Jaarrekening 2022 Schiermonnikoog DEF.docx
Tekst van het document
Vergroten arbeidsparticipatie/inzet werkdienstverlening
•
Uitkeringsverstrekking en handhaving
Centraal begrip bij al deze wijzigingen is ‘meedoen’. Het belang van de gemeenten vanuit al deze veranderingen is gelijk. Namelijk het zodanig inzetten van middelen dat de mensen die het betreft uiteindelijk maximaal zelfredzaam zijn en maatschappelijk kunnen participeren en tegen zo laag mogelijke kosten. In onderstaande grafiek en tabel staan het aantal uitkeringen voor IOAW en Participatie: Aantal in 2022
Jan.
Febr.
Maart
April
Mei
Juni
Juli
Aug.
Sept.
Okt.
Nov.
Dec.
Participatiewet
7
7
6
6
6
7
7
7
7
7
7
7
IOAW
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Totaal
7
7
6
6
6
7
7
7
7
7
7
7
Onder de Participatiewet vallen de volgende producten. Uitvoeringskosten worden hierbij niet meegerekend: Product
Kosten in 2022 €
Kosten in 2021 €
103.698
118.978
0
663
4.177
75.413
6610206 Energietoeslag lagere inkomens
52.532
0
6614104 Bijzondere bijstandverlening
11.735
25.680
6623304 Re-integratie (nieuwe
11.650
8.334
183.792
229.068
6610104 Bijstandsverlening WWB 6610154 IOAW 6610204 Tozo Bijstandsbesluit zelfstandigen
doelgroepen) Totaal
2/ Voorzieningen WMO De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) geeft gemeenten de opdracht maatschappelijke ondersteuning te bieden aan mensen die onvoldoende zelfredzaam zijn om te kunnen participeren in de samenleving.
- 29 -
Deze maatschappelijke ondersteuning bestaat uit (zie www.invoeringwmo.nl): •
ondersteuning in het dagelijks leven: denk aan ondersteuning om zelfstandig te kunnen blijven wonen (bijvoorbeeld een woningaanpassing);
•
ondersteuning van mensen die zich inzetten voor hun medemens of buurt, zoals mantelzorgers en vrijwilligers;
•
stimuleren van activiteiten die de onderlinge betrokkenheid in buurten en wijken vergroten;
•
voorkomen dat mensen later zwaardere vormen van hulp nodig hebben. Bijvoorbeeld met opvoedingsondersteuning (inmiddels onderdeel van de nieuwe Jeugdwet) en activiteiten tegen eenzaamheid.
Daarnaast zijn de zogeheten functies van de AWBZ gedecentraliseerd naar de Wmo. De AWBZ was een volksverzekering bedoeld voor mensen die langdurige en complexe zorg nodig hebben vanwege een ziekte of een beperking. Het gaat om de functies individuele begeleiding, groepsbegeleiding (dagbesteding) inclusief vervoer en kortdurend verblijf voor cliënten die niet in instellingen verblijven, de extramurale zorg. Verder wordt het begeleid/beschermd wonen (RIBW’en) gericht op participatie overgeheveld naar het gemeentelijk domein. De verantwoordelijkheid hiervoor is belegd bij de centrumgemeente Leeuwarden. De Wmo 2015 heeft als doel het mogelijk maken voor mensen om langer thuis te kunnen blijven wonen en te participeren en draagt gemeenten op daartoe te zorgen voor maatschappelijke ondersteuning en voor de kwaliteit en de continuïteit van de voorzieningen. De Wmo 2015 benoemt de volgende taken: A.
de sociale samenhang, de toegankelijkheid van voorzieningen, diensten en ruimten voor mensen met een beperking bevorderen, de veiligheid en leefbaarheid in de gemeente bevorderen, alsmede huiselijk geweld voorkomen en bestrijden;
B.
mantelzorgers en andere vrijwilligers ondersteunen;
C.
vroegtijdig vaststellen of ingezetenen maatschappelijke ondersteuning behoeven;
D.
voorkomen dat ingezetenen op maatschappelijke ondersteuning aangewezen zullen zijn;
E.
algemene voorzieningen bieden aan ingezetenen die maatschappelijke ondersteuning behoeven;
F.
maatwerkvoorzieningen bieden ter ondersteuning van de zelfredzaamheid en participatie aan ingezetenen van de gemeente die daartoe op eigen kracht, met gebruikelijke hulp, met mantelzorg of met hulp van andere personen uit hun sociale netwerk niet of onvoldoende in staat zijn;
G. maatwerkvoorzieningen bieden aan personen die niet in staat zijn zich op eigen kracht te handhaven in de samenleving en beschermd wonen of opvang behoeven in verband met psychische of psychosociale problemen of omdat zij de thuissituatie hebben verlaten, al dan niet in verband met risico’s voor hun veiligheid als gevolg van huiselijk geweld. In onderstaande grafiek en tabel staan het aantal lopende WMO-voorzieningen: Aantal
Jan.
Febr.
Maart
April
Mei
Juni
Juli
Aug.
Sept.
Okt.
Nov.
Dec.
Begeleiding
5
5
5
5
5
5
5
5
5
5
5
4
Huishoudelijke hulp
22
22
23
22
25
24
25
24
25
29
27
27
Rolstoelen
11
11
11
11
11
11
11
13
13
14
13
13
Vervoersvoorzieningen
33
33
33
33
33
33
34
33
34
33
33
32
Woonvoorzieningen
22
22
23
23
23
23
23
23
23
24
24
24
Totaal
93
93
95
94
97
96
99
98
100
105
104
100
- 30 -
Onder de WMO vallen de volgende producten en zorgbudgetten. Uitvoeringskosten worden hierbij niet meegerekend. De WMO is een zogenaamde “open-einde regeling”: Product
Kosten 2022 €
Kosten 2021 €
6.661.00.0 WMO (hulpmiddelen)
13.943
12.020
6.661.00.1 WMO (woonvoorzieningen)
10.266
29.357
6.662.00.3 WMO (collectief vervoer)
24.107
26.061
0
4.260
6.662.008 WMO (zorg in natura)
18.959
16.785
6.662.10.4 WMO (huishoudelijke verzorging)
58.880
60.256
6.663.00.1 WMO (opvang en beschermd wonen 18+)
48.029
4.283
6.667.10.4 Eigen bijdrage huishoudelijke zorg
-6.308
-7.353
6.670.02.5 Thuis- en mantelzorgondersteuning
292
789
0
67
8.660
5.480
176.828
152.005
6.662.00.6 Zorg in natura - Participatie zwaar
6.670.02.6 Innovatie, transformatie & zorg 6.671.00.1 Gebiedsteam, informatie & advies Totaal
3/ Jeugdzorg De Jeugdwet heeft tot doel het jeugdstelsel te vereenvoudigen en efficiënter en effectiever te maken. Met de decentralisatie worden financieringsstromen rondom jeugd samengevoegd. De nieuwe wet omvat de jeugdzorg die de verantwoordelijkheid van de provincie was, de gesloten jeugdzorg onder regie van Volksgezondheid Welzijn en Sport, de jeugd-GGZ onder de Zvw, de zorg voor lichtverstandelijk gehandicapten jongeren op basis van de AWBZ en de jeugdbescherming en jeugdreclassering van Veiligheid en Justitie. De wettelijke taken vanuit de Jeugdwet zijn, het bieden van: A.
preventie;
B.
jeugdhulp;
C.
kinderbeschermingsmaatregelen;
D.
jeugdreclassering.
De wet geeft verder aan dat deze taken gericht zijn op: •
het voorkomen en de vroege signalering van en vroege interventie bij opgroei- en opvoedingsproblemen, psychische problemen en stoornissen;
•
het versterken van het opvoedkundige klimaat in gezinnen, gebieden, buurten, scholen, kinderopvang en peuterspeelzalen;
•
het bevorderen van de opvoedvaardigheden van de ouders, opdat zij in staat zijn hun verantwoordelijkheid te dragen voor de opvoeding en het opgroeien van jeugdigen;
•
het inschakelen, herstellen en versterken van de eigen mogelijkheden en het probleemoplossend vermogen van de jeugdige, zijn ouders en de personen die tot hun sociale omgeving behoren, waarbij voor zover mogelijk wordt uitgegaan van hun eigen inbreng;
•
het bevorderen van de veiligheid van de jeugdige in de opvoedsituatie waarin hij opgroeit, en integrale hulp aan de jeugdige en zijn ouders, indien sprake is van Multi problematiek;
•
het tot stand brengen en uitvoer van gezinsplannen en het verlenen van hulp op basis van gezinsplannen.
