Gemeente-Schiedam-Economische-visie
Tekst van het document
relevante bedrijfsaanbod (gedistilleerd en drankproductie)
42
Economische visie | Gemeente Schiedam
kan het jeneververleden niet alleen als zakelijk cluster maar
• Leisure voorzieningen: Schiedam beschikt over twee ster-
ook qua beleefbaarheid groeien. Verdere uitwerking van het
ke leisure clusters, namelijk op Schieveste (het gebied op
concept Dutch Distillers District staat hierbij centraal, bijvoor-
de linkeroever van de Schie, met onder meer de Euroscoop
beeld door het ontwikkelen van arrangementen, het uitbreiden
en diverse grote horecaketens, met passende ruime exploi-
van het aanbod en het vergroten van de zichtbaarheid in de
tatiemogelijkheden) en aan de Prinses Beatrixlaan (met
openbare ruimte (o.a. muurschilderingen) , het stimuleren van
onder meer Thermen Holiday, een grote horecagelegenheid
evenementen en het breed delen van de bijbehorende context.
en diverse sportfaciliteiten). Uit onderzoek naar overige kansrijke leisure voorzieningen voor Schiedam, waarbij
De MRDH, provincie Zuid-Holland, gemeenten en andere sta-
ook is gekeken naar het aanbod en vraag in de regio, komt
keholders bouwen met elkaar verder aan het aanbod voor toe-
met name een kinderspeelparadijs als kansrijk naar voren.
risme en vrije tijd in provincie en regio. In regionaal verband
Uitgangspunt voor nieuwe leisure is clustering buiten de
wordt ingezet op een verdere ontwikkeling van de vrijetijds-
binnenstad, woongebieden en bedrijventerreinen.
economie en de profilering daarvan. • Recreatie: Voor duurzame en gezonde mobiliteit versterkt We hebben voor dit focusonderwerp een aantal specifieke aan-
de MRDH in samenwerking met aangesloten gemeenten
dacht- en uitgangspunten per deelsector:
het regionale netwerk van wandel- en fietsroutes.
• Kunst en cultuur: Schiedam beschikt op het gebied van
• Hotels: Bij het stimuleren van mogelijkheden voor ver-
kunst en cultuur over een goed aanbod, zoals theaters, mu-
blijfsaccommodaties, zetten we in de binnenstad na-
sea, galeries en bijzondere locaties voor concerten. Dit is te
drukkelijk in op kleinschalige hotels en Bed&Breakfast’s
waarderen en te behouden.
(‘experience’ hotels). Voor hotels die aansluiten bij de standaardfaciliteiten (‘necessity’ of zakelijke hotels), is de
• Evenementen: Evenementen moeten naast cultuurparti-
beschikbare marktruimte met de huidige ontwikkelingen
cipatie een bijdrage leveren aan het economisch verster-
en plannen (met name het nieuwe Van Der Valk hotel op
ken van de stad, in lijn met het verhaal van Schiedam.
Harga noord en de hotelontwikkeling op Schieveste naast
Daarnaast bestaat de wens om enkele evenementen meer
de Euroscoop), volledig benut.
nationaal op de kaart te zetten.
43
Economische visie | Gemeente Schiedam
• Versterken levendigheid op het water: Er liggen veel kansen voor het kunnen beleven van de stad aan de Schie
daarom aan de het concept en haar profilering als Dutch Distillers District.
en het verlevendigen van de (ligging aan) wateren voor verschillende doelgroepen: pleziervaart, sloepen, passa-
• Logiesbelasting: Ter bevordering van het toerisme is
giersvaart en bereikbaarheid en beleving van het water en
logiesbelasting ingevoerd die deels wordt ingezet ter bate
het havengebied (zoals met de watertaxi).
van toerisme. Deze activiteiten worden samen met partijen in de stad opgesteld.
• Concept Dutch Distillers District: Het jeneververleden is een unique selling point van waarde. Schiedam werkt
Concept Dutch Distillers District De productie van gedistilleerd is cultureel en economisch
In het Dutch Distillers District draait het om de beleving
van grote waarde voor Schiedam. We werken daarom aan
van alles wat met de jenevergeschiedenis en de huidige (en
de thematische profilering als ‘Dutch Distillers District’.
toekomstige) productie van gedistilleerd te maken heeft. In een gebied/route rondom de loop van de Schie en Nieuwe
Het alom zicht- en tastbare roemruchte jeneververleden
Haven, vanaf de vestiging van Nolet aan de zuidpunt van
van de stad (in de vorm van graanmolens, voormalige
het distilleercluster tot aan het voormalige Dirkzwagerter-
branderijen, distilleerderijen, mouterijen, pakhuizen, het
rein aan de noordzijde van de binnenstad. Het distilleer-
Zakkendragershuis en het jenevermuseum), de aanwezig-
cluster op Nieuw-Mathenesse vormt een belangrijk onder-
heid van zes toonaangevende producenten van jenever, gin
deel van het Dutch Distillers District. Hier zijn kansen voor
en ander gedistilleerd (waarvan de drie grootste bedrijven
versterking van de beleving en de economische aantrek-
al eeuwen in Schiedam gevestigd zijn en internationaal
kingskracht van het gebied door toevoegen van publieks-
opereren) en de opkomst en groeiende populariteit van gin
functies (met name gerelateerde horeca en proeflokalen)
en cocktails van de afgelopen jaren en van smaakbeleving
en vergroten/verbreden van het bedrijfsaanbod in gedis-
in het algemeen, zorgen voor een unique selling point
tilleerd en drankproductie. Schiedam wil ondernemers in
waarmee Schiedam zich stadspromotioneel en als econo-
het Dutch Distillers District nadrukkelijk ruimte bieden om
mische vestigingsfactor wil profileren.
publieksgerichte activiteiten te ontplooien.
