Bijl. 1 - Jaarrekening 2025 V4
Tekst van het document
Toelichting op de verschillen Product + toelichting
Bedrag in € + = meevaller - = tegenvaller
Incidenteel (I) Structureel (S)
Baten: geen bijzonderheden 6610 104 lasten: De overschrijding wordt veroorzaakt doordat meer gebruik gemaakt wordt van voorzieningen binnen de participatiewet.
-25.732
I
29
Participatie Doelen en activiteiten SDG Doelen
Wat willen we bereiken?
8.5 Tegen 2030 komen tot een volledige en productieve Maatschappelijke tewerkstelling en deelname, waardig werk voor alle zelfredzaamheid en vrouwen en mannen, participatie van de ook voor jonge inwoners van mensen en personen Schiermonnikoog met een handicap, bevorderen. alsook een gelijk loon voor werk van gelijke waarde.
10.2 Tegen 2030 de sociale, economische en politieke inclusie van iedereen mogelijk maken en bevorderen, ongeacht leeftijd, Inclusie en gelijke geslacht, kansen bevorderen. handicap, ras, etniciteit, herkomst, godsdienst of economische of andere status.
Wat gaan we daarvoor Kleur doen?
Toelichting Jaarrekening
Waar mogelijk faciliteren we ondersteuning en passend werk.
De uitvoering van de wettelijke ondersteuningsregelingen is middels een dienstverleningsovereenkomst aan Noardeast-Fryslân uitbesteed. De uitvoeringsdienst treedt in contact met team maatschappij, welzijn en zorg om passende oplossingen op het eiland te faciliteren. Dokwurk is het sociaal werkbedrijf waar ook cliënten van Schiermonnikoog terecht kunnen.
We kijken kritisch naar de (fysieke) toegankelijkheid en vindbaarheid van het zorg- en ondersteuningsaanbod, en waar nodig voeren we verbeteringen door. In samenwerking met Tûmba en discriminatie NL Fryslân gaan we ongelijkheid en discriminatie tegen.
Formeel voldoen we aan alle wettelijke taakstellingen, maar voor inwoners en medewerkers is niet altijd duidelijk waar zij met welke vragen terecht kunnen. De zichtbaarheid, mate van aansluiting op de behoefte en toegankelijkheid van ondersteuningsvoorzieningen is een punt van aandacht.
Wat heeft het gekost? Exploitatie
primaire begroting 2025
Begroting na wijziging
Realisatie 2025
Verschil
Lasten PRG1
1 Sociaal
PRD134 Participatie 6623304 6623304 Participatiebudget rentegratie
-17.365
-20.365
-43.262
-22.897
6662157 6662157 Opvang vluchtelingen
0
-5.000
0
5.000
-17.365
-25.365
-43.262
-17.897
Totaal Participatie
30
Toelichting op de verschillen Bedrag in € + = meevaller - = tegenvaller
Product + toelichting
6623 304 lasten: De overschrijding wordt veroorzaakt doordat meer gebruik gemaakt wordt van voorzieningen binnen de participatiewet.
Incidenteel (I) Structureel (S)
-22.897
I
1.4 Sport en Cultuur Sport Doelen en activiteiten
SDG Doelen
Doel 9 Bouw veerkrachtige infrastructuur, bevorder inclusieve en duurzame industrialisering en stimuleer innovatie.
Wat willen we bereiken?
In stand houden van sportvoorzieningen en bekijken van mogelijkheden om het bestaande aanbod uit te breiden.
Wat gaan we daarvoor doen?
Kleur
Toelichting Jaarrekening
We verhuren de sporthal.
Er is een nieuw verhuurreglement vastgesteld. De sporthal is gerenoveerd en er zijn nieuwe materialen voor verschillende sporten aangeschaft. De sporthal wordt vrijwel dagelijks intensief gebruikt door het onderwijs, sportverenigingen en andere maatschappelijke partijen.
We voeren periodiek overleg met Optisport als exploitant van het zwembad en we dragen bij in de exploitatie van het zwembad.
In aanloop naar een nieuwe aanbesteding per 2027 is het contract met Optisport als exploitant met één seizoen verlengd.
We leggen een skatebaan aan.
De skatebaan is aangelegd tussen het tennisveld en het voetbalveld.
Subsidiëren van de ruitervereniging in de manege
We subsidiëren de ruitervereniging. De ruitervereniging neemt sinds dit jaar ook zitting in de sportraad.
31
aan de Reddingsweg.
9.1 Ontwikkelen van kwalitatieve, betrouwbare, duurzame en veerkrachtige infrastructuur, met inbegrip van regionale en grensoverschrijdende infrastructuur, ter ondersteuning van de economische ontwikkeling en het menselijk welzijn, met klemtoon op een betaalbare en billijke toegang voor iedereen.
De pijlers van het Lokaal Sportakkoord uitvoeren en de zichtbaarheid van het Lokaal Sportakkoord en de sportraad vergroten.
De sportraad en het Lokaal Sportakkoord wordt vindbaar via de gemeentewebsite en andere kanalen.
De sportraad en het sportakkoord hebben een eigen pagina gekregen op de website van de gemeente.
Binnen de sportraad organiseren we activiteiten naar behoefte.
Dit is één van de peilers waaraan ook in 2025 invulling is gegeven.
We stellen een jaarlijkse bijdrage aan de sportraad beschikbaar om de pijlers uit het Lokaal Sportakkoord uit te voeren.
Deze bijdrage is structureel in de gemeentebegroting opgenomen.
32
Wat heeft het gekost? Exploitatie
primaire begroting 2025
Begroting na wijziging
Realisatie 2025
Verschil
Baten PRG1
1 Sociaal
PRD141 1.4 /1 Sport 6530006 6530006 Buurtsportcoach sportverenigingen
0
0
0
0
6530106 6530106 Zwembad
131.790
131.790
177.988
46.198
6530156 6530156 Gymnastieklokaal
2.830
2.830
775
-2.055
6530206 6530206 Ruitersport
1.403
1.403
0
-1.403
6530256 6530256 Sport algemeen
50.000
0
31.108
31.108
6531106 6531106 Groene sportvelden
7.100
7.100
8.393
1.293
193.123
143.123
218.264
75.141
6530006 6530006 Buurtsportcoach sportverenigingen
-10.344
-10.344
-12.521
-2.177
6530106 6530106 Zwembad
-352.458
-352.458
-465.437
-112.979
6530156 6530156 Gymnastieklokaal
-67.299
-67.299
-13.262
54.037
Totaal 1.4 /1 Sport Lasten PRG1
1 Sociaal
PRD141 1.4 /1 Sport
6530206 6530206 Ruitersport
-7.019
-7.019
-5.397
1.622
6530256 6530256 Sport algemeen
-19.749
-59.749
-58.511
1.238
6531106 6531106 Groene sportvelden
-19.602
-19.602
-20.006
-404
Totaal 1.4 /1 Sport
-476.471
-516.471
-575.133
-58.662
Resultaat
-283.348
-373.348
-356.869
16.479
Toelichting op de verschillen Product + toelichting
Bedrag in € + = meevaller - = tegenvaller
Incidenteel (I) Structureel (S)
6530 106 baten: voorschot energie was niet begroot, de correctie op de huurfacturen 2023 en 2024 worden in 2025 verantwoord.
46.198
I
6530 256 baten: overschrijding is ontstaan door ontvangen SPUK-Gala-gelden.
31.108
I
-112.979
I
54.037
I
6530 106 lasten: correctie exploitatiebijdrage 2023 en 2024 worden in 2025 verantwoord, daarnaast was de verhoging van 2025 niet begroot. 6530 156 lasten: met de ingebruikname van het LOC zijn in 2025 een aantal boekwaarden volledig afgeboekt, in de begroting is echter uitgegaan van de oude boekwaarden.
33
Cultuur Doelen en activiteiten
SDG Doelen
Wat willen we bereiken?
11.4 De inspanningen verhogen om het culturele en natuurlijke erfgoed van de wereld te beschermen en veilig te stellen In stand houden en waar nodig vernieuwen van 17.17 Doeltreffende voorzieningen op het openbare, publiekgebied van cultuur. private en Daarnaast bijdragen aan maatschappelijke organisaties die kunst- en partnerschappen cultuurbeleving op het aanmoedigen en eiland aan zowel gasten bevorderen, als eigen inwoners voortbouwend op de aanbieden. ervaring en het netwerk van partnerschappen.
Wat gaan we daarvoor doen?
Kleur
Toelichting Jaarrekening
We stimuleren kunst en cultuur door de subsidiering van o.a. de bibliotheek, muziekschool Opus 3, de cultuurhistorische vereniging ’t Heer en Feer en van culturele evenementen zoals het Kamermuziekfestival en het muziekconcours. Ook nieuwe initiatieven ondersteunen we.
