CConstaterende datSchiermonnikoog
Koppel je AI →
Document · PDF

Programmabegroting Schiermonnikoog 2027

Raadsvergadering 3 november 2026, gemeente SchiermonnikoogBij agendapunt: Begroting Schiermonnikoog 202735.207 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 5

Programmabegroting 2027 Schiermonnikoog, eiland in beweging

2 Inhoudsopgave Aanbiedingsbrief ............................................................................................................................................................ 5 Overzicht Nieuw beleid ............................................................................................................................................ 13 Recapitulatie programmabegroting .......................................................................................................................... 14 Programma 1 - Sociaal ................................................................................................................................................ 15 1.1 Volksgezondheid, zorg en welzijn ...................................................................................................................... 15 Volksgezondheid ................................................................................................................................................. 15 WMO ................................................................................................................................................................... 16 Toegang en 1e lijn ...............................................................................................................................................

17 Welzijn ................................................................................................................................................................. 17 1.2 Onderwijs en jeugd ............................................................................................................................................ 19 Onderwijs ............................................................................................................................................................ 19 Jeugd................................................................................................................................................................... 21 1.3 Werk en inkomen ............................................................................................................................................... 22 Inkomensondersteuning ...................................................................................................................................... 22 Participatie ........................................................................................................................................................... 22 1.4 Sport en Cultuur .................................................................................................................................................

23 Sport .................................................................................................................................................................... 23 Cultuur ................................................................................................................................................................. 24 1.5 Mutaties reserves programma 1 ........................................................................................................................ 25 Recapitulatie programma 1 Sociaal ......................................................................................................................... 26 Uniforme beleidsindicatoren programma 1 .............................................................................................................. 26 Programma 2 - Leefomgeving ...................................................................................................................................... 30 2.1 Ruimtelijke ontwikkeling en wonen .................................................................................................................... 30 Bestemmingsplannen ..........................................................................................................................................

30 Wonen en volkshuisvesting ................................................................................................................................. 33 2.2 Verkeer en vervoer ............................................................................................................................................ 35 2.3 Duurzaamheid, natuur en milieu ........................................................................................................................ 37 Duurzaamheid ..................................................................................................................................................... 37 Natuur.................................................................................................................................................................. 41 2.4 Fysieke leefomgeving ........................................................................................................................................ 43 2.5 Vergunningverlening, toezicht en handhaving ................................................................................................... 46 2.6 Openbare orde en veiligheid ..............................................................................................................................

48 2.7 Mutaties reserves programma 2 ........................................................................................................................ 50 Recapitulatie programma 2 Leefomgeving .............................................................................................................. 51 Uniforme beleidsindicatoren programma 2 .............................................................................................................. 51 Programma 3 - Economie en werkgelegenheid ........................................................................................................... 53 3.1 Toerisme en recreatie ........................................................................................................................................ 53 Strand .................................................................................................................................................................. 53 3 Toeristisch product .............................................................................................................................................. 54 3.2 Jachthaven en gebiedsinvesteringen .................................................................................................................

56 3.3 Mutaties reserves programma 3 ........................................................................................................................ 57 Recapitulatie programma 3 Economie en werkgelegenheid .................................................................................... 57 Programma 4 - Burgers en bestuur .............................................................................................................................. 58 4.1 Burgerparticipatie ............................................................................................................................................... 58 4.2 Bestuur .............................................................................................................................................................. 61 4.3 Dienstverlening .................................................................................................................................................. 64 4.4 Mutaties reserves programma 4 ........................................................................................................................ 66 Recapitulatie programma 4 Burgers en bestuur ......................................................................................................

66 Uniforme beleidsindicatoren programma 4 .............................................................................................................. 66 Programma 5 - Financiering en belastingen ................................................................................................................ 68 5.01 Lokale heffingen .............................................................................................................................................. 68 5.02 Algemene uitkering .......................................................................................................................................... 68 5.03 Dividend ........................................................................................................................................................... 69 5.04 Financieringsfunctie ......................................................................................................................................... 69 5.05 Overige algemene dekkingsmiddelen .............................................................................................................. 69 5.06 Overhead .........................................................................................................................................................

70 5.07 Heffing VPB ..................................................................................................................................................... 71 5.08 Onvoorzien ...................................................................................................................................................... 71 5.10 Mutaties reserves algemene dekkingsmiddelen .............................................................................................. 71 Recapitulatie programma 5 Financiering en belastingen ......................................................................................... 72 Uniforme beleidsindicatoren programma 5 .............................................................................................................. 73 Geprognotiseerde balans per 31 december ................................................................................................................. 74 Paragrafen ................................................................................................................................................................... 75 Lokale heffingen ......................................................................................................................................................

75 Onderhoud kapitaalgoederen .................................................................................................................................. 82 Bedrijfsvoering ......................................................................................................................................................... 84 Grondbeleid ............................................................................................................................................................. 93 Weerstandsvermogen en risicobeheersing .............................................................................................................. 94 Financiering ........................................................................................................................................................... 103 Verbonden partijen ................................................................................................................................................ 107 Openbaarheid ........................................................................................................................................................ 118 Bijlagen ......................................................................................................................................................................

120 Bijlage 01 Staat van investeringen ......................................................................................................................... 120 Bijlage 02 Staat van reserves en voorzieningen .................................................................................................... 121 Bijlage 03 Staat van langlopende leningen ............................................................................................................ 123 Bijlage 04 Staat van gegarandeerde geldleningen ................................................................................................ 125 Bijlage 05 Meerjarige algemene uitkering .............................................................................................................. 126 Bijlage 06 Incidentele baten en lasten ................................................................................................................... 130 4 Bijlage 07 Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves ..................................................................... 132 Bijlage 08 Overzicht baten en lasten per programma per taakveld........................................................................ 133 5 Aanbiedingsbrief Geachte leden van de raad, Met genoegen bieden wij u de programmabegroting 2027–2030 aan.

Deze begroting markeert het begin van een nieuwe bestuursperiode en vormt daarmee het financiële en bestuurlijke vertrekpunt voor de komende jaren. Het is de eerste begroting waarin wij richting geven aan de ambities uit het raadsbrede programma en tegelijkertijd invulling geven aan de opgave om onze gemeente financieel en organisatorisch toekomstbestendig te houden. De begroting geeft beeld bij de inkomsten en uitgaven van de gemeente de komende jaren. Voor het jaar 2027 gaat het om een begroting van € 20 miljoen. In de begroting leest u ook de plannen van het college van burgemeester en wethouders. Wij beginnen deze bestuursperiode in een tijd waarin de samenleving zich in hoog tempo ontwikkelt. Gemeenten staan midden in grote maatschappelijke opgaven, zoals de vergrijzing, de druk op de zorg, de woningbouwopgave, de energietransitie, klimaatadaptatie en de veranderingen in het sociaal domein. Tegelijkertijd verandert de relatie tussen overheid en samenleving. Inwoners verwachten terecht een gemeente die toegankelijk, betrouwbaar en zichtbaar is; een overheid die luistert, ruimte biedt aan initiatief, maatwerk levert waar dat nodig is en dichtbij de samenleving staat. Juist die nabijheid is de kracht van het lokaal bestuur en vormt de basis voor het vertrouwen dat inwoners in hun gemeente stellen. Ook de omgeving waarin gemeenten hun werk uitvoeren verandert ingrijpend.