44
Economische visie | Gemeente Schiedam
We werken aan: • Stimuleren van kunst en cultuur, aantrekkelijke horeca en evenementen, leisure en andere recreatieve activitei-
• Recreatie: inzet op het versterken van het regionale netwerk van wandel- en fietsroutes en het versterken van de levendigheid op het water;
ten, bij voorkeur in lijn met ‘het verhaal van Schiedam’; • Gericht bieden van fysieke ruimte aan kleinschalige • Ruimte voor kunst en cultuur: het op peil houden van
hotels en Bed & Breakfast’s;
broedplaatsen voor kunstenaars om zo de culturele sfeer te verhogen en deze vast te houden; • Behoud van cultureel erfgoed: inzet op jeneververleden;
• Faciliteren van regionale samenwerking in netwerken; • Uitdragen en stimuleren van een gevoel van ‘trots’ op Schiedam: actief inzetten op het benoemen van stads
• Faciliteren en initiëren van evenementen die de leven-
ambassadeurs die een positief Schiedams verhaal vertellen,
digheid van de stad vergroten, het verhaal van Schiedam
haar identiteit versterken en haar imago positief beïnvloe-
uitdragen en deze beleefbaar maken. Als gemeente onder-
den;
steunen we deze evenementen vooral door subsidies te verstrekken. • Profilering: bepaalde evenementen meer nationaal op de kaart zetten;
• Opzetten van methoden voor monitoring.
45
Economische visie | Gemeente Schiedam
Dutch Distillers District specifiek
Uitgangspunten bij beleid:
Omsluit thema’s als
• Gerichte inzet op het DNA van Schiedam: Schie-
• Landelijk ‘bestemmingsmagement’ ten behoeve van het
(water-)toerisme, evenemen-
dam (inter)nationaal op de kaart als dé jeneverhoofdstad van Nederland met het Dutch Distillers District; het uitwerken en verder geven van vorm en inhoud aan het Dutch Distilllers District, Concept Dutch (internationaal); • Nadrukkelijk bieden van ruimte aan ondernemers in het Dutch Distillers District om publieksgerichte activiteiten te ontplooien door hen te faciliteren op het gebied van vergunningverlening; • Versterken van het economisch profiel van het
spreiden van toerisme en bezoekers; • Toerisme is geen doel op zich, maar een middel om de levendigheid en de economische kracht van de stad te vergroten voor bezoekers, bewoners en het bedrijfsleven; • Om kansen voor de vrijetijdseconomie te kunnen benutten, is een verdere uitwerking van en focus op het specifieke DNA van Schiedam en specifieke doelgroepen noodzakelijk; • Iedereen moet zich thuis kunnen voelen in de stad, wat vraagt om een uitgebalanceerd aanbod voor zowel bewoners, ondernemers als bezoekers; • We zetten in op geclusterde leisure voorzieningen buiten
Dutch Distillers District via het gedistilleerd cluster
de binnenstad en buiten woongebieden, voor de binnen-
Nieuw-Mathenesse.
stad zijn alleen kleinschalige voorzieningen voorzien.
ten, cultuur, monumenten, citymarketing, binnenstad en Dutch Distillers District.
4
Economische visie | Gemeente Schiedam
46
47
Economische visie | Gemeente Schiedam
4 Strategie werklocaties: ruimte voor ondernemen Werklocaties zijn gebieden waar economische activiteiten
Kansrijke doelgroepen
zijn geconcentreerd: bedrijventerreinen, kantorenlocaties en detailhandelslocaties (winkel- en voorzieningencentra). Goed functionerende en aantrekkelijke werklocaties vormen een belangrijke pijler van het economische vestigingsklimaat. Deze paragraaf bevat de ruimtelijke vertaling van de economische visie, met speerpunten Maken en Beleven. We beschrijven de ruimtelijk economische uitgangspunten en de strategie voor een sterk, aantrekkelijk en toekomstbestendig vestigingsklimaat, specifiek gericht op duurzaam optimaal functionerende werklocaties. De Strategie werklocaties bestaat uit twee delen: 1. Algemene ruimtelijke uitgangspunten ten aanzien van het optimaal benutten en functioneren van de Schiedamse werklocaties; 2. Gebiedsontwikkelingen: integrale gebiedsgerichte ontwikkeling van de vier economische kerngebieden Binnenstad, Havens, Nieuw-Mathenesse en SchieDistrict.
