Notulen raadsvergadering 15 december 2020

De MVSgemeenten hebben aangegeven dat in de AB-vergadering over zaken unanimiteit vereist is maar dat daarin ook nog aandachtspunten van de raden zitten. Dat betrof onder andere de vraag voor drie of vijf jaar aanbesteden. Zoals in het koersdocument staat, willen de drie gemeenten minimaal vijf jaar om de innovatie en transformatie te kunnen realiseren. Daarover is geen compromis mogelijk. Gaan de MVS-gemeenten gezamenlijk inkopen dan moet niet met 15 gemeenten worden bekeken hoe het wordt opgezet. In de AB-vergadering lagen twee documenten voor, het stuk dat de raad heeft gekregen en een uitwerking daarvan. Spreekster kan meedelen dat die punten zijn meegenomen, zodat daarover geen discussie meer is. Het AB van de GRJR heeft unaniem geaccepteerd dat de inkooptermijn voor MVS vijf jaar is maar hij gaat kijken of hij een aanbesteding kan doen voor drie jaar plus een jaar met nog een jaar verlenging, zodat men gelijk kan blijven optrekken en van elkaar kan leren en ook kan innoveren. In het AB is ook gesproken over het ongemak van het proces en over de vraag waarom men er niet eerder uit is gekomen. De voorzitter heeft het proces ook moeizaam genoemd maar opgemerkt dat het de betrokkenen had gescherpt met het oog op datgene wat zij willen bereiken, mede met het oog op wat het MVS-koersdocument vermeldt.

Men wil meer naar de voorkant, kinderen eerder helpen en dichter bij hen komen. Ook dat werd ondersteund door alle AB-leden. Nu dit gesprek is gevoerd en

15

men elkaar de ruimte durft te geven en in de ogen kan kijken zal worden gewerkt aan herstel van het vertrouwen. Unaniem is vanmiddag besloten dat men hiervoor wil gaan. Door meerdere leden werd gesteld dat het vertrouwen de afgelopen periode is geschaad en aan herstel zal met onmiddellijke omgang moeten worden gewerkt. Men moet verder met elkaar en er mag geen gekonkel meer zijn. Ook moet men elkaar gelijkwaardig behandelen. Vlaardingen heeft een motie aangekondigd waarin wordt gevraagd opnieuw te kijken naar de stemverhoudingen en na te gaan of de GRJR dit niet zou moeten oppakken. Spreekster heeft haar steun uitgesproken voor de motie, die donderdag ook unaniem door de raad zal worden aangenomen, omdat zij door alle partijen is ondertekend. Daarbij heeft zij gevraagd of de motie kan worden meegenomen in het proces waarin men zich nu bevindt, waarop de voorzitter heeft aangegeven dat men al bezig is met de governancestructuur van de GRJR, waaraan nog het nodige moet gebeuren, en dat men de motie van Vlaardingen daarbij zal betrekken met het oog op de consequenties voor de samenwerking. De stap die nu wordt gezet helpt naar haar overtuiging bij het herstel van het vertrouwen. Spreekster heeft er ook buikpijn van dat men elkaar in het proces niet goed heeft verstaan. Zij erkent daaraan ook debet te zijn. Wellicht had zij zich soms duidelijker moeten uitspreken.

Anderen hadden soms ook een vraag moeten stellen. Meermalen is de GRJR gezegd dat de drie gemeenten met het koersdocument bezig waren, dat zij deze daarin wilden meenemen en dat zij presentaties konden houden. Daarop werd echter moeizaam geacteerd, zodat zij niet de ruimte kregen. Het oorspronkelijke idee was zoveel mogelijk in te kopen maar dat was niet wat de GRJR wenste en deze vroeg of het niet op een andere manier kon. De MVS-gemeenten staan op het standpunt dat zij in de GRJR moeten samenwerken en dat men er gezamenlijk uit moet komen en hebben toen naar een oplossing gezocht. In de percelen D en E zit veel ambulante jeugdzorg en de MVS-gemeenten hebben geconcludeerd, dat als zij op de inhoud verschil wilden maakten in die percelen de grootste opgave maar ook de grootste winst en de grootste kansen zaten om de zorg dichter bij de gezinnen en de kinderen te realiseren. Daarop is dan ook bij het zoeken naar een oplossing keihard ingezet teneinde tot een compromis te komen. Er zijn ook heel veel gesprekken over gevoerd. Voor de zomer lag in een vertrouwelijke AB-vergadering het voorstel voor. Na het besluit in die vergadering heeft spreekster alle fractievoorzitters telefonisch gemeld dat dit niet het voorstel was dat de MVS-gemeenten nodig hadden. Zij hebben ook meermalen gezegd de percelen D en E hard nodig te hebben.

Er kon misschien een klein stukje vanaf wegens de ingewikkeldheid – daarover wilden zij ook wel praten – maar er is veel uit die percelen gehaald met het argument dat als men het de MVSgemeenten gunt ook de andere gemeenten er gebruik van moeten kunnen maken. Het ging daarbij ook nog om 10% van GRJR-geld dat dan zou vrijkomen en dat zou moeten worden verdeeld over meerdere gemeenten. De MVS-gemeenten hebben dan ook aangegeven dat zij bestuurlijk geen steun konden geven aan het voorstel omdat zij dan het koersdocument niet konden uitvoeren. Toch heeft het AB besloten met het besluit door te gaan. De drie gemeenten alsmede Capelle en Krimpen a/d IJssel hebben hun steun aan dat besluit onthouden. Ook de laatste twee vonden dat zij met het besluit geen verschil konden maken. Dan kon je net zo goed geen aanbesteding doen, omdat het geen toegevoegde waarde zou hebben. In die vergadering is ook gezegd dat het belangrijk is duidelijkheid te verschaffen en dat in de zomer nog een poging zou worden gedaan om met de GRJR een oplossing te vinden. In de GRJR is in de zomer een besluit genomen op de percelen D en E en is gezegd dat men met die ruimte uit de voeten zou moeten zien te komen. De Voorzitter wijst mevrouw Van Aaken erop dat zij erg uitvoerig en gedetailleerd is en roept haar op om op haar spreektijd te letten.

Mevrouw Van Aaken erkent dat maar merkt op dat zij de verwarring uit de wereld wil helpen. Het feit dat ten onrechte de verkeerde indrukken worden gewekt bezorgt haar buikpijn. De MVS-gemeenten konden niet met het voorstel instemmen en toen zij meekregen dat er geen andere optie en geen andere ruimte waren, hebben zij de boel omgegooid en gezegd voor de inhoud en voor het koersdocument te gaan waarin zij geloofden en dat zij daaraan gevolgen wilden verbinden. Zij wilden niet alleen voor de twee percelen gaan maar voor alles. Naar aanleiding van de vraag waarom het financiële plaatje niet op 3 november, toen het raadsvoorstel aan de orde was, is besproken wijst spreekster erop dat er voor de zomer een andere insteek was en dat daarop ook de eerste verkenningen wat betreft de financiën waren gebaseerd. De raad wenste echter een betere financiële onderbouwing. Die wilde het college ook en het heeft toen aangegeven dat het een betere business case nodig had voor het nemen van een definitief besluit toegezegd het financiële plaatje uit te werken. Het was ook nodig om eind december een definitief besluit te kunnen nemen. De cijfers die voorlagen vond het college onvoldoende gelet op de eisen waaraan de besluitvorming moet voldoen. Het is daarmee aan de slag gegaan maar na de besluitvorming in de com-

16

missie kwam het voorstel van het AB. De business case is losgelaten en het college is serieus naar het aanbod van de GRJR gaan kijken, dat een ander beeld gaf van wat nodig kan zijn en van de manier waarop het koersdocument het beste kon worden gerealiseerd. Zoals gezegd ging het het college om de inhoud en wilde het daarvan niet afwijken. Gelet op de voor- en nadelen is dit het beste plaatje dat het college kan schetsen. Spreekster stelt vast dat mevrouw Van Dijk moeite heeft met de toezegging die zij heeft gedaan inzake het overzicht van de voor- en nadelen van in- en uittreden, dat niet is verstrekt. Zij erkent dat het beter was geweest als zij contact had opgenomen met mevrouw Van Dijk en had aangegeven dat de risico’s die waren gewogen in het eerdere raadsvoorstel opnieuw zouden worden gewogen. Het waren ook de risico’s waarop het college zijn besluitvorming had gebaseerd. Naar spreekster nu begrijpt had mevrouw Van Dijk liever een tabel gehad waaruit de voor- en nadelen van in- en uittreden bleken. Zij heeft geprobeerd dat in het raadsvoorstel op te pakken maar erkent dat zij dat beter had moeten doen. De start die vandaag in het AB is gemaakt, moet volgens spreekster ook de start zijn om het op te pakken. Zij heeft evenals mevrouw Wilton buikpijn en heeft er begrip voor dat de VVD moeite heeft met de geloofwaardigheid van het feit dat het nu wel kan.

