722103 | 6722103 Riolering | 0 6724103 | 6724103 Aula | 412 6725102 | 6725102 Afvalstoffenheffing rechten huishoudelijk afval | 452.254 6725152 | 6725152 Reinigingsrechten bedrijfsafval | 13.000 6726102 | 6726102 Rioolheffing | 188.756 6732103 | 6732103 Begraafplaatsrechten | 42.621 6820159 | 6820159 Woningen verhuur | 35.582 6820209 | 6820209 Doorstroomwoningenwinkelpand Langestreek | 67.746 6820259 | 6820259 Overige gebouwen | 4.170 6820309 | 6820309 Reddingsweg 2 | 11.600 44 Exploitatie | Primaire begroting 2027 6820359 | 6820359 Willemshof 11a | 18.430 6820409 | 6820409 Garageboxen | 6.075 6820459 | 6820459 Noorderstreek 40 | 0 6820509 | 6820509 Koningshuis Nieuwestreek 1 | 8.784 6820609 | 6820609 Garages Kustweg 8 Lauwersoog | 24.000 Totaal 2.4 /1 Fysieke leefomgeving | 952.346 Lasten PRG2 | 2 Leefomgeving PRD241 | 2.4 /1

Fysieke leefomgeving 6001200 | 6001200 Ambtswoning burgemeester | -54.203 6310103 | 6310103 Bedrijfsterreinen | -8.544 6310104 | 6310104 Bedrijfsterreinen vm manage Melle Grietjespad | 41 6330203 | 6330203 Benzinestation | -8.676 6560103 | 6560103 Openbaar groen | -123.628 6670156 | 6670156 Dorpshuis | -45.541 6721103 | 6721103 Huishoudelijk afval | -368.504 6721104 | 6721104 Verpakkingsmateriaal gescheideninzameling | -12.000 6721153 | 6721153 Bedrijfsafval | -57.074 6722103 | 6722103 Riolering | -152.898 6724103 | 6724103 Aula | -6.048 6724153 | 6724153 Begraafplaats | -29.652 6820159 | 6820159 Woningen verhuur | -60.465 6820209 | 6820209 Doorstroomwoningenwinkelpand Langestreek | -67.302 6820259 | 6820259 Overige gebouwen | -3.467 6820309 | 6820309 Reddingsweg 2 | -11.748 6820359 | 6820359 Willemshof 11a | -16.982 6820409 | 6820409 Garageboxen | -3.889 6820459 | 6820459 Noorderstreek 40 | -14.093 6820509 | 6820509 Koningshuis Nieuwestreek 1 | -23.702 6820559 | 6820559 vmBezoekerscentrum Torenstreek 20 | 0 6820609 | 6820609 Garages Kustweg 8 Lauwersoog | -40.659 6820659 | 6820659 Oosterreeweg 2 Grond met opstal | -3.117 6900201 | 6900201 5rubriek 03 Beheer overige gebouwen en gronden | -52.970 6900207 | 6900207 5rubriek 72 Riolering | -10.871 6900208 | 6900208 5rubriek 73 Afval | -10.871 6900210 | 6900210 5rubriek 75 Begraafplaatsen en crematoria | -20.907 6900212 | 6900212