Toekomstbestendige werklocatie Aantrekkelijke winkelcentra
Stuwende bedrijven
Koesteren HMC
Diversiteit in werkmilieus
Kantoren op OV-knooppunten
Optimaal voorzieningenniveau
MAKEN EN BELEVEN Ruimte om te ondernemen Innovatieve maakindustrie en ambachtelijke maakbedrijven
Sterke clusters / versterken clusters Horeca als smaakmaker Evenwichtige mix van werken winkelen wonen recreëren Detailhandelsstructuur
48
Economische visie | Gemeente Schiedam
Overzicht werklocaties Schiedam
Malmö Woudhoek
Kethelvaart Borodinlaan
Hof van Spaland
�s-Gravelandse Polder
De Contrabas
Spaanse Polder
Schieveste Nolenslaan
Detailhandelslocaties
Stationsplein
Binnenstad / Centrum Schiedam
Kantorenlocaties Bedrijventerreinen
Nieuw-Mathenesse
Rubensplein
Vijfsluizen
Groenelaan / De Gorzen
Wilhelminahaven
Nieuwe Maas
49
Economische visie | Gemeente Schiedam
4.1 Uitgangspunten werklocaties In de Omgevingsverordening van de Provincie Zuid Holland
Voor deze visie zijn verschillende onderzoeken uitgevoerd
(PZH) worden drie typen werklocaties onderscheiden, waarop
naar kwantitatieve en kwalitatieve aspecten van de Schiedam-
ruimtelijke regelgeving van toepassing is: bedrijventerreinen,
se werklocaties, met onder meer behoefteramingen, unieke
kantorenlocaties en detailhandelslocaties.
eigenschappen van de diverse werklocaties en kansrijke doelgroepen. Op basis van deze onderzoeken, het regiona-
PZH stuurt vanuit het oogpunt van een sterke, toekomstbe-
le afsprakenkader en de speerpunten Maken en Beleven is
stendige economie en voldoende (ruimte voor) werkgelegen-
een aantal kaderstellende uitgangspunten geformuleerd ten
heid, actief op ontwikkeling van deze werklocaties. Regionale
aanzien van de Schiedamse werklocaties (bedrijventerreinen,
afstemming speelt hierbij een belangrijke rol. In de Strategie
kantorenlocaties en detailhandelslocaties). Voor de horeca-
Werklocaties van de Metropoolregio Rotterdam-Den Haag
branche - een belangrijke factor in relatie tot een aantrekkelijk
(MRDH) is het regionale afstemmings- en afsprakenkader voor
voorzieningenniveau, levendige voorzieningencentra en het
de regionale werklocaties opgenomen.
kunnen beleven van de stad - worden aanvullend de wenselijke ontwikkelrichtingen aangegeven.
50
Economische visie | Gemeente Schiedam
Ruimtelijk economische effecten van de Covid-19 pandemie Het volledige effect van de Covid-19 crisis op de
versterkt. Tegelijkertijd zien we als gevolg van de
Verplichte tijdelijke sluiting van ‘niet essentiële’
economie zal pas op termijn duidelijk zijn. Inmid-
covid-19 crisis een sterke groei van e-commerce/
fysieke winkels droeg hieraan extra bij. Super-
dels blijkt dat na een forse krimp van de economie
webshops en logistieke/bezorgdiensten.
markten en andere levensmiddelenwinkels zagen
in 2020, het herstel in 2021 buitengewoon snel
in elk geval tijdelijk hun omzet flink stijgen. Con-
lijkt te verlopen, met een sterk oplopende vraag
Kantoorgebruik:
sumenten lieten meer bezorgen, maar wisten ook
naar arbeidskrachten tot gevolg. Langdurige
Tijdens de covid-19 crisis daalde het kantoor-
lokale retailers vaker te vinden en meer te waar-
effecten op het ruimtegebruik zijn echter moeilijk
gebruik noodgedwongen sterk. Thuiswerken
deren. Vooralsnog zijn er geen structurele ruim-
te voorspellen. Wel zijn onder meer de volgende
bleek, met de huidige digitale mogelijkheden voor
telijke effecten ten gevolge van de Covid-19 crisis
zaken op- en voorgevallen:
bepaalde (kantoor)werkzaamheden, een goed
zichtbaar en is de verwachting dat eerdere retail
alternatief dat bovendien reistijd en vervoersbe-
trends zich zullen voortzetten (verdere stijging
Markt voor bedrijfsruimte:
wegingen scheelt. Naar verwachting wordt (deels)
van het marktaandeel van online winkels, minder
Voor deze markt verschilt de impact sterk per
thuiswerken onder een deel van de kantoorwer-
fysieke winkelmeters, kansen voor aantrekkelijke
sector. De export van goederen daalde fors en een
kers de nieuwe standaard. Onduidelijk is of dit
winkels en levendige winkelgebieden met divers
groot aantal bedrijfssectoren en –ketens wordt
een substantiële afname van de behoefte aan
en aanvullend aanbod).
hierdoor direct en indirect geraakt (‘domino/
kantoorruimte zal betekenen. Het is mogelijk dat
keteneffect’ op toeleveranciers van exporterende
kantoren meer als plek voor ontmoeting en ken-
Horeca:
bedrijven). Er lijkt echter geen sprake te zijn van
nisuitwisseling gaan fungeren (een ontwikkeling
Door de diverse restricties en verplichte sluiting
een structurele daling van de marktvraag naar
die voor Covid-19 al merkbaar was), met daarbij
daalde de omzet van de horeca in 2020 met ca.
goederen. Mogelijk ontstaat door de covid-19
passende (grotere) ruimte. Verder zal in kantoren
34% ten opzichte van 2019. De verwachting is dat
crisis wel een beweging naar minder afhankelijk-
sowieso meer ruimte nodig zijn om voldoende
de bestedingen in de horeca in 2021 snel en sterk
heid van andere landen (bijvoorbeeld door resho-
onderlinge afstand te kunnen houden.
zullen stijgen (e.e.a. uiteraard afhankelijk van hoe
ring van productie of het vaker gebruikmaken van
lang restricties nog blijven gelden). Dit beeld was
regionale en landelijke toeleveranciers). Ook het
Detailhandel:
ook zichtbaar na 2008 (kredietcrisis), met een
consumentenbewustzijn ten aanzien van lokale
In de detailhandel zorgde Covid-19 voor een nog
stevige groei in omzet- en bezoekersaantallen in
productie en -producten is door Covid-19 (verder)
sterkere groei van het aantal internetaankopen.
de restauratieve horeca en hotellerie.