Zij memoreert dat zij het proces heeft uitgelegd in de vertrouwelijke bijeenkomst met de commissie en zegt dat zij daaraan niets heeft toe te voegen. Naar aanleiding van de opmerking van mevrouw Wilton dat de MVS-gemeenten minder afhankelijk zouden moeten zijn en zelf de regie zouden moeten pakken, zegt zij ervan overtuigd te zijn dat zij dat ook doen. De inhoud waarvoor is gekozen staat nog steeds overeind en er is nu ook een andere verstandhouding met de GRJR. Ook de andere bestuursleden zien in dat je dit serieus moet oppakken, beter met elkaar in gesprek moet gaan, elkaar ook de ruimte moet geven en elkaar als gelijken moet behandelen. De motie die is ingebracht door Vlaardingen zal daaraan volgens spreekster zeker bijdragen. Evenals mevrouw Biekman is spreekster blij met het resultaat. De Voorzitter wijst de wethouder er nogmaals op dat zij veel spreektijd verbruikt en dringt bij haar op beknoptheid aan. Mevrouw Van Aaken begrijpt dat maar wijst erop dat het raadsvoorstel niet in de commissie is geweest en daarom veel reacties bij de raad heeft uitgelokt. Zij meent de meeste vragen inmiddels te hebben beantwoord.

Naar aanleiding van de opmerking van mevrouw Zwang dat de uitwerking niet het gewenste effect heeft gehad, merkt spreekster op dat een aanbieder die zowel in Utrecht als Alphen a/d Rijn deelneemt binnenkort een evaluatie zal sturen hoe het daar is gegaan en aandachtspunten heeft meegegeven waarvan kan worden geleerd. Het college zal daar de mooie dingen uithalen die eigenlijk voor heel de GRJR zouden moeten gelden. De aanbieder heeft beloofd hulp te bieden bij het zetten van deze stappen en heeft er alle vertrouwen in dat dit zal kunnen worden gerealiseerd. Belangrijk acht spreekster de vraag van het AOV hoe de raad kan controleren hoe het raadsvoorstel bij aanvaarding uitwerkt. Zij betoogt dat dit natuurlijk goed moet worden gevolgd en stelt daarom voor dit per kwartaal te laten terugkomen zodat in overleg met de raad stappen kunnen worden gezet. Spreekster geeft de OPS toe dat er veel op papier staat maar wijst erop dat het niet om geloven gaat maar om de inhoud. In het koersdocument staat duidelijk wat de MVS-gemeenten willen bereiken. Dat zal nu worden geïmplementeerd. De Voorzitter constateert dat mevrouw Aaken veel tijd nodig had maar heeft er begrip voor dat zij iedereen netjes wilde beantwoorden. De heer Reuderink stelt vast dat mevrouw Van Aaken als altijd gedreven en zeer uitgebreid heeft geantwoord en meeleeft met iedereen die kritiek en commentaar heeft.

Het kan een keer gebeuren dat je een keer een onvoldragen voorstel naar de raad stuurt maar hij kan zich niet voorstellen dat het voor herhaling vatbaar is. De Voorzitter ziet dit als een statement. De heer Reuderink beaamt dit. De Voorzitter constateert dat er geen vragen meer zijn voor de wethouder en sluit de beraadslaging. Hij heeft mevrouw Wilton horen zeggen dat de VVD een andere keuze doet en vraagt wat dat betekent voor het stemgedrag.

17

Mevrouw Wilton zegt dat de VVD niet anders zal stemmen. De Voorzitter concludeert dat die fractie een andere keuze had kunnen doen maar het voorstel steunt. Gezien het belang van het onderwerp brengt spreker voorstel via Notuvote in stemming en stelt vast dat de leden van de fracties van de PvdA en de SP ertegen hebben gestemd en de leden van de overige fracties ervoor, zodat het met 32 tegen 3 stemmen is aangenomen. De vergadering wordt enige ogenblikken geschorst. 22.

Raadsvoorstel Nieuwe Energie voor Groenoord

De Voorzitter meldt dat de VVD geen spreektijd meer heeft, DENK 2,5 minuut, D66 4,5, AOV 4,5, GL 6,5, CDA 5,5, PvdA 3,5, PS 6,5, OPS 5, LOS, SP, SOV en de CU-SGP hebben nog de volle spreektijd, de fractie-Post 6,5 minuut en de fractie-Van Dijk nog 3,5 minuut. Het college heeft nog 19 minuten. Interrupties tellen niet mee voor de spreektijd. De eindtijd van de vergadering is altijd 24.00 uur, maar daar kan een beetje overheen worden gegaan. Loopt het uit de hand, dan zou de vergadering eventueel morgenavond kunnen worden voortgezet, te beginnen om 20.00 uur. Er is in de raadscommissie al zeer uitvoerig gediscussieerd over het voorstel Nieuwe energie voor Groenoord. Er is ook al een uitgebreide presentatie tijdens de Beeldvormende Avond geweest. Nu is de besluitvorming aan de orde. Het is dus niet de bedoeling om technische zaken aan de orde te stellen en ook geen technisch-inhoudelijke vragen. Het gaat nu om het oordeel van de fracties. Dat is het derde deel van de BOB-cyclus, beeldvorming, oordeelsvorming en ten slotte de besluitvorming. De heer Spek stelt dat zijn fractie zich altijd keurig aan de spreektijd houdt, maar dit onderwerp is zo belangrijk dat zijn fractie iets meer spreektijd nodig heeft. Hij verzoekt de Voorzitter om iets coulanter te zijn met de spreektijd. Misschien kunnen de fracties vier minuten extra spreektijd krijgen.

De Voorzitter constateert dat de vergadering dan tot minimaal 01.00 uur vannacht gaat duren, terwijl het in principe de bedoeling is om de vergadering uiterlijk iets na 24.00 uur te sluiten. Hij gunt het CDA twee, drie minuten extra spreektijd en ook richting de andere fracties zal spreker rekkelijk zijn, maar het is geen vrijbrief. Volgens de heer Spek gaat het college altijd over zijn tijd heen. Als een heel belangrijk onderwerp aan de orde is, zou de Voorzitter best wat coulanter mogen zijn. En als het niet anders kan, wordt er morgenavond ook vergaderd. De Voorzitter wijst erop dat het college de laatste maanden niet meer over de spreektijd heen gaat, want daar is hij heel alert op. Spreker zegt drie tot vier minuten extra spreektijd toe voor de fracties die dat nodig hebben. De heer Pegtel merkt op dat alle woningen in Nederland, om de doelstellingen uit het landelijk geldende Klimaatakkoord te halen, over nog geen 30 jaar aardgasvrij moeten zijn, d.w.z. meer dan 7 miljoen. Welke keus moet je als eigenaar van een woning maken om de cv-ketel tussen nu en 2050 te gaan vervangen? Spreker en zijn vrouw staan ook voor die vraag, maar gelukkig hoeven zij die keus nu nog niet te maken. Ze volgen de ontwikkelingen echter wel met grote belangstelling. Spreker leest eveneens artikelen over de transitie die moet worden doorgemaakt.