In 2025 is aan diverse verenigingen en stichtingen een subsidiebijdrage verstrekt. Een aantal organisaties, zoals de bibliotheek, de cultuurhistorische vereniging en de muziekschool ontvangen een structurele bijdrage. Andere organisaties, zoals het literair festival en de voorstelling Moedige vrouwen hebben een incidentele subsidie gekregen.
We stellen structureel geld beschikbaar ter ondersteuning van het cultureel aanbod op het eiland.
Er is structureel budget gereserveerd voor de ondersteuning van lokale culturele initiatieven.
Met verschillende partners onderhouden we betekenisvolle banden, waaronder overheden, het onderwijs, de bibliotheek, gezondheids- en welzijnsorganisaties, belangenverenigingen en onderzoeksinstituten.
Met de verschillende partners worden minimaal een keer per jaar en waar nodig vaker gesprekken gevoerd om het aanbod, nieuwe initiatieven en de wederzijdse behoeften goed op elkaar af te stemmen.
34
Wat heeft het gekost? Exploitatie
primaire begroting 2025
Begroting na wijziging
Realisatie 2025
Verschil
Baten PRG1
1 Sociaal
PRD142 1.4 /2 Cultuur 6510106 6510106 Openbare bibliotheek
0
0
10.889
10.889
6821159 6821159 Torens en uurwerken
0
0
0
0
Totaal 1.4 /2 Cultuur
0
0
10.889
10.889
6002206 6002206 Overige aangelegenheden oudheidkunde
-27.558
-27.558
0
27.558
6510106 6510106 Openbare bibliotheek
-99.320
-99.320
-201.414
-102.094
6511106 6511106 Muziekschool
-37.941
-37.941
-39.488
-1.547
6540106 6540106 Kunst en cultuur
-40.950
-76.695
-51.614
25.081
6821159 6821159 Torens en uurwerken
-4.629
-4.629
-5.111
-482
Totaal 1.4 /2 Cultuur
-210.398
-246.143
-297.627
-51.484
Resultaat
-210.398
-246.143
-286.738
-40.595
Lasten PRG1
1 Sociaal
PRD142 1.4 /2 Cultuur
Toelichting op de verschillen Product + toelichting
Bedrag in € + = meevaller - = tegenvaller
Incidenteel (I) Structureel (S)
Baten: geen bijzonderheden 6002 206 lasten: de kosten zijn op FCL 6000 300 verantwoord 6510 106 lasten: de dekking voor de extra verstrekte € 100.000 komt uit het gemeentefonds en is destijds niet geoormerkt. 6540 106 lasten: de kosten voor het actualiseren van het subsidiebeleid zijn gedekt via het budget Buitenkans. Daarnaast zijn er minder subsidies verstrekt waarschijnlijk omdat er bijdragen konden worden verkregen via Buitenkans (Nieuwe Route).
27.558
I
-102.094
I
25.081
I
35
1.5 Mutaties reserves programma 1 Wat heeft het gekost? Exploitatie
primaire begroting 2025
Begroting na wijziging
Realisatie 2025
Verschil
Onttrekkingen PRG1
1 Sociaal
PRD151 1.5 /1 Mutaties reserves programma 1 6980112 6980112 Mutaties reserves programma 1
321.591
331.686
146.125
-185.561
6980112 6980112 Mutaties reserves programma 1
-22.630
-22.630
-27.304
-4.674
Mutaties reserves
298.961
309.056
118.821
-190.235
Gerealiseerd resultaat
298.961
309.056
118.821
-190.235
Stortingen PRG1
1 Sociaal
PRD151 1.5 /1 Mutaties reserves programma 1
Toelichting op de mutaties reserves Reserve
6980 112 baten: dit wordt veroorzaakt door uit 2024 doorgeschoven budgetten die ook in 2025 niet zijn gebruikt. 6980 112 lasten: het cumulatief exploitatiesaldo van Yn de Mande 24 en 25 is hoger dan verwacht.
Bedrag in € + = meevaller - = tegenvaller
Incidenteel (I) Structureel (S)
-185.561
I
-4.674
I
36
Recapitulatie programma 1 Sociaal Recapitulatie Exploitatie
primaire begroting 2025
Begroting na wijziging
Realisatie 2025
Verschil
Baten PRG1
1 Sociaal
PRD111 1.1 /1 Volksgezondheid
0
0
62.777
62.777
PRD112 1.1 /2 Zorg en Welzijn
36.586
36.586
95.448
58.862
PRD113 WMO
12.025
12.025
7.624
-4.401
0
0
0
0
PRD115 Toegang en 1e lijn PRD117 Welzijn
0
0
9.616
9.616
PRD121 1.2 /1 Onderwijs
766.464
766.464
981.126
214.662
PRD132 Inkomensondersteuning
124.440
124.440
127.657
3.217
PRD141 1.4 /1 Sport
193.123
143.123
218.264
75.141
0
0
10.889
10.889
1.132.638
1.082.638
1.513.401
430.763
-67.409
PRD142 1.4 /2 Cultuur Totaal 1 Sociaal Lasten PRG1
1 Sociaal
PRD111 1.1 /1 Volksgezondheid
-76.149
-82.149
-149.558
PRD112 1.1 /2 Zorg en Welzijn
-133.680
-133.680
-136.925
-3.245
PRD113 WMO
-284.728
-284.728
-145.551
139.177
PRD115 Toegang en 1e lijn
-110.451
-40.451
-35.670
4.781
PRD117 Welzijn
-315.970
-375.970
-327.659
48.311
PRD121 1.2 /1 Onderwijs
-1.188.579
-1.205.579
-1.386.522
-180.943
PRD122 1.2 /2 Jeugd
-334.961
-334.961
-254.824
80.137
PRD132 Inkomensondersteuning
-164.515
-164.515
-188.736
-24.221
PRD134 Participatie
-17.365
-25.365
-43.262
-17.897
PRD141 1.4 /1 Sport
-476.471
-516.471
-575.133
-58.662
PRD142 1.4 /2 Cultuur
-210.398
-246.143
-297.627
-51.484
Totaal 1 Sociaal
-3.313.267
-3.410.012
-3.541.466
-131.454
Gerealiseerd saldo van baten en lasten
-2.180.629
-2.327.374
-2.028.066
299.308
Onttrekkingen
321.591
331.686
146.125
-185.561
Stortingen
-22.630
-22.630
-27.304
-4.674
Mutaties reserves
298.961
309.056
118.821
-190.235
-1.881.668
-2.018.318
-1.909.245
109.073
Gerealiseerd resultaat
37
Uniforme beleidsindicatoren programma 1 Overzicht uniforme beleidsindicatoren Uniforme beleidsindicatoren
Eenheid
Cliënten met een maatwerkarrangement WMO
Bronjaar
Schiermonnikoog
Nederland
Aantal per 10.000 inwoners
2025
550
660
Absoluut verzuim
Aantal per 1.000 leerlingen
2024
0
6,7
Relatief verzuim
Aantal per 1.000 leerlingen
2021
0,00
20
Vroegtijdig schoolverlaters % deelnemers aan het VO zonder startkwalificatie en MBO onderwijs (vsv-ers)
2020
3,5
1,7
Jongeren met een delict voor de rechter
2015
1
1
2015
0
7
% 12 t/m 21 jarigen
Kinderen in uitkeringsgezin % kinderen tot 18 jaar Jongeren met jeugdhulp
% van alle jongeren tot 18 jaar
2024
13
14
Jongeren met jeugdbescherming
% van alle jongeren tot 18 jaar
2024
0
1
Jongeren met jeugdreclassering
% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar
2024
0
0,4
Functiemenging
%
2024
51,5
54,5
Vestiging (van bedrijven)
Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar
2024
255,1
191,4
Banen
Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15 – 64 jaar
2024
1.050,4
850,2
Netto arbeidsparticipatie
% van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking
2024
71,8
73,2
Werkloze jongeren
% 16 t/m 22 jarigen
2015
0
2
Personen met een bijstandsuitkering
Aantal per 10.000 inwoners
2025
103,1
281,2
Lopende re-integratievoorzieningen
Aantal per 10.000 inwoners van 15 – 64 jaar
2024
170,1
203,1
Niet-Sporters
%
2022
50,9
46,4
38
Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren Uniforme beleidsindicatoren
Toelichting
Cliënten met een maatwerkarrangement WMO
Aantal per 10.000 inwoners in de betreffende bevolkingsgroep. Een maatwerkarrangement is een vorm van specialistische ondersteuning binnen het kader van de Wmo. Voor de Wmo-gegevens geldt dat het referentiegemiddelde gebaseerd is op 327 deelnemende gemeenten.
Absoluut verzuim
Er wordt gesproken van absoluut verzuim als een leerplichtige en/of kwalificatie plichtige jongere niet op een school of instelling staat ingeschreven. De periodeaanduiding '2018' staat voor schooljaar '2017/2018'.