- 31 -
Onder de jeugdzorg vallen de volgende producten en budgetten. Uitvoeringskosten worden hierbij niet meegerekend. De Jeugdzorg is een zogenaamde “open-einde regeling”: Product
Kosten 2022 €
Kosten 2021 €
6.671.00.1 Gebiedsteam, informatie & advies
3.790
240
6.672.02.0 PGB - Jeugdzorg
30.964
43.717
6.682.020 Individuele voorziening jeugd in natura
65.474
141.423
Totaal
100.228
185.380
In onderstaande grafiek en tabel staan het aantal lopende Jeugdzorgvoorzieningen: Aantal
Jan.
Febr.
Maart
April
Mei
Juni
Juli
Aug.
Sept.
Okt.
Nov.
Dec.
9
10
10
9
8
8
8
10
8
8
7
7
Daarnaast lopen er 6 PGB’s die direct zijn verstrekt door het college aan Yn de mande en Inspecteur Boelensschool.
4/ Welzijnskosten In 2019 is Stichting Welzijn Schiermonnikoog opgeheven en zijn de werkzaamheden van Zorg en Welzijn bij de gemeente ondergebracht. Onder Zorg en Welzijn vallen de ouderenwerker, de jeugdwerker en de Wmo-voorpost. Deze staan onder regie van een coördinator. Allen zijn in dienst van de gemeente. Hieronder worden de werkelijke kosten 2021 weer gegeven van “Welzijn nieuwe stijl”. Product
Kosten 2022 €
Kosten 2021 €
6.670.10.6 Kittiwake
46.438
48.240
6.000.10.0 Overhead ICT (3 werkplekken)
2.500
2.500
Kosten personeel
103.619
89.617
Totaal
152.557
140.357
De kosten personeel zijn toegenomen door toerekening uren medewerker voor Koningshuis
- 32 -
GRONDBELEID In 2022 staat de woningmarkt onder druk. Alhoewel de rentekosten, de bouwkosten en de kosten voor grond, weg en waterbouw stijgen, blijft de vraag naar woningen onverminderd groot. Er is nog steeds een tekort aan betaalbare woningen in de gemeente Schiermonnikoog.
Grondbeleid Onder gemeentelijk grondbeleid wordt verstaan “De door het bevoegd gezag te maken keuzen met betrekking tot de toepassing van het instrumentarium ten aanzien van grondverwerving, kostenverhaal en gronduitgifte”. In feite gaat het hierbij om aankoop, bouwrijp maken en verkopen van grond. In het verleden heeft de gemeente deze taken altijd zelf uitgevoerd. Dat lag ook wel voor de hand omdat de gemeente zelf een woningbedrijf exploiteerde. De taken waren doorgaans beperkt tot gronduitgifte voor woningbouw en bedrijventerrein. Dit zal in de toekomst ook zo blijven. In het verleden zijn gronden aangekocht rondom het dorp. Dit zijn potentiële locaties voor woningbouw. Voor het overige voert de gemeente geen actief beleid. In specifieke gevallen kan het voorkomen dat particulieren de medewerking van de gemeente vragen om infrastructuur aan te passen als gevolg van hun projecten. In die gevallen zal tussen de initiatiefnemer en de gemeente worden vastgelegd onder welke voorwaarden de kosten zullen worden verrekend.
Totaaloverzicht complexen Begin 2022 was er één complex in exploitatie. Dit is woningbouwlocatie Oost, Schiermonnikoog. Hier worden in totaal tussen de 25-30 woningen gerealiseerd. Het terrein is bouwrijp en grotendeels woonrijp gemaakt en de 16 sociale huurwoningen zijn gerealiseerd. In de raadsvergadering van 12 juli 2022 is de grondexploitatie van het Melle Grietjespad vastgesteld. De bestaande manege is inmiddels gesloopt. De grond zal weer als bedrijfsgrond worden uitgegeven. Complex
Afsluiting
BW
BW
Winst-
Verlies-
Balans-
01-01-2022
31-12-2022
neming
voorziening
waarde
totaal Woningbouwlocatie
31-12-2023
452.897
412.008
52.640
n.v.t.
464.648
31-12-2024
0
57.556
0
n.v.t.
57.556
452.897
469.564
52.640
n.v.t.
522.204
Oost Melle Grietjespad Totaal
Het totale verwachte resultaat van het complex Woningbouwlocatie Oost en het Melle Grietjespad bedraagt na actualisatie per 1 januari 2023 € 359.003 positief op basis van de eindwaarde.
- 33 -
Resultaat Woningbouwlocatie Oost, Schiermonnikoog Het verwachte resultaat bedraagt na actualisatie € 337.825 positief. Bij de actualisatie van 2021 bedroeg het resultaat € 365.265 positief. Ten opzichte van de actualisatie van vorig jaar hebben de volgende mutaties plaatsgevonden: -
bouw- en woonrijpmaken/v&t :+4.500
-
plankosten: +23.000
-
tijdelijk beheer: -2.000
-
verkoopkosten: -3.000
-
rente, kostenstijging, onvoorzien: +4.500.
De looptijd van de grondexploitatie is met 2 jaar verlengd, aangezien er nog geen zicht is op verkoop van de bouwrijpe gronden. Voor deze nog te verkopen gronden zal een definitieve verkoopstrategie moeten worden opgesteld. Momenteel is men aan het onderzoeken of de 12 nog uit te geven kavels in Woningbouwlocatie Oost kunnen worden ingezet om betaalbare woningbouw te realiseren (zie risicoberekening).
Resultaat Melle Grietjespad, Schiermonnikoog Het verwachte resultaat bedraagt na actualisatie € 21.178 positief. Bij de actualisatie van 2021 bedroeg het resultaat € 32.183 positief. Ten opzichte van de actualisatie van vorig jaar hebben de volgende mutaties plaatsgevonden: -
plankosten: +19.500
-
slopen: - 6.250
-
bouw- en woonrijpmaken/v&t: -1.000
-
rente, kostenstijging, onvoorzien: -1.750.
De looptijd van de grondexploitatie is met een jaar verlengd, aangezien er nog geen zicht is op de verkoop van het perceel bedrijfsgrond. Voor dit perceel zal een definitieve verkoopstrategie moeten worden opgesteld. Onderdeel van deze strategie is het opstellen van een taxatie om de marktwaarde van de grond te bepalen.
Onderbouwing verliesvoorzieningen Er zijn geen verliesvoorzieningen.
Onderbouwing winstnemingen Met ingang van 2017 moeten gemeenten volgens het BBV tussentijds winst nemen bij grondexploitatiecomplexen volgens de Poc-methode, de Percentage of completion. Maatgevend is de realisatie tot en met het lopende jaar ten opzichte van het totaal van de kosten en opbrengsten van de grondexploitatie. In formule: % kostenrealisatie maal % opbrengstrealisatie is % poc. Bouwgronden in
% poc 2022
Winstneming 2022
exploitatie
In het verleden
Winstneming
genomen
totaal
Woningbouwlocatie Oost
15%
52.278
362
52.640
Melle Grietjespad
0%
0
0
0
52.278
362
52.640
Totaal
Bij het complex Woningbouwlocatie Oost wordt op basis van de Poc-methode in 2022 € 52.278 aan winst genomen. In het verleden is er reeds € 362 aan winst genomen.
- 34 -
Bij het complex Melle Grietjespad, Schiermonnikoog zijn nog geen opbrengsten gerealiseerd, waardoor het Pocpercentage 0% is. In 2022 wordt er daarom geen winst genomen.
Risicoberekening en vorming reserves Er is geen vaste bestemmingsreserve gevormd voor eventuele risico’s binnen het grondbedrijf. Risico’s worden jaarlijks bepaald. Er kan bijvoorbeeld worden weergegeven wat het risico is van kostenstijging, rentestijging en uitblijven van de verkopen. Ook kan het zijn dat er in een bepaald complex een specifiek risico toe wordt gevoegd. Indien er risico’s in de grondexploitatie van toepassing zijn, worden deze beschreven in de paragraaf Weerstandsvermogen. Betaalbaar wonen Woningbouwlocatie Oost Momenteel is men aan het onderzoeken of de 12 nog uit te geven kavels in Woningbouwlocatie Oost kunnen worden ingezet om betaalbare woningbouw te realiseren. Op de nog te verkopen kavels zijn 4 vrijstaande woningen en 8 2^1 kap woningen gepland. Indien er gekozen wordt voor volledige betaalbare woningbouw, kan dit mogelijk gevolgen hebben voor het toekomstige resultaat. Aangezien de grondexploitatie momenteel een te verwachten eindwaarde van € 337.825 positief heeft, zullen eventuele toekomstige aanpassingen ruimschoots gedekt kunnen worden uit het resultaat van de grondexploitatie.
Overige gronden Overige gronden zijn veelal agrarische gronden die de gemeente in eigendom heeft. De boekwaarde van deze gronden is lager dan de huidige marktwaarde. De gronden worden veelal verhuurd of verpacht.
