B&W 02-02 - Bijl. 1 - vastgestelde-NRD-NoZ-DDW
Tekst van het document
Vlak ten zuiden van het windenergiegebied komen de gelijkstroomkabels van Net op zee Doordewind parallel aan elkaar te liggen. Hierna loopt de route over een grote
Net op zee Doordewind – definitieve NRD – versie 4.0 30 afstand parallel aan een bestaande gasleiding. De kabels kruisen de vaarroute TSS East Friesland en lopen daarna door het windenergiegebied Ten Noorden van de Wadden. Ten zuiden hiervan ligt een militair oefengebied waar de kabels doorheen lopen. Hierna kruisen de kabels een tweede vaarroute, de TSS Terschelling-German-Bight. De route loopt vervolgens in oostelijke richting parallel aan grens van de 12 mijl zone en loopt daarna verder naar het zuiden tot aan Schiermonnikoog. De route in de concept NRD liep ten zuiden van de vaargeul met een bocht richting Schiermonnikoog, omdat hier in PAWOZ-Eemshaven ook andere routes onderzocht zijn die verder oostelijk doorgingen. Deze bocht is recht getrokken zodat de route korter is en minder daarmee effecten heeft. De route loopt korter door het reserveringsgebied voor zandwinning en vormt daarmee een minder grote belemmering voor toekomstige zandwinning. Ook is de manier van kruisen van een bestaande gasleiding minder complex op deze nieuwe locatie. In Bijlage A is beschreven hoe de brede corridor uit PAWOZ-Eemshaven versmald is tot een onderzoekscorridor voor het MER. Op de Noordzee valt de versmalde onderzoekscorridor overal binnen de bredere corridor uit PAWOZ - Eemshaven, behalve ten noorden van Schiermonnnikoog.
Dit heeft te maken met de extra kruisingsvariant van het eiland die wordt onderzocht in het MER en met de optimalisatie van de route ten noorden van Schiermonnikoog. 3.3.3 Kruising Schiermonnikoog Beschrijving van de kruising Voor de kruising van Schiermonnikoog worden twee varianten onderzocht in het MER: 1. Een kruising met gestuurde boringen tussen het Wad ten zuiden van het eiland en het strand aan de noordzijde. Hierbij wordt onder het eiland door geboord. Deze methode is onderzocht in PAWOZ-Eemshaven. 2. Kruising met behulp van een trencher (rupsvoertuig) die over het eiland rijdt en de kabels installeert. Deze alternatieve kruising is op verzoek van omgevingspartijen toegevoegd aan het onderzoek. De twee kruisingen worden hierna verder toegelicht. Animatie van de aanleg van Net op zee Doordewind Op de projectwebsite van TenneT is in een animatie te zien hoe de kabels op worden aangelegd: Net op Zee- project Doordewind | TenneT. Hierin zijn onder andere de twee opties voor de kruising van Schiermonnikoog en de aanleg in de Waddenzee gevisualiseerd. Animatie \
Net op zee Doordewind – definitieve NRD – versie 4.0 31 Kruising met gestuurde boringen Met deze variant wordt het eiland gekruist met horizontaal gestuurde boringen (Engels: horizontal directional drilling, HDD). De kruising met boringen is schematisch weergegeven in Figuur 3-9. Aan beide kanten van het eiland wordt een werkterrein ingericht, waarbij op het Wad gebruik gemaakt wordt van pontons die droogvallen op locatie. Aan de noordkant wordt vanaf het strand gewerkt. Figuur 3-9 Schematische weergave van de kruising met gestuurde boringen onder Schiermonnikoog De boringen bestaan uit een aantal stappen: • Start van de boring: Op het werkterrein wordt eerst een constructie (casing of kofferdam) aangebracht om het boorgat stabiel te houden. Daarna wordt de eerste (pilot) boring gemaakt. Zie ook paragraaf 3.3.5 voor een stappenbeschrijving van een standaardboring. • Uitbreiden van het boorgat: Na de eerste boring wordt het gat vergroot tot de juiste diameter. Vanaf het strand wordt vervolgens een mantelbuis door het boorgat getrokken richting de Waddenzee. Deze buis zorgt ervoor dat later kabels veilig kunnen worden aangelegd. • Herhalen van boringen: Deze stappen worden meerdere keren herhaald voor de benodigde boringen. Daarbij wordt steeds vanaf hetzelfde werkterrein gewerkt. Als de afstand te groot wordt, wordt het ponton verplaatst.
Twee varianten voor de kruising van Schiermonnikoog Het voorkeursalternatief voor Net op zee Doordewind kruist Schiermonnikoog. In PAWOZ-Eemshaven is een kruising onderzocht met boringen onder het eiland. Vanwege de zorgen over de mogelijke effecten van boringen is in de zienswijzen op het ontwerpprogramma gevraagd om in het MER ook andere aanlegtechnieken te onderzoeken om het eiland te kruisen. Naar aanleiding hiervan is in het programma opgenomen dat in de projectprocedure gekeken moet worden of er, naast de boringen onder het eiland door, ook andere opties zijn voor het kruisen van het eiland die mogelijk minder milieueffecten hebben. TenneT heeft gekeken welke opties er mogelijk zijn. Er is gekeken naar technische uitvoerbaarheid en het minimaliseren van effecten op natuur. Op basis hiervan wordt een variant voorgesteld: een kruising over het eiland met een trencher. Deze variant heeft een kortere uitvoeringstijd dan de boringen en het aangetaste oppervlak is beperkt. Daarom zijn er mogelijk (aanzienlijk) minder milieueffecten. In het MER worden de twee uitvoeringsvarianten onderzocht en met elkaar vergeleken. Net op zee Doordewind – definitieve NRD – versie 4.0 32 Op het strand en aan de zuidzijde worden de mantelbuizen met kabel ingegraven.
Hiervoor worden zoveel mogelijk dezelfde werkterreinen gebruikt en anders aanvullende tijdelijke werkterreinen met kofferdammen ingericht. Op het strand wordt ook de verbinding tussen kabels gemaakt en ingegraven. Aan de Noordzeezijde komt per kabelsysteem een apart werkterrein op het strand (circa 2.500 m²). Hier komen de boringen boven en worden de kabels door de mantelbuis getrokken en gekoppeld aan de Noordzeekabels. Ook hier wordt een tijdelijke kofferdam gebruikt en later weer verwijderd. Voor de kruising met boringen onder Schiermonnikoog worden twee opties onderzocht: een optie waarbij per kabelsysteem de kabels gebundeld in één boorgat komen te liggen en een optie waarbij per kabelsystemen de aders in afzonderlijke buizen geïnstalleerd worden. Voor de eerste optie (bundelboringen) zijn twee grotere boorgaten nodig, voor de tweede optie (losse boringen) zijn zes kleinere boorgaten nodig.
Net op zee Doordewind – definitieve NRD – versie 4.0 33 Figuur 3-10 Schematische weergave van een gebundelde boringen (boven) of losse boringen (onder) voor de gelijkstroomkabels (DC) op Schiermonnikoog De verwachte doorlooptijd voor de optie met zes boringen is ongeveer zes maanden (afhankelijk van de weersomstandigheden). De verwachting is dat de kabels pas in het volgende jaar in de geboorde buizen kunnen worden ingetrokken en met elkaar verbonden worden. Voor de optie met twee boringen is de doorlooptijd ongeveer tweeënhalve maand. Bij het ontwerpen van de boringen speelt een aantal punten: • Morfologische stabiliteit. De kruising is voorzien aan de oostzijde van het eiland. De ‘eilandstaart’ genaamd de Balg is zeer dynamisch; de afgelopen decennia is de Balg met kilometers gegroeid. Men verwacht dat er na deze fase van groei een (lange) fase van afslag gaat volgen. Het tracé kan door de sterke morfologische dynamiek van de Balg ook binnen de invloedssfeer van zeegaten komen te vallen. Beide effecten geven een grote kans op blootspoelen van de kabels en leidingen, waarvoor op termijn mogelijk extra beheer en onderhoud nodig is met impact op natuur en hoge kosten. Vanuit dit oogpunt is een meer westelijke kruising daarom wenselijker.