5rubriek 83 Wonen en bouwen | -183.981 Totaal 2.4 /1 Fysieke leefomgeving | -1.391.751 Resultaat | -439.405 45 46 2.5 Vergunningverlening, toezicht en handhaving Doelen en activiteiten SDG Doelen VTH Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? 16.3 Vrede, justitie en sterke publieke diensten. De rechtsregels bevorderen op nationaal en internationaal niveau en gelijke toegang tot het rechtssysteem voor iedereen garanderen. Een gezonde, veilige en prettige leefomgeving omdat de geldende regels worden nageleefd. Als gemeente zijn wij verplicht om te handhaven wanneer een rechtsregel wordt overtreden. Alleen onder bijzondere omstandigheden mogen wij daar van afzien. Op basis van het VTH-beleidsplan dat in 2025 is vastgesteld, prioriteren wij op welke regels wij de toezicht- en handhavingsaandacht als eerste richten. De bouwtoezichthouder laten controleren of volgens de verleende vergunning wordt gebouwd, de resultaten daarvan vastleggen en indien nodig handhaven. Samenwerken met Brandweer Fryslân voor de (periodieke) toezicht op brandveilig bouwen en brandveilig gebruik van gebouwen. Toezicht op recreatief gebruik van woningen die bestemd zijn voor permanente bewoning in 2026 voortzetten en indien nodig handhaven. Dit bevordert de leefbaarheid van Schiermonnikoog. 16.6 Vrede, justitie en sterke publieke diensten.

Doeltreffende, verantwoordelijke en transparante instellingen ontwikkelen op alle niveaus. De kwaliteit van de strategische en programmatische uitvoering bij vergunningverlening, toezicht en handhaving verbeteren. Jaarlijks de resultaten van vergunningverlening, toezicht en handhaving in een overzicht bijhouden, zodat het VTH-beleidsplan uit 2025 kan worden geëvalueerd. Met die evaluatie kan in 2029 beoordeeld worden of de doelstellingen van het VTH-beleidsplan al dan niet zijn bereikt. Verbonden partijen in dit thema Verbonden partij | Bijdrage aan gemeentelijke doelen GR De Waddeneilanden | Kennisuitwisseling m.b.t. nieuwe omgevingswet 2024 Onderzoek naar samenwerkingsvoordelen op het GR De Waddeneilanden | gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH).

Welstandzorg Hûs en Hiem | Uitvoering geven aan het welstandsbeleid Wat mag het kosten? Exploitatie | Primaire begroting 2027 Baten PRG2 | 2 Leefomgeving PRD251 | 2.5 /1 Vergunningverlening, toezicht en handhaving 6823109 | 6823109 Leges Omgevingswetvergunningen | 51.641 6823159 | 6823159 Leges welstandstoezicht | 18.250 Totaal 2.5 /1 Vergunningverlening, toezicht en handhaving | 69.891 Lasten PRG2 | 2 Leefomgeving PRD251 | 2.5 /1 Vergunningverlening, toezicht en handhaving 6822159 | 6822159 Omgevingswetvergunningen | -124.298 6822209 | 6822209 Toezicht en handhaving | -51.550 6822259 | 6822259 BAG | -15.580 Totaal 2.5 /1 Vergunningverlening, toezicht en handhaving | -191.428 Resultaat | -121.537 47 48 2.6 Openbare orde en veiligheid Doelen en activiteiten SDG Doelen Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Doel 3 Verzeker een goede gezondheid en promoot welzijn voor alle leeftijden. Voorkomen en aanpakken van overmatig alcohol- en drugsgebruik. Voorlichting geven aan jongeren over alcohol- en drugs in samenwerking met Sociaal Domein. In gesprek blijven met de horeca over overmatig alcohol- en drugsgebruik en samen optrekken in het voorkomen overmatig gebruik. Vanuit OOV ondersteuning geven aan Sociaal Domein bij preventie- ontwikkelingen. Doel 11 Maak steden en menselijke nederzettingen inclusief, veilig, veerkrachtig en duurzaam.