Relatief verzuim
Er is sprake van relatief verzuim als een jongere wel op een school staat ingeschreven, maar gedurende een bepaalde tijd de lessen/praktijk verzuimt. Ook veelvuldig te laat komen kan hiertoe worden gerekend. De periodeaanduiding '2018' staat voor schooljaar '2017/2018'.
Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie(vsv-ers)
Het percentage van het totaal aantal leerlingen van het VO en MBO (12 - 23 jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat. De periodeaanduiding "2018" staat voor schooljaar "2017/2018".
Jongeren met een delict voor de rechter
Het percentage jongeren (12 t/m 21 jaar) dat met een delict voor de rechter is verschenen. Tot en met 2015 zijn de cijfers van deze indicator afkomstig van het Verwey-Jonker Instituut - Kinderen in Tel. De cijfers vanaf 2016 zijn afkomstig van het CBS.
Kinderen in uitkeringsgezin
Percentage kinderen tot 18 jaar die in een gezin leven dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen. Bij-standshuishouden is een huishouden waarvan minimaal één lid een bijstandsuitkering ontvangt. Onder bijstand wordt hier uitkeringen aan huishoudens op grond van de Wet werk en bijstand (WWB, tot 2015) en de Participatiewet (vanaf 2015) en het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 2004 (Bbz) verstaan. Tot en met 2015 zijn de cijfers van deze indicator afkomstig van het Verwey-Jonker Instituut - Kinderen in Tel. De cijfers vanaf 2016 zijn afkomstig van het CBS.
Jongeren met jeugdhulp
Het percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp ten opzicht van alle jongeren tot 18 jaar. Jeugdhulp is de hulp en zorg zoals deze bedoeld en beschreven is in de Jeugdwet (2014). Het betreft hulp en zorg aan jongeren en hun ouders bij psychische, psychosociale en/of gedragsproblemen, een verstandelijke beperking van de jongere, of opvoedingsproblemen van de ouders.
Jongeren met jeugdbescherming
Jongeren met jeugdbescherming betreft jongeren tot 18 jaar die op enig moment in de verslagperiode een maatregel door de rechter dwingend opgelegd hebben gekregen. Jeugdbescherming is een maatregel die de rechter dwingend oplegt. Dat gebeurt als een gezonde en veilige ontwikkeling van een kind of jeugdige wordt bedreigd en vrijwillige hulp niet of niet voldoende helpt. Een kind of jongere wordt dan onder toezicht gesteld of onder voogdij geplaatst. Geen data
Jongeren met jeugdreclassering
Het percentage jongeren (12-23 jaar) met een jeugd-reclasseringsmaatregel ten opzichte van alle jongeren (12-23 jaar). Jeugdreclassering is een combinatie van begeleiding en controle voor jongeren vanaf 12 jaar, die voor hun 18e verjaardag met de politie in aanraking zijn geweest en een proces-verbaal hebben gekregen. Indien de persoonlijkheid van de dader of de omstandigheden waaronder het misdrijf is begaan daartoe aanleiding geven, bijvoorbeeld bij jongvolwassenen met een verstandelijke beperking, kan het jeugdstrafrecht eveneens worden toegepast op jongvolwassenen in de leeftijd 18 tot en met 23 jaar. De jongere krijgt op maat gesneden begeleiding van een jeugdreclasseringswerker om te voorkomen dat hij of zij opnieuw de fout ingaat. Jeugdreclassering kan worden opgelegd door de kinderrechter of de officier van Justitie. Jeugdreclassering kan ook op initiatief van de Raad voor de Kinderbescherming in het vrijwillige kader worden opgestart. De begeleiding kan doorlopen tot de jongere 23 jaar wordt. Geen data
Functiemenging
De functiemengings-index (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel banen als woningen.
Vestigingen (van bedrijven)
Het aantal vestigingen van bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-65 jaar.
39
Banen
Onder een baan wordt een vervulde positie verstaan. Dit betreffen zowel fulltimers, parttimers als uitzendkrachten. De indicator betreft het aantal banen per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 tot en met 64 jaar.
Netto arbeidsparticipatie
Het percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de (potentiële) beroepsbevolking.
Werkloze jongeren
Personen van 16 t/m 22 jaar die als werkzoekende staan ingeschreven bij het UWV WERK-bedrijf en tegelijkertijd geen baan hebben als werknemer volgens de Polis-administratie. Tot en met 2015 zijn de cijfers van deze indicator afkomstig van het Verwey-Jonker Instituut - Kinderen in Tel. De cijfers vanaf 2016 zijn afkomstig van het CBS.
Personen met een bijstandsuitkering
Het aantal personen met een uitkering op grond van de Wet werk en bijstand (WWB, t/m 2014) en de Participatiewet (vanaf 2015). De uitkeringen (leefgeld) aan personen in een instelling, de elders verzorgden, zijn niet inbegrepen. Ook de uitkeringen aan dak- en thuislozen zijn niet inbegrepen.
Lopende re-integratievoorzieningen
Het aantal re-integratievoorzieningen per 10.000 inwoners in de leeftijd 15-64 jaar.
Niet-Sporters
Het percentage niet-wekelijkse sporters t.o.v. de bevolking van 19 jaar en ouder. Bevolking van 19 jaar en ouder dat niet minstens één keer per week aan sport doet.
40
Programma 2 - Leefomgeving 2.1 Ruimtelijke ontwikkeling en wonen Bestemmingsplannen Doelen en activiteiten SDG Doelen
Wat willen we Wat gaan we daarvoor Kleur bereiken? doen?
Doel 3 Verzeker een goede gezondheid en promoot welzijn voor alle leeftijden. Doel 4 Verzeker gelijke toegang tot kwaliteitsvol onderwijs en bevorder levenslang leren voor iedereen. Doel 6 Verzeker toegang tot duurzaam beheer van water en sanitair voor iedereen. Doel 7 Verzeker toegang tot betaalbare, betrouwbare, duurzame en moderne energie voor iedereen.
Een evenwichtige Doel 8 Bevorder toedeling van aanhoudende, inclusieve en duurzame functies aan locaties. economische groei, volledige en productieve tewerkstelling en waardig werk voor iedereen. Doel 9 Bouw veerkrachtige infrastructuur, bevorder inclusieve en duurzame industrialisering en stimuleer innovatie. Doel 11 Maak steden en menselijke nederzettingen inclusief, veilig, veerkrachtig en duurzaam. Doel 13 Neem dringend actie om klimaatverandering en
Toelichting Jaarrekening
A. Bestemmingsplan Dorp Er is beroep ingesteld tegen de vaststelling van het bestemmingsplan uit 2022. Het bestemmingsplan Verbrede reikwijde Schiermonnikoog – Dorp is opnieuw vastgesteld door middel van een herstelbesluit. (SDGdoel 16)
De uitspraak van de Raad van State van 19 november 2025 is voor de gemeente zeer positief: het bestemmingsplan is nagenoeg geheel overeind gebleven. Er moeten nog enkele gebreken worden hersteld. In het eerste kwartaal van 2026 behandelt de raad het voorstel voor deze reparaties.
B. Nieuwe Busremise Bouw vindt plaats in 2024 en de remise moet eind december 2024 / begin 2025 operationeel zijn.
De nieuwe busremise is in gebruik genomen en volledig operationeel.
C. Vrijkomende locaties Planvorming verschillende inbreidingslocaties met woningbouw. (SDGdoel 11) 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.
Noorderstreek 26 Boelensschool Oosterreeweg Oude centrale Oost LOC Oude Riich
Oriëntatie en voorbereiden van de herontwikkeling van de locatie (in samenhang met de andere inbreidingslocaties) en
•
Noorderstreek 26
Deze locatie hangt samen met de verplaatsing van het bouwbedrijf naar het Melle Grietjespad. De voorwaarden voor de verwerving van de vrijkomende locatie zijn in kaart gebracht en deze werkzaamheden lopen door in 2026. •
Oude Riich
De locatie is verkend en biedt kansen voor een invulling voor een specifieke doelgroep. De ontwikkelingen m.b.t. het Zorgmedisch centrum zijn bepalend voor de vervolgstappen die voor de
41
haar impact te bestrijden. Doel 14 Behoud en maak duurzaam gebruik van oceanen, zeeën en maritieme hulpbronnen.
het voorbereiden van de planprocedure. (SDG-doel 11 )
Zie wonen voor verdere toelichting.
Doel 15 Bescherm, herstel en bevorder het duurzaam gebruik van ecosystemen op het vasteland, beheer bossen en wouden duurzaam, bestrijd woestijnvorming, stop landdegradatie en draai het terug en roep het verlies aan biodiversiteit een halt toe. Doel 16 Bevorder vreedzame en inclusieve samenlevingen met het oog op duurzame ontwikkeling, verzeker toegang tot justitie voor iedereen en bouw op alle niveaus doeltreffende, verantwoordelijke en toegankelijke instellingen uit
locatie Oude Riich kunnen worden gezet.