Met de extra lange boringen kunnen de in- en uittredepunten van de boringen meer naar het westen worden gebracht in een morfologisch stabieler gebied. • De maximale lengte van een HDD-boring. Op basis van de nieuwste inzichten uit andere projecten blijkt dat een boring maximaal 1.800 meter kan zijn, mits de grondgesteldheid dit toelaat. Toen PAWOZ-Eemshaven werd opgesteld was dit nog 1.200 meter. Dit betekent dat de boringen verder westelijk uitgevoerd kunnen worden, waar het eiland breder is. Dit is gunstiger in verband met de morfologische stabiliteit, zoals uitgelegd bij het vorige punt. Op voorhand lijkt dit niet tot andere effecten te leiden. • Minimaliseren van de impact op ecologie. Het in- en uittredepunt van de boringen ligt buiten de kwelders en duinen. En er wordt zoveel mogelijk rekening gehouden met natuurwaarden zoals hoogwatervluchtplaatsen, broedvogelgebieden, foerageergebieden en aanwezige beschermde soorten. Er wordt ook gekeken naar het minimaliseren verstoring door geluid, beweging en licht. De uitstoot van emissies wordt zo beperkt als mogelijk gehouden. Daarnaast wordt gekeken hoe zo min mogelijk leefgebied oppervlak verstoord kan worden door druk door droogvallen van materieel, rijden en/of vergraven.
Net op zee Doordewind – definitieve NRD – versie 4.0 34 Kruising met een trencher Een trencher is een voertuig op rupsbanden met minimale druk op de ondergrond , vergelijkbaar met de wadtrencher voor de Waddenzee, maar geschikt gemaakt voor land. Deze minimale druk op de ondergrond ontstaat omdat de druk van het gewicht van de trencher verdeeld wordt over de gehele breedte van de rupsbanden , in plaats van over vier wielen. De trencher is gevisualiseerd in Figuur 3-11. De kabelsystemen van Doordewind Alpha en Beta worden naast elkaar geïnstalleerd. Figuur 3-11 Een visualisatie van de trencher op Schiermonnikoog die de kabels oppakt en de grond in brengt De trencher maakt een smalle sleuf van ongeveer 50 cm breed. Voor beide kabelsystemen wordt een sleuf gemaakt. De onderlinge afstand tussen de twee kabelsystemen is ongeveer 5 meter en de diepte varieert tussen de 4 en 8 meter onder maaiveld. In Figuur 3-12 is de ligging van de kabels schematisch weergegeven. In het figuur is een corridor weergegeven waarbinnen de exacte ligging van de kabels geoptimaliseerd kan worden.
Net op zee Doordewind – definitieve NRD – versie 4.0 35 Figuur 3-12 Schematische weergave van de trencher variant voor de gelijkstroomkabels (DC) op Schiermonnikoog De aanleg met een trencher bestaat uit drie stappen: 1. Het uitleggen van de kabels. Langs de route op het eiland worden rollen geplaatst waarover de kabels kunnen worden vervoerd. De kabels worden vanaf een ponton op het Wad over de rollen naar het Noordzeestrand getrokken. 2. Begraven van de kabels. De trencher pakt de kabels op van de rollen en graaft ze direct in tijdens het rijden. Er wordt onderzocht op welke manier de kabels begraven kunnen worden zodat schade aan de bovenste grondlaag en vegetatie zo beperkt mogelijk wordt. 3. Verbinden van de kabels. Er wordt een mofput gegraven op het Noordzeestrand om de kabeluiteinden van de kabels van het eiland aan de kabels in de Noordzee te verbinden. De duur van het ingraven van de kabels met de trencher (exclusief de mofverbinding op het strand) bedraagt ongeveer anderhalve maand. Het project onderzoekt de mogelijkheid beide kabelsystemen op het eiland in hetzelfde seizoen te installeren. Routes die in het MER worden onderzocht Figuur 3-13 laat de onderzoekscorridor zien voor zowel de kruising met de trencher als de boring.
Op basis van de morfologische eigenschappen van en ecologische waarden rond en op het eiland wordt onderzocht welke route binnen de onderzoekscorridor de minste impact heeft. De variant met de boringen is ingegeven door de morfologie van het eiland en ligt daarom zo westelijk mogelijk met de maximale boorlengte van 1.800 meter. Daarnaast sluit dit ook goed aan op de route door de Waddenzee.
Net op zee Doordewind – definitieve NRD – versie 4.0 36 Figuur 3-13 De twee kruising van Schiermonnikoog en de route door de Waddenzee De variant met de trencher is gebaseerd op ecologische kennis, inbreng van omgevingspartijen en veld onderzoek. Streven is bij de aanleg zo min mogelijk schade aan de vegetatie en de ondergrond aan te brengen. Daar waar wel schade optreedt moet dit zo snel mogelijk kunnen herstellen. De slenken overspoelen regelmatig met springtij, waardoor in het gebied ook regelmatig met nieuw slib en ander materiaal wordt aangevoerd. Daarom is gekozen voor
Net op zee Doordewind – definitieve NRD – versie 4.0 37 een route langs de vierde slenk. De afstand tot de morfologisch instabiele eilandstaart de Balg groot genoeg, is er goede aansluiting op de kabels in de Waddenzee en de verwachting is dat hersteltijd van het systeem sneller is dan hoog op de kwelder. 3.3.4 Kabeltracés door de Waddenzee De Waddenzee is een Natura 2000-gebied dat bij eb droogvalt. In en rondom de Waddenzee liggen meerdere diepe en ondiepe getij geulen. De Waddenzee en de kustzone zijn relatief ondiep en hebben een vlakke kust. Er komen veel verschillende dieren en plantensoorten voor. Bij het uitwerken van de route en de aanlegtechnieken is het minimaliseren van de impact op de geomorfologische processen, ecologische dynamiek en rijke biodiversiteit waarden van het Waddengebied als uitgangspunt genomen. De aanleg en de verd ere uitwerking van de route zijn hierna verder toegelicht. Beschrijving van de kabels De kabelsystemen in de Waddenzee zijn hetzelfde en hebben dezelfde eigenschappen als de kabels op zee. Op het wad hebben de twee kabelsystemen een onderlinge afstand van 50 meter, een minimale afstand die voortkomt uit een risico-inventarisatie en de noodzaak om een eventuele reparatie veilig uit te kunnen voeren. Figuur 3-14 geeft een schematische weergave van de ligging van de twee kabelsystemen in de Waddenzee.
Figuur 3-14 Schematische weergave van de gelijkstroomkabels (DC) van Doordewind Alpha (DDA) en Beta (DDB) in de Waddenzee Aanleg en gebruik De aanleg van de kabels op het wad gebeurt met een wadtrencher. Een wadtrencher heeft rupsbanden zodat er minimale druk op de ondergrond komt te staan. Voor de aanleg wordt gewerkt met het getij, dat twee keer per dag zorgt voor eb en vloed. De kabels worden aangevoerd met drijvend ponton en daarna uitgerold op het wad. Aan de kabels zitten drijvers waardoor bij hoogwater de kabels langs de route kunnen worden uitgedreven. Er worden paaltjes in het wad geslagen om te voorkomen dat de kabels van de route weg drijven. Ondertussen rijdt de wadtrencher over het wad. De wadtrencher heeft een zwaard met kettingfrees die zorgt dat er een smalle sleuf (50 cm) in d e bodem wordt gemaakt (gefreesd) en de kabels in één beweging op de juiste diepte wordt gelegd en bedekt met grond. Dezelfde methode wordt veelal gebruikt bij het aanleggen van drainagebuizen in landbouwgrond.
Net op zee Doordewind – definitieve NRD – versie 4.0 38 De kabels moeten naar verwachting in vijf kabeldelen aangelegd worden in het wad. Deze kabeldelen worden met circa 4 moffen aan elkaar gemaakt. Het aanleggen van de moffen vindt plaats in de geulen van de Waddenzee. Deze geulen bieden genoeg diepgang en daardoor een betere bereikbaarheid voor de pontons met zwaar materieel. De moffen worden in de bodem van de geulen gelegd. De moffen worden op diepte gebracht met een spuit lans (jetting lance). Deze methode is snel, heeft een beperkte ecologische impact (ten opzichte van een open ontgraving) en kan bij verschillende bodemomstandigheden gebruikt worden. De spuit lans fluïdiseert het zeebed door middel van hoge waterdruk, waardoor de kabels in de bodem kunnen wegzakken. Het aan land komen op het vaste land gebeurt met een boring (de “aanlanding”). Vanaf het vaste land worden achter de primaire kering (dijk) gestuurde boringen uitgevoerd, waarbij onder de dijk door wordt geboord. De boringen hebben een afstand van maximaal 1.800 meter en komen boven buiten de kwelder in de Waddenzee. Er worden tijdelijke damwanden of casings gemaakt waarbinnen de boor in- en uittreedt. Bij het uittredepunt van de boringen op het wad wordt een ponton met bijbehorende ondersteunende voertuigen aangevoerd.