Nu ligt er een voorstel om in Schiedam een begin te maken met de transitie en om de bewoners van een hele wijk, Groenoord, bij de beantwoording van die vraag te helpen. De keus voor het woningbezit van Woonplus in Groenoord is al gemaakt. De aansluiting op het nog aan te leggen warmtenet heeft de voorkeur. Dat is mede ingegeven door de hoge bebouwingsdichtheid van de wijk. Het voorstel van het college gaat echter niet alleen over de woningen van Woonplus. Particuliere woningeigenaren wordt de gelegenheid geboden om ook aan te sluiten op het warmtenet. Er ligt wat dat betreft een mooi onderhandelingsresultaat met Eneco. Er zijn de afgelopen periode door alle fracties veel vragen over het voorstel en de bijlagen gesteld. Uiteindelijk gaat het maar om één vraag: volgt de raad het voorstel van het college of niet? Het antwoord op die vraag is wat het CDA betreft: ja, de fractie zal voor het voorstel stemmen, al is deze beslissing niet licht genomen. Door nu “voor” te besluiten, wordt er tijd gewonnen, tijd om de Groenoorders in hun eigen tempo ergens voor 2050 een weloverwogen keus te laten maken om al dan niet op het warmtenet aan te sluiten. Door het aannemen van de business case blijf je ook de vrijheid houden om te kiezen voor al of niet aansluiting. Hopelijk volgt op korte termijn de uitwerking van motie nr.

18

599, die met grote meerderheid in de Tweede Kamer is aangenomen. Daarin wordt de regering opgeroepen onderzoek te doen naar de mogelijkheid om een systeem te implementeren, gebaseerd op het Engelse Green Homes Grant, een eenvoudig en toegankelijk vouchersysteem waarmee huiseigenaren op een zeer laagdrempelige manier hun woning energiezuinig kunnen maken. Het nu “voor” besluiten is ook goed voor het college, want dat krijgt daarmee de tijd om alles uit de kast te halen om Groenoorders op een juiste en volledige manier te informeren en woningeigenaren te helpen bij het inzichtelijk maken van de kosten om hun huis ergens voor 2050 aardgasvrij te maken, hetzij via de aansluiting op het warmtenet, hetzij door een andere oplossing. Om het uiteindelijke “voor” van het CDA echt te incasseren, wil spreker wel de toezegging van het college dat geen berg te hoog zal zijn om tijdige, juiste en volledige voorlichting te geven. Praat met de bewoners, luister naar hun zorgen en beantwoord hun vragen, volledig. Ontzorg ze ook bij verduurzamen van hun woning. De CDA-fractie is tegen het gebruik van de Enecogelden voor dit doel. De tijd is voor het college wellicht te kort gebleken om een adequate andere wijze van financiering voor te stellen, die bovendien voldoet aan de eisen die het BBV stelt.

Daarom wil de fractie de harde toezegging van het college dat een alternatief in de Zomernota 2022 wordt voorgelegd. Door nu “voor” te besluiten, kan Woonplus de plannen uitvoeren om het woningbezit in de wijk te verbeteren en de verwarming tegelijkertijd aan te pakken. Op dit moment is het warmtenet de meest voor de hand liggende optie om de huishoudens op grote schaal aardgasvrij te maken. De warmtebronnen die voor de reeds bestaande warmtenetten worden gebruikt, zijn meestal niet duurzaam, omdat daar CO2 bij vrijkomt. Toch dragen ze al wel bij aan de CO2-reductie. Maar de ontwikkeling in duurzame warmtebronnen gaat snel. De fractie verwacht dat het een kwestie van tijd is dat de warmtenetten daarop zullen worden aangesloten. Ook is zij van mening dat van alle duurzaamheidsmaatregelen die nu kunnen worden genomen, het warmtenet het minst snel achterhaald raakt, omdat je daar nagenoeg alle vormen van het opwekken van warmte op kunt aansluiten. Dat kan dus meegaan in alle nieuwe ontwikkelingen op het gebied van energieopwekking. De duurzame opwekking van energie moet ook worden uitgebreid. Dat is nodig omdat niet iedereen in de gelegenheid kan worden gesteld een aansluiting op het warmtenet te krijgen. Die eigenaren zijn aangewezen op bijvoorbeeld een all electric-installatie, want de elektriciteit moet ergens vandaan komen.

Ook zal de infrastructuur van de elektriciteitsleiding aan de toename van de vraag naar elektriciteit moeten worden aangepast. Nederland zal in de komende jaren een grote bouwput worden. Dat zal ook aan Schiedam niet voorbijgaan. De heer Van Kraaij verwijst nog eens naar het gestelde door de OPS tijdens de raadscommissie over de behoorlijke risico’s van het project Groenoord van gas los. Er wordt namelijk voor een flink bedrag aan aansluitkosten voorgeschoten en de gemeente verstrekt voor ruim 30 mln. aan kredieten. Volgens het college is een risicoreserve van €351.000 genoeg om deze risico’s op te vangen, maar dat is onrealistisch. Daarom is het plan onverantwoord. De gemeente staat er financieel slecht voor en kan zich dit soort fratsen niet veroorloven. Gelukkig werd de fractie afgelopen week verrast door diverse bijdragen uit onverwachte hoek, al waren dat geen financiële. De eerste was van Emile Klep, de directeur van Woonplus. Hij gaf aan dat Woonplus na 25 jaar zonder groot onderhoud in grote delen van Groenoord nog steeds niet voldoende geld heeft kunnen sparen om dat onderhoud uit te voeren. Wel moet de gemeenteraad wat hem betreft instemmen met Groenoord van gas los en de risico’s torsen. Met de heer Klep als rolmodel weet je meteen wat de stip op de horizon is voor dit college: een gemeentelijke ondertoezichtstelling door de provincie.

Maar er kwam nog meer hulp voor het college. Zo stelden GroenLinks-gedeputeerde Berend Potjer en VVD-gedeputeerde, Jeannette Baljeu van de provincie Zuid-Holland, dat je echt kunt vertrouwen op de plannen van GroenLinks-wethouder Ooijevaar en VVD-wethouder Minhas. Het is fraai dat zij alvast warmdraaien voor hun nieuwe rol als curatoren van de gemeente Schiedam, maar dat heeft wel gevolgen voor de inwoners in Groenoord, want zij kunnen bij tegenslagen niet worden gecompenseerd voor de verliezen en ook de kostenneutraliteit kan niet worden gegarandeerd. Ook voor andere bewoners liggen echter tegenslagen klaar. Verhoging van de gemeentelijke belastingen en afschaffing van voorzieningen voor Schiedammers met een laag inkomen zijn reële risico’s als dit avontuur verkeerd afloopt. De vraag die vanavond centraal staat, is: wat wil deze raad nalaten en wie draait ervoor op wanneer verliezen zich voordoen? GroenLinks was daar eigenlijk allang uit. Zij halen het geld graag uit het potje van de Enecogelden. Het college kan zich hier ook in vinden. De heer Maris heeft de heer Van Kraaij horen zeggen dat de risicoreserve te laag is. Hij neemt daarom aan dat de OPS zo meteen met een amendement komt om de risicoreserve te verhogen, zodat zij alsnog met het voorstel kan instemmen.

19

De heer Van Kraaij antwoordt dat de heer Maris dat amendement niet gaat zien, want het is aan het college om een goede inschatting van de risicoreserve te maken, maar die ontbreekt. Het college kan zich erin vinden dat de tekorten uit het potje Enecogelden worden gehaald, al ligt er voorlopig nog wel een toezegging om dat anders op te lossen, want D66 is op dit moment nog nodig voor een meerderheid. Als het laatste tegenvalt, weet iedereen bij wie het college het geld zal halen. Dit onderwerp biedt ook verfrissende inzichten, want bij de komende gemeenteraadsverkiezingen staat straks mogelijk ook de nalatenschap van D66 op het spel. Eigenlijk begint het pas bij het potje met Enecogelden. Als de trouwe gelovigen in dit voorstel na het komende debacle worden gestalkt door journalisten van Follow the Money of de NRC of veelvuldig worden benaderd om bij Zembla langs te komen, kunnen ze zich alvast verheugen op een pittig interview. Een poging tot een “ik wist het nietje” is dan de te verwachten vluchtroute, maar gelukkig heeft de OPS veel aandacht besteed aan een inhoudelijke beoordeling van de business case en de veelvoud aan bijlagen. De notitie van de OPS daarover is rondgestuurd aan alle raadsleden, dus met een “ik-wist-het-nietje” kom je dan niet weg.