51
Economische visie | Gemeente Schiedam
4.1.1 Bedrijventerreinen
tegorieën (industrieel werkmilieu). Juist dit type terrein en werkmilieu is essentieel voor de economische vitaliteit van
Schiedamse bedrijventerreinen
de zwaardere productie- en maakindustrie en voor stuwende
Schiedam heeft de volgende bedrijventerreinen:
bedrijvigheid om goed te kunnen functioneren. In Schiedam
• Kethelvaart
neemt ook de druk op de beschikbare ruimte toe, onder meer
• Nieuw-Mathenesse/Nieuwe Maas
door de woningbouwopgave. Er is slechts beperkte bedrijfs-
• ’s-Gravelandsepolder/Spaanse Polder
grond direct uitgeefbaar en het aanbod in Schiedam ligt onder
• Vijfsluizen/Wilhelminahaven
het zogenaamde frictieniveau (percentage beschikbare ruimte benodigd om de markt naar behoren te doen functioneren, dit
De totale oppervlakte van het areaal bedrijventerreinen be-
bedraagt 5%).
draagt ruim 200 hectare. Schiedam telt ca. 11.000 banen in aan bedrijfsruimten gerelateerde sectoren (welke grotendeels
Bedrijventerreinen: nut en noodzaak
zijn geconcentreerd op bedrijventerreinen). Dit is 30% van de
Bedrijventerreinen hebben als voornaamste doel het bieden
totale Schiedamse werkgelegenheid. Qua type banen kennen
van ruimte voor economische activiteiten en bedrijvigheid. Het
de terreinen Spaanse Polder, Nieuw-Mathenesse/Nieuwe
zijn in bestemmingsplannen aangewezen gebieden, die spe-
Maas en Wilhelminahaven grotendeels werkgelegenheid die
cifiek gericht zijn op productie, verwerking van grond- en/of
gerelateerd is aan bedrijventerreinen, waaronder een groot
afvalstoffen en logistiek. Dit zijn veelal bedrijfsmatige functies,
aantal banen in de industrie. Het beeld op Vijfsluizen en
die belang hebben bij zowel voldoende fysieke ruimte
’s-Gravelandsepolder is diverser, hier zijn ook (grotere) kan-
(bedrijfs- en verkeersruimte, infrastructuur) als milieuruimte
toorpanden gevestigd. Met name Kethelvaart kent veel werk-
(o.a. geluidsbelasting, geuremissie) en zich in het algemeen
gelegenheid in overige sectoren.
moeilijk laten combineren met kwetsbare functies zoals wonen. Het belang van bedrijventerreinen voor de stad (en meer spe-
Door grote druk op binnenstedelijke ontwikkelruimte wordt
cifiek het belang van goed functionerende en aantrekkelijke
het bedrijfsareaal in de regio steeds schaarser. Dit is vooral
bedrijventerreinen voor een vitaal economisch vestigingskli-
aan de orde voor bedrijventerreinen met hogere milieuca-
maat) is divers:
52
Economische visie | Gemeente Schiedam
• Bedrijventerreinen bieden ruimte voor bedrijvigheid in ho-
• Bedrijventerreinen zijn van belang voor de stad, maar om-
gere milieucategorieën (HMC) en daarmee, naast logistieke
gekeerd is de nabijheid van goede stedelijke voorzieningen
en grondstofverwerkende bedrijven, ook voor zwaardere
van belang voor bedrijven/werklocaties (vestigingsfacto-
productie-/maakbedrijven. Dit zijn vaak stuwende bedrijven
ren) en is er dus sprake van wisselwerking.
gericht op export. Stuwende bedrijven spelen een sleutelrol in de lokale en regionale economische structuur; • Goed functionerende en geoutilleerde bedrijventerreinen
Volgens de Strategie Werklocaties van de MRDH vormen voldoende en kwalitatief sterke bedrijventerreinen een belangrij-
bieden zekerheid aan gevestigde bedrijven, zijn aantrekke-
ke voorwaarde voor de verdere ontwikkeling van de regionale
lijk voor nieuwkomers en zorgen voor investeringsbereid-
economie. Het ruimtelijk sturen op een marktevenwicht tussen
heid bij ondernemers en andere investeerders. Hiermee
vraag en aanbod en het borgen van een duurzame vitaliteit
zorgen zij voor (behoud van) werkgelegenheid;
van bedrijventerreinen vormen gezamenlijk de hoofddoelstel-
• Ondernemingen leveren ongeveer 30% van de totale
lingen van de MRDH als het gaat om bedrijventerreinen.
werkgelegenheid in de stad. Deze arbeidsplaatsen worden voor het overgrote deel ingevuld door lokale en regionale
Bedrijventerreinen: behoefteraming
arbeidskrachten en dit aandeel zal in de komende jaren
Op basis van een prognose van de groei van de werkgelegen-
verder toenemen;
heid, de historische uitgifte en de vervangingsvraag is een
• Schiedamse bedrijventerreinen zijn vestigingslocaties voor
kwantitatieve extra vraag naar bedrijventerreinen in Schiedam
drie belangrijke economische clusters: het gedistilleerd
bepaald van ca. 17 tot 21 ha tot 2030 (onderzoek adviesbureau
cluster (Nieuw-Mathenesse), het maritieme/offshore cluster
BSP, 2021).