Route die in het MER wordt onderzocht De route door de Waddenzee is te zien in Figuur 3-13. De lengte van de route door de Waddenzee is ongeveer 13 km. De basis van deze route is het volgen van de ondiepe droogvallende wadplaten tussen de Groningse kust bij Kloosterburen en Schiermonnikoog. De droogvallende platen vormen een stabiele omgeving waar dezelfde installatietechniek gebruikt kan worden, wat leidt tot zo min mogelijk bewegingen en impact op het gebied. Dit valt grotendeels samen met de routes van wadlopers. De diepe geulen worden vermeden. Binnen de onderzoekscorridor kan de route verder geoptimaliseerd worden om ecologisch kwetsbare locaties te v ermijden. 3.3.5 Kabeltracés op land - gelijkstroom Beschrijving van de kabels De kabels op land bestaan uit twee ondergrondse 525kV-gelijkstroomkabelsystemen. De kabels komen aan land ten noorden van Kloosterburen en lopen daarna in oostelijke richting naar de Eemshaven . Er worden twee opties onderzocht: een route die over de agrarische percelen loopt en een variant die gedeeltelijk in de steunberm van de primaire kering loopt. Voor de eerste route worden twee varianten bij de aanlanding onderzocht. Dit wordt nader toegelicht in het tekstkader. Voor alle opties is het uitgangspunt dat de kabelsystemen van Doordewind Alpha en Beta naast elkaar komen te liggen.
Net op zee Doordewind – definitieve NRD – versie 4.0 39 Aanleg en gebruik De kabels komen vanaf de Waddenzee aan land met boringen onder de primaire kering. De zeekabels gaan over op landkabels. De zee- en landkabels van de twee kabelsystemen worden aan elkaar gekoppeld op een binnendijkse moflocatie. Vanaf het aanlandingspunt kunnen de landkabels op land op twee manieren geïnstalleerd worden: met open ontgraving of met boringen. In PAWOZ-Eemshaven is opgenomen dat TenneT het principe ‘gestuurde boringen, tenzij’ moet gebruiken op land. 13 Dit betekent dat TenneT het uitgangspunt hanteert om gestuurde boringen in te zetten, tenzij a) andere schadebeperkende technieken mogelijk zijn, b) gestuurde boringen niet mogelijk zijn of c) in overleg met landeigenaren open ontgraving gewenst is. Daarom is de route op land zo veel als mogelijk in boringen uitgewerkt. Voor de binnendijkse steunbermvariant is dit in principe niet mogelijk vanwege de beperkte ruimte in de steunberm. Dit betekent dat deze variant in open ontgraving moet worden aangelegd, uitgezonderd enkele ruimtelijke knelpunten. Bijvoorbeeld, als er woningen aan de dijk staan en bij Noordpolderzijl. 13 Bron: Programma PAWOZ-Eemshaven, p. 42.
Programma - PAWOZ Nieuwe varianten van het gelijkstroomtracé op land De Schiermonnikoog Wantijroute die is gekozen in PAWOZ-Eemshaven heeft een bijbehorende landroute vanaf het aanlandingspunt boven Kloosterburen richting de Eemshaven. Er is in PAWOZ-Eemshaven een brede corridor onderzocht voor maximaal zeven kabelsystemen. In de concept NRD is deze corridor verder afgebakend en is een route voorgesteld die over de agrarische percelen naar het oosten loopt. Dit noemen we de basisroute. In de definitieve NRD is hier een variant bijgekomen die in de steunberm van de primaire waterkering ligt. Dit noemen we de binnendijkse steunbermvariant. Ook is er vlak bij de aanlanding een variant op de basisroute voorgesteld, de Negenboerenpoldervariant. De basisroute en de twee nieuwe varianten zijn te zien in Figuur 3- 17. Waarom de binnendijkse steunbermvariant? In PAWOZ-Eemshaven zijn meerdere dijkzonevarianten ingebracht vanuit een breed omgevingsproces, met het verzoek deze te onderzoeken. Deze alternatieven, zowel buitendijks (via de kwelders) als binnendijks (in of direct langs de huidige dijkbeschermingszone), zijn onderzocht en in gezamenlijkheid met onder andere wate rschap Noorderzijlvest afgewogen en getrechterd. De alternatieven in en nabij de dijkzone zijn daarbij afgevallen omdat zij niet vergunbaar en/of niet technisch haalbaar bleken.
Waterschap Noorderzijlvest heeft medio 2025 aangegeven toch mogelijkheden te zien voor een kabeltracé in de dijkzone vanwege de koppelkans met de dijkversterkingsopgave voor de waterkering. Na een eerste inventarisatie is in februari 2026 door KGG, TenneT, Waterschap Noorderzijlvest, Gemeente Het Hogeland en Provincie Groningen gezamenlijk besloten één variant verder uit te werken richting definitieve NRD , de binnendijkse steunbermvariant. In een gezamenlijk proces is de binnendijkse steunbermvariant afgebakend en langs zes hoofdthema’s beoordeeld, waaronder uitvoerbaarheid, vergunbaarheid, effecten op de omgeving en kosten. De beoordeling geeft op dit moment voldoende basis om de variant als kansrijk te beschouwen: er zijn geen belemmeringen naar voren gekomen die technische haalbaarheid of vergunbaarheid op voorhand uitsluiten, wel zijn er nog diverse uitzoekpunten. Daarom is de route als variant opgenomen in de definitieve NRD en wordt onderzocht in het MER. Waarom de Negenboerenpoldervariant? In gesprekken met grondeigenaren is de wens geuit om de basisroute vlak na de aanlanding verder naar de noordgrens van de agrarische percelen te verplaatsen, om doorsnijding aan de zuidzijde van het perceel te voorkomen. Het tracé wordt hierdoor korter ook is er een werkterrein minder nodig. Deze variant wordt onderzocht in het MER.
Net op zee Doordewind – definitieve NRD – versie 4.0 40 Een gestuurde boring bestaat uit de volgende stappen: 1. Pilotboring: Er wordt een klein boorgat gemaakt vanaf het intredepunt naar het uittredepunt. Het in- en uittredepunt zijn werkterreinen waar alle benodigdheden voor de boring uitgestald zijn, zoals te zien in Figuur 3-15. 2. Ruimen: Het boorgat wordt groter gemaakt door er een grotere boorkop doorheen te trekken. 3. Mantelbuizen intrekken: Vanaf het uittredepunt worden een of meerdere kunststof mantelbuizen het geboorde gat ingetrokken. De buizen worden eerst aan elkaar gelast om één lange buis te maken. Hiervoor zijn lange uitlegstroken nodig. 4. Kabels intrekken: Als de buizen klaar zijn voor de kabelinstallatie worden de kabels door de buizen getrokken. Figuur 3-15 Visualisatie van het in- en uittredepunt van een gestuurde boring Er zijn verschillende manieren om gestuurde boringen toe te passen. Bij de eerste methode worden de kabels voor één kabelsysteem, inclusief de glasvezelkabel, gebundeld in één boorgat. In dit geval zijn er twee boringen nodig voor zowel Doordewind Alpha als Doordewind Beta. De belemmerde strook (na de aanleg) is in dat geval 35 tot 40 meter breed. Het kan ook zijn dat de plus-ader, de min-ader en de metallic return in aparte boorgaten worden aangelegd.
Er zijn in dit geval zes boorgaten nodig, maar die kunnen deels onder elkaar gelegd worden. De belemmerde strook is smaller; ongeveer 25 tot 30 meter breed. Het uitgangspunt is om bundelboringen (met twee boorgaten) toe te passen vanwege de kortere doorlooptijd, wat leidt tot minder overlast, en lagere kosten. Hier wordt van afgeweken als de bodemsamenstelling ongeschikt is14, of als de beschikbare ruimte beperkt is, zoals bij de Eemshaven. Figuur 3-16 geeft een schematische weergave van de kabelsystemen van Doordewind Alpha en Beta met een bundelboringen (boven) en met losse boringen (onder). 14 Bij een bundelboring is een groter boorgat nodig en liggen de kabels dicht bij elkaar. Als de grondgesteldheid ongeschikt is, kan dat betekenen dat het niet mogelijk is om een groot boorgat te maken of dat er problemen kunnen ontstaan met warmteafgifte.