D. Omgevingswet Verdere implementatie van de wet.
Voor de implementatie Omgevingswet hebben we de volgende zaken opgepakt: verkenning aanzet Omgevingsvisie, verkennen aanzet Omgevingsplan, opstellen en laten vaststellen van VTHbeleid (incl. handhavings- en uitvoeringsstrategie en jaarprogramma 2025) en het opstellen van een programma voor de openbare ruimte. Daarnaast constateren we dat er nog een aantal zaken moeten worden uitgevoerd om te kunnen concluderen dat we de Omgevingswet volledig hebben geïmplementeerd. Gezien de omvang van deze wetswijziging, presteren we naar behoren. We hebben prioriteit gegeven aan de implementatie van taken zoals vergunningverlening, toezicht en handhaving, zodat initiatiefnemers en belanghebbenden geen belemmeringen ervaren in de kwaliteit van onze dienstverlening en de juridische kwaliteit gewaarborgd blijft. Voor de benodigde visies en plannen hebben we na zorgvuldige voorverkenningen enkele uitbestedingen gestart. Hierbij maken we efficiënt gebruik van specifieke expertise en ervaringen van andere gemeenten.
E. Omgevingsvisie Werken aan een Omgevingsvisie voor de gemeente Schiermonnikoog conform de afspraken met de gemeenteraad. (SDG-doelen 3, 4, 6, 7, 8, 9, 11, 13, 14 en 15). (inclusief
De ontwikkeling van de Omgevingsvisie is een volgende fase ingegaan. Voor de vervolgstappen schakelen we externe deskundigheid in om tot een kwalitatief hoogwaardige omgevingsvisie te komen. In het eerste kwartaal van 2026 hebben wij een aantal bureaus geselecteerd om mee in gesprek 42
inventariseren ruimteclaims van o.a. wonen, bedrijven, recreatieve functies).
te gaan. Op basis van deze marktverkenning maken wij een keus voor een bureau dat ons kan helpen bij het opstellen van de Omgevingsvisie. Het gekozen bureau moet kennis hebben van en ervaring met de juridische inhoud en participatieprocessen. Daarnaast moet de visie in begrijpelijk taal worden geschreven. Met een projectmatige aanpak en planning zorgen wij ervoor dat wij in het eerste kwartaal van 2027 een Omgevingsvisie ter vaststelling aan de raad kunnen aanbieden.
F. Bedrijven Er is een nijpend tekort aan ruimte voor bedrijvigheid die niet in de dorpskern thuishoort. Een nieuwe locatie voor bedrijfsruimte is noodzakelijk. (SDGdoelen 9, 11). Er is een inventarisatie gedaan waarmee we in 2025 gaan werken aan herinrichten of/en uitbreiden van het bedrijventerrein aan de Veerweg.
G. Buitengebied - Nevenactiviteiten in het buitengebied zullen worden onderzocht om de SDG-doelen te kunnen halen. (SDGdoelen 3, 6, 7, 8, 9, 11, 13 14, 15 en 16). - Er wordt onderzoek gedaan naar de gemeentelijke inbreng rond het stikstofplafond.
In 2025 hebben wij prioriteit gegeven aan de (planologische) ontwikkeling van diverse woningbouwlocaties, de ontwikkeling van de skatebaan, diverse strategische aankopen en ruimtelijke advisering bij Regiodeal en Buitenkans projecten. De herontwikkeling van het bedrijventerrein zal daardoor doorschuiven.
Het voornemen was om aan te haken bij het traject dat doorlopen wordt door de provincie voor het stikstofplafond als onderdeel van de afspraken die de provincie met onder andere de boeren heeft gemaakt. Dit traject heeft een andere koers gekregen. Vanuit de gemeente zijn daarom individuele gesprekken met de boeren gevoerd om te spreken over een eilanddeal 2.0 / een toekomstperspectief voor de polder. Dit wordt voortgezet in samenhang met de totstandkoming van de Omgevingsvisie.
43
Behoud van de natuur op het eiland en op Zee, m.n. de Waddenzee.
Het college heeft zich bij bestuurlijke overleggen en in een uitgebreide zienswijze uitgesproken vóór de zogenaamde tunnelvariant, rechtstreeks naar de Eemshaven. Hierbij is aangesloten bij noordelijke overheden en belangenorganisaties. De minister sprak in de zomer toch haar voorkeur uit voor de ‘Schiermonnikoog Wantij route’, die Schiermonnikoog gaat kruisen. Het college blijft tegenstander van deze route en blijft zich daarom kritisch opstellen.
Net op Zee De gemeente volgt kritisch de ontwikkelingen van de aanleg van een stroomkabel vanaf het windmolenpark op de Noordzee naar het vaste land.
Wat heeft het gekost? Exploitatie
primaire begroting 2025
Begroting na wijziging
Realisatie 2025
Verschil
Baten PRG2
2 Leefomgeving
PRD211 2.1 /1 Bestemmingsplannen 6830000 6830000 Woningbouwlocatie Oost
0
0
33.660
33.660
6830010 6830010 Voorbereidingskrediet toekoms woningbouwprojecten
0
0
71.350
71.350
Totaal 2.1 /1 Bestemmingsplannen
0
0
105.010
105.010
-187.704
-227.704
-526.803
-299.099
6830000 6830000 Woningbouwlocatie Oost
0
0
-33.660
-33.660
6830010 6830010 Voorbereidingskrediet toekoms woningbouwprojecten
0
-35.775
-52.995
-17.220
Totaal 2.1 /1 Bestemmingsplannen
-187.704
-263.479
-613.459
-349.980
Resultaat
-187.704
-263.479
-508.448
-244.969
Lasten PRG2
2 Leefomgeving
PRD211 2.1 /1 Bestemmingsplannen 6810107 6810107 Bestemmingsplannen
44
Toelichting op de verschillen Bedrag in € + = meevaller - = tegenvaller
Product + toelichting
Incidenteel (I) Structureel (S)
6830 000 baten: de overschrijding valt weg tegen de overschrijding op 6830 000 lasten.
33.660
I
6830 010 baten: Er zijn SPUK middelen flexibele inzet ondersteuning woningbouw tweede tranche ontvangen welke niet waren begroot.
71.350
I
6810 107 lasten: door inhuur is het budget overschreden. Deze kosten hadden elders op een kostenplaats verantwoord moeten worden, op deze kostenplaats was nog budget over, maar per saldo blijft het een nadeel.
-299.099
I
6830 000 lasten: de overschrijding valt weg tegen de overschrijding op 6830 000 baten.
-33.660
I
Wonen en volkshuisvesting Doelen en activiteiten SDG Doelen
Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
Kleur
Toelichting Jaarrekening
Uitvoering nieuwe 11 Duurzame steden Woonvisie 2024 – 2028 en gemeenschappen 11.1 Tegen 2030 voor iedereen toegang Meer voorzien tot adequate, levensloopbestendige veilige en betaalbare woningen huisvesting en basisdiensten, en sloppenwijken verbeteren
Meer inzicht in de woonbehoefte van ouderen voor meer passende huisvesting en doorstroming
We maken prestatieafspraken met WoonFriesland over het aanpassen van hun voorraad naar meer levensloopbestendige woningen
Deze afspraken zijn vastgelegd in de prestatieafspraken met WoonFriesland en Huurdersbelang Fryslân.
We gaan met onze (toekomstige) ouderen het gesprek aan om ondersteuningsbehoeften en kwalitatieve woonwensen op te halen en monitoren de vraag vanuit deze doelgroep. We zetten een informatiecampagne op om huishoudens vroegtijdig te informeren over toekomstbestendig wonen We begeleiden inwoners actief bij verhuiskeuzes en zetten instrumenten in om 60-plussers te verleiden en ontzorgen
De voorbereidingen voor de informatiecampagne zijn opgestart. In 2026 wordt de campagne uitgerold.
45
om te verhuizen naar een meer passende woning We monitoren de ontwikkeling op de woningmarkt en de voortgang van onze woonvisie en uitvoeringsacties
Dit onderdeel is opgenomen in de voortgangsrapportage van de woonvisie, die jaarlijks aan de raad wordt aangeboden.
Realiseren +/- 20 huur wooneenheden voor 1-2 persoonshuishoudens.
De start van de bouw stond gepland voor 2026. Door een aanvullende asbestsanering, extra participatiemomenten voor het planvormingsproces en vertraging in het besluitvormingsvormingsproces wordt nu verwacht dat in 2027 gestart kan worden met de bouw.
Toevoegen betaalbare wooneenheden aan woningvoorraad op locatie Oost
Realiseren van duurzaam betaalbare koopwoningen op de overgebleven kavels van bouwlocatie Oost voor huishoudens
De start van de bouw staat gepland voor 2026. Het stedenbouwkundig plan en de Grondexploitatie zijn in het vierde kwartaal vastgesteld. In 2026 wordt verder richting gegeven aan de uitvoering. Het is mogelijk dat de start van de bouw verschuift naar 2027.