Mocht dit drama zich voordoen, dan kunnen bewoners deze lokale brokkenpiloten in ieder geval nog uitlachen wanneer ze zitten te stuntelen bij Zembla, al zal de schade groot zijn. De heer Maris constateert dat Nieuwe energie voor Groenoord nogal wat losmaakt in de stad, maar ook in de politiek. Er wordt gegooid met allerlei kreten als “verplichting”, “faillissement”, “de afgrond” “grote risico’s”, “door de strot duwen”, “slechte participatie” en nog veel meer. De heer Van Kraaij voegde er nog een aantal aan toe. Maar dat is onterecht en vooral bedoeld om een vals sentiment aan te wakkeren. Wellicht leuk op Facebook maar in de echte wereld worden besluiten genomen op basis van de business case waar drie jaar zorgvuldig onderzoek aan vooraf is gegaan. De stad heeft nu eenmaal te maken met het landelijk Klimaatakkoord en de maatregelen die daarbij horen maar ook met een grote woningcorporatie die mede dankzij het Rijk op dit moment niet genoeg geld heeft om alle verduurzamingsopgaven voor de woningen na te komen. Daarom hebben twee opeenvolgende colleges zich gebogen over een plan dat bijdraagt aan de CO2reductie, minder gasaansluitingen en verduurzaming van de huur- en koopwoningen in Schiedam. Het is een pittig plan dat niet eenvoudig te doorgronden is.

Waar liggen de risico’s? Wie dragen welke risico’s? Kan de stad dit wel aan? Worden de inwoners hiermee geholpen? Die vragen worden zeer terecht gesteld door de raad. Wat PS betreft heeft het college, specifiek de beide wethouders die zich met hart en ziel voor het plan hebben ingezet, alle vragen kunnen beantwoorden. Zij hebben de twijfel van PS over het plan kunnen wegnemen. Voor het project is wel een zeer kundig projectleider noodzakelijk, iemand die ervaring heeft met dergelijk grote projecten. Kan het college dat toezeggen? Er wordt 120 mln. geïnvesteerd in Groenoord. Dat verdient de wijk maar is ook noodzakelijk, gelet op de kwaliteit van de woningen. Maar is dat 120 mln. van Schiedam? Nee. Is het 120 mln. uit de Schiedamse begroting? Natuurlijk niet. De gemeente staat borg voor slechts een klein deel van dat bedrag. De gemeente heeft te maken met projectkosten en de aansluitingen worden via een lening voorgefinancierd. Een groot deel van het geld komt echter direct terug en het andere deel op termijn. De overige kosten worden gedragen door Eneco en Woonplus, en een deel via subsidies. Die subsidies worden echter weggegooid als daar nu geen gebruik van wordt gemaakt.

PS gunt het de inwoners dat zij een woning krijgen die beter geïsoleerd is, waar zij prettiger kunnen wonen en naast een plus voor de eigen woning ook een plus van de wijk in het algemeen krijgen, zeker als dat woonlastenneutraal gebeurt. Die kans is er nu, dankzij de goede deal die Woonplus en Eneco zijn overeengekomen. Als Woonplus zou verduurzamen en niet zou aansluiten op het warmtenet, blijven de energiekosten hoog. Die worden dan zelfs nog hoger en dan worden de bewoners opgezadeld met hogere woonlasten. Het op een andere manier verduurzamen van de woningen kost een veelvoud van dit plan. Voor woningeigenaren ligt er nu een kans om mee te liften op deze goede deal; een kans, want niemand is verplicht om mee te doen. De bewoners hebben ook tot 2030 de tijd voor het maken van een keus. Duidelijk is wel dat er na het aannemen van het plan nog een lang participatietraject zal volgen qua uitvoering. Zowel woningeigenaren als huurders krijgen inspraak en de keus of ze al dan niet aangesloten willen worden op het warmtenet. Via de VvE’s is een meerderheid van 70% nodig om een blok te laten aansluiten. Dat bepaalt de raad niet, dat bepalen de inwoners. Elk raadslid dat tegen dit plan stemt, ontneemt de inwoners van de wijk daarom de kans op een eigen vrije keus en ontneemt deze oude jarenzestigwijk de zo benodigde update.

Er wordt dan ook tegen een CO2-reductie gestemd, tegen de afbouw van de gasaansluitingen en tegen verduurzaming van de woningvoorraad van Woonplus. Het plan zelf staat niet in het coalitieakkoord, maar de punten die spreker zojuist noemde wel. Het coalitieakkoord is opgesteld door raadsleden en er staan handtekeningen onder. Spreker is zeer benieuwd naar de alternatieven van raadsleden die tegen willen stemmen om toch recht te doen aan het coalitieakkoord. Of je nu van de coalitie of van de oppositie bent, alle raadsleden vormen gezamenlijk het gemeentebestuur en dragen gezamenlijk verantwoordelijkheid richting de bewoners van Groen-

20

oord. Tegenstemmen heeft zeer negatieve gevolgen voor Woonplus en daarmee ook voor de huurders in andere wijken in Schiedam. Progressief Schiedam houdt zich aan het eigen verkiezingsprogramma en aan het coalitieakkoord. De risico’s zijn zeer kritisch afgewogen en de fractie ziet kansen voor Groenoord. Door in te stemmen met het plan wordt er ruimte gegeven aan het gemeentebestuur, Eneco en Woonplus om de inwoners op basis van de business case goed te informeren over wat de energietransitie hen kost en oplevert en wat dit voor hun woning betekent. Daarnaast wil de fractie de inwoners de kans geven om zelf ja of nee te zeggen tegen deze transitie daar waar het hun eigen woning betreft. Het is jammer dat de OPS geen amendement heeft ingediend over het vergroten van de risicoreserve, want PS had die zeker gesteund. De PS-fractie dient die ook niet in, omdat zij erop vertrouwt dat het alsnog goed zal komen. Volgens de heer Spek vond de VVD het altijd prima om te onderzoeken of de wijk Groenoord van het gas af kon. Als er namelijk één wijk is waar dat mogelijk is, is het deze wijk, omdat er al een warmteleiding doorheen loopt. Maar de VVD heeft vanaf het begin ook gezegd dat de business case sluitend moest zijn en geen onaanvaardbare risico’s met zich moest brengen. De VVD ziet natuurlijk ook de voordelen. De wijk krijgt een impuls.

De renovatie is echt nodig en de bewoners wachten daar al jaren op. Door de business case uit te voeren, komen meer middelen beschikbaar en komt het proces in een versnelling. Echter, Woonplus is altijd verplicht om zijn woningvoorraad up to date te houden, dus deze businesscase kan daar niet beslissend in zijn. De VVD ziet wel degelijk er sprake is van een meerwaarde voor de wijk, zeker als de beloofde subsidies binnenkomen. Dan kan men aan de slag in een kwetsbare wijk waar de gemeente naar verhouding niet zo veel geld in hoeft te investeren. Je zou dus kunnen zeggen: kat in’t bakkie. Maar mooie liedjes duren niet lang. De business case bestuderend, constateert de fractie van de VVD dat er sprake is van aanzienlijke risico’s voor de gemeente. De eerste betreft de gasprijs. De business case is gebaseerd op een stijging daarvan, maar wat nu als die stijging niet plaatsvindt? De overheid investeert veel in zonnepanelen, windenergie en andere vormen van energieopwekking. Door deze bronnen zal het gebruik van gas afnemen maar door de marktwerking zal de prijs dan dalen. De overheid kan het niet maken om dit onbeperkt op te plussen met heffingen, want dan ligt energiearmoede op de loer in de wijken die niet van het gas af zijn, ook in Schiedam.

Over Schiedam gesproken: wil de raad de inwoners voor 30 jaar committeren aan een commercieel bedrijf dat de toegang tot een verouderde techniek, het warmtenet, gaat verzorgen? De techniek ontwikkelt zich namelijk heel snel. Een pas op de plaats is daarom wellicht verstandig, want je hoeft pas over 30 jaar van het gas af te zijn. Waarom dan nu zoveel haast? Waarom wil je je nu al voor zo lang vastleggen? Vergeet niet dat het risico bestaat dat de gemeente decennialang de financiële consequenties met zich mee moet dragen als het misgaat. En het gaat vaak mis. Veel wijken die van het gas zijn afgehaald, hebben de financiële kaders overschreden. De Schiedamse financiële kaders zijn mede gebaseerd op subsidies die naar alle waarschijnlijkheid worden ontvangen, misschien, wellicht, bijna voor 100%. Maar toch staat het geld nog niet op de Schiedamse rekening en dat is dus een risico. En de gemeente Schiedam is al een subsidie voor het Programma aardgasvrije wijken misgelopen. Het Rijk voorziet grote financiële risico’s, hogere kosten voor de bewoners en gebrek aan draagvlak. Moet de gemeente dan de taken overnemen van het Rijk, terwijl het Rijk een en ander te risicovol vindt? Achteraf draagvlak creëren is altijd een recept voor ellende. Het is beter om dat aan de voorkant te doen.