Net op zee Doordewind – definitieve NRD – versie 4.0 41 Figuur 3-16 Schematische weergave van een bundelboringen (boven) of losse boringen (onder) voor de gelijkstroomkabels (DC) van Doordewind Alpha (DDA) en Beta (DDB) Een open ontgraving bestaat uit de volgende stappen: 1. Er wordt een sleuf gegraven met de vereiste diepte en breedte. 2. Alle grondlagen worden afzonderlijk gegraven en uitgelegd naast de sleuf (zie Figuur 3-17). 3. Om de sleuf droog te houden, wordt grondwater weggepompt (bemaling).
Net op zee Doordewind – definitieve NRD – versie 4.0 42 4. Nadat de sleuf gereed is, worden de kabels geplaatst. De kabels worden op een laag backfillzand gelegd voor de warmteafgifte van de kabels. Vervolgens worden de kabels afgedekt met een dunne laag zand en kunststof platen. 5. Daarna wordt de sleuf laagsgewijs weer aangevuld met de opgeslagen grond. Figuur 3-17 Weergave kabelsleuf bij een open ontgraving Bij aanleg moet rekening worden gehouden met een werkstrook van ongeveer 50 m breed. De belemmerde strook is ongeveer 11 meter breed. Figuur 3-18 geeft een schematische weergave van de sleuf met de twee kabelsystemen bij een standaard open ontgraving. Bij een standaard open ontgraving liggen de kabels ongeveer 1,8 meter onder maaiveld. Figuur 3-18 Schematische weergave van de aanleg in standaard open ontgraving van de gelijkstroomkabels (DC) van Doordewind Alpha (DDA) en Beta (DDB)
Net op zee Doordewind – definitieve NRD – versie 4.0 43 De kabelsystemen worden in secties geïnstalleerd en gekoppeld met een mof (verbinding tussen twee kabellengtes). Omdat op land de kabels per haspel op een vrachtwagen worden vervoerd, is de kabellengte beperkt tot maximaal 1.200 m. Daarom is er op land in de praktijk om de 800 tot 1000 meter een moflocatie nodig. Voor het verbinden van kabeldelen tussen de boorpunten is een kleine open ontgraving (ca. 80 meter lengte) noodzakelijk. Hierbij wordt een sleuf gegraven waarin de kabels worden ingelegd op ongeveer 1,80 meter diepte. Na aanleg wordt de grond zorgvuldig teruggelegd, waarbij de oorspronkelijke grondlagen behouden blijven. Routes die in het MER worden onderzocht In het MER wordt een basisroute met twee varianten onderzocht. De basisroute is in de concept NRD is gepresenteerd. De binnendijkse steunbermvariant en de Negenboerenpoldervariant zijn toegevoegd in de definitieve NRD. De routes zijn afgebeeld in Figuur 3-19. Hierna volgt een toelichting per route. Figuur 3-19 Onderzoekscorridor en kabeltracés op land van de gelijkstroomverbinding (DC). De basisroute (blauw), de binnendijkse steunbermvariant (roze) en de negenboerenpoldervariant (groen) zijn weergegeven
Net op zee Doordewind – definitieve NRD – versie 4.0 44 Basisroute De basisroute loopt op land vanaf het aanlandingspunt in Kloosterburen over agrarische percelen en zoveel mogelijk parallel aan bestaande infrastructuur richting de Eemshaven. Bij het ontwerpen van de route binnen de onderzoekscorridor voor het MER is rekening gehouden met de inbreng van grondeigenaren. Binnen de onderzoekscorridor kan de voorgestelde route voor de kabeltracés verder geoptimaliseerd worden. De route is tot stand gekomen op basis van de volgende overwegingen: • Na de aanlanding lopen de kabels eerst richting het zuiden. Bij de oude zeedijk buigen ze af naar het oosten. Ze volgen de noordkant van de oude zeedijk, waar ze langs de perceelranden gelegd kunnen worden. Dit beperkt de hinder voor landbouw, omdat toegang tot achterliggende percelen mogelijk blijft. De zuidkant van de dijk is minder geschikt vanwege aanwezige woningen, waar omheen getraceerd zou moeten worden. De kabels lopen hierna langs het brakwaternatuurgebied Klutenplas, wat gedeeltelijk onderdeel is van Natura 2000-gebied Waddenzee. • Vervolgens volgen de kabels de primaire waterkering Noorderdijk (zeedijk). De kabels liggen hier op 100 meter van de teen van de dijk, buiten de beschermingszone en het profiel van vrije ruimte van de kering.
Een zuidelijker tracé zou percelen doorsnijden en om huizen en boerderijen heen moeten lopen. Om extra lengte en hinder voor landbouw en woningen te voorkomen, liggen de kabels daarom op een afstand van 100 meter langs de primaire kering. • Hierna volgen de kabels opnieuw de oude zeedijk in de Lauwerpolder en de Eemspolder. Omdat aan de zuidkant woningen liggen, is gekozen voor de noordkant, langs de perceelranden. De kabels kunnen niet verder noordelijk liggen, omdat hier deels al windturbines staan en het toekomstige windpark Eemshaven- West wordt ontwikkeld (zie ook paragraaf 3.5, waarin de belangrijkste toekomstige ontwikkelingen in het gebied zijn beschreven). • De kabels komen hierna aan bij het toekomstige bedrijventerrein Oostpolder. In PAWOZ -Eemshaven is opgenomen dat de kabels door dit gebied lopen. Ze buigen daarom af naar het zuiden en volgen de noordzijde van de oude zeedijk langs de Dijkweg. Door langs de zuidelijke rand van de Oostpolder te lopen, blijft er ruimte voor toekomstige ontwikkelingen en worden windturbines vermeden. Deze rand wordt ingericht als groen-blauwe zone, als buffer tussen woningen en nieuwe ontwikkelingen. • Aan de oostkant van de Oostpolder gaan de kabels weer noordwaarts, richting de locatie van de converterstations. Ze passeren het nieuw te bouwen hoogspanningsstation Eemshaven Oostpolder aan de westkant.
De kabels van Doordewind Alpha komen uit aan de oostkant van de converterstations. De kabels van Doordewind Beta kunnen uitkomen aan zowel de west- als de oostkant van de converterstations. Indien voor de westelijke optie wordt gekozen, liggen de kabels hier in het beperkingengebied van de primaire kering . Binnendijkse steunbermvariant Naast de basisroute wordt in het MER ook de binnendijkse steunbermvariant onderzocht op land. De binnendijkse steunbermvariant ligt in de primaire kering en ligt hierbij voor circa 20 km binnendijks in de steunberm. De binnendijkse steunberm van de dijk is circa 15-19 meter breed, en bestaat grotendeels uit groenstrook en een onderhoudsweg (gesloten verharding). De kabels worden in de groenstrook aangelegd en niet onder de weg. Een ligging onder de weg is uit technisch oogpunt niet wenselijk omdat de kabels hierdoor minder goed hun warmte kwijt kunnen en ook minder afgekoeld worden door regenwater. Vanuit beheer is het ook niet wenselijk omdat de kabels niet toegankelijk zijn in geval van calamiteiten omdat er asfalt op ligt. Daarnaast is de weg ook niet breed genoeg. Omdat de ruimte in de steunberm beperkt is, worden de kabels grotendeels met open ontgravingen aangelegd. De kabels kunnen bij een open ontgraving namelijk dichter bij elkaar gelegd worden dan bij een boring.