Toevoegen betaalbare wooneenheden aan woningvoorraad op de inbreidingslocatie Boelensschool
Mogelijkheden voor herbestemming locatie Boelensschool onderzoeken. Planvorming en voorbereiden werkzaamheden opstarten.
De voorbereiding is gestart in 2025. In het eerste kwartaal van 2026 wordt begonnen met het participatietraject.
Meer inzicht in de ontwikkelingen op de woningmarkt
Toevoegen betaalbare wooneenheden aan woningvoorraad op locatie Oude Centrale
46
Uitbreiden mogelijkheden huisvesting seizoenspersoneel (piekhuisvesting).
Optimale invulling geven aan vrijgekomen bouwlocatie naast het nieuw te bouwen LOC.
Alternatieve woonvormen passend ruimte bieden.
Binnen de regiodeal en in samenwerking met de provincie (DOM) op basis van bestaande onderzoeken tijdelijke personeelshuisvesting in het hoogseizoen realiseren in samenwerking met GRAS/boeren en SOV.
Binnen het buitenkansproject piekhuisvesting zijn al veel voorbereidende werkzaamheden uitgevoerd om piekhuisvesting te realiseren in samenwerking met de GRAS/boeren en de SOV. Het is mede vanwege de betrokken belangen een precair proces. Ondanks meerdere overleggen is er met de provincie nog geen overeenstemming bereikt om het project te kunnen realiseren. Ook vanuit de boeren en ondernemers is er nog geen definitief akkoord op het projectplan en de uitvoeringsaspecten.
Mogelijkheden voor herbestemming locatie bij het LOC onderzoeken. Planvorming en voorbereiden werkzaamheden opstarten.
Deze locatie is verkend en biedt kansen voor een invulling voor een specifieke doelgroep. Door de prioriteit die is gegeven aan andere woningbouwlocaties is besloten om de verdere uitwerking pas op te pakken wanneer de andere woningbouwprojecten verder gevorderd zijn.
In samenwerking met de andere Waddeneilanden en WaddenWonen binnen de regiodeal onderzoek doen naar de mogelijkheden voor alternatieve woonvormen op Schiermonnikoog, zoals tiny houses, collectief wonen, building with nature etc.
Binnen de regiodeal is een projectleider aangesteld die de mogelijkheden voor nieuwe woonvormen op de eilanden gaat onderzoeken. In het eerste kwartaal van 2026 wordt gestart met het participatietraject voor de ontwikkeling van een mogelijk collectieve woonvorm in de Boelensschool.
47
We onderzoeken de haalbaarheid van de verschillende locaties en bieden een kader voor planvorming, waarbij aandacht is voor woningen voor 1 en 2 persoonshuishoudingen.
Woningbouw ontwikkelen in samenwerking met woningcoöperatie WaddenWonen.
De samenwerking met WaddenWonen is in goed overleg stopgezet.
Wat heeft het gekost? Exploitatie
primaire begroting 2025
Begroting na wijziging
Realisatie 2025
Verschil
Baten PRG2
2 Leefomgeving
PRD212 2.1 /2 Wonen en volkshuisvesting 6822000 6822000 Overige volkshuisvesting
0
0
12.409
12.409
6822000 6822000 Overige volkshuisvesting
-57.850
-75.350
-68.996
6.354
Resultaat
-57.850
-75.350
-56.587
18.763
Lasten PRG2
2 Leefomgeving
PRD212 2.1 /2 Wonen en volkshuisvesting
Toelichting op de verschillen Product + toelichting
Bedrag in € + = meevaller - = tegenvaller
Incidenteel (I) Structureel (S)
Baten en lasten: geen bijzonderheden.
48
2.2 Verkeer en vervoer Doelen en activiteiten SDG Doelen
Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
We willen een autoluw eiland zijn en blijven.
We blijven terughoudend bij het verlenen van ontheffingen voor het rijverbod. We wijzen aanvragers van een ontheffing op alternatieven en op de voorwaarden die gelden. We blijven inwoners, bedrijven en gasten bewust maken van het autoluwe karakter van het eiland. We zetten stappen om het aanvragen en controleren van ontheffingen van het rijverbod verder te automatiseren.
Eind 2025 zijn de beleidsregels voor ontheffingen voor geslotenverklaringen en parkeerverboden vernieuwd. Vanaf 2026 kunnen aanvragen digitaal worden ingediend.
We stimuleren emissievrij vervoer op Schiermonnikoog.
We stimuleren emissievrij verkeer en vervoer op Schiermonnikoog.
Dit jaar is een laadpaal met twee laadpunten geplaatst op de parkeerplaats achter het gemeentehuis.
Doel 3 Verzeker een goede gezondheid en promoot welzijn voor alle leeftijden.
We maken het centrum van het dorp meer autoluw.
We zetten de gesloten verklaring van MiddenstreekNieuwstreek-Reeweg in de maanden juli en augustus voort.
We richten het centrumgebied in als woonerf (maximaal 15 km/uur).
Kleur
Toelichting Jaarrekening
op basis van het verkeersbesluit sluiten we deze wegen ieder jaar af voor doorgaand verkeer in juli en augustus.
De voorbereidingen zijn in 2025 zover gevorderd, dat we in 2026 kunnen overgaan tot besluitvorming en uitvoering.
49
We betrekken dit onderwerp in het periodiek overleg met de politie. We handhaven zelf als buiten de parkeerplaatsen geparkeerd wordt.
De gemeente had in 2025 andere prioriteiten dan handhaven op fout parkeren. We zien daardoor een toename van het aantal structureel fout geparkeerde voertuigen.
We dragen bij aan de voorbereiding van een nieuwe veerconcessie in 2029 door te overleggen met en input te leveren aan het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.
In 2025 hebben we input geleverd en zienswijzen ingediend voor het Programma van Eisen.
In 2025 gaat de nieuwe concessie voor openbaar vervoer in. Daarin is opgenomen dat gereden wordt met elektrische bussen met aangepaste snelheid in het dorp en openbaar vervoer op alle afvaarten van veerboot en sneldienst.
In 2025 is de nieuwe concessie ingegaan. Daarnaast is het busvervoer op de sneldienst gerealiseerd in nauw overleg met Provincie Fryslân en WPD. De gemeente heeft hier financieel aan bijgedragen in samenwerking met ondernemers.
We willen de We attenderen verkeersveiligheid weggebruikers op hun vergroten waar dat nodig snelheid met Smileys. is.
In het dorp en bij de Heereweg zijn Smileysnelheidsmeters aanwezig. Daarnaast meten we op 7 locaties in en rond het dorp de verkeersbewegingen.
Parkeerproblematiek aanpakken.
Doel 9 Bouw veerkrachtige infrastructuur, bevorder inclusieve en duurzame industrialisering en stimuleer innovatie.
We zijn actief betrokken bij de bestaande en nieuwe concessies voor busvervoer op het eiland en de Waddenveren.
Doel 7 Verzeker toegang tot betaalbare, We stimuleren en betrouwbare, duurzame faciliteren duurzame mobiliteit voor onze en moderne energie inwoners, bedrijven en voor iedereen. onze gasten.
We faciliteren laadpalen op centraal gelegen plek(ken) op eiland en in Lauwersoog in overeenstemming met de concessie van de OVEF.
Dit jaar is een laadpaal met twee laadpunten geplaatst op de parkeerplaats achter het gemeentehuis.
50
Sinds de aankoop van Kustweg 8 verkennen we de mogelijkheden om deelauto's op deze locatie te plaatsen met Deel 'm (dit een programma dat zich richt op deelmobiliteit in Noord-Nederland).
We faciliteren deelmobiliteit op het eiland en in Lauwersoog in overleg met samenwerkingspartners.
We houden de uitvoering van de gebiedsvisie Doel 9 Bouw Lauwersoog veerkrachtige We zijn actief betrokken nauwlettend in de infrastructuur, bevorder bij de ontwikkelingen op gaten. We behartigen inclusieve en duurzame het gebied van verkeer in onze belangen bij de industrialisering en Provincies Groningen Lauwersoog. en Friesland en de stimuleer innovatie. gemeenten Het Hogeland en Noardeast-Fryslân.
Elk kwartaal vond er bestuurlijk overleg plaats met gemeente Het Hogeland.