Warme gronden Sinds 2019 bestaat er naast BIE (Bouwgrond in Exploitatie) en overige gronden (landbouwgronden) een nieuwe categorie gronden, namelijk ‘warme gronden’. In 2022 heeft de commissie BBV een aantal criteria gewijzigd. Warme gronden mogen tegen toekomstige waarde worden gewaardeerd, mits deze voldoen aan alle volgende criteria:
1. de gronden moeten deel uitmaken van een door de gemeenteraad vastgestelde visie of masterplan voor (een) concrete en binnen afzienbare tijd te starten grondexploitatie(s), waarin de gebiedsontwikkeling van totaalplan naar deelgrondexploitaties is vastgelegd;
2. de (toekomstige) bestemming(en)/functies (ontwikkeling) betreffende het plangebied dien(en)t goed onderbouwd te worden;
3. de gebiedsontwikkeling mag niet zodanig conflicteren met de uitkomst van de inventarisatie van bedreigingen die de ontwikkeling in de weg kunnen staan, bijvoorbeeld op het gebied van milieu of bereikbaarheid;
4. de visie/het masterplan mag niet strijdig zijn met beleid van de provincie en/of rijk; 5. periodiek (minimaal eens in de 2 jaar) worden de gronden getaxeerd tegen de waarde volgens de toekomstige bestemming, met inachtneming van de inherente onzekerheden van de ontwikkelmogelijkheden. Voldoen de gronden niet aan al deze punten dan moet er een (tijdelijke) afwaardering plaatsvinden naar de huidige waarde, die grotendeels kan worden teruggedraaid zodra tot bouwgrond wordt besloten. Dit is een zogenaamde tijdelijke voorziening. Momenteel zijn er geen warme gronden in de gemeente Schiermonnikoog.
- 35 -
WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING Inleiding In deze paragraaf zijn een inventarisatie van de weerstandscapaciteit, een inventarisatie van de risico’s, het beleid hierop en financiële kengetallen opgenomen. Tevens is een beoordeling van de verhouding tussen de kengetallen en de financiële positie opgenomen. Inzicht in de risico’s en de aanwezige weerstandscapaciteit is noodzakelijk om het weerstandsvermogen te beoordelen. Het doel is om zichtbaar te hebben dat de gemeente in staat is optredende risico’s op te vangen, zonder dat de publieke taken en voorzieningen in de knel komen. Het afdekken van de risico’s gebeurt deels via afgesloten verzekeringen en deels via het treffen van voorzieningen. De resterende risico’s worden geïnventariseerd in deze paragraaf. Per risico wordt de kans van optreden, de impact en de duur benoemd. Hiermee ontstaat een gefundeerd beeld op de benodigde weerstandscapaciteit. De weerstandscapaciteit is het geheel van middelen waaruit tegenvallers bekostigd worden, zonder dat de begroting en het beleid (direct) aangepast moeten worden. Het weerstandsvermogen drukt de relatie uit tussen de aanwezige weerstandscapaciteit en de risico’s. Een exact sluitende begroting - waarbij het weerstandsvermogen nihil is - leidt tot een situatie waarbij iedere financiële tegenvaller een probleem vormt.
Om die reden is het wenselijk dat een gemeente beschikt over een adequaat weerstandsvermogen, waarbij er een gezonde verhouding is tussen risico’s en weerstandscapaciteit. Het is een optelsom van alle elementen uit de gemeentefinanciën die daadwerkelijk kunnen worden ingezet om niet-begrote kosten te kunnen dekken. De beschikbare weerstandscapaciteit kan volgens het BBV bestaan uit: -
de reserves (voor zover vrij besteedbaar);
-
de stille reserves (voor zover binnen één jaar verkoopbaar en voor zover verkoop de continuïteit van de uitvoering niet aantast);
-
de onbenutte belastingcapaciteit (tenzij wettelijk beperkingen zijn opgelegd of in het collegeprogramma anders is afgesproken);
-
nog niet ingevulde begrotingsruimte / nieuwe beleidsgelden;
-
de post onvoorzien.
Het uitgangspunt voor het weerstandsvermogen is dat de incidentele weerstandscapaciteit voldoende moet zijn om de incidentele financiële risico’s te bekostigen en dat de structurele weerstandscapaciteit op een zodanig niveau moet zijn dat daarmee structurele financiële tegenvallers kunnen worden gedekt. Bij het bepalen van de beschikbare weerstandscapaciteit rekent de gemeente Schiermonnikoog alleen met de vrij besteedbare reserves. Redenen zijn dat de overige mogelijke onderdelen niet goed objectief zijn te meten of niet worden onderscheiden. Stille reserves worden per definitie niet gemeten. Wat de onbenutte belastingcapaciteit is hangt mede af van wat politiek haalbaar is. En de begroting bevat geen posten voor niet ingevulde begrotingsruimte of nieuwe beleidsgelden.
- 36 -
De beschikbare incidentele weerstandscapaciteit bedraagt € 2.111.061. Dit is het gecorrigeerde bedrag van de algemene reserve waar geen verplichtingen op rusten + overige vrij besteedbare reserves. Zie ook het onderdeel “Weerstandsvermogen” verderop in deze paragraaf. Uitgangspunt voor het weerstandsvermogen is dat: -
de incidentele weerstandscapaciteit voldoende moet zijn om de incidentele financiële risico’s te bekostigen en
-
de structurele weerstandscapaciteit op een zodanig niveau moet zijn dat daarmee structurele financiële tegenvallers worden gedekt.
Beleidsuitgangspunten weerstandscapaciteit en risico’s De begroting en de Algemene reserve De Programmabegroting is het kader voor de jaarlijkse gemeentelijke activiteiten. In deze begroting bepaalt de raad het budget voor de uitvoering van de programma’s. Als een risico zich voordoet, dan wordt getracht de effecten daarvan eerst op te vangen binnen de lopende begroting, alvorens een beroep te doen op de Algemene reserve. Is er sprake van structurele effecten, dan worden in de eerstvolgende Notitie Financieel Kader maatregelen voorgesteld om deze effecten op te vangen. Verzekeringen Er zijn diverse verzekeringen afgesloten voor risico’s door claims van derden en schadegevallen. Er wordt zoveel mogelijk schadepreventief gewerkt, onder andere door voldoende onderhoud te plegen, het correct naleven van bestaande procedures en het goed gemotiveerd afhandelen van bezwaarschriften. Risico’s van achterstallig onderhoud zijn ondervangen door het opstellen van beheerplannen. Er zijn beheerplannen met daarbij horende budgetten voor wegen, groen, openbare verlichting, riolering en gebouwen. Er volgt nog het onderhoudsplan voor de veerdam. Voorzieningen Er zijn voorzieningen getroffen voor risico’s en verplichtingen waarvan bekend is dat die zich voor zullen doen en die kwantificeerbaar zijn.
Er zijn voorzieningen getroffen voor pensioen, verplichtingen (wachtgeld en verlofsparen), onderhoud van gebouwen, riolering, onderhoud wegen, onderhoud jachthaven en dubieuze debiteuren.
Risico-inventarisatie Voor de bepaling van het benodigde weerstandsvermogen is de risico‐inventarisatie geactualiseerd. De risico‐inventarisatie heeft een aantal geïdentificeerde risico’s opgeleverd, die voldoen aan de volgende criteria: -
risico’s met grote financiële gevolgen,
-
risico’s waarvoor de kans redelijk groot is dat deze zich ook daadwerkelijk manifesteren en
-
risico’s waarvan de oorzaken niet door de gemeente kunnen worden beïnvloed of waarvoor de gemeente nog niet in staat is geweest om passende beheersingsmaatregelen te treffen om de kans of het gevolg van het risico terug te dringen.
Risico’s die al zijn afgedekt door verzekeringen en voorzieningen blijven buiten beschouwing. Uit de risico-inventarisatie zijn de hiernavolgende risico’s in kaart gebracht.
- 37 -
Daarbij is per risico aangegeven wat de maximale impact is als het risico zich voordoet en de daarbij behorende kans. De bandbreedte geeft het bedrag aan dat we per jaar aan risico lopen. De factor het aantal jaren dat dit risico zich voordoet. Onderwerpen
Risic
Bandbreedt
Factor
Impact
Kans
Kans x
(bedragen in €)
o
e
1
Sociaal Domein > jeugdzorg
0
100.000
4
400.000
10%
40.000
2.
Langdurige ziekte
0
65.000
2
130.000
50%
65.000
3.
LOC
0
100.000
1
100.000
50%
50.000
4.
ICT de Wadden
0
120.000
1
120.000
50%
60.000
5.
Omgevingswet
0
6.
Project Aardgasvrije wijken
0
7.
Meerjaren onderhoudsplannen
8.
Overig (waaronder leningen,
Impact
p.m. 3.700.000
1
3.700.000
5%
185.000 p.m.