Doel 16 Vrede, justitie en sterke publieke diensten. Inwoners en bezoekers voelen zich veilig op Schiermonnikoog. Het Integraal Veiligheidsplan is gemaakt en vastgesteld door de Raad. Aan de hand van een uitvoeringsplan zal aan de prioriteiten uit het Integraal veiligheidsplan worden gewerkt. Evalueren van de handhavingscapaciteit en versterken waar nodig. Aandacht voor politie capaciteit en het vasthouden van een vaste poule. Het vastgestelde BIBOB-beleid toepassen en andere beleidsmaatregelen vaststellen op het gebied van Ondermijning. Opstellen van een LIO (lokaal informatie overleg) ter behoeve aanpak ondermijning. De veiligheid op het activiteitenstrand waarborgen in de verhouding tussen badgasten en activiteiten. Veiligheid van badgasten waarborgen door het inzetten van lifeguards en deze inzet evalueren. Evaluatie van het horeca convenant voortzetten. 49 Voorkomen van overlast en specifieke recreatie- en horeca overlast. Toezicht en handhaving op naleving Alcoholwet. Het versterken en onderhouden van incidentmanagement in reguliere en bijzondere omstandigheden. Het eiland voorzien hebben van genoeg bluswater ter bescherming flora en fauna. Inzet van het ondersteuningspeloton evalueren. Versterken van de interne crisisorganisatie. Evalueren van de crisisplanvorming en indien nodig up-to-date maken.

We voeren jaarlijks onderhoud uit aan de drie bluswatervoorzieningen op strategische locaties op het eiland: Klein Zwitserland, Seeduneweg en Prins Bernhardweg. In 2026 schaffen we een terreinwagen aan voor het uitvoeren van gemeentelijke taken in de crisisorganisatie (bijvoorbeeld bij een crisis op het strand). Verbonden partijen in dit thema Verbonden partij Bijdrage aan gemeentelijke doelen Veiligheidsregio Fryslân Brandweerzorg, risico & crisisbeheersing, meldkamer, GHOR, ambulancezorg. Ministerie van Justitie en Veiligheid Politie. GR De Waddeneilanden Samenwerking op het gebied van veiligheid.

Wat mag het kosten? Exploitatie | Primaire begroting 2027 Baten PRG2 | 2 Leefomgeving PRD261 | 2.6 /1 Openbare orde en veiligheid 6140101 | 6140101 Openbare orde | 14.759 Lasten PRG2 | 2 Leefomgeving PRD261 | 2.6 /1 Openbare orde en veiligheid 6120355 | 6120355 VRF Brandweer Crisisbeheer | -238.594 6120451 | 6120451 Rampenbestrijding | -20.656 6120551 | 6120551 GHOR GNK | -12.100 6140101 | 6140101 Openbare orde | -39.160 6900202 | 6900202 5rubriek 11 Crisisbeheersing en brandweer | -41.814 6900203 | 6900203 5rubriek 12 Openbare orde en veiligheid | -125.442 Totaal 2.6 /1 Openbare orde en veiligheid | -477.766 Resultaat | -463.007 2.7 Mutaties reserves programma 2 Wat mag het kosten? Exploitatie | Primaire begroting 2027 Onttrekkingen PRG2 | 2 Leefomgeving PRD271 | 2.7 /1 Mutaties reserves programma 2 | 128.875 Stortingen PRG2 | 2 Leefomgeving PRD271 | 2.7 /1 Mutaties reserves programma 2 | -7.500 Mutaties reserves | 121.375 Gerealiseerd resultaat | 121.375 50 Recapitulatie programma 2 Leefomgeving Recapitulatie Exploitatie | Primaire begroting 2027 Baten PRG2 | 2 Leefomgeving PRD211 | 2.1 /1 Bestemmingsplannen | 571.033 PRD212 | 2.1 /2 Wonen en volkshuisvesting | 0 PRD221 | 2.2 /1 Verkeer en vervoer | 93.760 PRD231 | 2.3 /1 Duurzaamheid | 750.000 PRD232 | 2.3 /2 Natuur | 1.500 PRD241 | 2.4 /1 Fysieke leefomgeving | 952.346 PRD251 | 2.5 /1 Vergunningverlening, toezicht en