(Havens) en het mechatronicacluster (SchieDistrict); • Bedrijventerreinen bieden plek aan stadsverzorgende
Bedrijventerreinen: uitgangspunten / strategie
bedrijvigheid, zoals onderhouds- en reparatiebedrijven,
Op basis van de voornoemde factoren en uitgaande van onze
groothandel en distributie/logistiek;
missie en visie ten aanzien van de ontwikkeling van een sterk,
• Bedrijventerreinen bieden zowel fysieke als milieuruim-
aantrekkelijk en toekomstbestendig economisch vestigingskli-
te, die benodigd is voor de transitie naar een circulaire
maat, met kwalitatief en kwantitatief passende werkgelegen-
economie en duurzame energie (o.a. nieuwe productie-
heid en de speerpunten Maken en Beleven, komen we tot de
processen, energieopwekking en –opslag, het verwerken
volgende uitgangspunten voor Schiedamse bedrijventerreinen:
van afvalstromen naar opnieuw bruikbare materialen en stedelijke (last mile) distributie);
53
Economische visie | Gemeente Schiedam
1
(Behouden en realiseren van)
en/of clusterversterkende bedrijven, die deze milieuruimte
Voldoende en passende fysieke ruimte en milieuruimte voor bedrijvigheid, in het bijzonder voor (vestiging en uitbreiding van) de innovatieve maakindustrie en/of clusterversterkende bedrijven.
daadwerkelijk nodig hebben; e) beter benutten door verdichting op en intensiever gebruik van bedrijfskavels, door meerlaags grondgebruik en het stapelen van functies (bijvoorbeeld kantoorruimte, parkeerplaatsen of leisure voorzieningen op bedrijfsruimtes en
We doen dat door:
meerlaagse bedrijfsruimtes), of het delen van faciliteiten (bijvoorbeeld parkeren in gedeelde voorzieningen, gemeen-
a) behoud van het bestaande bedrijfsareaal op bedrijven
schappelijk gebruik kantines, vergaderruimtes). Kansrijke
terreinen, e.e.a. conform de ontwikkelkaders van de
instrumenten om meerlaags grondgebruik te stimuleren,
gebiedsontwikkelingen en inclusief de gronden op
zijn het toestaan van voldoende bouwhoogte, een minimale
het terrein Kethelvaart;
floor/space index en grondprijskortingen voor bedrijfsruimten op hogere lagen. Nader onderzoek naar goede praktijk-
b) ontwikkeling van nieuwe bedrijfslocaties (met name in ’s-Graveland Noord) en inzet op het beschikbaar maken en opnieuw in gebruik kunnen nemen van complexe bestaande kavels (met name het slibdepot in de Wilhelminahaven); c) beter benutten van bestaande bedrijfsgrond door herstructurering en herverkaveling, het creëren van schuifruimte en uitgifte van braakliggende kavels; d) beter benutten van bestaande bedrijfsgrond door (inzet op) een optimaal gebruik van beschikbare milieuruimte: met name het zoveel mogelijk inzetten van bedrijfskavels in hogere milieucategorieën voor innovatieve maakindustrie
voorbeelden is nodig.
54
Economische visie | Gemeente Schiedam
f) functiemenging: het combineren van functies binnen gebieden, met name die van wonen en werken (variërend
VOORBEELDEN FUNCTIEMENGING
van een bedrijfsgebouw tussen woongebouwen tot een
Op het terrein Nieuw-Mathenesse Noord wordt een stedelijk interactiemilieu ontwikkeld,
werkplaats in de eigen woning), biedt naast een concrete
met naast een aanzienlijk woonprogramma ook ca. 25% aan werkfuncties. In de binnen-
oplossing voor het schaarser worden van ruimte ook
stad zetten we in op het toevoegen van ambachtelijke bedrijvigheid. Hiermee bereiken we
kansen voor het creëren van aantrekkelijke woonwerk-
verschillende doelen: een optimale mix van functies die zorgen voor levendigheid in de
interactiemilieus. Lichte bedrijvigheid (tot en met
stad, het versterken van het economisch vestigingsklimaat en de aantrekkelijkheid van de
milieucategorie 2) kan vaak goed worden gecombineerd
binnenstad, een beter ruimtegebruik door invulling van leegstaande winkelpanden en het
met woonfuncties. Met oog op het behoud en optimaal
vrijspelen (of vrijhouden) van schaarse bedrijfskavels op bedrijventerreinen.
gebruik van schaarse HMC ruimte op bedrijventerreinen enerzijds, en de mogelijkheden die functiemenging kan bieden voor aantrekkelijke woon-, werk- en recreatiemilieus anderzijds (‘beleving’), wordt de komende jaren ingezet op (het zoeken naar innovatieve oplossingen ten behoeve van) functiemenging.