In Figuur 3-20 is de schematische weergave van de aanleg in open ontgraving voor de binnendijkse steunvariant te zien. De kabels komen op ongeveer 1,2 meter onder maaiveld te liggen en de belemmerde strook is ca. 11 meter. Bij het kruisen van andere infrastructuur wordt wel gebruik gemaakt van HDD-boringen (of vergelijkbare sleufloze technieken). Net op zee Doordewind – definitieve NRD – versie 4.0 45 Figuur 3-20 Schematische weergave van de aanleg in open ontgraving van de gelijkstroomkabels (DC) van Doordewind Alpha (DDA) en Beta (DDB) voor de binnendijkse steunbermvariant 3.3.6 Converterstations en kabeltracés op land - wisselstroom Beschrijving van het converterstation en de wisselstroom kabels Onderdeel van het Net op zee Doordewind zijn twee converterstations in de Eemshaven die de 525kV gelijkstroom omzetten in 380kV-wisselstroom. Zo kan de stroom worden aangesloten op het landelijke hoogspanningsnet. Net op zee Doordewind Alpha en Beta hebben beide een eigen converterstation nodig. In Figuur 3-21 is een eerste indruk geschetst van de converterstations aan de Waddenweg in de Eemshaven. Het converterstation bestaat onder andere uit converters (omvormers), transformatoren en 380kV-schakelvelden. Het totale ruimtebeslag van 1 converterstation is circa 5,5 hectare. De maximale hoogte van de gebouwen is 30 meter. Een converterstation bestaat uit verschillende onderdelen.
De gelijkstroomkabels op land lopen naar de converterhal waar de gelijkstroom wordt omgezet in wisselstroom. In de transformatoren wordt de stroom op de juiste spanning gebracht. Daarna gaat de stroom naar de schakelvelden en verlaat de stroom het terrein via een ondergrondse 380kV-wisselstroomkabelsystemen.
Net op zee Doordewind – definitieve NRD – versie 4.0 46 Figuur 3-21 Impressies converterstations Doordewind Alpha en Beta aan de Waddenweg in de Eemshaven Vanaf elk converterstation lopen er twee ondergrondse 380kV-wisselstroomkabelsystemen naar het hoogspanningsstation waar de stroom het landelijke hoogspanningsnet op gaat. Doordewind Alpha wordt aangesloten op het bestaande 380kV-station Oudeschip. Doordewind Beta wordt aangesloten op het nieuw te bouwen 380kV- station Eemshaven Oostpolder. Het station is in 2034 gereed voor gebruik en is in 2033 al gedeeltelijk klaar, specifiek voor de aansluiting van Doordewind Beta.
Net op zee Doordewind – definitieve NRD – versie 4.0 47 In elk kabeltracé worden twee wisselstroom kabelsystemen aangelegd (AC 380kV-kabelsystemen). Per converterstation komt één 525 kV DC-kabelsysteem (gelijkstroom) binnen, en gaan er twee 380 kV AC-kabelsystemen (wisselstroom) naar de 380 kV-stations. De grootte en diameter van de wisselstroomkabels zijn vergelijkbaar met die van de gelijkstroom kabels. Het gaat om ondergrondse kabels. De breedte van de belemmerde strook is afhankelijk van de aanlegmethode. Bij een open ontgraving is deze ongeveer 12 meter breed, bij gestuurde boringen 25 tot 30 meter. Bundelboringen zijn voor het AC-kabelsysteem niet haalbaar vanwege de onderlinge thermische beïnvloeding van de kabels. Figuur 3-22 geeft een schematische weergave van de open ontgraving en de (losse) boringen voor de AC-kabelsystemen. Figuur 3-22 Schematische weergave van een open ontgraving (boven) en boringen (onder) voor de wisselstroomkabels (AC) van Doordewind Alpha (DDA) en Beta (DDB)
Net op zee Doordewind – definitieve NRD – versie 4.0 48 Aanleg en gebruik Converterstations Voor het bouwen van de converterstations worden de volgende stappen gezet: 1. Het bouwrijp maken van het terrein. Dit houdt in dat de grond geschikt wordt gemaakt om er gebouwen op te zetten. Er wordt grond aangebracht om het terrein te egaliseren en hekwerken en dergelijke geplaatst. 2. Het bouwen van de converterstations. Dit begint met de fundatie van de stations. De converterstations en bijbehorende gebouwen worden gefundeerd op palen. Daarna worden de converterhallen, bedieningscentra en de gebouwgebonden installaties gebouwd. 3. De aanleg van de hoogspanningsapparatuur en de AC-schakeltuin. Vanwege veiligheid en de vele aannemers kan dit niet gelijktijdig gebeuren met de civiele werkzaamheden (stap 2). Strikte scheiding van werkzones en tijdsplanning nodig is om te voldoen aan veiligheidsnormen en regelgeving. Het converterstation is, na ingebruikname van de totale verbinding, onbemand. Er vindt jaarlijks kleinschalig onderhoud plaats en eens per drie jaar wordt grootschalig onderhoud uitgevoerd. Tijdens het gebruik van het converterstation maken verschillende onderdelen geluid. In het MER wordt hier onderzoek naar gedaan. Wisselstroomkabels Voor wisselstroomkabels (AC-kabels) gelden dezelfde aanlegmethoden als voor de gelijkstroom kabels. Deze worden ondergronds aangelegd.
De wisselstroom kabels van Doordewind Alpha worden in open ontgraving aangelegd. De wisselstroom kabels voor Doordewind Beta worden langs de Waddenweg in open ontgraving aangelegd. Daarna wordt gestuurde boringen ingezet om een aantal wegen en watergangen te kruisen. Hierna volgt het laatste stuk van de route door de Oostpolder, aangelegd middels open ontgraving. Locaties en routes die in het MER worden onderzocht De converterstations liggen aan de Waddenweg in de Eemshaven. Het zuidelijkste station is voor Doordewind Alpha en het noordelijke station is voor Doordewind Beta. De wisselstroomkabels van Doordewind Alpha lopen aan de westkant van het converterstation naar het 380kV-station Oudeschip. De kabels zijn ongeveer 700 meter lang. De wisselstroom kabels van Doordewind Beta lopen aan de oostkant van het converterstation naar het nieuw te bouwen 380kV-station Eemshaven Oostpolder. De lengte van het tracé is ongeveer 3,6 km. De ligging van de wisselstroomkabels en locatie van de converterstations is te zien in Figuur 3-23. Net op zee Doordewind – definitieve NRD – versie 4.0 49 Figuur 3-23 Overzicht AC-kabeltracés met converterstations en 380kV-stations 3.4 Doorlooptijden uitvoering In Tabel 3-1 staat per projectonderdeel wat de doorlooptijd van de uitvoering is en wanneer de werkzaamheden zijn voorzien.
Net op zee Doordewind is naar de huidige verwachting operationeel vanaf 2033 of 2034. De planning van de uitrol van windparken en netten op zee is opgenomen in het Ontwikkelkader wind op zee (mei 2026). Omdat het project zich nog in een vroeg stadium bevindt, is de planning nog indicatief. Daarnaast zijn de aanlegperiodes afhankelijk van het uitkomsten van het MER en de natuurtoetsen en mitigerende maatregelen die hieruit volgen. Een aantal belangrijke uitvoeringsbeperkingen zijn de broedseizoenen van verschillende vogels, de beperkingen rondom het gesloten gebied aan de zuidkant van Schiermonnikoog en mogelijk het stormseizoen. Tabel 3-1 Planning projectonderdelen Projectonderdeel Doorlooptijd Platforms op zee Het plaatsen van de fundering duurt een aantal weken, mogelijk langer als de weersomstandigheden slecht zijn. Het plaatsen van de bovenkant duurt een week. Meestal gebeurt dit een jaar na het plaatsen van de fundering, maar het kan ook in dezelfde campagne gedaan worden. Kabels in de Noordzee De aanleg van twee kabelsystemen duurt ongeveer zes maanden. Dit gebeurt in hetzelfde jaar of wordt verspreid over meerdere jaren. Kabels in de Waddenzee Per kabelsysteem is er ongeveer 60 tot maximaal 90 dagen nodig, afhankelijk van de weersomstandigheden. Waarschijnlijk is dit verspreid over meerdere jaren.