Digitalisering en automatisering bieden kansen om onze dienstverlening te verbeteren en processen slimmer en efficiënter in te richten. Tegelijkertijd vragen deze ontwikkelingen om blijvende investeringen in informatievoorziening, gegevensbeheer, digitale vaardigheden en innovatie. De eisen die aan gemeenten worden gesteld nemen bovendien voortdurend toe. Nieuwe wet- en regelgeving op het gebied van informatiebeveiliging en cyberweerbaarheid, de uitvoering van de Wet open overheid, de bescherming van persoonsgegevens en andere verantwoordings- en wettelijke verplichtingen vragen een grote en blijvende inzet van onze organisatie. Ook zien wij een verdergaande juridificering van de samenleving. Besluiten worden vaker juridisch getoetst, procedures worden complexer en de eisen aan zorgvuldigheid en dossiervorming nemen toe. Dat versterkt de kwaliteit en betrouwbaarheid van het openbaar bestuur, maar brengt tegelijkertijd een aanzienlijke juridisch administratieve belasting met zich mee. Daar komt bij dat gemeenten deze opgaven moeten uitvoeren in een arbeidsmarkt waarin gespecialiseerd personeel schaars is. Het aantrekken en behouden van professionals op het gebied van informatieveiligheid, juridische zaken, ruimtelijke ontwikkeling, vergunningverlening, financiën en het sociaal domein wordt steeds uitdagender.

Daarmee staat niet alleen de financiële positie van gemeenten onder druk, maar ook hun uitvoeringskracht. Uiteindelijk bepalen niet alleen de beschikbare middelen wat mogelijk is, maar ook de capaciteit van de organisatie om beleid zorgvuldig, tijdig en met kwaliteit uit te voeren. Hierin schuilt een fundamenteel dilemma voor het lokaal bestuur. Van gemeenten wordt enerzijds verwacht dat zij voldoen aan een groeiend aantal wettelijke verplichtingen, kwaliteitseisen en verantwoordingsverplichtingen. Dat vraagt om investeringen die voor inwoners vaak nauwelijks zichtbaar zijn, maar essentieel zijn om als overheid rechtmatig, veilig, transparant en betrouwbaar te functioneren. Anderzijds verwachten inwoners een gemeente die bereikbaar is, zichtbaar aanwezig is in het dorp, snel handelt, ruimte biedt aan initiatieven en oog heeft voor de menselijke maat. Beide verwachtingen zijn terecht. Tegelijkertijd doen zij een beroep op dezelfde schaarse mensen, tijd en financiële middelen. Voor de kleinste gemeente van Nederland en bovendien een eilandgemeente zijn al deze ontwikkelingen extra voelbaar. De uitdaging voor de komende jaren is daarom om een zorgvuldig evenwicht te vinden tussen een professionele, toekomstbestendige organisatie en een overheid die dichtbij haar inwoners blijft staan.

Dat evenwicht is haalbaar door dicht bij onze kernwaarden te blijven opereren en hier in te blijven ontwikkelen. Wij zijn vooruitstrevend, veerkrachtig en verbindend. Belangrijk is om koersvast te blijven in de professionalisering die we in gang hebben gezet. 6 Daarnaast hebben we als gemeente Schiermonnikoog en ook als Waddengemeenten te maken met een aantal ontwikkelingen die van invloed zijn op onze organisatie en daarmee de inzet van mensen en middelen. Specifiek wijzen we hierbij op de voorgestelde elektriciteitskabel ten behoeve van het windpark Doordewind en daarnaast de vele natuur- en beheerplannen die worden opgesteld ten behoeve van het Waddengebied, waarvan de financiële en maatschappelijke gevolgen nog niet inzichtelijk zijn. De financiële context waarin gemeenten opereren blijft ook onzeker. Het Rijk werkt aan een herziening van de gemeentelijke financiering en spreekt de ambitie uit te komen tot een stabielere en toekomstbestendige bekostiging. Daarvan zijn de effecten nog niet bekend. Tegelijkertijd worden gemeenten geconfronteerd met stijgende uitvoeringskosten, een groeiend beroep op gemeentelijke voorzieningen en nieuwe verantwoordelijkheden waarvoor de financiële compensatie niet altijd toereikend is.

Dat vraagt om een begroting die niet alleen structureel gezond is, maar ook voldoende wendbaar blijft om in te kunnen spelen op ontwikkelingen die zich gedurende deze bestuursperiode zullen voordoen. Tegen deze achtergrond hebben wij deze begroting opgesteld. De komende jaren vraagt om realistische keuzes en een gezamenlijke verantwoordelijkheid om onze financiële positie structureel gezond te houden. De financiële effecten van de keuzes zullen voor een belangrijk deel pas zichtbaar worden in de daaropvolgende jaren. Daarmee leggen wij de basis voor een financieel gezonde en toekomstbestendige gemeente. Het is niet onontkoombaar om aan de batenkant maatregelen te treffen. Voorbeelden daarvan zijn dat er eenmalig een verhoging van de afvalstoffenheffing en een structurele verhoging van de toeristenbelasting wordt doorgevoerd. Daarnaast zullen we in 2027 uw raad een aangepaste legesverordening aanbieden met als doel de leges kostendekkend te maken. Deze begroting is meer dan een financieel document. Zij laat zien hoe wij invulling willen geven aan goed lokaal bestuur in een tijd waarin de opgaven toenemen, de middelen begrensd zijn en de uitvoeringskracht onder druk staat. Goed bestuur vraagt in die omstandigheden niet om steeds nieuwe ambities, maar om het vermogen duidelijke keuzes te maken, prioriteiten te stellen en verantwoordelijkheid te nemen voor de lange termijn.

Niet alles kan tegelijkertijd. Door bewust te kiezen waarvoor wij onze mensen, middelen en aandacht inzetten, creëren wij ruimte om ook in de toekomst onze maatschappelijke verantwoordelijkheid waar te maken. Om die reden is deze begroting voor 2027 zo opgesteld dat een aantal ontwikkelingen doorgang kan vinden, zoals het opstellen van een Omgevingsvisie en de realisatie van woningbouw en andere ontwikkelingen worden uitgesteld, zoals het verplaatsen van de helihaven en het herinrichten van het dorpscentrum. Onze prioriteit ligt bij het uitvoeren van de wettelijke en maatschappelijke basistaken van de gemeente, het bewaken van onze financiële huishouding en het versterken van de organisatie. Alleen vanuit een gezonde financiële basis en een robuuste organisatie kunnen wij ook in de toekomst een betrouwbare overheid zijn voor onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Dat betekent dat wij in 2027 terughoudend zijn met het ontwikkelen van nieuw beleid. Wij richten ons op het zorgvuldig afronden van trajecten die al in gang zijn gezet, waaronder de Omgevingsvisie, het Participatiebeleid, het onderzoek naar inningssystematiek van toeristenbelasting en de verdere digitalisering van processen.

Daarnaast gaan we in 2027 onder meer verder met: - invulling geven aan het zorgperspectief Schiermonnikoog 2035 middels een haalbare businesscase; - in stand houden van het huidige onderwijsaanbod op het eiland en waar mogelijk verbreden; - investeren in een toekomstbestendige kinderopvang, peuteropvang en buitenschoolse opvang; - een verkenning naar de mogelijkheden voor de realisatie van (flexibele) wooneenheden voor specifieke beroepsgroepen (bijvoorbeeld onderwijs en zorg); - faciliteren van deelmobiliteit op het eiland en in Lauwersoog in overleg met samenwerkingspartners; - verduurzaming van onze maatschappelijke gebouwen en planvorming voor het toekomstbestendig maken ervan binnen het Buitenkansproject Toekomstbestendig Maatschappelijk Vastgoed. - het opstellen van een uitvoeringsagenda voor vitale en kwetsbare gebouwen. Dit vloeit voort uit de integrale waterveiligheidsstrategie die voor elk Waddeneiland is opgesteld. 7 - waar mogelijk afkoppelen van de afvoer van regenwater van het gemengd riool, veelal in combinatie met wegonderhoud. Ook benutten we mogelijkheden om regenwater te infiltreren in de openbare ruimte om overlast bij hevige regenbuien te beperken. - toezicht op recreatief gebruik van woningen die bestemd zijn voor permanente bewoning en handhaving waar nodig. Dit bevordert de leefbaarheid van Schiermonnikoog.