Voorbeelden van type bedrijven die goed inpasbaar zijn in gemengde werkmilieus Bron: The new London Mix, 2018
55
Economische visie | Gemeente Schiedam
g) optimaal benutten van de ligging van bedrijfskavels aan het water, ter behoud en versterking van het maritieme
WATERGEBONDEN BEDRIJVENTERREIN
cluster en toekomstige mogelijkheden voor vervoer over
Aan vaarwater gelegen bedrijventerreinen bieden mogelijkheden voor watergebonden en
water ten behoeve van stedelijke distributie: Schiedam be-
-verbonden bedrijvigheid. Watergebondenheid van een bedrijventerrein wordt gedefinieerd
schikt over een aanzienlijk areaal aan bedrijventerrein dat
als ‘een (deel van een) bedrijventerrein dat aan vaarwater ligt met een vaarklasse van II
aan water gelegen is en waar bovendien watergebonden
of hoger met een haven, kade, drijvende laad- en losinstallatie of scheepshelling of –dok
en –verbonden bedrijven zijn gevestigd (met name in het
(beperkt tot de aan de laad- en losvoorziening liggende kavel)’ (PZH, Strategie Bedrijven-
maritieme cluster). Met het oog op een toekomstbestendig
terreinen). Waterverbonden bedrijvigheid heeft zelf geen laad- en losmogelijkheid, maar is
maritiem cluster en toekomstige ontwikkelingen op het
daarvan wel afhankelijk.
gebied van duurzaamheid, zetten we in het gebied Havens in op het bestendigen van deze watergebondenheid en
Watergebondenheid is een bijzondere eigenschap, vanwege de mogelijkheden voor scheeps-
waar mogelijk op versterking. Ook bij andere aan het water
bouw en offshore industrie en voor de aan- en afvoer van goederen in het kader van stede-
gelegen bedrijventerreinen (met name het terrein Nieuwe
lijke distributie (vervoer over water i.p.v. wegtransport) en circulaire economie (recycling,
Maas) onderzoeken we mogelijkheden voor het benutten
bouwlogistiek). Watergebonden locaties en meer in het algemeen bedrijventerreinen gelegen
van de ligging aan vaarwater.
aan water zijn de afgelopen jaren in regio en provincie steeds schaarser geworden en zullen naar verwachting nog verder onder druk komen te staan, doordat deze interessant zijn voor (transformatie naar) woningbouw. Daarbij wordt de ligging aan het water van bestaande bedrijfskavels vaak niet benut, reden waarom PZH en MRDH inzetten op het behoud van watergebonden bedrijventerreinen en het beter benutten van de ligging aan het water.
56
Economische visie | Gemeente Schiedam
Met het oog op zowel de behoefteraming voor bedrijven-
kan worden voor nieuwe bedrijvigheid. Tabel 1 geeft hiervan
terreinen (ca. 17-21 ha extra bedrijfsareaal tot 2030) als de
het overzicht. Deze inventarisatie is als uitgangspunt opge-
benodigde compensatie voor het te transformeren bedrijven-
nomen in het in 2021 tussen PZH en de gemeente gesloten
terrein op Nieuw-Mathenesse, is voor alle Schiedamse locaties
Woonwerkakkoord Nieuw-Mathenesse.
geïnventariseerd waar nog ruimte beschikbaar is of gemaakt
Locatie
Type ontwikkeling
Totaal ha.
Type werkmilieu en milieucategorie
Verwachte termijn en voorwaarden voor realisatie
Schiedistrict: deelgebied bedrijventerrein ʼs-Graveland Noord
Ontwikkeling nieuwe locaties
Ca. 5
Industrieel werkmilieu, Milieucategorie 3 (mogelijk 4.1)
Betreft wijzigingsbevoegdheid; terreinen komen beschikbaar op voorwaarde van een inrichtingsplan, waarin o.a. de diverse bestemmingen in het gebied (recreatie, verstedelijking rondom toekomstig station Kethel), worden gecombineerd en geborgd (verwachting ca. 2 jaar)
Havens: slibdepot
Ontwikkeling/ Beter benutten
Maritiem werkmilieu,
Verwacht binnen ca. 5 jaar vanaf 2021. Voorwaarde: sanering
Uitbreiding met 2x2,5 ha nieuw bedrijventerrein Ca. 7
Milieucategorie t/m 5.1
Havens: Wilhelminahaven zuidelijk deel
Beter benutten (uitgifte braakliggende kavels; herstructurering)
Ca. 2,5
Maritiem werkmilieu
Verwacht binnen max. ca. 3 jaar voor zuidzijde, noordzijde is afhankelijk van slibdepot ontwikkeling
Milieucategorie t/m 5.1
Nieuw-Mathenesse: o.a. deelgebied Nieuwe Maas en zuidpunt Gustoweg
Nieuw-Mathenesse: noordelijk deel
Beter benutten (uitgifte braakliggende kavels)
Functiemenging (ontwikkeling stedelijk interactiemilieu)
Ca. 3,5 (NB: in het deelgebied Distilleercluster heeft het bedrijf Nolet op eigen terrein bovendien ca. 1 ha. beschikbaar voor geplande uitbreiding)
Industrieel en klassiek kleinschalig werkmilieu
20-40.000 m2 werkruimte
Stedelijk interactiemilieu
Milieucategorie t/m 3.2
Milieucategorie 1-2
Tabel 1: overzicht nieuwe bedrijfslocaties, beter benutten en functiemenging
In principe per direct uitgeefbaar; uitgaande van nieuw bestemmingsplan en procedure Ruimtelijk raamwerk: tot 2 jaar
Gelijk aan woningbouwontwikkeling
57
Economische visie | Gemeente Schiedam
Als alle genoemde mogelijkheden tot ontwikkeling komen,
mogelijkheden en gevestigde bedrijvigheid worden bedrij-
kan er in de komende 5 tot 10 jaar in totaal ca. 18 ha extra aan
venterreinen in verschillende werkmilieus ingedeeld. Bij
bedrijventerrein (beter) worden benut. Dit is binnen de marge
behoefteramingen wordt van deze kwalificaties uitgegaan.