Net op zee Doordewind – definitieve NRD – versie 4.0 50 Projectonderdeel Doorlooptijd Schiermonnikoog De verwachte doorlooptijd van de boringen onder het eiland is ongeveer zes maanden bij zes losse boringen en tweeënhalve maand bij twee bundelboringen. De verwachting is dat de kabels pas in het volgende jaar in de geboorde buizen kunnen worden ingetrokken en met elkaar verbonden worden. De duur van de aanleg met een trencher bedraagt ongeveer anderhalve maand. Daarna moeten de mofverbindingen nog aangelegd worden. Landkabels De aanleg van de kabeltracés op land duurt ongeveer 2,5 jaar. Converterstations De werkzaamheden voor de converterstations, vanaf het bouwrijp maken tot aan het opleveren van de stations, duren ongeveer 8 jaar. 3.5 Andere ontwikkelingen in het gebied Net op zee Doordewind kan niet los worden gezien van andere ontwikkelingen in het gebied. Andere projecten kunnen bijvoorbeeld van invloed zijn op de ligging van de kabels of de aansluitlocatie op het hoogspanningsstation. Daarnaast kan een optelsom (cumulatie) van effecten op de omgeving optreden. Dit wordt in het MER onderzocht. In het MER wordt een volledige lijst van relevante ontwikkelingen opgenomen. Deze paragraaf gaat in op een aantal grote ontwikkelingen. In Tabel 3-2 zijn grote ontwikkelingen in het gebied beschreven.
In de kaart daarna (Figuur 3-24) is globale ligging te zien ten opzichte van Net op zee Doordewind. Tabel 3-2 Andere grote ontwikkelingen in het gebied Net op zee Doordewind Ontwikkeling Toelichting 1. Windpark Eemshaven West Dit windpark is vergund in 2023. De bouw van Windpark Eemshaven West begint naar verwachting medio 2026, de eerste groene stroom wordt in 2027 verwacht. 2. 380/110kV- hoogspanningsstation Eemshaven Oostpolder TenneT en Enexis bouwen samen een nieuw hoog- en middenspanningsstation in de Oostpolder, ten zuiden van de Eemshaven. Dit is nodig om de groei van duurzame energie, zoals windenergie op zee, en de toenemende vraag vanuit bedrijven op te vangen. Het station komt op het bedrijventerrein Oostpolder en is uiterlijk in 2034 volledig in gebruik. Voor het Net op zee Doordewind is een deel van het station al in 2033 beschikbaar, zodat het converterstation van Doordewind Beta kan worden aangesloten op het landelijke hoogspanningsnet. 3. Uitbreiding station Eemshaven Oudeschip Het hoogspanningsstation Eemshaven Oudeschip is het station waar het converterstation voor windenergiegebied Doordewind Alpha op gaat aansluiten. Hier wordt de energie van het windenergiegebied het landelijke hoogspanningsnet op gestuurd. Om onder andere deze aansluiting mogelijk te maken wordt het station uitgebreid met extra velden.
De oplevering van deze uitbreiding is gepland in 2028. 4. 110kV-kabelverbinding tussen Eemshaven Midden en Eemshaven Oostpolder Het hoogspanningsstation Eemshaven Midden wordt aangesloten op het nieuw te bouwen station Oostpolder met een nieuwe 110kV-verbinding. De kabeltracés van Doordewind lopen gedeeltelijk parallel aan deze kabelverbinding. 5. Provinciaal inpassingsplan Oostpolder De provincie Groningen en de gemeente Het Hogeland hebben in 2025 het Provinciaal Inpassingsplan (PIP) voor de Oostpolder vastgesteld. Hiermee maken zij ruimte voor een bedrijventerrein van 600 hectare naast de Eemshaven, waarvan 150 hectare bestemd is voor energie-installaties zoals waterstofproductie en een hoogspanningsstation. In het PIP is onder andere ruimte voorzien voor het toekomstige 380kV-hoogspanningsstation Oostpolder. 6. Waterstofnetwerk Groningen Hynetwork is van plan in de provincie Groningen een waterstofnetwerk aan te leggen. In de omgeving van de Eemshaven zijn hiervoor nieuwe leidingen gepland. Het waterstofnetwerk loopt aan de oostzijde van het gebied van het PIP Oostpolder. De minister van KGG heeft op 7 juli 2025 een voorbereidingsbesluit genomen voor het voorkeursalternatief. 7. Windenergiegebied Doordewind Windenergiegebied Doordewind ligt tussen 77 en 102 kilometer uit de kust, ten noorden van Ameland en tegen de grens van het Duitse deel van de Noordzee.
Net op zee Doordewind – definitieve NRD – versie 4.0 51 Ontwikkeling Toelichting Het betreft windparken met een gezamenlijk geïnstalleerd vermogen van 4 GW in het reeds aangewezen windenergiegebied Doordewind en in de nog aan te wijzen uitbreiding van dat windenergiegebied. Op dit moment wordt een mer- procedure doorlopen voor de kavelbesluiten. Met het project Net op zee Doordewind wordt de windenergie uit dit gebied aangesloten op het landelijke hoogspanningsnet. 8. Zandwinning (Partiële herziening Programma Noordzee) Het gebied tussen de NAP -20 meter dieptelijn en de 12-nautische mijl grens is aangemerkt als reserveringsgebied voor zandwinning. In de ontwerp Partiële Herziening van het Programma Noordzee 2022-2027 is dit reserveringsgebied met 2 NM uitgebreid, tot 14 NM uit de kust. De Partiële Herziening is in maart 2026 definitief vastgesteld. De vergunningen voor de huidige vergunde zandwingebieden lopen tot circa 2027. Het is nog niet duidelijk welke gebieden vergund zijn wanneer Net op zee Doordewind wordt aangelegd. 9. Tarchon interconnector De Tarchon interconnector is een geplande elektriciteitsverbinding tussen Duitsland en het Verenigd Koninkrijk. Het project bevindt zich in de planningsfase. Het geplande tracé van de interconnector kruist de kabels van Net op zee Doordewind op de Noordzee. 10.
Windenergiegebied 6/7 (Partiële Herziening Programma Noordzee) In de Partiële Herziening van het Programma Noordzee is aanvullende ruimte aangewezen voor windenergie op zee. Hierbij wordt het nieuwe windenergiegebied 6/7 aangewezen en het bestaande windenergiegebied Doordewind uitgebreid (zie punt 7). De Partiële Herziening is in maart 2026 definitief vastgesteld. Windenergiegebied 6/7 ligt verder westelijk en is daarom niet weergegeven op Figuur 3-24. Figuur 3-24 Grote ontwikkelingen in het projectgebied
Net op zee Doordewind – definitieve NRD – versie 4.0 52 4 Hoe wordt het MER-onderzoek uitgevoerd? 4.1 Inleiding In het MER worden de verwachte effecten op het plan- en studiegebied op het milieu beschreven. Dat kunnen zowel positieve als negatieve gevolgen zijn. De meeste effecten vinden plaats door de aanlegactiviteiten in de aanlegfase. De effecten die plaatsvinden in de gebruiksfase worden apart in beeld gebracht. De verwijderingsfase wordt niet apart onderzocht. Deze activiteiten liggen ver in de toekomst en zijn vergelijkbaar met de effecten van de aanleg. Effecten zijn waarschijnlijk minder of minder groot, omdat een deel van de effecten alleen bij de aanleg optreedt (zoals het heien voor de platforms op zee). Bovendien kan het zijn dat onderdelen blijven liggen . Hieruit volgt dat de aanleg- en gebruiksfase de maatgevende fases zijn voor optredende milieueffecten. In het MER zijn twee gebieden belangrijk: • Het plangebied: dit is het gebied waar het project daadwerkelijk komt te liggen. In hoofdstuk 3 is het plangebied beschreven. • Het studiegebied: dit is het gebied waar mogelijke effecten van het project kunnen optreden en hoe ver deze effecten reiken. Dit gebied is vaak groter dan het plangebied en verschilt per onderwerp, zoals geluid, natuur of landschap. Het plan- en studiegebied omvat zowel land als zee.
In het MER wordt onderscheid gemaakt tussen de effecten die op land en op zee optreden. Om de verwachte effecten van het plan- en studiegebied op het milieu op een navolgbare manier te beschrijven, wordt gebruikgemaakt van een beoordelingskader en een beoordelingsmethodiek met plussen en minnen. Waar mogelijk worden de effecten onderbouwd met cijfers, berekeningen of modellen. Als dat niet kan, worden ze beoordeeld op basis van deskundig inzicht (expert judgement). De referentiesituatie De referentiesituatie beschrijft hoe het gebied zich zal ontwikkelen zonder de aanleg van Net op zee Doordewind . Dit is de uitgangssituatie waarmee de effecten van het project Net op zee Doordewind worden vergeleken. In de referentiesituatie wordt uitgegaan van de huidige situatie, aangevuld met autonome ontwikkelingen. Dat zijn ontwikkelingen waarover al besloten is en die sowieso plaatsvinden, ongeacht of het project Net op zee Doordewind doorgaat. Belangrijke autonome ontwikkelingen in het plan- en studiegebied zijn: • Windpark Eemshaven West • Aanleg van het nieuwe 380/110kV hoogspanningsstation Eemshaven Oostpolderweg • Uitbreiding station Eemshaven Oudeschip • Ontwikkelingen uit Provinciaal inpassingsplan Oostpolder Zie paragraaf 3.5 voor een toelichting op deze ontwikkelingen en een overzicht van andere ontwikkelingen in het gebied.