handhaving | 69.891 PRD261 | 2.6 /1 Openbare orde en veiligheid | 14.759 Totaal 2 Leefomgeving | 2.453.289 Lasten PRG2 | 2 Leefomgeving PRD211 | 2.1 /1 Bestemmingsplannen | -734.157 PRD212 | 2.1 /2 Wonen en volkshuisvesting | 0 PRD221 | 2.2 /1 Verkeer en vervoer | -367.362 PRD231 | 2.3 /1 Duurzaamheid | -1.004.224 PRD232 | 2.3 /2 Natuur | -37.259 PRD241 | 2.4 /1 Fysieke leefomgeving | -1.109.034 PRD251 | 2.5 /1 Vergunningverlening, toezicht en handhaving | -191.428 PRD261 | 2.6 /1 Openbare orde en veiligheid | -310.510 Totaal 2 Leefomgeving | -3.753.974 Gerealiseerd saldo van baten en lasten | -1.300.685 Onttrekkingen | 128.875 Stortingen | -7.500 Mutaties reserves | 121.375 Gerealiseerd resultaat | -1.179.310 Uniforme beleidsindicatoren programma 2 Overzicht uniforme beleidsindicatoren Uniforme | Eenheid | Bronjaar | Schiermonnikoog | Nederland beleidsindicatoren Nieuw gebouwde | Aantal per 1.000 woningen | 2024 | 3,3 | 8,4 woningen Demografische druk | % | 2026 | 76,7 | 71,3 Hernieuwbare elektriciteit | % | 2024 | 39,1 | 42,8 Omvang huishoudelijk | Kg/inwoner | 2024 | 371 | 148 restafval 51 Verwijzingen Halt | Aantal per 10.000 | 2021 | 21 | 8 jongeren Winkeldiefstallen | Aantal per 10.000 | 2025 | 0 | 2,1 jongeren Geweldsmisdrijven | Aantal per 10.000 | 2025 | 5,1 | 4,6 jongeren Diefstallen uit woning | Aantal per 10.000 | 2025 | 0 | 1,2 jongeren Vernielingen en | Aantal

per 10.000 beschadigingen (in de | jongeren | 2025 | 10,3 | 5,7 openbare ruimte) Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren Uniforme beleidsindicatoren | Toelichting Nieuw gebouwde woningen | Nieuw gebouwde woningen, exclusief overige toevoegingen, zoals transformaties. Demografische druk | De som van het aantal personen van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 20 tot 65 jaar. Hernieuwbare elektriciteit | Hernieuwbare elektriciteit is elektriciteit die is opgewekt uit wind, waterkracht, zon of biomassa. Omvang huishoudelijk restafval | Niet gescheiden ingezameld huishoudelijk afval. Verwijzingen Halt | Het aantal verwijzingen naar Halt per 1.000 inwoners in de leeftijd van 12-17 jaar. Winkeldiefstallen | Het aantal winkeldiefstallen per 1.000 inwoners. Het aantal geweldsmisdrijven. Voorbeelden van geweldsmisdrijven Geweldsmisdrijven | zijn seksuele misdrijven, levensdelicten zoals moord en doodslag en dood en lichamelijk letsel door schuld (bedreiging, mishandeling, etc.). Diefstallen uit woning | Het aantal diefstallen uit woningen per 1.000 inwoners. Hieronder vallen brandstichting, alle vormen van vernieling en misdrijven tegen de openbare orde en het openbaar gezag.

Voorbeelden van misdrijven tegen de openbare orde en tegen het openbaar gezag zijn opruiing, huis-, computer- en lokaalvredebreuk, Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte) | deelneming aan een criminele of terroristische organisatie, openlijke geweldpleging, godslastering, discriminatie en het doen van een valse aangifte. Omdat het delict mensenhandel vaak onder dezelfde feitcode geregistreerd wordt als het delict mensensmokkel worden deze twee delicten samengeteld en weergegeven bij de gewelds- en seksuele misdrijven. 52 53 Programma 3 - Economie en werkgelegenheid 3.1 Toerisme en recreatie Strand Doelen en activiteiten SDG Doelen Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? 11.4 De inspanningen verhogen om het culturele en natuurlijke erfgoed van de wereld te beschermen en veilig te stellen. 14.1 De vervuiling van de zee voorkomen en in aanzienlijke mate verminderen, in het bijzonder als gevolg van activiteiten op het land, met inbegrip van vervuiling door ronddrijvend afval en voedingsstoffen. Een schoon en veilig strand met voldoende voorzieningen (toilet, afval en fiets-parkeren) bij strandovergangen Badweg en Prins Bernhardweg. Het faciliteren van strandschoonmaakacties door het beschikbaar stellen van personeel en inzamelmaterieel (tractor met wagen en plastic inzamelbakken) en zorgen voor de afvoer en verwerking van het strandafval.