0
10%
36.061
garantstelling) Totaal risico
436.061
Toelichting 1.
Sociaal Domein> jeugdzorg
In het sociaal domein zijn er een tweetal onderwerpen, die met name een risico vormen voor Schiermonnikoog. Het betreft dure woningaanpassingen en jeugdzorg. Voor dure woningaanpassingen was er een budget van € 32.700 beschikbaar in 2021. Voor jeugdzorg is er in 2021 € 197.280 beschikbaar. Overschrijdingen en onderschrijdingen worden verrekend met de reserve Sociaal Domein, welke is gemaximeerd is op € 260.000. De reserve sociaal domein bedraagt € 260.000 per 31-12-2022. 2.
Vervanging bij ziekte of langdurige afwezigheid
In geval van ziekte van gemeentepersoneel geldt een doorbetalingsverplichting van het salaris. Gedurende de eerste 6 maanden van ziekte worden het volledige salaris en de salaristoelagen doorbetaald. Na 6 maanden wordt het salaris en de salaristoelagen voor 90% uitbetaald. Na 12 maanden wordt het salaris en de salaristoelagen voor 75% uitbetaald. Na 24 maanden wordt het salaris en de salaristoelagen voor 70% uitbetaald. De kosten van vervanging als gevolg van ziekte komen voor rekening van de gemeente boven op de reguliere loonkosten. Het ziekteverzuim schommelt tussen normaal tussen de 3% en 4,5%. Afgelopen jaar is een medewerker vanwege langdurige ziekte in de WIA ingestroomd en bedroeg het ziekteverzuim 7,14%. Uiteraard wordt in geval van ziekte een adequate begeleiding geboden en de wetgeving conform de Wet verbetering Poortwachter uitgevoerd. Langdurige ziekte leidt in de meeste gevallen tot externe inhuur. Als die inhuur bijvoorbeeld een jaar nodig is, dan kunnen de kosten tot gemiddeld € 65.000 per ziektegeval oplopen. Dit risico wordt geschat op 20% gedurende 2 jaar. Dat betekent dat er een kans van 20% is, dat er zich een ziektegeval voor doet van 2 jaar lang.
- 38 -
3.
LOC
Voor het LOC hebben we een risico opgenomen vanwege: -
Verwachte prijsstijging bouwkosten, maar onduidelijk is nog hoeveel
-
In de begroting 2023 is rekening gehouden met een investeringskrediet van € 6.000.000 voor het nieuwe LOC. Er zijn echter al wensen voor de uitbreiding van dit bedrag voor de realisatie van een gymzaal. Een verhoging van het investeringskrediet leidt tot hogere kapitaallasten (rente en afschrijving). Het is nog onduidelijk wat de financiële effecten van bovenstaande is. In de begroting 2024 zullen deze effecten wel verwerkt worden.
4.
ICT de Wadden
De ICT kosten nemen elk jaar toe. Door maatschappelijke ontwikkelingen nemen bijvoorbeeld de kosten van ICT beveiliging toe. We hebben geen keuze om de gevraagde extra bijdrage niet te betalen, anders lopen we namelijk het risico op veel hogere herstelkosten. We hebben echter geen inzicht in de ontwikkeling van deze kosten. 5.
Omgevingswet
De omgevingswet gaat per 1-1-2024 in. Deze wet heeft gevolgen voor de inkomsten leges, hiervoor is in de begroting 2023 een stelpost van € 15.000 minder inkomsten opgenomen. De wet heeft echter ook gevolgen voor werkprocessen, ICT etc. Er is nog niet verder uitgewerkt wat de financiële effecten van de invoering van deze wet zal zijn, daarom is een p.m. post opgenomen. 6.
Project Aardgasvrije wijken (PAW)
In 2022 is subsidie door het rijk verstrekt voor het Project Aardgasvrije wijken (PAW) van € 2,3 miljoen. Daarnaast wordt verwacht nog extra subsidie binnen te halen, dit resulteert in een project begroting van € 3,7 miljoen. Dit project is een groot project voor de gemeente. Daarom nemen we voor dit project als risico een gedeelte van onvoorziene kosten op van 5% van de projectbegroting. 7.
Meerjaren onderhoudsplannen
In de begroting 202 en verder zijn de cijfers uit de volgende door de raad vastgestelde onderhoudsplannen verwerkt: MOP gemeentelijke gebouwen
2022-2031
MOP jachthaven
2017-2026
MOP riolering
2019-2027
MOP openbare verlichting
2006-2010
MOP wegen
2017-2026
Groenbeheersplan
2008
Wat nog ontbreekt, is het MOP veerdam. Provincie Fryslân houdt toezicht op de ouderdom van de onderhoudsplannen. Een onderhoudsplan mag maximaal 5 jaar oud zijn. We werken daarom aan de vernieuwing van de onderhoudsplannen, het MOP gemeentelijke gebouwen is in 2022 opgeleverd en een voorbeeld hiervan. De verwachting is dat de financiële uitwerking van deze plannen een minimaal effect zal hebben op de begroting 2023 en verder. Maar aangezien dit niet zeker, hebben we dit als risico met een pm post opgenomen.
- 39 -
8.
Overig (waaronder garantstellingen en leningen)
Het maximaal risico dat de gemeente loopt op de garanties is € 45.000 (zie de toelichting op de balans) en op de leningen € 315.607, totaal € 360.607. Voor de specificatie van de leningen, zie tabel onder deze tekst. Er zijn geen actuele signalen van de stichtingen/verenigingen dat zij niet aan hun aflossingsverplichtingen zouden kunnen voldoen, of dat de gemeente zal worden aangesproken op haar garantstellingen. Het risico wordt daardoor laag ingeschat. Voor de post overige, waar de leningen en garantstellingen ook onder vallen, wordt het risicobedrag vooralsnog ingeschat op 10% van het restantbedrag van de leningen en garanties per 31-12-2022 ad € 360.607, t.w. € 36.061. Verstrekte leningen
Jaar
Stand 01-01-
Verstrekt
Aflossing
Stand 31-
verstrekt
2022 (€)
(€)
(€)
12-2022 (€)
1
Stichting Veldsporten
2005
47.143
11.015
36.128
2
Dorpshuis Ons Centrum
2016
23.975
7.399
16.576
3
Dorpshuis Ons Centrum
2020
45.074
4.941
40.133
4
Stimuleringsfonds Volkshuisvesting
174.850
8.724
166.126
Nederland (SVN)
2018
5
Energiecoöperatie De Sintrale
2018
31.076
2.429
28.647
6
Energiecoöperatie De Sintrale
2021
29.970
1.973
27.997
352.088
36.481
315.607
Totaal
Weerstandsvermogen? Het saldo van de algemene reserve bedraagt op basis van de raadsbesluiten t/m december 2022 € 409.369 (eind 2026, exclusief resultaat 2022 ad € 493.942). Daarnaast is binnen de bestemmingsreserves een bedrag van € 1.207.750 vrij besteedbaar, welke meetelt voor de bepaling van de incidentele weerstandscapaciteit. Bestemmingsreserves waaronder verplichtingen liggen zoals de reserves lichtmasten, decentrale arbeidsvoorwaarden, resultaat riolering, veerdam en duurzame energie) zijn uiteraard niet vrij besteedbaar. De incidentele weerstandscapaciteit bedraagt eind 2022 € 2.111.061 en is daarmee gestegen ten opzichte van de jaarrekening 2021 (€ 2.051.424 ). Hiermee voldoet het ruimschoots aan het financieel risico zoals berekend in de risicoparagraaf ad. € 436.061. De incidentele weerstandscapaciteit bestaat uit de volgende reserves: Reserve
€
Algemene reserve exclusief resultaatbestemming
409.369
eind 2026 Resultaat 2022
493.942
Reserve Eneco
772.750
Reserve sociaal domein
260.000
Reserve toerisme
150.000
Reserve cofinanciering
25.000
Totaal
2.111.061
- 40 -
Hoe beoordelen we ons weerstandsvermogen? Het weerstandsvermogen geeft weer in hoeverre de beschikbare weerstandscapaciteit voldoende is om de geïnventariseerde risico’s (= benodigde weerstandscapaciteit) te kunnen afdekken, oftewel de mate waarin de gemeente Schiermonnikoog in staat is om de nadelige gevolgen van risico’s op te vangen. Weerstandsvermogen =
Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit
Er bestaan geen wettelijke normen voor de hoogte van het benodigde weerstandsvermogen. Gemeente Schiermonnikoog hanteert onderstaande waarderingstabel. Ratiowaarde
Waardering
> 2,0
Uitstekend
1,4 – 2,0
Ruim voldoende
1,0 – 1,4
Voldoende
0,8 – 1,0
Matig
< 0,8
Onvoldoende
Uitgaande van deze waarderingstabel betekent dit voor de gemeente Schiermonnikoog bij de stand van een incidentele weerstandscapaciteit van € 2.111.061 een ratiowaarde van 4,84. Hiermee is het weerstandsvermogen “uitstekend”.