- het bewaken van de balans tussen ecologie, leefbaarheid en economie door de focus te leggen op duurzaam toerisme, slimme groei en regeneratief toerisme; - versterking van onze dienstverlening, zodat onze werkwijze steeds beter aansluit op wat inwoners en ondernemers nodig hebben. Nieuwe beleidsinitiatieven worden uitsluitend opgepakt wanneer sprake is van een wettelijke verplichting, een onvermijdelijke maatschappelijke noodzaak of een expliciete bestuurlijke afweging. Wij zijn ons ervan bewust dat een aantal bestuurlijke wensen nog niet wordt gerealiseerd. Deze zullen wij de komende jaren, afhankelijk van de financiële mogelijkheden, opnieuw op haalbaarheid gaan toetsen. Wat wij in 2027 niet gaan oppakken: - circulair watergebruik zwembad; - verplaatsen helihaven; - ontwikkeling brede economische visie; - herinrichting dorpscentrum; - ondersteuning 20 grootverbruikers bij implementatie van waterbesparende maatregelen; - analyse - en optimalisatie van samenwerking middels dienstverleningsovereenkomsten (DVO’s). Tweede tranche gebiedsinvesteringen Het Rijk stelt geld beschikbaar voor vijf regio’s in Nederland waar energie van windparken op zee aan land komt. De Eemshavenregio is één van die regio’s en Schiermonnikoog valt daarbinnen. Bovenop de eerdere € 10 miljoen die zijn ingezet voor de Buitenkansprojecten, krijgt Schiermonnikoog € 7 miljoen extra van het Rijk.

Hiervan is € 5 miljoen bedoeld voor projecten die de leefkwaliteit op het eiland versterken. De overige € 2 miljoen is bedoeld voor natuur. De middelen voor de tweede tranche komen in delen beschikbaar. Het eerste deel wordt in oktober 2027 verwacht. Samenwerkingen We werken intensief samen met de andere Waddeneilanden onder de noemer van de Gemeenschappelijke Regeling de Waddeneilanden. In februari 2023 is door het rijk de Regiodeal toegekend. Deze regeling maakt het mogelijk om gezamenlijk projecten tot uitvoering te brengen die de leefbaarheid op de eilanden versterken. Vanuit de Regiodeal zijn onder andere middelen beschikbaar gesteld voor de realisatie van het LOC en de onrendabele top voor de woningbouw Oude Centrale. Andere projecten, zijn nog volop in uitvoering, zoals de verduurzaming van maatschappelijke voorzieningen en het Stimuleringsfonds. De Regio Deal loopt nog door tot eind 2027. Naast de GR de Waddeneilanden werken we intensief samen met de Veiligheidsregio Fryslân, Fryske Utfieringstsjinst Milljeu en Omjouwing (FUMO), Sociaal Domein Fryslân (SDF) en onderhouden we nauwe contacten met andere samenwerkingspartners, zoals de gemeente Leeuwarden, de gemeente Noardeast-Fryslan, het Nationaal Park, Natuurmonumenten, Wetterskip Fryslân en vele anderen. 8 Deze begroting is tevens de eerste begroting die uitvoering geeft aan een raadsbreed programma.

Dat vraagt om een andere manier van samenwerken tussen raad en college. Minder vanuit afzonderlijke beleidsvoornemens en meer vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de koers van onze gemeente. In een omgeving die voortdurend verandert, is het niet de begroting alleen die richting geeft, maar vooral de manier waarop wij gedurende de bestuursperiode samen keuzes maken, prioriteiten heroverwegen en inspelen op nieuwe ontwikkelingen. Dat vraagt om transparantie, onderling vertrouwen en een open bestuurlijke dialoog. Met deze begroting kiezen wij voor een solide basis. Niet omdat wij onze ambities willen beperken, maar omdat wij ervan overtuigd zijn dat juist een financieel gezonde gemeente, een sterke organisatie en een goede samenwerking tussen raad en college de voorwaarden zijn om ook in de toekomst te kunnen investeren in de kwaliteit van onze leefomgeving en het welzijn van onze inwoners. Vanuit die basis kunnen wij stap voor stap weer ruimte creëren voor nieuwe ambities. Financieel beeld De totstandkoming van deze begroting stond in het teken van een aantal financiële uitdagingen. Bij de start was sprake van een negatief structureel begrotingssaldo voor 2027 en liet ook de algemene reserve een negatieve stand zien.

Daarnaast staat de financiële positie van de gemeente onder druk door externe ontwikkelingen, zoals veranderingen in het gemeentefonds, prijs- en loonstijgingen, de beschikbaarheid van subsidies en de uitvoering van investeringsprojecten. Ook bestaat er nog onzekerheid over de financiële gevolgen van toekomstige rijksmaatregelen en economische ontwikkelingen. Door kritisch naar onze uitgaven en inkomsten te kijken en verschillende ombuigingsmaatregelen door te voeren, is het gelukt om een structureel sluitende begroting voor 2027 op te stellen. Daarnaast zijn de bestemmingsreserves opnieuw beoordeeld. Door hierin voor 2026 keuzes te maken en een deel van de middelen vrij te laten vallen naar de algemene reserve, kan in deze begroting weer een positieve stand van de algemene reserve worden gepresenteerd. Dekking inhoudelijke ambities De uitgangspunten uit de door de raad vastgestelde Notitie Financieel Kader 2027 vormen de basis voor deze begroting en zijn hierin verwerkt. Met de gemaakte keuzes en maatregelen blijft de gemeente Schiermonnikoog financieel gezond en is er ruimte om de belangrijkste ambities uit te voeren. Om ook in de toekomst financieel gezond te blijven, is het noodzakelijk om de ontwikkeling van baten en lasten nauwlettend te blijven volgen.

Waar nodig zullen wij tijdig bijsturen, zodat de financiële positie van de gemeente duurzaam op orde blijft en ruimte blijft bestaan voor maatschappelijke opgaven en nieuwe ontwikkelingen. Uw raad wordt voorgesteld om de begroting van 2027 vast te stellen. Wij zien uit naar een constructieve samenwerking met uw raad in deze nieuwe bestuursperiode. Het college van burgemeester en wethouders Structureel begrotingssaldo Bedragen (x 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten exclusief mutaties reserve | -20.145 | -17.656 | -13.057 | -12.883 Baten exclusief mutaties reserve | 19.986 | 17.649 | 13.260 | 13.159 Geraamd saldo van baten en lasten | -159 | -7 | 203 | 276 Toevoegingen reserves | -59 | -52 | -47 | -47 Onttrekkingen reserves | 292 | 103 | 65 | 65 Geraamd resultaat | 74 | 44 | 221 | 294 Incidentele lasten (excl. reservestortingen) | -5.993 | -4.765 | -1.135 | -1.079 Incidentele baten (excl. reserveonttrekkingen) | 5.729 | 4.697 | 1.100 | 1.045 Incidentele toevoegingen reserve | -12 | -5 | 0 | 0 Incidentele onttrekkingen reserve | 276 | 73 | 35 | 34 Saldo van incidentele baten en lasten | 0 | 0 | 0 | 0 Structureel begrotingssaldo | 74 | 44 | 221 | 294 Voorstel Voorgesteld wordt de begroting 2027 vast te stellen.