Plaatsen van de houten afvalbakken op het strand vanaf paal 9 tot paal 16 in het voorjaar en de zomer. Een adequate bewaking van het badstrand bij strandpaviljoen de Marlijn door de KNRM LifeGuards. Uitgangspunt bij eventuele kustsuppletie is om activiteiten op het Activiteitenstrand te kunnen laten bestaan. Hiervoor zijn we blijvend in gesprek met partners zoals Rijkswaterstaat en Wetterskip Fryslân. Voor 2027 voorzien wij geen zandsuppletie. Zo nodig deponeren we zand op de toegang naar het strand bij strandovergang Badweg om de bereikbaarheid voor strandbezoekers en de hulpverleningsdiensten te waarborgen. We maken ontwikkelingen mogelijk op het strand op basis van de door de raad vastgestelde strandnota Schiermonnikoog. We voeren het amendement uit door: beleid op te stellen voor schaarse vergunningen; een overzicht te maken van publiekrechtelijke en privaatrechtelijke bevoegdheden voor strandgebruik; We maken een werkproces voor strandgebruik. We kopen in 2027 een elektrische strandrolstoel voor strandovergang Prins Bernhardweg.

54 Wat mag het kosten? Exploitatie Primaire begroting 2027 Baten PRG3 3 Economie en werkgelegenheid PRD311 3.1 /1 Strand 6140151 6140151 Strandbewaking 1.580 Lasten PRG3 3 Economie en werkgelegenheid PRD311 3.1 /1 Strand 6140151 6140151 Strandbewaking -92.280 Resultaat -90.700 Toeristisch product Doelen en activiteiten SDG Doelen Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Doel 8 Bevorder aanhoudende, inclusieve en duurzame economische groei, volledige en productieve tewerkstelling en waardig werk voor iedereen 8.3 Bevorderen van op ontwikkeling toegespitste beleidslijnen die productieve activiteiten ondersteunen, alsook de creatie van waardige jobs, ondernemerschap, creativiteit en innovatie, en de formalisering en de groei aanmoedigen van micro-, kleine en middelgrote ondernemingen, ook via toegang tot financiële diensten 8.9 Tegen 2030 beleidslijnen uitwerken en implementeren ter ondersteuning van het duurzaam toerisme dat jobs creëert en plaatselijke cultuur en producten bevordert Vasthouden van minimaal 300.000 gasten op jaarbasis. Uitbreiding hiervan niet zoeken in het hoogseizoen, maar in seizoenverbreding. Toeristische visie Het college beschouwt recreatie en toerisme als drager en aanjager van brede welvaart en leefbaarheid op het eiland.