Financiële kengetallen Kengetallen zijn getallen die de verhouding uitdrukken tussen bepaalde onderdelen van de begroting of de balans en kunnen helpen bij de beoordeling van de financiële positie van gemeenten. Om dit te bereiken is de BBV op dit onderdeel aangepast en wordt deze paragraaf uitgebreid met de volgende kengetallen voor: -
Netto schuldquote;
-
Solvabiliteitsratio;
-
Grondexploitatie;
-
Structurele exploitatieruimte;
-
Belastingcapaciteit.
Deze kengetallen maken inzichtelijk over hoeveel (financiële) ruimte de gemeente beschikt om structurele en incidentele lasten te kunnen dekken of opvangen. Ze geven zodoende inzicht in de financiële weerbaar- en wendbaarheid van de gemeente. 1A: Netto schuldquote De netto schuld weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossing op de exploitatie. Hoe hoger de schuld hoe hoger de netto schuldquote. Bedragen in %
Rekening 2021
Begroting 2022
Rekening 2022
58%
44%
66%
Netto schuldquote
- 41 -
1B: Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen Om inzicht te krijgen in hoeverre sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weergegeven. Op die manier wordt duidelijk in beeld gebracht wat het aandeel van de verstrekte leningen is, en wat dit betekent voor de schuldenlast. De wijze waarop de netto schuldenquote gecorrigeerd voor de doorgeleende gelden wordt berekend is gelijk aan de netto schuldquote, met dien verstande dat bij de financiële activa ook alle verstrekte leningen worden opgenomen. Bedragen in %
Rekening 2021
Begroting 2022
Rekening 2022
52%
40%
62%
Netto schuldquote gecorrigeerd voor leningen 2: De solvabiliteitsratio
De solvabiliteitsratio (= Eigen Vermogen / Totaal Vermogen) geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe weerbaarder de gemeente is. Bedragen in %
Rekening 2021
Begroting 2022
Rekening 2022
29%
33%
28%
Solvabiliteit
Harde normen voor de waarde die de solvabiliteit zou moeten hebben, zijn er niet. Zeker niet voor gemeenten. Veel van de activa van de gemeente zijn immers niet verhandelbaar. 3: Kengetal grondexploitatie Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de boekwaarde van de grond) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten. Met ingang van 2020 heeft de gemeente een grondexploitatie. De boekwaarde van de voorraden grond is van belang, omdat deze waarde moet worden terugverdiend bij de verkoop. De accountant moet ieder jaar beoordelen of de gronden tegen actuele waarde op de balans zijn opgenomen. Bedragen in %
Rekening 2021
Begroting 2022
Rekening 2022
Grondexploitatie
6%
0%
6%
4. Structurele begrotingsruimte Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt thans het onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten. Bij incidentele lasten en baten gaat het om eenmalige zaken die zich gedurende maximaal drie jaar voordoen. Een begroting waarvan de structurele baten hoger zijn dan structurele lasten is meer flexibel dan waarbij structurele baten en lasten in evenwicht zijn. De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves gedeeld door de totale baten en uitgedrukt in een percentage. Bedragen in €
Rekening 2021
Begroting 2022
Rekening 2022
1,6%
0,9%
6,9%
Structurele begrotingsruimte
- 42 -
5: Belastingcapaciteit: woonlasten meerpersoonshuishoudens De ruimte die een gemeente heeft om haar belastingen te verhogen wordt vaak gerelateerd aan de woonlasten. Het Coelo publiceert deze lasten ieder jaar in de Atlas van de lokale lasten. Onder de woonlasten worden verstaan: de OZB en de rioolheffing en reinigingsheffing voor een woning met gemiddelde WOZ-waarde in die gemeente. De belastingcapaciteit van gemeenten wordt daarom berekend door de totale lasten woonlasten meerpersoonshuishouden in jaar t te vergelijken met het landelijke gemiddelde in jaar t-1 in en uit te drukken in een percentage. Bedragen in €
Rekening 2021
Begroting 2022
Rekening 2022
97%
102%
96%
Woonlasten t.o.v. landelijke gemiddelde jaar t-1
- 43 -
FINANCIERING Inleiding Op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) worden in de begroting in afzonderlijke paragrafen beleidsrichtlijnen vastgelegd over relevante beheersmatige aspecten. In de beheersverordening naar artikel 212 van de Gemeentewet geeft de raad het kader aan.
Algemeen In het Treasurystatuut gemeente Schiermonnikoog staan de uitgangspunten en doelstellingen voor het treasurybeleid vermeld. De geplande uitvoering van het treasurybeleid is weergegeven in de paragraaf financiering.
Rente ontwikkeling Een belangrijke factor bij het uitvoeren van het treasurybeleid is het verwachte verloop van de rente. Onze rentevisie wordt aan de hand van een aantal financiële instellingen opgesteld. In 2022 zijn zowel de kortlopende rentes als de langlopende rentes gestegen. De rente tarieven bedroegen eind december: 31-12-2022
31-12-2021
1 maand Euribor
1,542%
-0,621%
lineaire lening 5 jaar gelijk
3,34%
0,14%
lineaire lening 10 jaar gelijk
3,38%
0,39%
lineaire lening 25 jaar gelijk
3,37%
0,80%
Kasbeheer Al het betalingsverkeer heeft de gemeente gecentraliseerd bij twee banken. De N.V. Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) en de Rabobank. Hoofdbankier is de BNG, de Rabobank wordt vooral aangehouden als service naar de klanten en vanuit regionaal economische motieven. Het saldo op deze rekening wordt periodiek afgeroomd ten gunste van de BNG-rekening.
Schatkistbankieren Het Schatkistbankieren voor decentrale overheden heeft een wettelijke basis in de wet FIDO en moet ervoor zorgen, dat er een lagere EMU-schuld van de collectieve sector ontstaat. Omdat het Schatkistbankieren verplicht is gesteld, moeten decentrale overheden alle middelen die ze niet direct nodig hebben voor hun publieke taak in de schatkist onder brengen. Wel is er sprake van een bepaalde drempel. De hoogte van deze drempel is afhankelijk van de financiële omvang van een decentrale overheid. De drempel is vastgesteld op 0,75% van het jaarlijks begrotingstotaal (begrotingstotaal = totale lasten van de primaire begroting, excl. reserves), met een minimum van € 250.000 en een maximum van € 2.500.000. Uitgaande van onze begrotingsomvang van € 8,1 miljoen, zal de minimum grens € 250.000 zijn (want 0,75% van € 8,1 miljoen is lager dan de minimumgrens van € 250.000).
- 44 -
Voor de gemeente Schiermonnikoog heeft het schatkistbankieren normaal niet al te veel verstrekkende gevolgen, omdat wij overwegend een zogenaamde leengemeente zijn en weinig “positief” staan op de Rekening Courant. Alleen in 2022 werd het geld voor het Project Aadgasvrije Wijken) PAW) ontvangen ad € 2,3 miljoen. Dit zorgde voor overtollige financiële middelen. Deze overtollige financiële middelen zijn we verplicht onder te brengen in de schatkist. De rentevergoeding op de Rekening courant bij de Schatkist is per 31 december 2022 1,89%.
Renterisicobeheer De gemeente loopt renterisico op het moment dat nieuwe leningen moeten worden aangetrokken (herfinanciering) of als een renteherziening van toepassing is. Om dit renterisico te beheersen wordt er in de wet FIDO een renterisiconorm bepaald. Voor gemeenten bedraagt de renterisiconorm maximaal 20% van het begrotingsbedrag bij aanvang van het begrotingsjaar. Berekening renterisico’s 2022 - 2025 (bedragen x € 1.000)
2022
2023
2024
2025
0
0
0
0
Aflossingen
529
568
648
726
Renterisico
529
568
648
726
Renteherzieningen
Berekening renterisiconorm 2022 (bedragen x € 1.000)
€
Begrotingstotaal Primaire begroting 2021
8.111
Renterisico percentage
20%
Renterisiconorm
1.622
Toetsing renterisico aan norm 2021 (bedragen x € 1.000)
€
Renterisico
529
Renterisiconorm
1.622
Onderschrijding
1.093
Uit bovenstaande berekening blijkt dat de gemeente Schiermonnikoog de renterisiconorm onderschrijdt. De totale schuld van de gemeente per 31 december 2022 bedraagt € 5,3 miljoen. De kasgeldlimiet (het bedrag waarvoor op basis van kortgeld financiering mag worden aangetrokken) bedraagt 8,5% van het gemeentelijke budget bij aanvang van het begrotingsjaar 2022. De kasgeldlimiet over het jaar 2022 is, 8,5% van € 8.1 miljoen is afgerond € 689.000. De stand in de rekening courant bij de BNG inclusief schatkistbankieren bedraagt per 31-12-2022 € 3.870.820 positief. In totaliteit kan een bedrag van € 4.559.800 worden geïnvesteerd alvorens tot het aantrekken van langlopende leningen moet worden besloten. Hierbij wordt uitgegaan van de kasgeldlimiet van € 689.000.