Wat heeft het gekost? Exploitatie
primaire begroting 2025
Begroting na wijziging
Realisatie 2025
Verschil
Baten PRG2
2 Leefomgeving
PRD221 2.2 /1 Verkeer en vervoer 6210103 6210103 Wegen straten en pleinen en verkeersmaatregelen
0
0
1.500
1.500
6210153 6210153 Veerdam
9.650
9.650
0
-9.650
6210158 6210158 Auto ontheffingen
63.760
63.760
72.955
9.195
Totaal 2.2 /1 Verkeer en vervoer
73.410
73.410
74.455
1.045
6210101 6210101 Verkeersregelingen
-127.509
-28.621
-33.529
-4.908
6210103 6210103 Wegen straten en pleinen en verkeersmaatregelen
-305.638
-316.438
-300.588
15.850
6210104 6210104 Openbare verlichting
-24.923
-179.923
-21.159
158.764
6210153 6210153 Veerdam
-49.363
-49.363
-47.118
2.245
6210158 6210158 Auto ontheffingen
-55.374
-55.374
-25.624
29.750
Totaal 2.2 /1 Verkeer en vervoer
-562.807
-629.719
-428.018
201.701
Resultaat
-489.397
-556.309
-353.563
202.746
Lasten PRG2
2 Leefomgeving
PRD221 2.2 /1 Verkeer en vervoer
51
Toelichting op de verschillen Bedrag in € + = meevaller - = tegenvaller
Product + toelichting
Incidenteel (I) Structureel (S)
Baten: geen bijzonderheden. 6210 104 lasten: het verledden van lichtmasten was als onderhoud begroot, maar het is een investering en is als zodanig verwerkt.
158.764
I
6210 158 lasten: de begrote kosten voor inhuur van een adviseur om de controle op auto ontheffingen te automatiseren via kentekenherkenning met een handscanner zijn niet benut. Het is doorgeschoven naar 2027.
29.750
I
2.3 Duurzaamheid, natuur en milieu Duurzaamheid Doelen en activiteiten SDG Doelen Duurzaamheid
Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
Doel 11 Maak steden en menselijke nederzettingen inclusief, veilig, veerkrachtig en Social Development duurzaam. Goals verder
Intern kennissessie organiseren en nieuwe SDG implementeren in de gerichte werkwijze Doel 13 Neem dringend organisatie vaststellen. actie om klimaatverandering en haar impact te bestrijden.
Kleur
Toelichting Jaarrekening
De jaarlijkse SDG markt is georganiseerd, ter voorbereiding zijn interne gesprekken gevoerd over de SDG's.
Uitvoering inductieregeling en isolatieregeling. 7.1 Tegen 2030 universele toegang tot betaalbare, betrouwbare en moderne energiediensten Uitvoering garanderen. Aardgasvrij Eiland
Voor de uitvoering van het Programma Aardgasvrije wijken is een bijdrage geraamd van het rijk van € 1,5 miljoen.
Wat-is-wijs advies voor 150+ woningen gereed
Beide regelingen zijn in uitvoering.
Er zijn adviezen opgeleverd voor meer dan 90 woningen en verschillende maatschappelijke vastgoedobjecten.
52
Definitief ontwerp duurzame verwarming Nieuw Dokkum en akkoord inwoners en raad.
Er is een keuze gemaakt voor een duurzaam alternatief voor aardgasvrij. Het projectplan en de subsidieregeling zijn vastgesteld.
7.2 Tegen 2030 in aanzienlijke mate het aandeel hernieuwbare energie in de globale energiemix verhogen.
Energievisie vaststellen op basis van de systeemanalyse Heldere kaders voor Schiermonnikoog. de (on)mogelijkheden van het opwekken van duurzame energie op Stimuleren verduurzaming Schiermonnikoog. beschermd dorpsgezicht.
11.3 Tegen 2030 inclusieve en duurzame stadsontwikkeling en capaciteit opbouwen voor participatieve, geïntegreerde en duurzame planning en beheer van menselijke nederzettingen in alle landen.
Opwek van duurzame energie op Schiermonnikoog verder ontwikkelen
Op basis van de Energievisie in samenwerking met verschillende partners de opwek van duurzame energie op Schiermonnikoog ontwikkelen.
De energiehubregisseur is gestart.
Verduurzaming bedrijven
Opzetten duurzame ondernemerskring, waarin ondernemers worden ondersteund bij het zetten van stappen naar een duurzaam bedrijf met circulaire en verantwoorde productie en consumptie.
We verkennen of het mogelijk is het duurzaam ambachtscentrum te financieren vanuit RegioDeal.
13.2 Maatregelen inzake klimaatverandering integreren in nationale beleidslijnen, strategieën en planning.
Campagne opzetten voor bewustwording bij inwoners, ondernemers en toeristen. Drinkwaterbesparing Onderzoek naar technische mogelijkheden voor maximaliseren waterbesparing en waar mogelijk toepassen in eigen vastgoed en nieuwbouwprojecten.
De voorbereidingen voor de Energievisie zijn gestart.
Het project binnen de Regiodeal moet worden gestart. ook het nader onderzoek onder Warmteprogramma, moet nog beginnen.
In het kader van Regiodeal Waddeneilanden is in 2025 een waterbesparingscampagne voorbereid. Deze campagne wordt in 2026 uitgevoerd.
53
Circulaire economie
In het kader van de SDG doelen willen we gerichter aan de gang met een circulaire economie binnen de gemeente Schiermonnikoog. Hiervoor stellen we een plan van aanpak op voor de komende jaren, waar we zowel binnen de gemeentelijke organisatie als eiland breed aan de slag gaan met het beperken van de afvalproductie via preventie, vermindering, recyclage en hergebruik.
In het kader van Regiodeal Waddeneilanden is in 2025 een start gemaakt met circulair inkopen. Daarnaast is in 2025 begonnen met circulaire inzet van tuinafval voor het maken van compost op de boerderijen. Ook is in 2025 de tijdelijke kringloopwinkel van start gegaan.
Ondersteuning voor huishoudens door energiecoach.
12.8 Verantwoorde Energiearmoede consumptie en productie. Tegen 2030 tegengaan en garanderen dat mensen voorkomen. overal beschikken over relevantie informatie over en zich bewust zijn van duurzame ontwikkeling en levensstijlen die in harmonie zijn met de natuur. Starten uitvoering Transitievisie Warmte (TVW).
Verduurzamen gemeentelijk vastgoed.
Beschikbaar houden witgoedwissel.
Huishoudens worden ondersteund door de energiecoach en de witgoedregeling is verlengd tot eind 2027.
Binnen het project Aardgasvrij Eiland worden huishoudens met energiearmoede extra ondersteund door middel van financiële regelingen.
Starten met het opstellen van een Warmteprogramma en Wijkuitvoeringsplannen (WUP) opstellen.
De startnota is opgesteld en het vooronderzoek is uitgevoerd.
Uitvoering nieuw meerjarenonderhoudsplan (MJOP) en verduurzaming.
Met het buitenkansproject Toekomstbestendig Maatschappelijk Vastgoed krijgt dit een extra impuls.
54
Verduurzamen woningvoorraad Woon Friesland.
Verduurzamen maatschappelijk vastgoed.
7.a Tegen 2030 de internationale samenwerking verhogen om toegang te vergemakkelijken tot onderzoek en technologie inzake schone energie, met Minimalisatie van de inbegrip van de impact van de hernieuwbare energie, netcongestie op de de verduurzaming en energiedoeltreffendheid ontwikkelingen op en de geavanceerde en Schiermonnikoog schonere fossiele brandstoffentechnologie, en de investering promoten in energieinfrastructuur en schone energietechnologie.
Prestatieafspraken naleven en samenwerking voortzetten. Samenwerken in het Aardgasvrij Eiland project.
Uitvoering verdere verduurzaming zwembad, voetbalvereniging en tennisvereniging incl. LED verlichting velden. Het Dorpshuis, de Stag en de kerk(en) ondersteunen in het verduurzamen van hun vastgoed.
In de actuele prestatieafspraken is de samenwerking binnen het Aardgasvrij Eiland concreter uitgewerkt. Er wordt constructief samengewerkt met WoonFriesland binnen Nieuw-Dokkum.
Met het buitenkansproject Toekomstbestendig Maatschappelijk Vastgoed krijgt dit een extra impuls.
Onderzoek naar (innovatieve) oplossingen in de vorm van opslag voor de netcongestie en de capaciteit van de Wadkabel in combinatie met duurzame opwek van energie in samenwerking met de andere Friese Waddeneilanden, Liander en energiecoöperatie de Sintrale.
In 2025 heeft Liander de aanleg van een nieuwe middenspanningskabel voorbereid. De daadwerkelijke aanleg vindt plaats in 2026.
Innovatieve oplossingen waar nodig toepassen bij nieuwe ontwikkelingen.
Er is inzet van een energiehubregisseur en er vinden verkenningen plaats naar innovatieve oplossingen met onderzoeken uit de RegioDeal
Monitoring energiebehoefte, opwek en verbruik.
Er zijn diverse data beschikbaar vanuit verschillende bronnen, maar er is nog geen integrale monitoring die gekopppeld is aan de gestelde doelen.
55
13.3 De opvoeding, bewustwording en de menselijke en institutionele capaciteit verbeteren met betrekking tot mitigatie, Participatie in de adaptatie, Energietransitie. impactvermindering en vroegtijdige waarschuwing inzake klimaatverandering.