9 10 Financieel beleid: sturen op een financieel gezonde en toekomstbestendige gemeente Inleiding De financiële context waarin gemeenten opereren is de afgelopen jaren ingrijpend veranderd. De beschikbare financiële ruimte staat onder druk door stijgende kosten, toenemende wettelijke taken, een complexere uitvoeringspraktijk en onzekerheid over de ontwikkeling van het gemeentefonds. Daarnaast vraagt de verdergaande juridificering van het openbaar bestuur om hogere investeringen in juridische kwaliteit, zorgvuldige besluitvorming en risicobeheersing. Deze ontwikkelingen zijn niet tijdelijk, maar structureel van aard. Dat vraagt om een financieel beleid dat niet uitsluitend is gericht op het jaarlijks sluitend krijgen van de begroting, maar op het duurzaam in stand houden van de financiële gezondheid van de gemeente. De komende jaren kiezen wij daarom voor een andere manier van begroten, prioriteren en sturen. Niet alleen de beschikbare middelen bepalen onze ambities, maar onze maatschappelijke opgaven bepalen waar wij de beschikbare middelen zo effectief mogelijk inzetten. Daarbij accepteren wij dat niet alles meer kan en dat het maken van keuzes een vast onderdeel wordt van de planning- en controlcyclus. Onze financiële koers Ons financieel beleid is gebaseerd op negen leidende principes. 1.

Een structureel sluitende begroting is het uitgangspunt Structurele uitgaven worden uitsluitend gedekt met structurele inkomsten. Incidentele middelen worden niet gebruikt om structurele tekorten op te lossen, maar uitsluitend voor tijdelijke opgaven, of investeringen. Hiermee voorkomen wij dat financiële problemen worden doorgeschoven naar volgende begrotingsjaren en vergroten wij de transparantie van onze financiële positie. 2. Financiële ruimte is schaars en wordt bewust ingezet De beschikbare financiële ruimte wordt primair ingezet voor de uitvoering van wettelijke taken en de bestuurlijke prioriteiten die de gemeenteraad vaststelt. Nieuw beleid is niet vanzelfsprekend. Voor ieder nieuw beleidsvoorstel geldt: - dat de maatschappelijke meerwaarde aantoonbaar moet zijn; - de financiële consequenties voor de gehele exploitatie inzichtelijk worden gemaakt; - structurele lasten voorzien zijn van structurele dekking; - alternatieven en besparingsmogelijkheden zijn onderzocht. 3. Nieuwe wensen worden integraal afgewogen binnen de bestaande financiële ruimte. 11 4. Bestaand beleid is niet vanzelfsprekend blijvend Wij stappen af van het uitgangspunt dat bestaand beleid automatisch wordt voortgezet. Beleidsprogramma's worden periodiek beoordeeld op: - wettelijke noodzaak; - maatschappelijke effectiviteit; - doelmatigheid; - uitvoerbaarheid; - financiële houdbaarheid.

Hiermee ontstaat mogelijk ruimte om middelen te herschikken naar nieuwe maatschappelijke opgaven zonder dat de totale uitgaven blijven groeien. 5. Investeren in kwaliteit voorkomt hogere kosten De toenemende juridificering en complexiteit van wet- en regelgeving vragen om een professionele organisatie. Wij investeren daarom gericht in: - juridische kwaliteit; - financieel vakmanschap; - risicomanagement; - interne beheersing; - datagedreven sturing. Deze investeringen zijn geen uitbreiding van de bedrijfsvoering, maar een voorwaarde voor rechtmatige, doelmatige en efficiënte uitvoering van gemeentelijke taken. Een goede voorbereiding voorkomt herstelkosten, juridische procedures en financiële claims. 6. We vergroten onze financiële weerbaarheid Onzekerheden rondom het gemeentefonds, economische ontwikkelingen en maatschappelijke opgaven vragen om voldoende financiële buffers. Wij versterken daarom onze financiële weerbaarheid door: - risico's eerder en explicieter in beeld te brengen; - weerstandscapaciteit in verhouding te houden tot de risico's; - reserves doelgericht in te zetten; - meerjarige financiële effecten zichtbaar te maken voordat besluiten worden genomen. Hierdoor ontstaat meer stabiliteit en kan de gemeente ook bij tegenvallers haar taken blijven uitvoeren. 12 7.

Een nieuw afwegingskader Vanaf deze begroting hanteren wij bij nieuwe beleidsvoorstellen een vast afwegingskader. Iedere investering of beleidsuitbreiding wordt beoordeeld aan de hand van de volgende vragen: - Is sprake van een wettelijke verplichting? - Draagt het voorstel aantoonbaar bij aan de maatschappelijke doelen van de gemeente? - Kan het doel ook goedkoper, eenvoudiger of samen met partners worden bereikt? - Welke structurele financiële gevolgen heeft het voorstel? - Welke risico's brengt het voorstel met zich mee? - Hoe wordt structurele dekking gerealiseerd? Alleen wanneer deze vragen positief kunnen worden beantwoord, komt een voorstel in aanmerking voor besluitvorming. 8. Financiële discipline als gezamenlijke verantwoordelijkheid Een gezonde financiële huishouding vraagt om discipline binnen de gehele organisatie. Budgetten zijn niet langer een vanzelfsprekend recht, maar een middel om maatschappelijke doelen te realiseren. Dat betekent dat wij: - scherper sturen op budgetdiscipline; - afwijkingen eerder signaleren en rapporteren; - financiële risico's actief monitoren; - investeringsbesluiten integraal beoordelen; - realistische ramingen hanteren; - alleen nieuw beleid voorstellen wanneer uitvoering en dekking daadwerkelijk haalbaar zijn. 9.

Van groei naar herprioritering Waar de afgelopen jaren nieuwe opgaven vaak leidden tot uitbreiding van budgetten, verschuift het accent de komende jaren naar herprioritering. Nieuwe maatschappelijke opgaven vragen steeds vaker om andere keuzes binnen bestaande middelen. Dat betekent dat de vraag niet langer uitsluitend is "Wat willen we erbij doen?", maar nadrukkelijk ook "Waar stoppen we mee, wat doen we minder of wat organiseren we anders?" Een voorbeeld hiervan is een analyse van voor- en nadelen van een gemeentelijk woonbedrijf. Deze benadering vraagt om bestuurlijke keuzes, transparantie richting de raad en een open gesprek met inwoners en maatschappelijke partners over wat de gemeente wel en niet kan blijven doen. Tot slot De komende jaren staan in het teken van financieel realisme, bestuurlijke betrouwbaarheid en toekomstbestendigheid. Door structureel te begroten, kritisch te prioriteren, risico's expliciet af te wegen en maatschappelijke waarde centraal te stellen, bouwen wij aan een financieel gezonde gemeente die ook in een onzekere omgeving haar publieke verantwoordelijkheid kan blijven waarmaken. Dit financiële beleid vraagt om voortdurende afwegingen en soms ook om moeilijke keuzes. Juist door deze keuzes tijdig en transparant te maken, behouden wij de bestuurlijke ruimte om te investeren in datgene wat voor onze inwoners en ondernemers het meest van waarde is.

Overzicht Nieuw beleid Specificatie nieuw beleid Nr. Omschrijving | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 A. Ten laste van begrotingsresultaat (structureel): 1. Elektrische strandstoel | 1.783 | 1.759 | 1.736 2. Toekomstbestendige nutsvoorzieningen Waddenhaven | 24.000 | 23.775 3. Nutsvoorzieningen strandovergangen Badweg en Pr.Bernhardweg | 13.425 | 13.246 | 13.066 4. Watersymposium Schier | 30.000 5. NoZ DDW (juridische ondersteuning) | 50.000 6. Kosten onafhankelijke herwaardering functies conform systematiek HR21 | 25.000 7. Digitaliseren VTH-proces en koppelen van het DSO (incl. licentie) | 25.000 | 15.000 | 15.000 | 15.000 8. Inhuur Mozard-specialist | 25.000 9. Kostendekkendheid.nl | 6.000 | 6.000 | 6.000 | 6.000 10. 0-meting aantal toeristische bedden | 15.000 11. Digitaliseren van processen, kwaliteitszorg en innovatie | 35.000 | 50.000 | 50.000 | 50.000 Totaal structureel, ten laste van begrotingsresultaat | 131.000 | 166.208 | 110.005 | 109.577 Specificatie 'maatregelen' (ombuigingen) Omschrijving | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Ten laste van begrotingsresultaat (structureel): 1. Werkzaamheden inzake herstrating afschalen van basiswerkzaamheden naar minimale | 92.000 | 23.000 | 45.000 | 45.000 werkzaamheden 2. Boomstructuur is goed aangevuld, het planten van bomen zal daarom in de komende jaren | 5.000 | 5.000 | 5.000 | - niet nodig zijn. 3.