- 45 -
Hoe wordt de rente verdeeld? De rentekosten worden toegerekend aan de taakvelden op basis van een omslagrente. Hierbij worden de totale rentekosten eerst gecorrigeerd met de doorgeleende geldleningen. De totale toerekenbare rente bedraagt € 37.579, wat neerkomt op 0,54% rente. Werkelijk wordt conform de begroting 0,85% aan rente toegerekend aan de taakvelden waardoor op het taakveld treasury (fcl. 6.005.00.0, thema 5.04) een positief renteresultaat van € 35.689 ontstaat. In de volgende tabel wordt de renteverdeling schematisch weergegeven. Renteschema
2022
2022
Jaarrekening A
Externe rentelasten over de korte en de lange financiering
B
Externe rentebaten:
C
75.772
- overige geldleningen
34.204
Totaal door te rekenen externe rente (1)
41.568
Aan grondexploitatie door te belasten rente
3.989
Rente van projectfinanciering door te belasten aan
Begroot -/-
77.005
-/-
6.637 -/-
70.638
-/-
.4.707
0
taakvelden Saldo door te rekenen rente (2)
37.579
D1
Rente over eigen vermogen (3)
0
D2
Rente over voorzieningen (4)
0
E
-/-
65.660
-/-
-/-
65.660
-/-
Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente (1+2+3+4)
37.579
Werkelijk aan taakvelden toegerekende rente (=rente-
73.268
77.680
35.689
12.020
omslag) F
Renteresultaat op het taakveld treasury
Het verschil tussen het renteresultaat begroot en werkelijk wordt veroorzaakt door ontvangen rente op terugave BTW oude jaren en ontvangen rente op uitgezet geld bij schatkistbankieren.
Hoe staat het met de lening positie? De totale schuld van de gemeente per 31 december 2022 bedraagt € 5,315 miljoen, waarvan € 315.607 is doorgeleend aan de Stichting Veldsporten, de Stichting Jachthaven, de stichting Dorpshuis, basisschool Yn de mande, SVn Stimuleringsfonds, duurzame energiecoöperatie Schiermonnikoog. In 2022 is een bedrag van € 528.832 afgelost. Naast het zo optimaal mogelijk gebruik maken van de kasgeldlimiet, zullen er bij overschrijding van deze kasgeldlimiet, langlopende leningen moeten worden aangetrokken. De ontwikkeling van de langlopende lening portefeuille in de afgelopen 5 jaar is in onderstaand schema weergegeven.
- 46 -
Lening portefeuille
2018
2019
2020
2021
2022
Schuld per 31-12
6.733.000
5.897.000
5.061.000
5.844.336
5.315.503
Aflossingen
1.062.000
836.300
836.300
466.332
528.833
Nieuwe leningen
1.250.000
0
0
1.250.000
0
Wet HOF In de wet HOF (Houdbare Overheidsfinanciën) worden de Europese normen verankerd voor de hoogte van de overheidsschuld en de jaarlijkse groei van de overheidsschuld. Die normen raken ook gemeenten, omdat de gemeenteschulden en financieringstekorten van gemeenten meetellen in de overheidsschuld van Nederland. Elke gemeente heeft een individuele Economische Monetaire Unie (EMU)-referentiewaarde. Deze is afgeleid van het plafond voor het EMU-saldo van de gezamenlijke gemeenten. De VNG adviseert gemeenten om niet te sturen op deze EMU-referentiewaarde. Dat verhindert een uitruil van plussen en minnen tussen gemeenten ten opzichte van de individuele EMU-referentiewaarde en leidt mogelijk tot een onnodig uitstel van investeringen door gemeenten. In plaats daarvan kunnen gemeenten beter sturen op de ontwikkeling van de hoogte van de schuld. Als gemeente Schiermonnikoog hebben wij aandacht voor de schuldpositie van onze gemeente via de jaarstukken en begroting en de daarin verplicht opgenomen paragraaf Financiering. Daarbij dient opgemerkt te worden dat de gemeente Schiermonnikoog geen specifiek schuldenbeleid heeft.
Wat is ons EMU-saldo? Als gevolg van Europese regelgeving mogen EU-lidstaten een begrotingstekort (EMU-saldo) hebben van maximaal 3% van het bruto binnenlands product (BBP). Aan dit maximale tekort van 3% hebben, naast de Rijksoverheid, ook de decentrale overheden een aandeel. Het jaarlijkse aandeel in het EMU-saldo van de decentrale overheden gesteld op -0,4% van het BBP. Het aandeel van de gemeenten is gesteld op -0.27% van het BBP. Het aandeel in het EMU-tekort betreft een inspanningsverplichting, er staat momenteel geen sanctie op een eventuele overschrijding van het toegestane EMU-tekort.
- 47 -
Het EMU-saldo van de gemeente Schiermonnikoog voor 2022 komt uit op € 1.245.000, wat betekent dat in EMUtermen de inkomsten € 1.245.000 hoger zijn dan de uitgaven. Bedragen x € 1.000 1
Exploitatiesaldo vóór toevoeging
Jaarke.
Begrotin
Jaarke.
Begrotin
Begrotin
Begrotin
2021
g 2022
2022
g 2023
g 2024
g 2025
-372
134
700
80
77
64
aan c.q. onttrekking uit reserves 2
Afschrijvingen
341
447
310
449
440
427
3
Mutaties voorzieningen
132
-88
432
-33
52
109
4
Mutaties (imp)materiële vaste
-439
-120
-128
-132
-143
-123
-209
0
-69
0
0
0
0
0
0
0
0
0
-547
373
1.245
364
426
477
activa 5
Mutatie voorraden
6
Boekwinst bij verkoop van deelnemingen en aandelen Berekend EMU-saldo
Het EMU-saldo gaat niet uit van baten en lasten, maar gaat uit van ontvangsten en uitgaven van de gemeente, berekend op transactiebasis en overeenkomstig de voorschriften van het Europese systeem van nationale en regionale rekeningen in de Europese Unie. Zoals eerder gezegd werkt de EMU-systematiek op een andere manier dan het (gemodificeerde) baten- en lastenstelsel dat de gemeenten hanteren. Investeringen tellen bijvoorbeeld niet mee in het stelsel van baten en lasten, daarbij wordt uitgegaan van de kapitaallasten van de investeringen. Investeringen in een jaar tellen echter wel volledig mee in het EMU-saldo. Bij een sluitende begroting kan een gemeente daardoor toch een negatief EMU-saldo hebben.
- 48 -
VERBONDEN PARTIJEN Inleiding De gemeente heeft een breed pakket aan beleidsdoelstellingen. Niet al deze doelstellingen kunnen en worden door de gemeente zelf uitgevoerd. Daarom participeert de gemeente in samenwerkingsverbanden (met bijv. andere gemeenten), of subsidieert de gemeente andere partijen om deze doelstellingen te realiseren. Wanneer de gemeente samenwerkt met andere partijen en hierbij sprake is van een beleidsmatig en financieel belang, wordt gesproken over een verbonden partij. In deze paragraaf wordt een overzicht gegeven van de verbonden partijen van de gemeente Schiermonnikoog. In de volgende paragraaf zal een risicoanalyse worden gegeven van de gemeentelijke belangen met de betrokken partij. Deze wordt gevolgd door een detailoverzicht van de verbonden partijen.
Risicoanalyse De verbonden partijen waarmee de gemeente Schiermonnikoog een relatie onderhoudt, verschillen in mate van belang. Bij dit belang is onderscheid te maken in beleidsmatig en financieel belang. Door het in kaart brengen en categoriseren van de verbonden partijen is het beter mogelijk om prioriteiten te stellen op het gebied van monitoren van de verbonden partijen. Hierbij is gekozen voor de volgende vier categorieën: -
Hoog beleidsmatig belang, hoog financieel belang bijdrage/inkomst > € 10.000)
-
Hoog beleidsmatig belang, laag financieel belang (bijdrage/inkomst < € 10.000)
-
Laag beleidsmatig belang, hoog financieel belang (bijdrage/inkomst > € 10.000)
-
Laag beleidsmatig belang, laag financieel belang (bijdrage/inkomst < € 10.000).