In het MER wordt een volledige lijst van autonome ontwikkelingen opgenomen. Voor de aanleg van Net op zee Doordewind hanteren we het zichtjaar 2030. Voor de gebruiksfase hanteren we het zichtjaar 2035. Detailniveau op te stellen milieueffectrapport De routes en converterstationslocaties voor Net op zee Doordewind zijn eerder al beoordeeld in het plan milieueffectrapport (plan-MER) voor PAWOZ-Eemshaven. Het doel was destijds het in beeld brengen van milieueffecten met als doel een afweging te kunnen maken tussen de verschillende alternatieven voor het aanlanden van windenergie naar de Eemshaven. In het nu op te stellen MER worden d e effecten van alleen het voorkeursalternatief en nog aanwezige varianten bepaald. Het MER heeft daardoor een ander detailniveau, waarbij de effecten van het voorkeursalternatief gedetailleerder zijn uitgewerkt. Om de benodigde vergunningen te verkrijgen moeten bepaalde ingrepen en effecten met meer detail onderzocht worden. Dat is ook mogelijk in deze fase, omdat de locatie en de aanlegmethode en -duur nauwkeuriger worden uitgewerkt. Ook worden de maatregelen om effecten te beperken concreter uitgewerkt. Net op zee Doordewind – definitieve NRD – versie 4.0 53 Het verschil in detailniveau en de verdere uitwerking van het project kunnen leiden tot verschillen in de effectbeoordeling ten opzichte van het plan-MER voor PAWOZ-Eemshaven.
Ook kan het zijn dat er een andere beoordelingsmethodiek nodig is om een effect nauwkeuriger te kunnen bepalen. Dat kan bijvoorbeeld een (nieuwe) modelberekening zijn. Sinds de afronding van het plan-MER PAWOZ-Eemshaven is ook nieuwe data en literatuur beschikbaar gekomen. Dit alles kan ertoe leiden dat er verschillen ontstaan in de e ffectbeoordeling. 4.2 Beoordelingskader en -methodiek 4.2.1 Beoordelingsmethodiek De beoordelingsschaal De milieueffecten worden aan de hand van een plus en min-schaal beoordeeld ten opzichte van de referentiesituatie. Dit wordt gedaan voor de verschillende aspecten en criteria die worden toegelicht in paragraaf 4.2.2. Voor de beoordeling van de aspecten uit het beoordelingskader wordt de beoordelingsschaal uit Tabel 4-1 gebruikt. Voor de meeste milieuaspecten is een positieve beoordeling niet aan de orde. Deze is alleen aan de orde als het project leidt tot een positieve verandering.
Tabel 4-1 Beoordelingsschaal voor het MER Score Effect Oordeel ten opzichte van de referentiesituatie + + Zeer positief Het project leidt tot een sterk merkbare positieve verandering + Positief Het project leidt tot een merkbare positieve verandering 0/+ Licht positief Het project leidt tot een zeer kleine positieve verandering 0 Neutraal Het project onderscheidt zich niet van de referentiesituatie 0/- Licht negatief Het project leidt tot een zeer kleine negatieve verandering - Negatief Het project leidt tot een merkbare negatieve verandering - - Zeer negatief Het project leidt tot een sterk merkbare negatieve verandering Cumulatie In de effectbeoordeling wordt, waar zinvol, aangegeven of cumulatie met andere plannen en/of projecten kan optreden. Dit gebeurt zowel voor de onderdelen van de voorgenomen activiteit op zee als op land. Bijvoorbeeld, in en rond de Eemshaven zijn een aantal projecten waarmee cumulatie van effecten kan optreden, zoals de gebiedsontwikkeling Oostpolder en andere TenneT projecten (de 110kV kabel en het nieuwe hoogspanningsstation 380kV Oostpolder). Met deze projecten is regelmatige afstemming over de activiteiten en de timing hiervan. Op basis hiervan wordt in het MER bepaald of het relevant is om, bijvoorbeeld, cumulatie van effecten als gevolg van gelijktijdige werkzaamheden in het gebied te beoordelen.
Voor natuur wordt beoordeeld of er sprake is van cumulatieve effecten met onder andere bagger- en stortactiviteiten in de Waddenzee. Maatregelen om nadelige effecten te beperken (mitigatie) Soms kunnen negatieve gevolgen van een project worden voorkomen of verminderd. Dit kan bijvoorbeeld door het werk op een andere manier uit te voeren of door speciale maatregelen te nemen. Als er werkzaamheden plaatsvinden in de buurt van broedende vogels, kan bijvoorbeeld gekeken worden of er buiten het broedseizoen gewerkt kan worden. Zo kan de verstoring van vogels tijdens het broeden, voorkomen worden. Dit zijn mitigerende maatregelen. In het MER wordt per aspect en criterium aangegeven of en zo ja met welke mitigerende maatregelen effecten te beperken en of te voorkomen zijn en hoe dit de effectbeoordeling beïnvloedt. Kennisleemten, monitoring en evaluatie Bij het beoordelen van de milieueffecten kan er belangrijke informatie ontbreken of er kan sprake zijn van onzekerheden in de toegepaste methodiek en de effectbeoordeling. Dit wordt in het MER een kennisleemte genoemd. In het MER wordt beschreven of er een kennisleemte is en of die relevant is voor de besluitvorming over het project. Net op zee Doordewind – definitieve NRD – versie 4.0 54 Als er belangrijke kennisleemten zijn, of onzekerheden over milieueffecten, dan wordt een voorstel gedaan voor een evaluatieprogramma.
Daarmee kan later worden gecontroleerd of de werkelijke effecten overeenkomen met wat vooraf is voorspeld. Als blijkt dat de effecten anders uitpakken dan verwacht, kan worden bekeken of er extra maatregelen nodig zijn om negatieve gevolgen te beperken. 4.2.2 Het beoordelingskader In Tabel 4-2 en Tabel 4-3 staan de beoordelingskaders voor de onderdelen op zee en op land. Deze effecten worden in het MER onderzocht. Voor elk milieuaspect zijn de deelaspecten benoemd die in het onderzoek worden meegenomen. De deelaspecten worden beoordeeld aan de hand van de beoordelingsschaal in Tabel 4-1. Een uitgebreide versie van het beoordelingskader is te vinden in Bijlage B. In de bijlage zijn de deelaspecten verder uitgewerkt en is aangegeven of ze kwalitatief of kwantitatief worden beoordeeld. Ook is beschreven of het effect tijdelijk of permanent is. De meeste effecten vinden plaats tijdens de aanlegfase en zijn tijdelijk. Zoals vertroebeling door het graven in de zeebodem. Sommige effecten in de aanlegfase zijn permanent, zoals het effect op archeologische waarden. Na de aanleg, in de gebruiksfase, kunnen ook beperkt effecten optreden, zoals het effect op landschap. Na de tabellen volgt een toelichting per milieuaspect.
Tabel 4-2 Beoordelingskader op zee Milieuaspect Deelaspecten Bodem en water op zee Oppervlakte beïnvloedde zeebodem (platform) Lokale verstoring en verandering van de zeebodem door fundering platform Lengte kabeltracé op de zeebodem Aanwezigheid van slibrijke afzettingen en veen Kwaliteit van het sediment Dynamiek van de zeebodem Dynamiek van de Noordzeekust en duinen Dynamiek van de eilandkwelder, Waddenzee en vastelandskwelder Advies van de Commissie mer De commissie voor de mer heeft op 18 juni 2026 een advies uitgebracht over de concept NRD voor Net op zee Doordewind. De commissie is positief over de aanpak en adviseert o.a. het volgende: • Onderbouw de relatie met en afwijkingen ten opzichte van PAWOZ-Eemshaven expliciet en navolgbaar. • Werk het variantenonderzoek (o.a. Schiermonnikoog en Noordzeeroute) zorgvuldig en met goede milieuonderbouwing uit. • Vergelijk de varianten transparant en maak de totstandkoming en haalbaarheid van het voorkeursalternatief inzichtelijk. • Baseer het milieuonderzoek op een heldere referentiesituatie, met aandacht voor cumulatie en consistente effectbeoordeling • Werk de effecten op natuur diepgaand uit, met aandacht voor verstoring, instandhoudingsdoelen, cumulatie en uitvoerbaarheid binnen natuurregelgeving.