Om de balans tussen ecologie, leefbaarheid en economie te bewaken, leggen we de focus op duurzaam toerisme, slimme groei en regeneratief toerisme. Dit doen we in samenwerking met de ondernemersvereniging, VVV en natuurorganisaties. Voor de evaluatie van de toeristische visie vormt het auditrapport van het certificeringstraject Green Destinations het uitgangspunt. Toeristisch aanbod Het college draagt bij aan ontwikkeling van waardevol en innovatief (toeristisch) aanbod passend bij het seizoen en het eiland. Dit gebeurt onder andere via subsidiering van de VVV, een bijdrage in het fonds Marketing en Promotie Schiermonnikoog (MAPS), cofinanciering van projecten Iepen Mienskipfûns (IMF). Deze middelen dragen bij aan een divers aanbod voor jong en oud. Vanuit de Regio Deal zijn bovendien subsidies beschikbaar voor vernieuwende initiatieven van ondernemers. Samenwerking Het college treedt in overleg met betrokken partijen, o.a. ondernemersvereniging SOV en horecavereniging, om samen te werken aan een economisch vitaal eiland voor iedereen. Monitoring In Waddenverband en in samenwerking met Innovatieplatform Fryslân verzamelen we toeristische data aan de hand van het continu bezoekersonderzoek. Deze data is online beschikbaar en geeft inzicht in het bezoekersprofiel. In 2027 brengen we het totaal aantal beschikbare toeristische bedden in kaart.

Verbonden partijen in dit thema Verbonden partij | Bijdrage aan gemeentelijke doelen Samenwerking met eilanden, provincie en Waterschap GR de Waddeneilanden | voor provinciale subsidies, in Streekwerk Waddeneilanden. GR de Waddeneilanden | Samenwerking op gebied van marketing en toerisme m.b.v. Merk Fryslân, Waddenzee Werelderfgoed. Wat mag het kosten? Exploitatie | Primaire begroting 2027 Baten PRG3 | 3 Economie en werkgelegenheid PRD312 | 3.1 /2 Toeristisch product 6560303 | 6560303 Toiletgebouwen | 0 6560353 | 6560353 Overige baten en lasten recreatie | 1.200 6580107 | 6580107 Bezoekerscentrum | 0 Totaal 3.1 /2 Toeristisch product | 1.200 Lasten PRG3 | 3 Economie en werkgelegenheid PRD312 | 3.1 /2 Toeristisch product 6560153 | 6560153 Kinderboerderij | -25.315 6560253 | 6560253 Bevordering toerisme | -114.312 6560303 | 6560303 Toiletgebouwen | -25.964 6560353 | 6560353 Overige baten en lasten recreatie | -23.644 6560403 | 6560403 Bijdrage SOVfonds | -15.000 6580107 | 6580107 Bezoekerscentrum | -30.000 6900302 | 6900302 5rubriek 57 Openbaar groen en openl recreatie | -10.871 Totaal 3.1 /2 Toeristisch product | -245.106 Resultaat | -243.906 55 56 3.2 Jachthaven en gebiedsinvesteringen Doelen en activiteiten SDG Doelen Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Doel 14 Behoud en maak duurzaam gebruik van oceanen, zeeën en maritieme hulpbronnen.

We houden een representatieve en publieksvriendelijke jachthaven duurzaam in stand. De exploitatie van Waddenhaven Schiermonnikoog wordt uitgevoerd door Stichting jachthaven ‘De Oude Veerdam’. We voeren regelmatig gesprekken met het Stichtingsbestuur. We onderhouden een goede relatie met Watersportvereniging ‘Lytje Pole’. We houden de Waddenhaven op diepte door om de 4 jaar te cutteren en in de tussenliggende jaren te ploegen. In 2027 wordt de jachthaven gecutterd. We bereiden renovatie van de drijvende steigers voor. Met deze maatregel wordt de levensduur van de drijvende steigers met circa 25 jaar verlengd. De uitvoering van de werkzaamheden vindt naar verwachting plaats in 2027, 2028 en 2029. Verbonden partijen in dit thema Verbonden partij Bijdrage aan gemeentelijke doelen GR De Waddeneilanden Samenwerking jachthavens in de Waddenzee in convenant vaarrecreatie.