Over het Rijk gesproken: de regering kan de Tweede Kamer niet duidelijk maken hoeveel CO2besparing van gas los realiseert, maar de Schiedamse warmteleiding wordt voor 50% gevoed met fossiele brandstof. Boten varen en af aan met gekapte bomen en afval om te verbranden zodat de warmteleiding kan worden gevuld. Er staat niet in het plan hoeveel CO2 er in Schiedam wordt bespaard, maar 15 kilometer verderop wordt het vuurtje nog een keer opgestookt en ronken de boten door. Ook de heer Maris weet niet wat van gas los aan CO2-reductie oplevert, maar er zijn ook andere redenen om minder met gas te doen, denk aan Groningen. Als in Groenoord de woningen op basis van dit plan kunnen worden geïsoleerd, draagt dit echter wel degelijk bij aan de CO2-reductie. De heer Spek erkent dat, maar op basis van dit plan hoef je niet te isoleren. Dat kun je ook zonder het plan doen, want Woonplus is verplicht om de woningvoorraad up to date te houden. De heer Maris stelt dat, als Woonplus de woningen isoleert, het resultaat waarschijnlijk is dat de huur omhoog gaat en dat de besparing op energie lager zal zijn omdat die extra goedkoop wordt door de deal met Eneco.

21

De heer Spek ziet dat niet. Er zijn heel veel nieuwe technieken met behulp waarvan je woningen prima kunt isoleren. De woningen van Woonplus in Groenoord zijn 60 jaar oud. Als je daar een nieuwe deur en nieuwe kozijnen in zet, ben je al een heel stuk verder. Als je geïsoleerd behang op de muren plakt, ben je ook al een stuk verder. Het is niet nodig om de renovatie te koppelen aan dit plan. Er kan sprake zijn van voordelen, maar dat is geen garantie. De dekking van dit plan kan niet uit de Enecomiddelen komen, want dat is niet de afspraak. Maar waar dan wel uit? Uit de algemene reserves, of de algemene middelen? Worden de projectkosten uit de algemene middelen betaald? Zo ja, wat gaat daarvoor sneuvelen? De heer Karens komt terug op het gestelde dat je al een heel eind komt met het isoleren van de woningen. Feit is wel dat er voor 2050 in ieder geval iets moet gebeuren om de woningen van het gas af te halen, want dat wordt niet in één keer in het plan meegenomen. Wie gaat dat dan betalen? De heer Spek merkt op dat er nu geen overhaaste beslissing hoeft te worden genomen, want pas in 2050 moeten de woningen van het gas af zijn. Dus daar is nog tijd genoeg voor. De technieken worden steeds beter en in de toekomst komen er nog veel meer technieken. Schiedam bindt zich, als het voorstel wordt aangenomen, voor 30 jaar aan een verouderde techniek. Daar kun je je twijfels bij hebben.

De heer Karens roept in herinnering wat er vorige week in de commissie over nieuwe technieken is gezegd. Al die technieken die eraan komen, of dat nu waterstof is, of groen gas, worden in essentie allemaal gebruikt om centraal warmte te genereren dat vervolgens via een warmtenet de woningen wordt ingebracht. Daarmee is een investering in het warmtenet in Groenoord geen investering in verouderde techniek, maar een investering die ervoor zorgt dat je klaar bent om de technieken die er nog aankomen de komende decennia ook te gebruiken. Begrijpt de heer Spek dat? De heer Spek begrijpt dat. Aan de rand van het ravijn bloeien de mooiste bloemen. Risico nemen betekent mogelijk de beste resultaten als alle aannames uitkomen. Maar de gemeente is één stap verwijderd van een financiële val en je kunt maar één keer vallen, want dan lig je op de grond. Sommige partijen noemen dat lef hebben, moedig zijn en risico’s durven nemen. Dat is echter pas het geval als alles helemaal dichtgerekend is en als het toegezegde geld op de rekening staat. Let daarom op het gevaar van het vallen in het ravijn en laat je niet te veel verleiden door de mooie bloemen. Er is in de fractie van de VVD hevig over deze kwestie gediscussieerd. De VVD is een liberale, vrije partij, dus de discussie was en is pittig.

De fractie kijkt uit naar de bijdrage van het college en wenst iedereen succes en wijsheid toe met het bepalen van een standpunt, want het is niet niks waar de raad over moet beslissen. De heer Karens merkt op dat dit plan allereerst het gevolg is van landelijk beleid van minister Wiebes, een VVD’er, van provinciaal beleid van gedeputeerde Baljeu, een VVD’er, en van lokaal beleid van onder andere wethouder Minhas, een VVD’er. Het verbaast spreker dat de fractievoorzitter van de VVD deze bijdrage houdt en deze conclusie trekt en hij vraagt of de echte VVD’er wil opstaan. De heer Spek repliceert dat, of het plan nu van een VVD- minister komt, een gedeputeerde, een wethouder of clown Bassie, de Schiedamse VVD-fractie haar eigen standpunt bepaalt en zich zeker niet laat manipuleren door mails of brieven van gedeputeerden. De Schiedamse VVD-raadsleden zijn namelijk gekozen door Schiedammers. Dat geldt niet voor mevrouw Baljeu en de heer Potjer. De VVDfractie bepaalt dus haar eigen mening. De heer Villerius concludeerde vorige week, nadat zijn fractie de zeven insprekers had aangehoord, dat er heel veel onbegrip is bij het merendeel van de Schiedammers die met deze zeer ingrijpende transitie te maken krijgen. De eerste zes insprekers hadden het bijna allemaal over dezelfde problemen die op hun weg gaan komen.

Lokaal Onafhankelijk Schiedam kan zich niet voorstellen dat de GroenLinks-wethouder biomassacentrales goedpraat die de toekomstige warmtenetinstallaties mede moeten gaan voorzien van brandstof. Gelooft hij echt dat dit land voldoende afvalhout uit de bossen hier kan blijven halen? Moet de biomassa dan maar uit derdewereldlanden worden gehaald? Met andere woorden, moeten hiervoor bossen in Zuid-Amerika worden gekapt en moet het hout met olietankers hier naar toe worden vervoerd om Groenoord mede van warmte te voorzien? Schiedam wordt op deze wijze alleen maar meer afhankelijk van vervuilende industrie met grote financiële gevolgen. Een duurzame politiek noemt de wethouder dit. Dat is om je te schamen. Van gas los is niet duurzaam, het wordt alleen maar duur voor alle mensen die er straks mee te maken krijgen, ook op lange termijn. Hoewel door de voorstanders anders wordt beweerd, is de fractie van LOS tot de conclusie

22

gekomen dat er in de wijk Groenoord bijna geen voorstanders zijn van deze transitie. Alleen de huurders van Woonplus zijn positief, maar dat is niet zo vreemd als je weet dat er in 25 jaar weinig of geen onderhoud is gedaan aan deze woningen. De wind blaast door de kieren in de huizen, er is nog zeer veel enkel glas en er hangen zelfs nog geisers. De heer Maris merkt op dat er nog gaat worden gekeken naar het draagvlak in de wijk en dat de niet-Woonplushuurders vrij zijn om wel of niet mee te doen aan de transitie. De heer Villerius is daar uiteraard van op de hoogte. De heer Maris wil graag weten waarom de heer Villerius de niet-Woonplushuurders die mogelijkheid ontneemt als hij niet met dit voorstel instemt. De heer Villerius wijst erop dat er nog een groot aantal jaren te gaan is voordat er moet worden gekozen. Gelet op de technieken op het gebied van de warmtevoorziening die er de komende jaren nog aan komen, moet er nu pas op de plaats worden gemaakt. Het meest belangrijke woord in deze hele transitie is dan ook “isolatie”. Woonplus kan daar morgen mee starten in alle huizen met achterstallig onderhoud. Blijf dat ook voor particulieren stimuleren en subsidiëren, want dat is het toverwoord en de basis voor een goede warmtetransitie. Groenoord is een kwetsbare wijk. Veel particuliere eigenaren hebben geen financiële ruimte meer om te verduurzamen.