11.2 Tegen 2030 toegang voorzien tot veilige, betaalbare, toegankelijke en duurzame vervoerssystemen voor iedereen, waarbij de verkeersveiligheid Uitvoering verbeterd wordt, met klimaattafel name door het openbaar mobiliteit. vervoer uit te breiden, met aandacht voor de behoeften van mensen in kwetsbare situaties, vrouwen, kinderen, personen met een handicap en ouderen.
Uitbreiden met inclusieve communicatie- en participatie technieken en kanalen om doelgroepen breder en beter te bereiken en te betrekken.
Er is gestart met een aangepast communicatieplan voor Aardgasvrij Eiland. Dit krijgt vervolg binnen het Warmteprogramma.
Uitvoering vastgestelde Laadvisie en plaatsingsbeleid laadinfrastructuur.
In 2025 is een nieuwe laadpaal geplaatst met twee laadpunten.
Uitvoering van de wettelijke milieutaken op het gebied van milieuvergunningverlening, toezicht en handhaving. De FUMO behandelt milieumeldingen en controleert op milieuregels overeenkomstig het VTHbeleid Fryslân.
De uitvoering van de wettelijke milieutaken worden door de verbonden partij FUMO uitgevoerd.
Milieuvergunningen voor gemeentelijke locaties controleren en indien nodig (laten) updaten.
De FUMO controleert milieubelastende activiteiten en vergunningen voor gemeentelijke locaties door middel van een uitvoerings- en handhavingsstrategie die basistaken en specifieke controles omvat.
SDG Doelen Milieu
11.6 Duurzame steden en gemeenschappen. Tegen 2030 de nadelige milieu-impact van steden per capita reduceren, ook door bijzondere aandacht te Schiermonnikoog besteden aan de schoner en stiller luchtkwaliteit en aan het maken. gemeentelijk en ander afvalbeheer.
56
Met de FUMO samenwerken op toezicht bij het verwijderen van asbesthoudend materiaal bij sloopwerkzaamheden (eigen toezichthouders zijn ogen en oren in het veld). Inwoners informeren en stimuleren bij het vaststellen en verwijderen van asbest.
Bij het toezicht op het verwijderen van asbesthoudend materiaal wordt samengewerkt met de verbonden partij FUMO.
Een geactualiseerd bodembeleid vaststellen.
Er is nog geen geactualiseerd bodembeleid vastgesteld. Voor het opstellen van het beleid zal een externe partij moeten worden ingehuurd.
9.4 Industrie, innovatie en infrastructuur. Tegen 2030 de infrastructuur moderniseren en industrieën aanpassen om hen duurzaam te maken, waarbij de focus ligt op een grotere doeltreffendheid bij het gebruik van hulpbronnen en van schonere en milieuvriendelijke technologieën en industriële processen, waarbij alle landen de nodige actie ondernemen volgens hun eigen respectieve mogelijkheden.
In 2024 onderzoeken wat de mogelijkheden zijn voor het (op termijn) invoeren van een zero-emissiezone zodat er alleen nog emissievrije voertuigen op het eiland rijden. We vinden het belangrijk om zelf te kunnen bepalen welke voertuigen er niet meer het eiland op mogen (bijv. oude diesels, oude benzine). Voor eilanders zal een overgangsperiode ingesteld worden voor bestaande ontheffingen.
Dit onderzoek heeft in 2025 geen vervolg gekregen, vanwege de onduidelijkheid over de uitfasering van voertuigen met een verbrandingsmotor.
12.8 Verantwoorde consumptie en productie. Tegen 2030 garanderen dat mensen overal beschikken over relevantie informatie Meer duisternis over en zich bewust zijn creëren. van duurzame ontwikkeling en levensstijlen die in harmonie zijn met de natuur.
In 2023 hebben we een plan laten opstellen om de lichtmasten te voorzien van LED verlichting en overbodige lichtmasten te verwijderen. We gaan over op LED verlichting in 2025, omdat de armaturen dan aan het eind van hun levensduur zijn en vervangen moeten worden. Dan passen we ook een dimregime toe dat bijdraagt aan het creëren van
In juni 2025 zijn alle lichtmasten voorzien van LED verlichting met een dimregime.
57
meer duisternis (thema 2.4 fysieke leefomgeving).
Wat heeft het gekost? Exploitatie
primaire begroting 2025
Begroting na wijziging
Realisatie 2025
Verschil
Baten PRG2
2 Leefomgeving
PRD231 2.3 /1 Duurzaamheid 6822107 6822107 Duurzaamheid
2.475.018
2.475.018
286.164
-2.188.854
6723107 6723107 Milieubeheer
-83.400
-85.400
-44.366
41.034
6822107 6822107 Duurzaamheid
-2.651.753
-2.651.753
-533.955
2.117.798
Totaal 2.3 /1 Duurzaamheid
-2.735.153
-2.737.153
-578.321
2.158.832
-260.135
-262.135
-292.157
-30.022
Lasten PRG2
2 Leefomgeving
PRD231 2.3 /1 Duurzaamheid
Resultaat
Toelichting op de verschillen Product + toelichting
Bedrag in € + = meevaller - = tegenvaller
Incidenteel (I) Structureel (S)
6822 107 baten: De eenmalige aanleg van een warmtenet was begroot, in 2025 is de beslissing genomen om geen warmtenet aan te leggen maar individuele warmtepompen te subsidiëren. Dit moet in samenhang gezien worden met 6822 107 lasten.
-2.188.854
I
6723 107 lasten: Er zijn in 2025 minder taken door FUMO uitgevoerd dan begroot.
41.034
I
6822 107 lasten: De verwachting was dat het budget voor een groot deel gebruikt zou worden voor de aanleg van een warmtenet, maar dit heeft niet plaatsgevonden. De keuze is gemaakt het budget om te zetten in een subsidie voor warmtepompen voor koopwoningen, dit loopt tot en met 2030.
2.117.798
I
58
Natuur Doelen en activiteiten SDG Doelen
Wat willen we bereiken?
Doel 15 Bescherm, herstel en bevorder het duurzaam gebruik van ecosystemen, beheer bossen en wouden duurzaam, stop landdegradatie en draai het terug en Rust, ruimte, stilte en donkerte op roep het verlies aan biodiversiteit een halt Schiermonnikoog behouden. toe.
Wat gaan we daarvoor doen?
De kernwaarden rust, ruimte, enz. zijn uitgewerkt in de tien pijlers van Schiermonnikoog. Bij nieuwe activiteiten zullen wij steeds kijken of ze binnen de kernwaarden passen.
In 2024 is, zoals afgesproken, de Basiskustlijn rond paal 4-5 iets naar het binnenland verplaatst. Dit is voldoende veilig en is Doel 15 Bescherm, zo afgesproken met herstel en bevorder gemeente, het duurzaam gebruik strandondernemers, van ecosystemen, RWS, Wetterskip Fryslân beheer bossen en en Natuurmonumenten. wouden duurzaam, We blijven voor 2025 en stop landdegradatie verder in de gaten en draai het terug en (Recreatieve) houden hoe het strand roep het verlies aan activiteiten moeten zich verhoudt tot biodiversiteit een halt kunnen plaatsvinden veiligheid en activiteiten. toe. met behoud van de Uitgangspunt bij natuurlijke waarden van eventuele kustsuppletie is Doel 14 Behoud en het gebied. om activiteiten op het maak duurzaam Activiteitenstrand te gebruik van oceanen, kunnen laten bestaan. zeeën en maritieme hulpbronnen. We zorgen ervoor dat bewoners betrokken worden bij de voorbereiding en uitwerking van de dijk- en duinversterking door gesprekken met het Wetterskip en het medeorganiseren van bewonersavonden.
Kleur
Toelichting Jaarrekening
In juni 2025 zijn alle lichtmasten voorzien van Ledverlichting met een dimregime. Het dimregime is afgestemd op de veiligheid op de weg én duisternis in de nacht.
Zoals verwacht is de basiskustlijn in 2025 niet overschreden. Voor de komende periode wordt dit niet verwacht.
De dijk- en duinversterking werd in 2025 doorkruist door herijking van de dijknormering. De voorbereidingsfase stagneert sindsdien. De gemeente, Wetterskip Fryslân en 1Eilaun hebben hierover 59
Planning: 2022-2024: verkenningsfase met o.a. bewoners. 2025: voorbereidingsfase door Wetterskip met alle betrokken partijen. 2027-2028: Uitvoering werkzaamheden dijk- en duinversterking.
gecommuniceerd met inwoners en andere belangstellenden.
Voor het Nationaal Park vindt twee keer per jaar bestuurlijk overleg plaats via het Overlegorgaan. Vanaf 2025 wordt het in 2024 vastgestelde Ambitieplan uitgevoerd.
In 2025 zijn alle maatregelen uit het uitvoeringsplan uitgevoerd. Veel van deze maatregelen zijn via publieksavonden, thema-avonden en nieuwsbrieven aan inwoners en andere belangstellenden gecommuniceerd.