Budget afwatering en landaanwinning kan structureel verminderd worden | 10.000 | 10.000 | 10.000 | 10.000 4. Budget Cultuursubsidies kan strctureel verlaagd worden door correctie van de impulsregeling | 10.000 | 10.000 | 10.000 | 10.000 5. Er zal jaarlijks niet langer € 35.000 worden toegevoegd aan de algemene reserve | 35.000 | 35.000 | 35.000 | 35.000 6. Aanpassing van het OZB tarief met 5% (boven de autonome verhoging van 1,5% per jaar) | 45.000 | 45.000 | 45.000 | 45.000 7. Verhoging van het dag- en nachttarief van de Toeristenbelasting naar € 3,25 | 910.000 | 910.000 | 910.000 | 910.000 8.

Ruimte binnen kostenplaats beleid | 89.000 | 89.000 | 89.000 | 89.000 Totaal structureel, ten gunste van begrotingsresultaat | 1.196.000 1.127.000 1.149.000 1.144.000 13 Recapitulatie programmabegroting Exploitatie | Primaire begroting 2027 | Raming 2028 | Raming 2029 | Raming 2030 Baten PRG1 | 1 Sociaal | 1.255.746 | 1.264.362 | 1.264.362 | 1.264.362 PRG2 | 2 Leefomgeving | 3.603.289 | 2.508.565 | 1.642.185 | 1.512.022 PRG3 | 3 Economie en | 5.898.504 | 4.873.014 | 1.281.014 | 1.226.014 werkgelegenheid PRG4 | 4 Burgers en bestuur | 60.823 | 35.823 | 130.823 | 130.823 PRG90 Algemene | 9.167.404 | 8.966.853 | 8.941.651 | 9.026.148 Dekkingsmiddelen PRG91 Overhead | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal Baten | 19.985.766 | 17.648.617 | 13.260.035 | 13.159.369 Lasten PRG1 | 1 Sociaal | -3.701.641 | -3.683.114 | -3.657.774 | -3.656.740 PRG2 | 2 Leefomgeving | -6.306.913 | -5.016.296 | -3.973.391 | -3.840.595 PRG3 | 3 Economie en | -6.350.916 | -5.277.596 | -1.736.232 | -1.684.670 werkgelegenheid PRG4 | 4 Burgers en bestuur | -1.685.396 | -1.638.790 | -1.741.310 | -1.750.430 PRG90 Algemene | -53.394 | -47.865 | -37.057 | -37.624 Dekkingsmiddelen PRG91 Overhead | -2.044.998 | -1.990.001 | -1.909.917 | -1.911.167 PRG92 VPB | -750 | -750 | -750 | -750 PRG93 Onvoorzien | -1.000 | -1.000 | -1.000 | -1.000 Totaal Lasten | -20.145.008 | -17.655.412 | -13.057.431 | -12.882.976 Gerealiseerd saldo van |

-159.242 | -6.795 | 202.604 | 276.393 baten en lasten Onttrekkingen PRG1 | 1 Sociaal | 5.316 | 5.316 | 7.286 | 14.346 PRG2 | 2 Leefomgeving | 128.875 | 90.512 | 43.012 | 43.012 PRG3 | 3 Economie en | 77.800 | 0 | 7.800 | 0 werkgelegenheid PRG4 | 4 Burgers en bestuur | 0 | 0 | 0 | 0 PRG90 Algemene | 79.769 | 6.915 | 6.915 | 6.915 Dekkingsmiddelen Totaal Onttrekkingen | 291.760 | 102.743 | 65.013 | 64.273 Stortingen PRG1 | 1 Sociaal | -11.875 | -4.619 | 0 | 0 PRG2 | 2 Leefomgeving | -7.500 | -7.500 | -7.500 | -7.500 PRG3 | 3 Economie en | -28.000 | -28.000 | -28.000 | -28.000 werkgelegenheid PRG90 Algemene | -11.551 | -11.551 | -11.551 | -11.551 Dekkingsmiddelen Totaal Stortingen | -58.926 | -51.670 | -47.051 | -47.051 Mutaties reserves | 232.834 | 51.073 | 17.962 | 17.222 Gerealiseerd resultaat | 73.592 | 44.278 | 220.566 | 293.615 14 Programma 1 - Sociaal 1.1 Volksgezondheid, zorg en welzijn Volksgezondheid Doelen en Activiteiten SDG Doelen | Wat willen we bereiken? | Wat gaan we daarvoor doen? Schiermonnikoog moet een fijne en gezonde plek zijn om op te groeien, te | Relevante elementen uit het IJslands model Doel 3: Verzeker een goede gezondheid | wonen, te werken en ouder te worden, | implementeren we. en promoot welzijn voor alle leeftijden. | waarvoor goede voorzieningen voor alle generaties onmisbaar zijn.

| We geven invulling aan het zorgperspectief Doel 10: Dring ongelijkheid in en tussen | Schiermonnikoog 2035 middels een haalbare landen terug. | We willen een lokale samenleving creëren | businesscase. waarin preventie (gezonde leefstijl) centraal staat en waarin zorg voor | We voeren de aanbevelingen uit het rapport ''Zorg iedereen beschikbaar is. | onder druk, digitale zorgmogelijkheden op Schiermonnikoog'' uit. Verbonden Partijen in dit thema In onderstaand overzicht is aangegeven welke verbonden partijen binnen dit thema werkzaamheden uitvoeren. Per verbonden partij is aangegeven aan welke gemeentelijke doelstelling zij een bijdrage levert. Verbonden partij | Bijdrage aan gemeentelijke doelen De VRF voert door inzet van de GGD en JGZ een aantal wettelijke taken voor onze gemeente uit op gezondheidsterrein (Wet Publieke Veiligheidsregio Fryslân | Gezondheid). Hierbij gaat het om advies (o.a. monitoring), zorg (o.a. infectieziekten bestrijding), crisisbeheersing, gezondheidsbevordering, jeugdgezondheidszorg, uitvoering inspectie kinderopvang, openbare geestelijke gezondheidszorg, lijkschouw. In de paragraaf verbonden partijen staat de basisinformatie per verbonden partij.