van de kwantitatieve behoefteraming. Naast de genoemde
Op Schiedamse bedrijventerreinen is al een divers palet
mogelijkheden zijn op bedrijventerrein ’s-Gravelandsepolder
aan werkmilieus aanwezig, van klassiek kleinschalig tot
bovendien diverse braakliggende kavels reeds in ontwikkeling
industrieel en maritiem. Hier kan niet alleen een breed
in het kader van de herstructureringsaanpak (totaal ca. 4 ha.).
scala aan bedrijfstypen en –branches goed functioneren
Uitgaande van een terreinquotiënt (ruimtegebruik per werk-
maar kunnen ook volledige economische ketens van be-
nemer) op bedrijventerreinen in Schiedam van circa 155 m²,
drijven (o.a. afnemers, toeleveranciers, reparatie- en onder-
zou de extra ruimte van 18 ha bedrijventerrein bij benadering
houdsbedrijven) gevestigd zijn. Hiermee complementeren
plaats kunnen bieden aan ruim 1150 arbeidsplaatsen. Ook ten
en versterken terreinen, werkmilieus en bedrijfsbranches
aanzien van het type werkmilieu zal met voornoemde moge-
elkaar en zorgen zij voor een robuuste, maar ook flexibele
lijkheden grotendeels worden voldaan aan de toekomstige
economische structuur die minder vatbaar is voor conjunc-
behoefte. Alleen het klassiek kleinschalige werkmilieu staat
tuurbeweging en crises.
enigszins onder druk en verdient dan ook aandacht. b) focus op kansrijke en profiel/clusterversterkende doelgroepen, die het aanzien en de economische structuur 2
(Behouden en realiseren van)
van de terreinen en van belangrijke Schiedamse clusters
Een veerkrachtig en robuust vestigingsklimaat en bijbehorende economische structuur, met sterke en toekomstbestendige bedrijfsclusters.
versterken: het consequent doorvoeren van een duidelijke profilering en inzet op kansrijke doelgroepen versterkt de herkenbaarheid van werklocaties en de interactie tussen gerelateerde bedrijven en zorgt daarbij voor het efficiënte benutten van de beperkt beschikbare ruimte. Tabel 2 geeft
We doen dat door:
een globaal overzicht van doelgroepen voor de diverse terreinen, gekoppeld aan de verschillende werkmilieus.
a) ruimte te (blijven) bieden aan diverse werkmilieus: afhankelijk van locatie specifieke eigenschappen, ruimtelijke
58
Economische visie | Gemeente Schiedam
Bedrijventerrein
Type werkmilieu
doelgroepen
Kethelvaart
• Klassiek kleinschalig
• Kleinschalige bedrijvigheid tot 500 m2 • Wijkverzorgende en ambachtelijke bedrijvigheid
DEFINITIES
Havens (Vijfsluizen en Wilhelminahaven)
• Maritiem werkmilieu
•M aritieme maak- en kennisindustrie, engineering, toeleveranciers • Watergebonden en -verbonden bedrijven • Havengebonden kantoren
Nieuw-Mathenesse
• Noordelijk deel: Stedelijk interactie-milieu (mix wonen en werken) • Gustoweg: Klassiek kleinschalig • Distilleercluster & Nieuwe Maas: industrieel werkmilieu
• Kleinschalige bedrijvigheid voor creatief ambachtelijk, food, reparatie, engineering, design, startups • Stadsverzorgende bedrijvigheid • Productie, distilleerders/drankproducenten, stadsdistributie
• Industrieel werkmilieu • Klassiek kleinschalig • A20 zone: gemengd kantorenmilieu
•D ienstverlenende en stadsverzorgende bedrijvigheid
• Industrieel werkmilieu • A20 zone: gemengd kantorenmilieu
• Maakindustrie, mechatronica en fijnmechanica • Circulaire en duurzame economie • Stadslogistiek, groothandelsbedrijven •B edrijfsgebonden en aan bedrijventerrein gerelateerde kantoren • Bedrijven met showrooms
Spaanse Polder (SchieDistrict)
’s-Graveland (SchieDistrict)
Schieveste (SchieDistrict)
• Gemengd kantorenmilieu (verder hoofdzakelijk woongebied)
Tabel 2: werkmilieus en (kansrijke) doelgroepen
• Regionale hoofdkantoren • Kleinschalige units voor zzp’ers en kleine bedrijven • Flexibele kantoor- en coworking-concepten • Informatie en communicatie, advies en onderzoek
Maritiem Een netwerk van bedrijven in de maritieme (maak)industrie, inclusief toeleveranciers op doorgaans kade gebonden en –verbonden kavels. Het gaat hier niet om zeehaventerreinen. Stedelijk interactiemilieu Een werkmilieu dat bepaald wordt door zijn stedelijkheid. Een rijke culturele omgeving met vele voorzieningen, een onderscheidende kwaliteit van de leefomgeving, vele informele ontmoetingsplekken en een brede attractiviteit (nationaal en internationaal) om te werken, te wonen en te bezoeken. Het is een interessante vestigingslocatie voor talent, kent een grote hoeveelheid aan startups en ZZP’ers en tegelijkertijd ook grotere (inter)nationale bedrijven. Hoogwaardig werkmilieu, kantorenmilieu Een hoogwaardig werkmilieu kenmerkt zich door de aanwezigheid van met name kantoorgerelateerde bedrijfsfuncties op een bedrijventerrein. Het betreft veelal verzamelgebouwen, waar bedrijven uit bijvoorbeeld de zakelijke dienstverlening zich vestigen. Bij voorkeur is een hoogwaardig werkmilieu multimodaal bereikbaar en zijn er voorzieningen aanwezig. Klassiek kleinschalig Een traditioneel werkmilieu met een diversiteit aan bedrijven op overwegend kleine kavels.