In onderstaande matrix zijn de verschillende partijen weergegeven naar beleidsmatig en financieel belang. Financieel belang
Hoog (bijdrage/inkomst > € 10.000)
Laag (bijdrage/inkomst < € 10.000)
Veiligheidsregio Fryslân
Kabeltelevisie NOF
De Waddeneilanden
Sociaal Domein Fryslân
Eneco Holding
GR Hûs en hiem, advisering omgevingskwaliteit
Beleidsmatig belang
Hoog
Laag
NV Stedin Groep
Gemeensch. Kredietbank Friesland
FUMO Afvalsturing Friesland Bank Nederlandse Gemeenten
- 49 -
Ver. Nederlandse Gemeenten Ver. van Friese Gemeenten
Detailoverzicht Onderstaand is de detailinformatie van de verbonden partijen weergegeven. Per verbonden partij is detailinformatie gegeven en zijn de belangen en relaties met de gemeente weergegeven. Voor wat betreft het financieel belang is aangegeven wat de jaarlijkse bijdrage van de gemeente is, of hoe groot het aandelenkapitaal van de gemeente bij de betreffende partij is. Daarnaast is ook aangegeven of de gemeente rechtmatigheidsrisico loopt over de eventuele niet-rechtmatige handelingen van de verbonden partij. Hierbij wordt verwezen naar de notitie “Verbonden partijen en aanbesteding” van de commissie BBV. Om de verschillen in belang tussen de verbonden partijen inzichtelijk te krijgen, is het ook belangrijk om inzicht te hebben in de mate van informatievoorziening tussen de verbonden partij en de Gemeente Dongeradeel. Per verbonden partij is aangegeven hoe vaak de gemeente geïnformeerd wordt door de betreffende partij. Ten slotte is ook aangegeven of een financieel risico bestaat met betrekking tot de financiële bijdrage of het aandelenkapitaal en welke beheersmaatregelen hiertoe zijn genomen. Vanwege het lage beleidsmatige en financiële belang van de laatste categorie is gekozen om bij deze partijen te volstaan met een beknopte toelichting waarin de doelstelling van de verbonden partij is weergegeven.
- 50 -
Hoog beleidsmatig belang – Hoog financieel belang Veiligheidsregio Fryslân
Vestigingsplaats: Leeuwarden
Rechtsvorm
Gemeenschappelijke regeling met openbaar lichaam
Belang
Openbaar belang: De Publieke Gezondheids- en Veiligheidsregio Fryslân is een gemeenschappelijke regeling per 1-1-2014 van alle Friese gemeenten en verzorgt de wettelijke taken op het gebied van veiligheid en gezondheid voor de inwoners van de provincie Fryslân. Activiteiten betreffen o.a. collectieve preventie ziekten, brandweer zorg, geneeskundige hulpverlening en het beheer van een gemeenschappelijke meldkamer. Wijze van belang: •
Bestuurlijk belang:
Het algemeen bestuur van de regio bestaat overeenkomstig art. 11, lid 1 van de wet, uit de burgemeesters van de deelnemende gemeenten; Het dagelijks bestuur bestaat uit: a. de voorzitter van het algemeen bestuur; b. de voorzitter van de agendacommissie Gezondheid en een lid aan te wijzen uit en door de agendacommissie Gezondheid; c. de voorzitter van de agendacommissie Veiligheid en een lid aan te wijzen uit en door de agendacommissie Veiligheid. De agendacommissie is een bestuurscommissie volgens art 25 Wgr. •
Financieel belang:
Voor de verdeling van de kosten wordt als verdeelsleutel gehanteerd het aantal inwoners van de gemeenten volgens de door het Centraal Bureau voor de Statistiek openbaar gemaakte bevolkingscijfers per 1 januari van het jaar, voorafgaande aan dat, waarvoor de bijdrage verschuldigd is. De deelnemende gemeenten dragen er zorg voor dat de regio te allen tijde over voldoende middelen beschikt om aan zijn verplichtingen te kunnen voldoen. Jaarlijkse bijdrage in het nadelige saldo. Het saldo van de programma’s Gezondheid en Veiligheid wordt omgeslagen over de deelnemende gemeenten op basis van het aantal inwoners en het saldo van het programma Brandweer wordt omgeslagen over de deelnemende gemeenten op basis van de OOV-verdeling in het Gemeentefonds. In 2021 zijn onze bijdragen als volgt: -bijdrage brandweer
€ 268.527;
-bijdrage gezondheid € 46.473; -bijdrage crisisbeheer € 10.850; -toezicht handhaving € totaal:
8.214;
€ 334.064
- 51 -
Risico’s
-
Programma
1.1 Volksgezondheid, zorg en welzijn en 2.6 Openbare orde en veiligheid
Resultaat 2021
€ 2.985.000
Financiële omvang
Jaarrekening 2021 Jaarrekening 2020 Eigen vermogen € 9.753.000 € 6.076.000 Vreemd vermogen € 87.724.000 € 72.001.000 De Gemeenschappelijke regeling voldoet aan de nieuwe Wet veiligheidsregio en
EV en VV Toelichting
biedt voordelen aan de kwaliteit en snelheid van de brandbestrijding en hulpverlening. De doelstellingen op het gebied van veiligheid en bescherming kunnen daardoor op een effectievere en efficiëntere wijze gerealiseerd worden. De participatie is, gelet op deze voordelen, van duurzame aard.
De Waddeneilanden Rechtsvorm
Gemeenschappelijke regeling met openbaar lichaam
Belang
Openbaar belang: Het versterken van de bestuurskracht van de afzonderlijke gemeenten door onomkeerbare, niet vrijblijvende en doelgerichte samenwerking met behoud van bestuurlijke zelfstandigheid. Wijze van belang: •
Bestuurlijk belang:
Het algemeen bestuur bestaat uit de colleges van B&W van de vijf Waddeneilanden en het dagelijks bestuur wordt gevormd door de vijf burgemeesters. •
Financieel belang:
Jaarlijkse bijdrage op grond van de begroting van De Waddeneilanden. Conform vaste verdeelsleutels wordt de bijdrage van alle vier de deelnemende gemeenten bepaald. Onze bijdrage 2021 aan de GR bedraagt € 335.517 excl. compensabele btw). Risico’s
-
Programma
4.2 Bestuur
Resultaat 2021
€ 60.092 positief. (Het rekeningresultaat is gestort in de algemene reserve).
Financiële omvang
Jaarrekening
EV en VV
Toelichting
2021
2020
Eigen vermogen
€ 268.180
€ 226.950
Vreemd vermogen
€ 413.801
€ 281.479
De Waddeneilanden bestaat uit Vlieland, Ameland, Schiermonnikoog en Terschelling en Texel.
- 52 -
Hoog beleidsmatig belang – Laag financieel belang Kabeltelevisie NOF Rechtsvorm
Naamloze Vennootschap
Belang
Openbaar belang: De beschikbaarheid van een betrouwbaar kabelnetwerk met een hoge aansluitdichtheid en moderne mogelijkheden. Wijze van belang: •
Bestuurlijk belang:
De RvC bestaat sinds medio 2015 uit drie externe leden, waarvan één is voorgedragen door de aandeelhoudende gemeenten. Het college is vertegenwoordigd in de AVA. •
Financieel belang;
Gemeente bezit 4,25% van de aandelen van Kabel Noord. Over het jaar 2021 is geen dividend uitgekeerd. Risico’s
Het risico voor de gemeente beperkt zich tot (de waarde van) het aandelenbezit. Er is geen dividendopbrengst opgenomen in de begroting. De investering in de verglazing van het netwerk brengt met zich mee dat naar verwachting de komende jaren geen dividend wordt uitgekeerd. Begroting en jaarrekening worden vastgesteld in de AVA.
Programma
5.2 Financiering
Resultaat 2021
€ 1.197.000 positief
Financiële omvang
Jaarrekening
EV en VV
Toelichting
2021
2020
Eigen vermogen
€ 13.244.000
€ 12.046.000
Vreemd vermogen
€ 113.362.000
€ 80.330.000
De Kabeltelevisie NOF heeft tot taak de aanleg, het beheer, het onderhoud, de instandhouding en de exploitatie van centrale antenne-inrichtingen met bijbehorende kabelnetten in de deelnemende gemeenten, alsmede het verrichten van werkzaamheden t.b.v. uitzendingen.