Wat mag het kosten Exploitatie | Primaire begroting 2027 Lasten PRG1 | 1 Sociaal PRD111 | 1.1 /1 Volksgezondheid 6714106 | 6714106 Openbare gezondheidszorg | -68.558 6723153 | 6723153 Ontsmetting en ongediertebestrijding | -756 6900113 | 6900113 5rubriek 71 Volksgezondheid | -12.545 6900114 | 6900114 5rubriek 74 Milieubeheer | -56.031 Totaal 1.1 /1 Volksgezondheid | -137.890 Gerealiseerd resultaat | -137.890 15 WMO Doelen en activiteiten SDG Doelen | Wat willen we bereiken? | Wat gaan we daarvoor doen? Schiermonnikoog moet een fijne en gezonde plek zijn om op te groeien, te | We geven invulling aan de volgende onderdelen van wonen, te werken en ouder te worden, | de woonzorgvisie: informatie toekomstbestendig waarvoor goede voorzieningen voor alle | wonen, begeleiding verhuizen, en doorontwikkeling Doel 3: Verzeker een goede gezondheid | generaties onmisbaar zijn. | dagcentrum. De overige onderdelen worden en promoot welzijn voor alle leeftijden. | We willen een lokale samenleving creëren | uitgevoerd binnen Zorg op het Eiland of de waarin preventie (gezonde leefstijl) | verschillende woningbouwp | rojecten. Doel 10: Dring ongelijkheid in en tussen | centraal staat en waarin zorg voor landen terug. | iedereen beschikbaar is. | We geven invulling aan het zorgperspectief Schiermonnikoog 2035 middels een haalbare We willen een gemeente zijn waar | businesscase.

iedereen zich gezien, gesteund en | We actualiseren onze interne werkprocessen en verbonden voelt. | registraties. Wat mag het kosten Exploitatie | Primaire begroting 2027 Baten PRG1 | 1 Sociaal PRD113 | WMO 6671110 | 6671110 Eigen bijdragen maatwerkvoorzieningen WMO 2025 | 0 6681101 | 6681101 Beschermd wonen WMO | 0 6681200 | 6681200 Maatschappelijke en vrouwenopvang WMO 2025 | 1.000 Totaal WMO | 1.000 Lasten PRG1 | 1 Sociaal PRD113 | WMO 6606109 | 6606109 Vervoersvoorzieningen WMO | -34.742 6606110 | 6606110 Woonvoorzieningen WMO | -31.026 6606120 | 6606120 Rolstoelen WMO | -19.112 6606130 | 6606130 Vervoer WMO | -15.201 6621010 | 6621010 Gebiedsteam WMO | -14.676 6662002 | 6662002 Mobiliteitsbureau NOF Jobinder | -4.320 6671101 | 6671101 Hulp bij het huishouden WMO | -143.679 6671200 | 6671200 Begeleiding WMO | -10.000 6671300 | 6671300 Dagbesteding WMO | -1 6671400 | 6671400 Overige maatwerkarrangementen WMO 2025 | -1 6679100 | 6679100 PGB WMO 18 | 0 6681101 | 6681101 Beschermd wonen WMO | 0 6681200 | 6681200 Maatschappelijke en vrouwenopvang WMO 2025 | 0 Totaal WMO | -272.758 Resultaat | -271.758 16 Toegang en 1e lijn Wat mag het kosten Exploitatie | Primaire begroting 2027 Lasten PRG1 | 1 Sociaal PRD115 | Toegang en 1e lijn 6621020 | 6621020 inloopfunctie GGZ WMO | -4.741 6622010 | 6622010 Gebiedsteam jeugd | -4.047 6670026 | 6670026 Innovatie transformatiebudget zorg

welzijn | -2.709 6691000 | 6691000 Cordinatie en beleid WMO | -4.047 6692000 | 6692000 Cordinatie en beleid jeugd | -3.852 6900111 | 6900111 5rubriek 691 Cordinatie en beleid WMO | -12.545 6900112 | 6900112 5rubriek 692 Cordinatie en beleid Jeugd | -12.545 Totaal Toegang en 1e lijn | -44.486 Welzijn Doelen en activiteiten SDG Doelen | Wat willen we bereiken? | Wat gaan we daarvoor doen? Wij willen de samenwerking met maatschappelijke organisaties en vrijwilligers die het verschil maken bevorderen. | We implementeren relevante elementen van het Doel 3: Verzeker een goede gezondheid | Vanwege toenemende vergrijzing wordt | IJslands model op Schiermonnikoog. en promoot welzijn voor alle leeftijden. | er meer beroep gedaan op zorg. Het | We geven invulling aan het zorgperspectief ondersteunen en ontzorgen van | Schiermonnikoog 2035 middels een haalbare Doel 10: Dring ongelijkheid in en tussen | mantelzorgers is belangrijk. | businesscase. landen terug. De gewenste 24 uurszorg en het | We voeren de aanbevelingen uit het rapport ''Zorg Doel 11: Maak steden en menselijke | toekomstbestendig maken van het zorg- | onder druk, digitale zorgmogelijkheden op nederzettingen, inclusief, veilig, | medisch centrum moeten op een | Schiermonnikoog'' uit. veerkrachtig en duurzaam. | realistische wijze worden uitgewerkt.

We willen nieuwe inwoners een warm | De genoemde aandachtspunten worden in de welkom heten, door informatie te | Paidwiizer verwerkt. De Paidwiizer wordt aan elke verstrekken over bijvoorbeeld | inwoner aangeboden. dienstverlening, eilander cultuur, vrijwilligersorganisaties en verenigingsleven. 17 Wat mag het kosten? Exploitatie | Primaire begroting 2027 Baten PRG1 | 1 Sociaal PRD117 | Welzijn 6623030 | 6623030 SPUK Integraal Zorg Akkoord FrIZA 2025 | 0 Lasten PRG1 | 1 Sociaal PRD117 | Welzijn 6623030 | 6623030 SPUK Integraal Zorg Akkoord FrIZA 2025 | 0 6662103 | 6662103 Maatschappelijke begeleiding | -112.156 6662156 | 6662156 Overige maatschappelijke aangelegenheden | -78.513 6670025 | 6670025 Thuis en mantelzorgondersteuning | -1.575 6670028 | 6670028 Inloopvoorziening ouderen Koningshuis | -9.486 6670106 | 6670106 Jeugd en jongerenwerk | -74.836 6900108 | 6900108 5rubriek 61 Samenkracht en burgerparticipatie | -116.244 6900109 | 6900109 5rubriek 621 Toegang en eerstelijnsvoorz WMO | -74.429 6900110 | 6900110 5rubriek 623 Toegang en eerstelijnsvoorz integr | -12.545 Totaal Welzijn | -479.784 Resultaat | -479.784 18 19 1.2 Onderwijs en jeugd Onderwijs Doelen en activiteiten SDG Doelen Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Doel 4 Verzeker gelijke toegang tot kwaliteitsvol onderwijs en bevorder levenslang leren voor iedereen.

4.1 Er tegen 2030 voor zorgen dat alle kinderen op een vrije, billijke en kwalitatief hoogstaande manier lager en middelbaar onderwijs kunnen afwerken, wat moet kunnen leiden tot relevante en doeltreffende leerresultaten. 4.2 Er tegen 2030 voor zorgen dat alle kinderen op vroege leeftijd toegang hebben tot een kwalitatieve ontwikkeling, zorg en opvoeding voorafgaand aan de lagere school zodat ze klaar zijn voor het basisonderwijs. 4.3 Tegen 2030 voor iedereen gelijke toegang garanderen tot betaalbaar en kwaliteitsvol technisch, beroeps- en hoger onderwijs, met inbegrip van de universiteit. 4.4 Tegen 2030 het aantal jongeren en volwassenen met relevante vaardigheden, met inbegrip van technische en beroepsvaardigheden, voor tewerkstelling, degelijke jobs en ondernemerschap aanzienlijk opdrijven. 4.a Bouwen en verbeteren van onderwijsfaciliteiten die aandacht hebben voor kinderen, mensen met een beperking en gendergelijkheid en die een veilige, geweldloze, inclusieve en doeltreffende leeromgeving bieden voor iedereen. Goed onderwijs waarbij de jeugd van 0-16 zich ononderbroken kan ontwikkelen op het eiland door het bieden van een doorgaande leerlijn, zowel pedagogisch als didactisch, van 0-16 jaar. Onderwijsaanbod We zorgen ervoor dat het huidige onderwijsaanbod op het eiland in stand gehouden en waar mogelijk verbreed wordt.