Wat mag het kosten? Exploitatie | Primaire begroting 2027 Baten PRG3 | 3 Economie en werkgelegenheid PRD321 | 3.2 /1 Jachthaven 6560203 | 6560203 Jachthaven | 178.234 PRD322 | 3.2 /2 Gebiedsinvesteringen 6840000 | 6840000 Gebiedsinvesteringen Schiermonnikoog | 5.717.490 Totaal 3 Economie en werkgelegenheid | 5.895.724 Lasten PRG3 | 3 Economie en werkgelegenheid PRD321 | 3.2 /1 Jachthaven 6560203 | 6560203 Jachthaven | -285.169 6900301 | 6900301 5rubriek 23 Recreatieve havens | -10.871 Totaal 3.2 /1 Jachthaven | -296.040 PRD322 | 3.2 /2 Gebiedsinvesteringen 6840000 | 6840000 Gebiedsinvesteringen Schiermonnikoog | -5.717.490 Totaal 3 Economie en werkgelegenheid | -6.013.530 Resultaat | -117.806 3.3 Mutaties reserves programma 3 Wat mag het kosten? Exploitatie | Primaire begroting 2027 Gerealiseerd resultaat | 49.800 Recapitulatie programma 3 Economie en werkgelegenheid Recapitulatie Exploitatie | Primaire begroting 2027 Baten PRG3 | 3 Economie en werkgelegenheid PRD311 | 3.1 /1 Strand | 1.580 PRD312 | 3.1 /2 Toeristisch product | 1.200 PRD321 | 3.2 /1 Jachthaven | 178.234 PRD322 | 3.2 /2 Gebiedsinvesteringen | 5.717.490 Totaal 3 Economie en werkgelegenheid | 5.898.504 Lasten PRG3 | 3 Economie en werkgelegenheid PRD311 | 3.1 /1 Strand | -92.280 PRD312 | 3.1 /2 Toeristisch product | -234.235 PRD321 | 3.2 /1 Jachthaven | -285.169 PRD322 | 3.2 /2 Gebiedsinvesteringen | -5.717.490

Totaal 3 Economie en werkgelegenheid | -6.329.174 Gerealiseerd saldo van baten en lasten | -430.670 Onttrekkingen | 77.800 Stortingen | -28.000 Mutaties reserves | 49.800 Gerealiseerd resultaat | -380.870 57 58 Programma 4 - Burgers en bestuur 4.1 Burgerparticipatie Doelen en activiteiten SDG Doelen Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Doel 5 Gendergelijkheid. Doel 10 Ongelijkheid verminderen. Doel 11 Duurzame steden en gemeenschappen. 16.7 Ontvankelijke, inclusieve, participatieve en representatieve besluitvorming op alle niveaus garanderen 16.10 Publieke toegang tot informatie en beschermen van fundamentele vrijheden, volgens de nationale wetgeving en internationale overeenkomsten garanderen. De gemeente heeft een krachtig, eigentijds en integer bestuur dat een goede relatie met de burger onderhoudt en ruimte geeft aan nieuwe vormen van participatie en democratie vanuit een open dialoog met de samenleving. Afspraak met collegeleden Om met de burgemeester of een van de wethouders van gedachten te wisselen over onderwerpen die spelen in onze gemeente kunnen inwoners via het bestuurssecretariaat een afspraak maken voor een gesprek. Daarnaast brengen de collegeleden regelmatig een bezoek aan het Koningshuis, het dagcentrum en andere organisaties en bedrijven.

Werkwijze gemeenteraad Na de gemeenteraadsverkiezingen in 2026 is door de gemeenteraad een “Raadsbreed Programma” vastgesteld met als titel: “Wat ons bindt is leidend”. De gezamenlijke prioriteit van de drie partijen gaat liggen bij het uitvoeren, afronden en waarmaken van wat al is besloten en in gang is gezet. Plannen moeten van papier naar praktijk. Daar wil de gemeenteraad nadrukkelijk op sturen en de voortgang van bewaken. Vanuit deze gezamenlijke overtuiging kiezen Ons Belang, Schiermonnikoogs Belang en Samen voor Schiermonnikoog voor een nieuwe manier van samenwerken. Drie fracties, ieder met een eigen politieke achtergrond en eigen overtuigingen, maar met een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor Schiermonnikoog. Kinderburgemeester en kinderen Jaarlijks wordt er een nieuwe kinderburgemeester benoemd. Dit om ook de stem van kinderen te (laten) horen. Daarnaast wordt er een burgemeestersontbijt georganiseerd met kinderen uit de groepen 7 en 8 van de basisschool. Interactieve beleidsvorming Bij grote projecten en nieuwe ontwikkelingen wordt de bevolking in staat gesteld actief mee te denken en te participeren. We kiezen hiertoe een op maat gesneden aanpak, die past bij de aard en omvang van het project. In het eerste kwartaal van 2027 stelt de gemeenteraad de nieuwe Participatieverordening vast. Deze vervangt de Inspraakverordening van 2005.