Er is in de zogenaamde proeftuinen al veel misgegaan, dus is het verstandig van Groenoord geen proefproject te maken, met alle gevolgen van dien. De fractie vraagt zich af of de coalitiepartijen die aanvankelijk tegen Nieuwe energie voor Groenoord waren en nu toch voor gaan stemmen, zichzelf en de inwoners van Schiedam nog wel recht in de ogen durven kijken. Het is beter om met de transitie te starten in alle nieuw te bouwen projecten en woonhuizen in Schiedam, want daar ligt de basis voor een eerlijke en duidelijke energietransitie. De heer Van Sliedregt maakt inmiddels ruim 6,5 jaar deel uit van de raad. Collega Kuin, waarmee hij dit onderwerp behandelt, zelfs vier jaar langer. Spreker en de heer Kuin kunnen zich niet herinneren ooit zo veel tijd in en buiten de nu virtuele raadszaal besteed te hebben aan één agendapunt. Vijf uur duurde de commissievergadering over Nieuwe energie voor Groenoord vorige week. De afgelopen weken zijn er heel veel gesprekken gevoerd, met elkaar, met collega-raadsleden, met bewoners, wethouders, en ambtenaren. Het is een project van een voor Schiedam enorme omvang, dat een enorme impact kan hebben op de stad. Maar is die impact positief of negatief? Die vraag heeft de fractie van D66 de afgelopen weken vrijwel constant beziggehouden. De beslissing die de raad vanavond moet nemen, is een zeer zware.

Groenoord is een wijk die snel aandacht nodig heeft. Dit project kan de wijk en haar bewoners, waaronder de huurders van Woonplus, vooruithelpen. Maar kan dat met deze business case? Je kunt van de energietransitie vinden wat je wilt, maar het is een feit dat Nederland per 2050 gasloos moet leven. De positie van Groenoord vlak naast de warmteleiding maakte enkele jaren geleden het onderzoek naar een warmtenet logisch. De aanleg van het warmtenet in samenwerking met Woonplus en Eneco kost in totaal circa 120 mln. De zorgen van de fractie over de risico’s daarvan zijn in de afgelopen tijd diverse malen uitgesproken. De antwoorden die sindsdien zijn gegeven, maken de fractie wat minder bang voor de gevolgen ervan voor de gemeente. Wel gesteld maar zeker nog niet naar tevredenheid beantwoord, is de vraag naar het gebruik van de Enecoreserve om de kosten van dit project voor te schieten, in afwachting van teruggave door het Rijk. Spreker roept het al drie jaar en nu weer: de Enecogelden moeten zorgvuldig worden besteed. Met het gebruik van de gelden, zoals in de business case beschreven staat, kan de fractie van D66 niet akkoord gaan. Spreker hoort graag wat het college op dit punt nog kan doen. Ook het punt van de projectleiding is in de commissie niet naar tevredenheid geantwoord.

Een project met een omvang als Nieuwe energie voor Groenoord vraagt leiding van een projectleider die bewezen heeft dat aan te kunnen en grote infrastructurele projecten in goede banen kan leiden. Vorige week kon de wethouder de fractie op dit punt niet overtuigen. Daarom herhaalt spreker de vraag of er een projectleider komt die beschikt over de eigenschappen die hij zojuist schetste. De heer Van Kraaij is benieuwd wat D66 vindt van het aanwenden van de Enecogelden voor het doen van voorschotten wat betreft de uitvoeringskosten als de risico’s toch meevallen. De heer Van Sliedregt herhaalt dat het voorschieten vanuit de Enecogelden voor zijn fractie onaanvaardbaar is, omdat ze niet de garantie krijgt dat die gelden terugkomen. Zoals de heer Van Kraaij zelf zei wordt er geen garantie gegeven. Zou dat wel het geval zijn, dan nog heeft de fractie van D66

23

moeite met het feit dat de Enecogelden worden gebruikt als een soort suikeroom of -tante waar je even wat geld van leent om dat later terug te betalen. Daar zijn die gelden niet voor bedoeld. Daarmee heeft de fractie dus een probleem. De heer Van Kraaij vraagt wat dan wel het juiste potje is om de uitvoeringskosten uit voor te schieten. In welk potje mogen de verliezen wel worden genomen als die zich voordoen? De heer Van Sliedregt legt die vraag bij het college neer. Wat kan het college doen om die kwestie voor de raad aanvaardbaar te maken? De Voorzitter meldt dat in de commissie al door meerdere sprekers aan het college is gevraagd om daarop te reageren. Dat zal straks gebeuren. De heer Van Sliedregt heeft het al vaker gezegd: de raad is er om beslissingen en verantwoordelijkheid te nemen, of dat nu is door ja te zeggen, of nee. Wel moet worden onderbouwd waarom een bepaald standpunt wordt ingenomen. De fractie van D66 kan nu nog geen ja of nee zeggen. Zij wacht de beantwoording van het college af voor ze in de tweede termijn een oordeel velt. Mevrouw De Vries is benieuwd of er vanavond wordt beslist over nieuwe energie voor Groenoord.

Er is door de wethouders flink onderhandeld met Woonplus en Eneco, maar de fractie maakt zich nog steeds zorgen over de huiseigenaren en de VvE’s, want die zullen worden verleid om een langlopende lening af te sluiten met een terugverdienmodel na 27 jaar. Dat moet overigens nog worden getoetst, nadat per complex is geïnventariseerd hoe men hierover denkt, een proces dat nu loopt. Hoe wordt hier straks mee omgegaan als blijkt dat het gemiddelde rekenkundig geen juiste weergave is van de werkelijkheid? Er is Woonplus natuurlijk veel aan gelegen dat het raadsvoorstel wordt aangenomen. De woningcorporaties hebben zich namelijk gecommitteerd aan het Klimaatakkoord. Hoewel nergens staat wat de gevolgen zijn als de afspraken daarin niet worden gehaald, snapt de fractie dat Woonplus zich aan de afspraak wil houden en zijn bezit voor 2050 voor 95% CO2-neutraal wil hebben. Dat betekent dat je nog 30 jaar de tijd hebt. De aansluiting op het warmtenet van Eneco is de komende jaren echter nog niet CO2-reducerend. Het AOV is daarom van mening dat isoleren en verbeteren van de woningen en geld en energie steken in herstructurering en sloop en nieuwbouw van het bezit van Woonplus veel meer wooncomfort leveren dan dit plan.

De bewoners van Groenoord hebben recht op een mooie, frisse en nieuwe woning die klimaatbestendig is, want het wordt niet alleen koud, het wordt ook warm de komende periodes, dus isoleren. Door dit samen met de bewoners te doen, zoals nu gebeurt in Zoetermeer en Arnhem, ontstaat er meer cohesie en draagvlak in de wijk dan anders het geval is. 30 Jaar is voldoende om, gelet op de voortschrijdende techniek, andere oplossingen te verzinnen die eenvoudiger, goedkoper en minder risicovol zijn dan aansluiten op het warmtenet. Het AOV is van mening dat het uitstellen van de warmtetransitie voor deze wijk een betere oplossing is en daarom zal de fractie tegen het raadsvoorstel stemmen. De heer Karens spreekt ook namens de fractie-Van Dijk. De business case en de toelichting van het college en Woonplus geven de fracties meer dan voldoende zekerheid over het besluit dat nu voorligt. Er is veel gesproken over nut, noodzaak en risico’s en de wat-als-scenario’s als dit besluit wordt genomen. Woensdag zijn veel inhoudelijke vragen gesteld. Op vrijwel alle vragen heeft het college inhoudelijke antwoorden gegeven. De bijdragen van onder meer de collega’s van het CDA, D66 en Progressief Schiedam maken dat vanavond gelukkig ook duidelijk. De inhoudelijke discusside van afgelopen woensdag hoeft dan ook niet te worden herhaald.