We bieden ondersteuning bij de implementatie van de doorgaande leerlijn 0-16 jaar. We investeren in een toekomstbestendige kinderopvang, peuteropvang en buitenschoolse opvang. Onderwijsachterstanden We faciliteren de peuterspeelzaal, kinderopvang en basisonderwijs bij het signaleren, tegengaan en voorkomen van onderwijsachterstanden voor kinderen van 0-13 jaar. We monitoren en bewaken de ontwikkeling van kinderen met VVE-indicatie en voeren hierover overleg met de onderwijsorganisaties. Samenwerking We bevorderen de samenwerking tussen de kinderopvang, basisschool, voortgezet onderwijs en de Schier Academy in LOC de Viermaster. Bevoegd gezag We dragen we zorg voor het bestuur van de openbare basisschool. Bekostiging leerlingenvervoer We geven uitvoering aan de vervoersregeling voor leerlingen die voor passend onderwijs naar de wal moeten reizen. Schier Academy biedt eilander studenten én nieuwkomers de kans om op het eiland een opleiding op mbo niveau 2 of 3 te volgen. Het zorgt daarmee voor een uitbreiding van het onderwijskundig aanbod op het eiland met een opleiding die goed aansluit bij de lokale situatie. Verbreding mbo-opleidingen In samenwerking met onderwijsinstellingen, ondernemers en non-profit organisaties op het eiland onderzoeken we in hoeverre de mbo- opleiding van de Schier Academy kan worden verbreed met andere vakgebieden.

Verbonden Partijen in dit thema Verbonden partij | Bijdrage aan gemeentelijke doelen GR De Waddeneilanden | In stand houden kwalitatief goede scholen Wat mag het kosten? Exploitatie | Primaire begroting 2027 Baten PRG1 | 1 Sociaal PRD121 | 1.2 /1 Onderwijs 6420104 | 6420104 Gymnastiekonderwijs Basisonderwijs openbaar en bi | 2.128 6420154 | 6420154 Overige voorzieningen | 4.000 6420500 | 6420500 Exploitatie Samenwerkingsschool Yn de Mande | 825.393 6421104 | 6421104 Huisvesting Basisonderwijs openbaar en bijzonder | 0 6440104 | 6440104 Overige voorzieningen | 748 6461104 | 6461104 Huisvesting leer en ontwikkelcentrum LOC | 85.029 6480104 | 6480104 Onderwijsbegeleiding | 62.882 6480154 | 6480154 Overige onderwijsvoorzieningen | 8.000 6480304 | 6480304 Buurtsportcoach onderwijs | 0 Totaal 1.2 /1 Onderwijs | 988.180 Lasten PRG1 | 1 Sociaal PRD121 | 1.2 /1 Onderwijs 6420104 | 6420104 Gymnastiekonderwijs Basisonderwijs openbaar en bi | -12.767 6420154 | 6420154 Overige voorzieningen | -19.815 6420204 | 6420204 Openbaar basisonderwijs voorzieningen | 0 6420500 | 6420500 Exploitatie Samenwerkingsschool Yn de Mande | -813.518 6421104 | 6421104 Huisvesting Basisonderwijs openbaar en bijzonder | -136 6440104 | 6440104 Overige voorzieningen | -4.485 6441104 | 6441104 Kerkelaantje 1 oude IBS | -17 6461104 | 6461104 Huisvesting leer en ontwikkelcentrum LOC | -443.871 6480104 | 6480104

Onderwijsbegeleiding | -85.626 6480154 | 6480154 Overige onderwijsvoorzieningen | -44.408 6480304 | 6480304 Buurtsportcoach onderwijs | 0 6650106 | 6650106 Peuterspeelzaal en kinderopvang | -24.160 6650156 | 6650156 Toezicht peuterspeelzaal | -5.000 6900101 | 6900101 5rubriek 41 Openbaar basisonderwijs | -25.088 6900102 | 6900102 5rubriek 42 Onderwijshuisvesting | -25.088 6900103 | 6900103 5rubriek 43 Onderwijsbeleid en leerlingzaken | -25.088 Totaal 1.2 /1 Onderwijs | -1.529.067 Resultaat | -540.887 20 Jeugd Doelen en activiteiten SDG Doelen | Wat willen we bereiken? | Wat gaan we daarvoor doen? We vinden het belangrijk om oog te | We organiseren jaarlijks een MDT Doel 3: Verzeker een goede gezondheid | hebben voor de behoeften van jeugd en | (maatschappelijke diensttijd) traject, waarin en promoot welzijn voor alle leeftijden. | jongeren en daarin te investeren. Wij | jongeren zelf activiteiten naar keuze (leren) willen stimuleren dat zij zelf activiteiten | organiseren. Waar mogelijk koppelen we het organiseren en dat zij ook al vroeg | MDT-traject aan het dagcentrum of aan worden betrokken bij vrijwilligerswerk. | activiteiten met ouderen.

Wat mag het kosten Exploitatie | Primaire begroting 2027 Lasten PRG1 | 1 Sociaal PRD122 | 1.2 /2 Jeugd 6672021 | 6672021 Jeugdhulp zonder verblijf begel en pers verzorg | -44.000 6672022 | 6672022 Jeugdhulp zonder verblijf behandeling | -1 6672023 | 6672023 Jeugdhulp dagbesteding | -1 6672024 | 6672024 Jeugdhulp zonder verblijf overig | -185.247 6672026 | 6672026 Gezinsgerichte jeughulp | -1 6672027 | 6672027 Jeughulp met verblijf overig | -1 6672028 | 6672028 Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf | -1 6672030 | 6672030 Gesloten plaatsing | -1 6675100 | 6675100 Jeugdhulp ambulant LOKAAL | 0 6675110 | 6675110 Maatwerk ambulant Jeugd LOKAAL | -1 6675200 | 6675200 Jeugdhulp ambulant regionaal SDF | 0 6675210 | 6675210 Dyslexie Jeugd SDF | -1 6675300 | 6675300 Jeugdhulp ambulant LTA landelijk | 0 6676100 | 6676100 Jeugdhulp met verblijf LOKAAL | 0 6676110 | 6676110 Maatwerk met verblijf LOKAAL | 0 6676200 | 6676200 Jeugdhulp met verblijf regionaal | 0 6676210 | 6676210 Pleegzorg jeugd 18 met verblijf K | -1 6676220 | 6676220 Crisisopvang Jeugd 18 met verblijf K | -1 6676300 | 6676300 Jeugdhulp met verblijf landelijk | 0 6676310 | 6676310 Jeugdhulp met verblijf LTA landelijk | 0 6679200 | 6679200 PGB Jeugd | -1 6682100 | 6682100 Jeugdbescherming K | -2 6682110 | 6682110 Jeugdbescherming 18 K | -1 6682200 | 6682200 Jeugdreclassering K | -2 6692100 | 6692100 Uitvoeringskosten SDF |

-25.000 Totaal 1.2 /2 Jeugd | -254.263 21 1.3 Werk en inkomen Inkomensondersteuning Wat mag het kosten Exploitatie | Primaire begroting 2027 Baten PRG1 | 1 Sociaal PRD132 | Inkomensondersteuning 6610104 | 6610104 Bijstandverlening WWB | 124.440 Lasten PRG1 | 1 Sociaal PRD132 | Inkomensondersteuning 6610104 | 6610104 Bijstandverlening WWB | -135.979 6614104 | 6614104 Bijzondere bijstandverlening | -20.726 6614154 | 6614154 Kwijtschelding belastingen | -4.000 6614205 | 6614205 Schuldhulpverlening | -5.000 Totaal Inkomensondersteuning | -165.705 Resultaat | -41.265 Participatie Doelen en activiteiten SDG Doelen | Wat willen we bereiken? | Wat gaan we daarvoor doen? Schiermonnikoog moet een fijne en gezonde plek zijn om op te groeien, te wonen, te werken en ouder te worden, Doel 1: Beëindig armoede overal en in al | waarvoor goede voorzieningen voor alle haar vormen. | generaties onmisbaar zijn. We versterken de verbinding tussen de verschillende Doel 8: Bevorder aanhoudende, | We willen een lokale samenleving creëren welzijnspartners door de regie vanuit team inclusieve en duurzame economische | waarin preventie (gezonde leefstijl) | maatschappij, welzijn & zorg te verbeteren. groei, volledige en productieve | centraal staat en waarin zorg voor tewerkstelling en waardig werk voor | iedereen beschikbaar is. | Op organisatieniveau versterken we de iedereen.