Bijzondere aandacht gaat uit naar eiland 59 specifieke uitgangspunten – onder meer de vraag wie mag meepraten, veilige inbreng, eerlijkheid over invloed, het eilandritme en persoonlijke terugkoppeling – en naar jeugd- en jongerenparticipatie. Wet Open Overheid In 2026 is het aantal Woo-verzoeken niet structureel gestegen ten opzichte van 2025, want waar er in 2025 sprake was van 28 Woo- verzoeken, zijn er in 2026 een lager aantal van 7 Woo-verzoeken ingediend. Weliswaar is het aantal Woo-verzoeken in 2026 gedaald ten opzichte van 2025, tegelijkertijd is het wel de verwachting dat de gemeente Schiermonnikoog de stijgende trend van het aantal Woo-verzoeken over opvolgende jaren die bij andere gemeentes is waar te nemen, zal volgen. Het is dan ook van belang dat de gemeente Schiermonnikoog ruim voldoende budget voor openbaring achter de hand te heeft. Dit is nodig om enerzijds een structurele stijging van het aantal Woo-verzoeken in 2027 te kunnen ondervangen en anderzijds om bij omvangrijke of complexe Woo-verzoeken de beoordeling van documenten deels of geheel uit te kunnen besteden in het geval er onvoldoende capaciteit beschikbaar is binnen de gemeente om dergelijke Woo-verzoeken af te kunnen handelen. Het is dan ook noodzakelijk om ook in 2027 de inzet voor de afhandeling van Woo-verzoeken structureel te kunnen borgen.

Daarnaast is het van belang dat wij als gemeente op het gebied van actieve openbaarmaking in het laatste kwartaal van 2026, maar uiterlijk in 2027, daadwerkelijk starten met actieve openbaarmaking. Plan is om in 2027 te starten met openbaarmaking van de informatiecategorieën die vallen onder de tweede tranche[1]. Daarnaast kan er in 2027 al gestart worden met de openbaarmaking van een informatiecategorie die valt onder de derde tranche[2], namelijk de informatiecategorie Woo- verzoeken en -besluiten, waaronder ook de bijbehorende inventarislijsten en documenten vallen. Vervolgens kan in opvolgende jaren worden gestart met openbaarmaking van de overige informatiecategorieën die vallen onder de derde tranche en kan er opvolgend gestart worden met openbaarmaking van de informatiecategorie die valt onder de vierde tranche, namelijk beschikkingen. Mogelijk vraagt dit extra capaciteit en expertise, zowel om actieve openbaarmaking te implementeren alsook om medewerkers te ondersteunen bij de uitvoering. 60 Wij stellen daarom voor om ook in 2027 een incidenteel budget van 30.000 euro toe te voegen aan de begroting vanuit de reserve Woo voor de implementatie van diverse verplichte processen, zoals de implementatie van de verplichte actieve openbaarmaking. Wij hebben de uitbesteding van uitvoeringswerkzaamheden voor de Woo structureel begroot op 40.000 euro per jaar.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://schiermonnikoog.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/74d6fda6-a6d9-4858-a850-e2c4e62f6fb9?agendaItemId=c4bbda3b-3168-465a-991e-a1184ee0f599