Misschien wat onderbelicht is gebleven, is de vraag wat er gebeurt als dit besluit niet wordt genomen. Dan wordt Groenoord een impuls van 120 mln. ontzegd en wordt 96% van de Groenoorders de kans ontnomen om woonlastenneutraal over te gaan op het warmtenet. Dat betekent feitelijk dat Schiedam die bewoners aan hun lot overlaat, waardoor zij de komende jaren op een andere manier zullen moeten verduurzamen. Maar die andere manier is veel duurder. Gebeurt dat niet, dan zal de stijgende gasprijs tot meerkosten en meer energiearmoede leiden. Als dit besluit niet wordt genomen, wordt Woonplus de kans ontzegd om mee te liften op de brede wijkaanpak en de goede deal met Eneco. De directeur van Woonplus heeft toegelicht wat dat betekent: meerkosten voor Woonplus de komende jaren, minder investeringen in de woningvoorraad in Schiedam en dus geen uitbreiding daarvan. Als dit besluit niet wordt genomen, worden Groenoord en Schiedam de meekoppelkansen uit dit plan ontnomen, al kunnen die nog wel concreter worden uitgewerkt tot een plan van en voor de wijk. Maar daarvoor is wel de zekerheid nodig dat het besluit wordt genomen. Maar moeten de geluiden uit de wijk dan niet serieus worden genomen? Jazeker, maar dat is niet hetzelfde als dat sentiment leidend laten zijn. Veel Groenoorders zijn huiverig of negatief. Dat komt

24

deels door het sentiment dat door een aantal partijen is gecreëerd. Zelfs afgelopen woensdag nog werd door sommige insprekers betoogd dat het hier om een verplichting gaat, wat niet waar is, en dat het warmtenet nog nooit boven de tiende verdieping is gebruikt, wat ook niet waar is, of dat andere oplossingen goedkoper of beter zouden zijn, wat evenmin waar is. Bewoners hebben net als de raad pas sinds kort inzicht in de uitkomst van de business case. Nu pas is duidelijk wat het plan inhoudt: woonlastenneutraal overstappen voor 96% van de huishoudens in Groenoord. Dat biedt voldoende houvast voor het verwerven van draagvlak als de raad instemt met de business case. Wat daarvoor nodig is, is het eerlijke verhaal vertellen. Dat kan pas echt sinds de business case er ligt en sinds duidelijk is wat de voorwaarden zijn voor het warmtenet. Die zijn gunstig voor de wijk en de bewoners. Op basis daarvan zullen de huurders, particuliere eigenaren en de VvE’s straks een keuze kunnen maken aan de hand van een helder en feitelijk overzicht van de kosten als zij, want die vrijheid hebben ze, overstappen op het warmtenet. Ze hebben tot 2062 om die keus te maken, terwijl het gebruik van aardgas in 2050 moet worden gestopt. Die ruimte maakt dat de fracties met het college verwachten dat het risico zeer beperkt is, zeker als je bedenkt dat eventuele nieuwbouw sowieso gasloos moet zijn.

De raad neemt besluiten en daarbij wordt het sentiment in de wijk niet altijd een op een gevolgd. Als de raad dat wel zou doen, zouden er nog maar weinig bestemmingsplannen worden goedgekeurd. Wel maakt het sentiment duidelijk dat er nog veel werk te doen is voor het college en Woonplus in het meenemen van de wijk bij de uitvoering. Die toezegging heeft spreker ook in de commissie gehoord, namelijk dat het participatieproces zorgvuldig en volledig zal zijn. De wijk serieus nemen, betekent ook serieus en inhoudelijk wegen of dit besluit in het voordeel van de bewoners is of niet. Dat is de fracties afgelopen week overduidelijk geworden. De discussie over dit onderwerp is inmiddels niet meer alleen een inhoudelijke. Het gaat ook over de vraag hoe de partijen zich tegenover elkaar en het college verhouden. Het gaat over een groot onderwerp, een onderwerp waar al jaren aan wordt gewerkt door college, Woonplus, Eneco en raad. Het college heeft overtuigend duidelijk gemaakt dat dit de beste oplossing is en dat de risico’s voor de gemeente zeer beperkt zijn. Toch zijn er partijen, coalitiepartijen zelfs, die op basis van andere meningen en afwegingen zeggen tegen te stemmen omdat ze niet inhoudelijk overtuigd zijn of omdat ze de risico’s voor de gemeente te groot vinden.

Wat zegt dat over het vertrouwen in je eigen college, in je eigen wethouder? Betekent dat niet dat die partijen onvoldoende vertrouwen hebben in de inhoudelijke voorstellen, onderbouwing en toelichting door het college? Bestuurders van de VVD op landelijk, provinciaal en lokaal niveau echter steunen het beleid ten aanzien van de businesscase. Spreker begrijpt uit het antwoord van de heer Spek op zijn interruptie dat de Schiedamse VVD-fractie een andere afweging maakt op de inhoud. De conclusie is dus dat de VVD geen vertrouwen heeft in het beoordelingsvermogen van de eigen wethouder, de eigen provinciaal bestuurder en de eigen minister. De heer Spek heeft nog nooit zo veel onzin in een minuut gehoord. Hij is als raadslid volksvertegenwoordiger. Hij toetst het plan zoals dat nu voorligt. Het maakt dan niets uit of er sprake is van een VVD-wethouder, of dat de fractie deel uitmaakt van de coalitie. Elk raadslid moet het voorstel toetsen. Dat doen de VVD-raadsleden volgens GroenLinks blijkbaar niet goed, maar zij doen dat wel op basis van de feiten. Het is niet netjes dat de heer Karens spreker daarover de les leest. De heer Karens hoorde geen vraag, dus hij gaat verder met zijn betoog.

Wat betekent dit voor toekomstige onderwerpen, zeker als het ingewikkelde of gevoelige onderwerpen zijn? Kan het college dan ook niet rekenen op het vertrouwen van zijn eigen coalitiepartijen? Dat zijn vragen waar de fracties van GroenLinks en Van Dijk ook mee zitten. Zij stemmen echter in met de businesscase en roepen hun collega’s op om dat ook te doen. Mevrouw Post heeft de afgelopen week naar alle sprekers geluisterd en op basis daarvan haar mening bijgesteld. Als volksvertegenwoordiger wordt zij geacht het traject kritisch te blijven volgen. Ook is het zinnig om op bepaalde momenten te evalueren. In dat kader verzoekt spreekster het college om een vangnet, zodat bewoners die als gevolg van dit project in financiële moeilijkheden komen, kunnen worden geholpen. Maar het is lastig om in de toekomst te kijken. Haar glazen bol gaf in ieder geval geen antwoord. Daarom geeft spreekster het vertrouwen aan het college om dit project te laten slagen. De heer Ergin constateert dat de raad vandaag voor het belangrijke besluit staat of Groenoord al dan niet van het gas af gaat, verreweg het meest ingrijpende besluit in deze raadsperiode. Er staat veel op het spel, voor de gemeente, voor Woonplus en het allerbelangrijkste, voor de bewoners van de wijk Groenoord.

De fractie van DENK heeft in de afgelopen periode veel gesprekken gevoerd, onder andere met de bewoners, en heeft naar aanleiding daarvan nog een aanvullende vraag. Wil het college onomwonden uitspreken dat er geen sprake is van een directe of indirecte verplichting voor particuliere woningeigenaren om aan te sluiten op het warmtenet?

25

DENK heeft tijdens de raadscommissie twee zaken aangekaart. Er wordt niet ingestemd met het voorstel als de fysieke woningverbetering niet gepaard gaat met duidelijke en afrekenbare afspraken als het gaat om meekoppelkansen. Ook moet het aantal stage- en arbeidsplekken voor wijkbewoners opgeplust worden en moeten er nieuwe speel- en sportvoorzieningen worden gerealiseerd. Met het oog daarop dient zijn fractie de motie Sociale activatie voor Groenoord in. Het is de fractie van DENK opgevallen dat de businesscase onvoldoende duidelijk is over welke sturings- en controlemomenten de gemeenteraad heeft. Voor dit dossier is het van groot belang dat de raad voldoende informatie krijgt over onder andere de risico’s en het draagvlak onder de bewoners. Ook is tijdens de raadscommissie duidelijk geworden dat het college nog flinke uitdagingen heeft met betrekking tot het draagvlak. Daarover dient DENK ook een motie in, genaamd Controlemomenten gemeenteraad Schiedam. DENK vindt de wensen van de inwoners belangrijk. Een lang gekoesterde wens van deze bewoners is een wijkgebouw waar ze bij elkaar kunnen komen. Daarnaast is er veel vraag naar woningen voor senioren en ouderen met een migratieachtergrond. Deze ouderen willen hun oudedag doorbrengen in een vertrouwde omgeving waar oog is voor hun zorgbehoefte.