| samenwerking met gemeente Noard | -East Fryslân. We willen een gemeente zijn waar | Hier hebben we de toeleiding naar passend werk Doel 10: Dring ongelijkheid in en tussen | iedereen zich gezien, gesteund en | belegd. De afspraken met o.a. Dokwurk herzien we, landen terug. | verbonden voelt. | evenals onze interne werkprocessen. We willen een lokale samenleving, waarin armoede actief wordt voorkomen, bestreden en waar niemand buiten de boot valt. Wat mag het kosten? Exploitatie | Primaire begroting 2027 Lasten PRG1 | 1 Sociaal PRD134 | Participatie 6623304 | 6623304 Participatiebudget rentegratie | -45.927 22 23 1.4 Sport en Cultuur Sport Doelen en activiteiten SDG Doelen Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Doel 3: Beëindig armoede overal en in al haar vormen. Doel 10: Dring ongelijkheid in en tussen landen terug. Doel 11: Maak steden en menselijke nederzettingen inclusief, veilig, veerkrachtig en duurzaam. Schiermonnikoog moet een fijne en gezonde plek zijn om op te groeien, te wonen, te werken en ouder te worden, waarvoor goede voorzieningen voor alle generaties onmisbaar zijn. We willen een lokale samenleving creëren waarin preventie (gezonde leefstijl) centraal staat. We willen de samenwerking met maatschappelijke organisaties en vrijwilligers die het verschil maken bevorderen.

We willen een gemeente zijn waar iedereen zich gezien, gesteund en verbonden voelt. We streven naar een lokale samenleving, waarin armoede actief wordt voorkomen, bestreden en waar niemand buiten de boot valt. Wij hechten aan het behoud en de versterking van onze eilandtradities, het verenigingsleven en cultuur en willen dit blijven stimuleren. We willen dat nieuwe sportieve en culturele activiteiten en organisaties mogelijk zijn vanwege het groot belang voor het versterken van de gemeenschap. In 2027 stellen we een nieuw Lokaal Sportakkoord op. Hierin nemen we op welke nieuwe initiatieven we willen stimuleren. Hierin nemen we ook op dat nieuwe initiatieven voor een proefperiode kostenloos van de gemeentelijke sporthal gebruik kunnen maken. In het sociaal domein zijn veel activiteiten en personele inzet afhankelijk van incidentele middelen. We maken deze afhankelijkheid in de begroting inzichtelijk, om tijdig te kunnen bijsturen indien deze financiering dreigt weg te vallen. In samenwerking met Buitenkans Junior realiseren we een klimmuur in sporthal de Sudwester.

Wat mag het kosten? Exploitatie | Primaire begroting 2027 Baten PRG1 | 1 Sociaal PRD141 | 1.4 /1 Sport 6530006 | 6530006 Buurtsportcoach sportverenigingen | 0 6530106 | 6530106 Zwembad | 130.748 6530156 | 6530156 Gymnastieklokaal | 2.875 6530206 | 6530206 Ruitersport | 1.403 6530256 | 6530256 Sport algemeen | 0 6531106 | 6531106 Groene sportvelden | 7.100 Totaal 1.4 /1 Sport | 142.126 Lasten PRG1 | 1 Sociaal PRD141 | 1.4 /1 Sport 6530006 | 6530006 Buurtsportcoach sportverenigingen | -2.625 6530106 | 6530106 Zwembad | -386.719 6530156 | 6530156 Gymnastieklokaal | -17.252 6530206 | 6530206 Ruitersport | -1.692 6530256 | 6530256 Sport algemeen | -62.945 6531106 | 6531106 Groene sportvelden | -12.776 6900104 | 6900104 5rubriek 51 Sportbeleid en activering | -12.545 6900105 | 6900105 5rubriek 52 Sportaccommodaties | -12.545 Totaal 1.4 /1 Sport | -509.099 Resultaat | -366.973 Cultuur Doelen en activiteiten SDG Doelen | Wat willen we bereiken? | Wat gaan we daarvoor doen? Subsidieverstrekking Voor het in stand houden en de versterking van 11.4 De inspanningen verhogen | de eilandtradities, het verenigingsleven en om het culturele en natuurlijke | cultuur stellen we structureel middelen erfgoed van de wereld te | beschikbaar.

We stimuleren nieuwe culturele beschermen en veilig te stellen | In stand houden en waar | initiatieven met een incidentele financiële 17.17 Doeltreffende openbare, | nodig vernieuwen van | ondersteuning. publiek-private en | voorzieningen op het gebied | Versterking governance maatschappelijke | van cultuur. Daarnaast partnerschappen aanmoedigen | bijdragen aan organisaties die | We voeren een verkenning uit naar het en bevorderen, voortbouwend op | kunst- en cultuurbeleving op | verstevigen van de bestuurskracht van de ervaring en het netwerk van | het eiland aan zowel gasten | cultureel-maatschappelijke organisaties op het partnerschappen. | als eigen inwoners aanbieden. | eiland. Relatiebeheer en verbreding netwerk Met verschillende partners onderhouden we betekenisvolle banden, waaronder overheden, het onderwijs, de bibliotheek, de muziekschool, belangenverenigingen en onderzoeksinstituten.

24 Wat mag het kosten Exploitatie | Primaire begroting 2027 Baten PRG1 | 1 Sociaal PRD142 | 1.4 /2 Cultuur 6510106 | 6510106 Openbare bibliotheek | 0 Lasten PRG1 | 1 Sociaal PRD142 | 1.4 /2 Cultuur 6002206 | 6002206 Overige aangelegenheden oudheidkunde | -34.120 6510106 | 6510106 Openbare bibliotheek | -106.751 6511106 | 6511106 Muziekschool | -40.069 6540106 | 6540106 Kunst en cultuur | -26.850 6821159 | 6821159 Torens en uurwerken | -4.695 6900106 | 6900106 5rubriek 53 Cultuurpresentatie productie en | -41.814 6900107 | 6900107 5rubriek 55 Cultureel erfgoed | -8.363 Totaal 1.4 /2 Cultuur | -262.662 Resultaat | -262.662 1.5 Mutaties reserves programma 1 Wat mag het kosten? Exploitatie | Primaire begroting 2027 Onttrekkingen PRG1 | 1 Sociaal PRD151 | 1.5 /1 Mutaties reserves programma 1 6980112 | 6980112 Mutaties reserves programma 1 | 5.316 Stortingen PRG1 | 1 Sociaal PRD151 | 1.5 /1 Mutaties reserves programma 1 6980112 | 6980112 Mutaties reserves programma 1 | -11.875 Mutaties reserves | -6.559 Gerealiseerd resultaat | -6.559 25 Recapitulatie programma 1 Sociaal Recapitulatie Exploitatie | Primaire begroting 2027 Baten PRG1 | 1 Sociaal PRD113 | WMO | 1.000 PRD117 | Welzijn | 0 PRD121 | 1.2 /1 Onderwijs | 988.180 PRD132 | Inkomensondersteuning | 124.440 PRD141 | 1.4 /1 Sport | 142.126 PRD142 | 1.4 /2 Cultuur | 0 Totaal 1 Sociaal | 1.255.746 Lasten PRG1 | 1 Sociaal PRD111 |

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://schiermonnikoog.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/74d6fda6-a6d9-4858-a850-e2c4e62f6fb9?agendaItemId=c4bbda3b-3168-465a-991e-a1184ee0f599