- 53 -
Sociaal Domein Fryslân Rechtsvorm
Gemeenschappelijke Regeling met centrumgemeente
Belang
Openbaar belang: Alle Friese gemeenten zijn een centrumregeling samenwerking Sociaal Domein Fryslân 2018 aangegaan met als centrumgemeente de gemeente Leeuwarden (Staatscourant 2017 nr. 61128, d.d. 24 okt 2017). Het doel is de beleidsvoorbereiding ten behoeve van de wettelijke taken op terrein van jeugdzorg, maatschappelijke ondersteuning en participatie en de inkoop ten behoeve van wettelijke taken op het terrein van jeugdzorg en maatschappelijke ontwikkeling doelmatig en kwalitatief hoogwaardig te organiseren met de Friese gemeenten. Wijze van belang: •
Bestuurlijk belang:
De centrumgemeente wordt mandaat, volmacht en machtiging verleend om de taken op het terrein van het sociaal domein, waaronder o.a. WMO, Jeugdwet, Participatiewet, namens de deelnemende gemeenten uit te voeren, conform de bepalingen in de gemeenschappelijke regeling •
Financieel belang:
De kosten voor de dienstverlening bestaan uit kosten voor instandhouding en kosten voor taakuitvoering. De kosten voor instandhouding worden onder gemeenten verdeeld op basis van inwoneraantal van elke gemeente met peildatum 1 januari van jaar t-1. De kosten voor uitvoering van taken worden verdeeld onder gemeenten op basis van het percentuele aandeel dat een gemeente toekomt in het totaal van aantallen cliënten op basis van de Jeugdwet, zoals meest recentelijk vastgesteld door het Centraal Bureau voor Statistiek, op peildatum 1 januari van jaar t-1. Dit geldt voor zowel de uitvoering van taken in het kader van de verplichte wettelijke samenwerking als voor de vrijwillige samenwerking voor de Jeugdwet. De totale kosten worden na gecalculeerd en volledig doorberekend aan de deelnemende gemeenten. Met ingang van de jaarrekening 2021 heeft de gemeente Leeuwarden een paragraaf Sociaal Domein Fryslân in haar jaarstukken. In deze paragraaf legt de gemeente Leeuwarden verantwoording af over de geldstromen in het Sociaal Domein. Het aandeel van de gemeente in de kosten van dienstverlening voor derden (bedrijfsvoering) door Leeuwarden is voor 2021 € 4.000 Risico’s
-
Programma
1 Sociaal
Resultaat 2021
€ 192.000 positief
Financiële omvang
Niet van toepassing, want ieder jaar wordt het rekeningsaldo verrekend met de
EV en VV
gemeenten.
Toelichting
-
- 54 -
Laag beleidsmatig belang – Hoog financieel belang NV Stedin Groep Rechtsvorm
Naamloze Vennootschap
Belang
Openbaar belang: Stedin is een netbeheerder die elektriciteits- en gasnetten aanlegt, beheert en toekomstbestendig maakt. Stedin faciliteert de energiemarkt. Wijze van belang: •
Bestuurlijk belang:
De gemeente bezit gewone aandelen, op grond waarvan ze stemrecht heeft. •
Financieel belang: 1.633 aandelen
De waarde van het aandeel is € 100 conform de jaarrekening 2018 van de Stedin groep. Het totaal aantal geplaatste en volgestorte aandelen is 4.970.978. Bij besluit van 15 juni 2021 heeft de raad besloten preferente aandelen te kopen tot een maximum van € 131.400. Dit in verband met de energietransitie. Deze aankoop heeft plaatsgevonden op 12 juli 2021. Er zijn 237 preferente aandelen gekocht voor een waarde van € 114.000. Risico’s
-
Programma
5.2 Financiering
Resultaat 2022
€ 82.000.000. positief
Financiële omvang
Jaarrekening
EV en VV
Toelichting
2022
2021
Eigen Vermogen
€ 3.342.000.000
€ 3.270.000.000
Vreemd Vermogen
€ 5.178.000.000
€ 4.912.000.000
-
Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing Rechtsvorm
Gemeenschappelijke regeling met openbaar lichaam
Belang
Openbaar belang: Voert taken uit op gebied van vergunningverlening en toezicht milieuregelgeving en adviseert deelnemende overheden in Fryslân op milieu specifieke gebieden. De gemeente is wettelijk verplicht om bepaalde basistaken uit te laten voeren (waaronder toezicht op bepaalde bedrijfstakken). Daarnaast neemt de gemeente plustaken af. Het gaat daarbij om specialistische advisering op gebied van bijvoorbeeld geluid en externe veiligheid. Voor het verrichten van diensten worden kostendekkende tarieven berekend. Doel is kwaliteitsverbetering en verhoging van de efficiency van de uitvoering van wettelijke milieutaken van gemeenten en provincies. Wijze van belang: •
Bestuurlijk belang:
- 55 -
-De deelnemers (gedeputeerde staten, de colleges van burgemeester en wethouders, het dagelijks bestuur van Wetterskip Fryslân) wijzen elk uit hun midden één lid aan van het algemeen bestuur. -Het dagelijks bestuur bestaat uit vijf leden, de voorzitter inbegrepen, door en uit het algemeen bestuur aan te wijzen, conform artikel 14 van de g.r. •
Financieel belang:
-De kosten van het basispakket wordt toegerekend op basis van het aantal inrichtingen maal een bedrag per type inrichting; -De kosten van de overige taken worden toegerekend op basis van de totale inzet van personeel in uren maal een uurtarief. Met ingang van de begroting 2019 is met realistische normen voor het uitvoeren van het werk rekening gehouden. Dit heeft tot een verruiming van budgetten geleid voor de bedrijfsvoering en voor toetsing en vergunningverlening en het weerstandsvermogen wordt opgebouwd. De effecten voor de gemeente zijn gering. Onze bijdrage in 2021 was € 45.000. Risico’s
-
Programma
2.3 Duurzaamheid, natuur en milieu
Resultaat 2021
€ 121.000 positief
Financiële omvang
Jaarrekening
EV en VV
Toelichting
2021
2020
Eigen vermogen
€ 1.422.000
€ 1.626.000
Vreemd vermogen
€ 5.280.000
€ 5.572.000
-
- 56 -
Afvalsturing Friesland Rechtsvorm
Naamloze Vennootschap
Belang
Openbaar belang: Uitvoeren van de wettelijke taak huishoudelijk en bedrijfsafval te verwerken op basis van contractafspraken met de gemeente. Doelstelling is dit op een doelmatige, milieu hygiënisch verantwoorde manier te doen en preventie en hergebruik van afval actief te bevorderen. Wijze van belang: •
Bestuurlijk belang: Stemrecht op basis van aandelen.
•
Financieel belang: De gemeente is op twee manieren betrokken bij Omrin, als aandeelhouder en als klant/leverancier van afval. Het aandeel staat op de balans per 31-12-2021 met de historische aanschafwaarde van € 20.420.
Risico’s
-
Programma
2.4 Fysieke leefomgeving
Resultaat 2021
€ 4.936.000 positief. Van het resultaat is € 95.000 als primair dividend uitgekeerd over de aandelen A en € 41.000 als primair dividend over de aandelen B. Een bedrag van € 1.673.000 als aanvullend dividend aandelen A en € 727.000 als aanvullend dividend B uit te keren. Het overige bedrag is aan de reserves A en B toegevoegd. Het dividend is in de cijfers nog onderdeel van het eigen vermogen. Zie pagina 61 van de jaarrekening 2021.
Financiële omvang
Jaarrekening
EV en VV
Eigen Vermogen Vreemd Vermogen
Toelichting
2021
2020
€ 64.757
€ 61.055.000
€ 128.437.000
€ 132.770.000
-
Bank Nederlandse Gemeenten Rechtsvorm
Naamloze Vennootschap
Belang
Openbaar belang: Efficiënt betalingsverkeer van gemeenten. Wijze van belang: •
Bestuurlijk belang: stemrecht op basis van aandelen.
•
> Financieel belang: 7.020 aandelen met een waarde van € 15.930
Risico’s
-
Programma
5.2 Financiering
Resultaat 2021
€ 236.000.000
Financiële omvang
Jaarrekening
EV en VV
Toelichting
2021
2020
Eigen Vermogen
€ 5.062.000.000
€ 5.097.000.000
Vreemd Vermogen
€ 143.995.000.000
€ 155.262.000.000
-
- 57 -
Laag beleidsmatig belang – Laag financieel belang Welstandzorg Hûs en Hiem Het behartigen van gemeenschappelijke belangen op het gebied van bouwkunstige en landschappelijke schoonheid in de provincie Fryslân wordt uitgevoerd door deze gemeenschappelijke regeling. St. GR Kredietbank Friesland De gemeenschappelijke regeling ondersteunt mensen met geldzorgen. Ver. Nederlandse Gemeenten Deze vereniging treedt op als belangenorganisatie voor alle gemeenten in Nederland. Ver. van Friese Gemeenten Deze vereniging treedt op als belangenorganisatie voor alle Friese gemeenten.
- 58 -
CONTINUÏTEIT De jaarrekening is opgesteld op basis van de continuïteitsveronderstelling. De continuïteit van gemeenten is op grond van artikel 12 van de financiële verhoudingswet wettelijk verankerd. Om die reden is de continuïteit van gemeente Schiermonnikoog in voldoende mate gewaarborgd. Tevens zijn in de begroting 2023 of andere besluiten geen stellige voornemens om majeure aanpassingen te doen in beleid, taken, activiteiten of locaties die mogelijk materiële effecten hebben op vermogen of resultaat.