• Onderbouw de effecten op bodem en water goed, met inzicht in herstelprocessen, morfodynamiek en effecten van grondwateronttrekking. • Breng de effecten op werelderfgoed Waddenzee, landschap en archeologie integraal en in samenhang (o.a. via een Heritage Impact Assessment) in beeld. • Neem klimaat, circulariteit en lange termijn robuustheid expliciet mee in de beoordeling. • Adresseer onzekerheden via een duidelijk monitorings- en evaluatieprogramma. Het advies van de Commissie mer is in lijn met de aanpak die is beschreven in de NRD. In het MER zal per adviespunt aangegeven worden hoe het in het onderzoek is verwerkt. Net op zee Doordewind – definitieve NRD – versie 4.0 55 Milieuaspect Deelaspecten Natuur op zee en langs de kust15 Natura 2000-gebieden en hun instandhoudingsdoelen (Passende Beoordeling voor Natura 2000 activiteit). Effecten van: -Habitataantasting16 -Onderwaterverstoring -Bovenwaterverstoring -Vertroebeling, doorzichtvermindering en sedimentatie -Verontreiniging -Elektromagnetische velden -Warmteontwikkeling -Stikstof Beschermde soorten (Flora en Fauna toets voor Flora en Fauna activiteit). Effecten van: -Onderwaterverstoring -Bovenwaterverstoring -Vertroebeling, doorzichtvermindering en sedimentatie -Verontreiniging -Elektromagnetische velden -Warmteontwikkeling Descriptoren van de Kaderrichtlijn Mariene Strategie (KRM toets).
Effecten van: -Habitataantasting -Onderwaterverstoring -Bovenwaterverstoring -Vertroebeling, doorzichtvermindering en sedimentatie -Verontreiniging -Elektromagnetische velden -Warmteontwikkeling Biologische kwaliteitselementen binnen Kaderrichtlijn Water (KRW). Effecten van: -Habitataantasting -Onderwaterverstoring -Vertroebeling, doorzichtvermindering en sedimentatie -Verontreiniging -Veranderingen in morfologie en hydrodynamiek -Elektromagnetische velden -Warmteontwikkeling Landschap, cultuurhistorie, archeologie en erfgoed op zee Invloed op de gebiedskarakteristiek Invloed op de samenhang tussen specifieke elementen en hun context Bekende archeologische waarden Verwachte archeologische waarden Werelderfgoed (UNESCO) Ruimtegebruik en overige gebruiksfuncties op zee Munitiestortgebieden en militaire activiteiten Baggerstort Delfstoffen Visserij en aquacultuur Zand- en schelpenwinning 15 In het MER wordt natuur integraal beschouwd en wordt de effectbeoordeling van zowel natuur op zee als op land weergegeven in één milieuhoofdstuk. 16 Onder het begrip habitataantasting valt: habitatverandering, tijdelijke aantasting of permanente aantasting (vernietiging).
Net op zee Doordewind – definitieve NRD – versie 4.0 56 Milieuaspect Deelaspecten Scheepvaart Ontplofbare Oorlogsresten Kabels en leidingen Windenergiegebieden op zee Recreatie Tabel 4-3 Beoordelingskader op land Milieuaspect Deelaspecten Bodem en water op land Verandering bodemsamenstelling Verandering bodemkwaliteit Zetting Verandering grondwaterstand Verandering grondwaterkwaliteit Verzilting Verandering oppervlaktewater Beïnvloeding waterberging en afvoer Water en bodem sturend Natuur op land17 Natura 2000-gebieden (Passende Beoordeling): -Verstoring (licht, geluid, visueel) -Habitataantasting en oppervlakteverlies -Vermesting en verzuring (effecten van stikstofdepositie) -Verdroging - Verzilting -Warmteontwikkeling Beschermde soorten (Flora- en Fauna toets): -Verstoring (licht, geluid, visueel) -Habitataantasting en oppervlakteverlies -Warmteontwikkeling Wezenlijke kenmerken van Natuurnetwerk Nederland (NNN), akkervogelgebieden en andere beschermde gebieden: -Verstoring (licht, geluid en visueel) -Habitataantasting en oppervlakteverlies -Verdroging -Warmteontwikkeling Landschap, cultuurhistorie, archeologie en aardkunde op land Invloed op de gebiedskarakteristiek Invloed op samenhang tussen specifieke elementen en hun context Invloed op zichtbaarheid en beleving Aardkundige waarden Bekende en verwachte archeologische waarden Ruimtegebruik en overige gebruiksfuncties op
land Olie-, gaswinning en aardwarmte Primaire waterkering Ontplofbare Oorlogsresten (OO) 17 In het MER wordt natuur integraal beschouwd en wordt de effectbeoordeling van zowel natuur op zee als op land weergegeven in één milieuhoofdstuk.
Net op zee Doordewind – definitieve NRD – versie 4.0 57 Milieuaspect Deelaspecten Kabels en leidingen Invloed op ruimtelijke functies: - Kruisen en ruimtebeslag overige functies - Kruisen (water-) infrastructuur en secundaire waterkeringen - Invloed op landbouwareaal - Aanwezigheid van windturbines - Risicovolle inrichtingen Invloed op leefomgeving - Geluidhinder tijdens de aanlegfase - Geluidhinder tijdens de exploitatiefase - Magneetvelden - Trillingen - Verkeersbewegingen - Luchtkwaliteit Recreatie en toerisme 4.2.2.1 Bodem en water Voor het milieuaspect Bodem en water op zee worden effecten onderzocht die optreden in en op het water en de zeebodem van de Noordzee en de Waddenzee. Het gaat daarbij om effecten die ontstaan door de aanleg en het in gebruik hebben van de platforms, de kabeltracés op zee, en om de aanlanding. Deze effecten kunnen van invloed zijn op andere aspecten zoals natuur op zee (mate van vertroebeling) en techniek (geschikte aanlegmethodieken op basis van aanwezige morfologie en dynamiek). Ook wordt gekeken naar de morfologische dynamiek van de Noordzeebodem, de noordzeekustzone, de duinen, de kwelder van Schiermonnikoog en het vasteland en de Waddenzee. Voor het milieuaspect Bodem en water op land worden de gevolgen van het kabeltracé en het converterstation op het bodem- en watersysteem op land onderzocht.
Er wordt onder andere gekeken naar verandering in bodemsamenstelling, verandering in bodemkwaliteit, zetting, grondwaterkwaliteit, verlaging van grondwaterstand en oppervlaktewaterkwaliteit alsook het effect op de kwaliteit van het oppervlaktewater voor de productie van drinkwater. Voor het aspect bodem en water op land wordt een bemalings- en verziltingsstudie uitgevoerd. De effecten van bodem en water op land kunnen van invloed zijn op andere aspecten zoals natuur op land . Dit komt door beïnvloeding van grondwater en ruimtelijke functies, zoals landbouw. Daarnaast wordt het deelaspect Water en bodem sturend gekeken naar de invloed van de converterstations op het water- en bodemsysteem. Specifiek wordt gekeken naar 5 criteria: bodemsoort, grondwaterstand, overstromingsrisico, wateroverlast en waterbergingsgebieden- en noodoverloopgebieden. 4.2.2.2 Natuur Voor het milieuaspect Natuur wordt onderzocht welke effecten de aanleg en aanwezigheid van de platforms, de kabeltracés en de converterstations hebben op de natuurwaarden in het gebied. Hierbij gaat het zowel om de natuur Hoe worden de effecten op landbouw meegenomen? In het MER worden verschillende effecten beschreven die impact hebben op landbouw. Het ruimtebeslag op landbouwgrond wordt beoordeeld onder het deelaspect ‘landbouw’, dat is opgenomen binnen het milieuaspect Ruimtegebruik op land.