DENK heeft deze verzoeken bij Woonplus neergelegd en Woonplus heeft daarmee ingestemd. Is het college bekend met dit voornemen van Woonplus? Nog belangrijker, staat het college daar ook achter en wil het toezeggen dat het positief staat tegenover een nieuw wijkgebouw en huisvesting voor senioren? Voor DENK zijn deze kwesties doorslaggevend. Daarom wacht spreker de beantwoording van het college met veel belangstelling af. De Voorzitter zegt dat door de heren Karamanoğlu en Ergin de motie Sociale activatie Groenoord wordt voorgesteld: “De gemeenteraad van Schiedam, in vergadering bijeen op 15 december 2020, constaterende dat: - het college van B&W een businesscase heeft voorbereid ten aanzien van het verduurzamen en verbeteren van woningen in de wijk Groenoord; - de wijk Groenoord toe is aan een flinke opknapbeurt en de gemeenteraad van Schiedam op het punt staat een belangrijk besluit – op lange termijn – te nemen over Groenoord; - dat Groenoord naast woningverbetering ook vele uitdagingen kent op het sociale vlak, waarvoor in de businesscase ook mogelijke ‘meekoppelkansen’ zijn geïdentificeerd; overwegende dat de plannen voor meekoppelkansen op een aantal terreinen nog aanscherping en concretisering behoeven, bijvoorbeeld met betrekking tot speelvoorzieningen (voor kinderen) en stage- en arbeidsplaatsen; verzoekt het college om: - de ambitie omtrent het aanbieden van stage- en

werkplekken flink op te plussen en te bewerkstelligen dat zowel de gemeente, Woonplus, Eneco, WijKompleet en alle overige partijen een eerlijk aandeel leveren; - te bewerkstelligen dat het aanbod voor speel- en sportvoorzieningen in de wijk aanzienlijk wordt verbeterd bij de herinrichting; - de bovengenoemde punten mee te nemen in de voortgangsrapportage van het project en de gemeenteraad hierover periodiek te informeren, en gaat over tot de orde van de dag.” Deze motie krijgt het nummer M4. De Voorzitter zegt dat door de heren Ergin en Karamanoğlu de motie Controlemomenten gemeenteraad Schiedam wordt voorgesteld: “De gemeenteraad van Schiedam, in vergadering bijeen op 15 december 2020, constaterende dat: - het college van B&W een businesscase heeft voorbereid ten aanzien van het verduurzamen en verbeteren van woningen in de wijk Groenoord; - verschillende insprekers tijdens de raadscommissie hebben aangekaart dat er op het gebied van draagvlak nog veel winst valt te behalen;

26

overwegende dat: - het project ‘Nieuwe Energie voor Groenoord’ een project is waarbij de gemeenteraad periodiek meegenomen dient te worden in de voortgang van het project; - draagvlak en participatie onder bewoners (huurders, particuliere eigenaren en VvE’s) na vaststellen van de businesscase kunnen worden verworven op basis van concrete aanbiedingen per complex/woning; - het college tijdens de commissiebehandeling van de businesscase heeft toegezegd in de uitvoering van het project de informatievoorziening naar en participatie van bewoners nog planmatiger en uitgebreider vorm te zullen geven; verzoekt het college om de raad per kwartaal te rapporteren over de voortgang van het project Nieuwe Energie voor Groenoord, en daarbij in elk geval te informeren over draagvlak, risicoontwikkelingen en de voortgang, en gaat over tot de orde van de dag.” Deze motie krijgt het nummer M5. De heer R. Janssen heeft de vorige maand bij de behandeling van het raadsvoorstel Transitie namens zijn fractie al laten weten het raadsvoorstel Nieuwe energie voor Groenoord niet te kunnen omarmen omdat het te snel komt. Het lijkt hem beter om even pas op de plaats te maken en om de ontwikkelingen die zullen leiden tot andere energiemogelijkheden af te wachten. Deze ontwikkelingen gaan snel en zullen zeer ruim voor 2050 tot nieuwe uitvoerbare technieken leiden.

Daarnaast constateert de fractie dat er onvoldoende draagvlak is onder de bewoners van Groenoord. Schiedam heeft echter een aardgasvrije toekomst, want er is immers een energietransitie gaande. Het SLV ziet betere kansen als dit gefaseerd wordt gedaan, vooral met kleinere projecten en gespreid over heel Schiedam. Daarnaast wordt er momenteel volop gebouwd in Schiedam en staan er nieuwe projecten op stapel waar ook wordt ingezet op gasvrije woningbouw. Gezien de economische crisis die de stad als gevolg van Corona ingaat, kan het SLV niet instemmen met een plan dat Schiedammers op meer kosten jaagt, terwijl ieders toekomst door de huidige crisis zo maar op losse schroeven kan komen te staan. De heer Berns was in een eerder stadium wel enthousiast over het plan. Hij heeft jaren gewerkt in wereld van de grote buisleidingen en zag dus mooie kansen voor het watertransport, maar dat is zijn rol op dit moment niet. Hij werd opnieuw enthousiast toen hij in de schoenen van Woonplus ging staan. Ook dan zie je een heleboel mooie kansen, maar dat is zijn rol vanavond ook niet. Er worden van hem een beslissing en een afweging gevraagd en die kan hij niet aan de wethouder of het college overdragen. Hij heeft zijn eigen verantwoordelijkheid daarin. Een bestuurlijke beslissing vraagt tijd en een goede voorbereiding om de belangen verantwoord te kunnen afwegen.

Het college heeft veel werk verzet, maar ook de VvE’s en de belanghebbende marktpartijen, Woonplus en Eneco. Nu vallen onder tijdsdruk allerlei puzzelstukjes op elkaar, maar nog niet in elkaar. Met tijd komt raad, maar die tijd wordt de raad niet gegund. Zelfs wat 2021 met zich gaat brengen, kan niemand overzien. Het ministerie van BZK beoordeelde het energiebesparingsrendement op basis van de gegevens in het voorjaar als erg laag en de financieringsonderbouwing daarmee als matig. BZK constateerde evenals de raad in de commissie van vorige week dat het draagvlak onder de wijkbewoners, huurders, particulieren en VvE’s, ondanks de reeds gedane inspanningen verre van overtuigend is. Mede om deze reden besloot BZK om geen subsidie te verstrekken. Dat was in eerste instantie teleurstellend, maar bij nadere beschouwing ontnuchterend. De raad kan nu nuchter een besluit nemen over een op papier sluitende businesscase, maar is die wel volledig? Het raadsvoorstel vraagt om het nemen van een besluit dat doorwerkt tot na 2060. Dat is een periode van tien gemeenteraden. Voor die tijd worden allerlei ontwikkelingen in beton vastgelegd. Dat deed de raad in het begin van de jaren zeventig ook, maar de betonwoningen die daarvan het resultaat zijn, blijken slecht te isoleren.

Is er naast het warmtenet dan een alternatief om deze woningen in 2050 van het gas los te maken? Jazeker, Woonplus kan in zijn portefeuillestrategie deze 3.000 woningen na 2050 slopen en vervangen door goed geïsoleerde woningen. Voor deze vervanging spaart Woonplus als het goed is al 50 jaar. Daar is nu nog 30 jaar extra tijd voor. Als er nu voor het warmtenet wordt gekozen, moet er in 2039 opnieuw worden geïnvesteerd om de woningen om te bouwen met het oog op het benodigde aantal graden Celsius. Dat geld kan worden bespaard als je dat niet doet. Isoleren zou €50.000 per woning meer kosten. Dat geld kan de komende tijd beter als spaargeld opzij worden gelegd.