In 2025 gaan we aan de slag met een SoortenManagementPlan. Daarmee brengen we gebouwbewonende soorten in kaart zodat isoleren en (ver)bouw wordt vereenvoudigd. Daarbij kijken we ook bewust naar de ‘plus’ aan de voorkant door bijvoorbeeld het creëren van nestgelegenheid. Voor het opstellen maken we gebruik van een subsidie van de provincie.
In 2025 hebben we, na een aanbestedingstraject, een uitvoerend bureau geselecteerd om een Soortenmanagementplan op te stellen. We werken hierbij samen met Vlieland en Ameland. In het najaar van 2025 is het eerste ecologisch onderzoek begonnen.
We initiëren contact met de rijksoverheid over de nieuwe regels rondom het vissen met recreatieve staand wantnetten. We blijven hier pleiten d.m.v. brieven om deze manier van vissen mogelijk te houden.
In 2025 heeft de rijksdienst voor ondernemend Nederland (RVO), op onze uitnodiging, een presentatie gegeven aan eilander vissers over de nieuwe Europese regelgeving voor de recreatieve visserij.
60
Wat heeft het gekost? Exploitatie
primaire begroting 2025
Begroting na wijziging
Realisatie 2025
Verschil
Baten PRG2
2 Leefomgeving
PRD232 2.3 /2 Natuur 6550107 6550107 Natuur en landschapsbescherming
1.500
1.500
0
-1.500
6240103 6240103 Afwatering en landaanwinning
-26.315
-26.315
-24.935
1.380
6550107 6550107 Natuur en landschapsbescherming
-42.040
-54.010
-32.123
21.887
Totaal 2.3 /2 Natuur
-68.355
-80.325
-57.057
23.268
Resultaat
-66.855
-78.825
-57.057
21.768
Lasten PRG2
2 Leefomgeving
PRD232 2.3 /2 Natuur
Toelichting op de verschillen Bedrag in € + = meevaller - = tegenvaller
Product + toelichting
Incidenteel (I) Structureel (S)
Baten: geen bijzonderheden. 6550 107 lasten: Het SoortenManagementPlan (SMP) is in de plaats gekomen van de QuickScan, hierdoor is het budget van de QuickScan niet benut. Daarnaast is het SMP opgeschoven in de tijd en hierdoor niet volledig benut.
21.887
I
2.4 Fysieke leefomgeving Doelen en activiteiten SDG Doelen
Doel 11 Maak steden en menselijke nederzettingen inclusief, veilig, veerkrachtig en duurzaam.
Wat willen we bereiken?
We borgen een goede onderhoudsstaat van de openbare ruimte, die recht doet aan het groene en authentieke karakter van het dorp. Daardoor draagt de openbare ruimte positief bij aan een aangenaam leef- en verblijfsklimaat van inwoners en recreanten.
Wat gaan we daarvoor doen?
Kleur
Toelichting Jaarrekening
We voeren het wegenbeheerplan 2023 – 2032 uit.
Het onderhoud is volgens plan uitgevoerd.
We bestrijden (Reuzenberenklauw, Japanse Duizendknoop, Reuzenspringbalsemien, Dijkviltbraam, Amerikaanse vogelkers) en beheersen (Rimpelroos) invasieve exoten de komende jaren en overleggen daarover met Natuurmonumenten.
In 2025 hebben we verschillende schadelijke planten aangepakt. Reuzenberenklauw is handmatig uitgestoken, Amerikaans vogelkers is gerooid en Japanse Duizendknoop is bestreden met hoogspanning. In 2026
61
gaan we daarmee verder.
Doel 15 Bescherm, We vergroten de herstel en bevorder het biodiversiteit in de duurzaam gebruik van openbare ruimte door ecosystemen, beheer het beter borgen van bossen en wouden ecologisch maaibeheer duurzaam, stop in een nieuw landdegradatie en draai maaibestek en het het terug en roep het uitvoeren van de verlies aan maatregelen die biodiversiteit een halt voortkomen uit het toe. Bijenpact gemeente Schiermonnikoog.
We stimuleren inwoners om Reuzenberenklauw, Reuzenspringbalsemien en Japanse duizendknoop uit hun tuinen te verwijderen.
In het voorjaar en de zomer is hier aandacht aan besteed in de nieuwsbrief.
We blijven overhangend groen gericht aanpakken.
Waar nodig hebben we inwoners aangesproken op overhangend groen.
We vervangen klein materieel met een benzinemotor door elektrisch aangedreven materieel, zoals bladblazers, kettingzagen en bosmaaiers. In 2025 vervangen we de kraan op de vrachtwagen.
De kraan op de vrachtwagen is vervangen. Daarnaast is de shredder in gebruik genomen. Daarmee verkleinen we tuinafval voor compostering bij de boeren.
In 2025 nemen we het areaal groen in beheerprogramma BrutIS op.
Het beheerprogramma BrutIS is gevuld met alle groengebieden. Hierna zijn mutaties in de BGT (Basisregistratie Grootschalige Topografie) doorgevoerd.
We voeren de maatregelen uit die in het Bijenpact gemeente Schiermonnikoog zijn afgesproken. We voeren ecologisch maaibeheer uit
In 2025 hebben we biologisch bloemenzaad gezaaid bij de ondergrondse afvalcontainers aan de Badweg. Bij de bloemenweide achter het gemeentehuis is een bijenhotel geplaatst. Het bijenhotel is gemaakt tijdens de SDG-dag.
62
We stimuleren het vergroten van de biodiversiteit in tuinen
Doel 11 Maak steden en menselijke nederzettingen inclusief, veilig, veerkrachtig en duurzaam.
We behouden en versterken het aanzien van het dorp.
Een goed en adequaat Doel 6 Verzeker toegang tot duurzaam beheer van de riolering in het belang van de beheer van water en sanitatie voor iedereen. volksgezondheid, het milieu en het beperken
We vergroten de bewustwording en inspireren en ondersteunen onze inwoners door middel van verschillende acties, zoals Steenbreek. We werken samen met WoonFriesland en besteden in de prestatieafspraken aandacht en aan het vergroten van de biodiversiteit in de tuinen van de huurders.
Dit heeft onze blijvende aandacht.
We houden een gezond en veilig bomenbestand in stand en breiden het zo mogelijk uit. Een gezond en veilig bomenbestand levert nu en in de toekomst een waardevolle bijdrage aan de natuurlijke sfeer en leefbaarheid van het dorp en aan de gezondheid van inwoners en bezoekers.
In 2025 zijn er 15 nieuwe bomen geplant.
Om de dorpskern op te fleuren, blijven we bloembakken aan meerdere lichtmasten ophangen in het groeiseizoen.
Ook in 2025 stonden de bloembakken weer in volle bloei.
In 2025 verledden we de openbare verlichting en stemmen het dimregime af op een veilig gebruik van de openbare ruimte met respect voor de donkerte op het eiland. We stellen een nieuw beheerplan openbare verlichting en elektrische installaties vast.
In juni 2025 zijn alle lichtmasten voorzien van LED verlichting met dimregime.
We koppelen waar mogelijk de afvoer van regenwater af van het gemengd riool, veelal in combinatie met wegonderhoud. Ook benutten we
We hebben voorbereidingen getroffen om op 45 locaties straatkolken aan te sluiten op infiltratieputten. Daarmee koppelen we
Het college heeft het beheerplan voor de openbare verlichting en elektrische installaties 2026 - 2035 vastgesteld.
63
van regen- en grondwateroverlast.
Doel 13 Neem dringend actie om klimaatverandering en haar impact te bestrijden.
mogelijkheden om regenwater te bergen in de openbare ruimte om overlast bij hevige regenbuien te beperken. In 2025 leggen we met Rijkssubsidie 40 infiltratiekolken aan. Daarnaast laten we een water- en rioleringsprogramma opstellen voor de periode 2026 - 2035.
We zorgen voor een goed onderhouden begraafplaats. We onderhouden de paden en Een begraafplaats het groen op en rond de waarvan de begraafplaats. We toekomstbestendigheid schrijven rechthebbenden is verzekerd, zodat zo van graven aan over het lang mogelijk van de onderhoud van graven en huidige begraafplaats grafmonumenten. En gebruik kan worden geven uitvoering aan het onderhoudsplan gemaakt. historische graven en het plan van aanpak voor graven voor onbepaalde tijd.
In overleg met Rijkswaterstaat passen we de beheerovereenkomst van de veerdam aan met het uitgangspunt dat de gemeente uitsluitend verantwoordelijk is voor het beheer en onderhoud van de weg en de bovengrondse voorzieningen.
Pas nadat overeenstemming is met RWS over het beheer en de bijbehorende financiën willen we met belanghebbenden onderzoeken of een betere lay-out van de hele veerhaven kan bijdragen aan het beter afwikkelen van verkeersstromen op (zeer) drukke momenten.