Bedrijventerreinen met een klassiek, kleinschalig werkmilieu zijn ook geschikt om kleinschalige activiteiten uit andere werkmilieus te huisvesten, bijvoorbeeld kleinschalige logistiek (kavels < 1,5 ha, stadsdistributie) of productie met een lage milieu-/hindercategorie. Dit sluit niet uit dat er enkele zwaardere bedrijven zijn gehuisvest of grotere kavels aanwezig zijn, vaak mogelijk gemaakt door zonering. Dit type terreinen is belangrijk voor de werkgelegenheid en dynamiek in stedelijke gebieden en kernen. Industrieel werkmilieu Een werkmilieu met een industrieel karakter, waarbinnen bedrijven op zowel kleine als grote kavels, veelal met hogere milieucategorieën, produceren en verwerken.
59
Economische visie | Gemeente Schiedam
realiseren van de energietransitie (en daarmee het voldoen 3
(Behoud en/of realiseren van) Kwalitatief hoogwaardige en duurzame bedrijventerreinen.
aan de klimaatopgave). Op bedrijventerreinen vindt de bulk van productieprocessen plaats, van grondstoffen of halffabrikaten naar eindproducten en rest-/afvalstromen. Daarbij bieden bedrijventerreinen de fysieke en milieuruim-
We doen dat door:
te voor opslag, recycling, logistiek en bewerking van (rest-) materialen (bijvoorbeeld een grondstoffenbank) en beno-
a) versterken van de organisatiegraad en samenwerking
digde ruimte voor stadsdistributie. Bedrijventerreinen zijn
tussen ondernemers: voor brede inzet op hoogwaardige
daarnaast grootverbruikers van energie: naar schatting
kwaliteit en verduurzaming van bedrijventerreinen en
60% van het energieverbruik in de Nederlandse economie
bedrijfsgebouwen is betrokkenheid van ondernemers en
vindt plaats op bedrijventerreinen. Dit levert een noodzaak
eigenaren van bedrijfsvastgoed van belang en zijn sterke
op (of: biedt juist kansen) voor innovatieve maatregelen om
stakeholdersverbanden nodig, bij voorkeur gekoppeld aan
energie te besparen en/of te verduurzamen. Gunstig in dit
financieringsmogelijkheden zoals ondernemersfondsen.
opzicht is dat juist bedrijventerreinen de fysieke en planologische milieuruimte bieden om hernieuwbare energie
b) benutten van duurzaamheidskansen via bouw, gebruik
op te wekken, op te slaan en/of te distribueren. Met name
van hernieuwbare energie, duurzame logistiek, toepassen
binnenstedelijke bedrijventerreinen kunnen en zullen naar
van klimaat adaptieve maatregelen en (ruimte voor) cir-
verwachting steeds meer fungeren als schakels/hubs in
culaire economie: Binnen de MRDH heeft Schiedam zich
toekomstige energienetwerken van de stad.
gecommitteerd aan de Roadmap Next Economy. De hierin benoemde uitgangspunten en transitiepaden vormen een
Duurzaam bouwen kan worden gestimuleerd door mi-
samenhangende strategie (inclusief bijbehorend actiepro-
lieuprestaties van zowel bestaande als te ontwikkelen
gramma), die nodig is om de nieuwe economie concreet
bedrijfsgebouwen te bepalen (bijvoorbeeld aan de hand van
vorm te geven. Bedrijventerreinen spelen een essentiële
de GPR-methode die binnen verschillende gebiedsontwik-
rol bij de ontwikkeling naar een circulaire economie en het
kelingen al wordt toegepast).
Economische visie | Gemeente Schiedam
60
61
Economische visie | Gemeente Schiedam
4.1.2 Kantorenlocaties
Ook buiten de genoemde kantorenlocaties bevinden zich in Schiedam enkele grotere kantoren (o.a. het Stadskantoor en
Kantorenlocaties in Schiedam
kantoor Woonplus). Hierbij gaat het veelal om oudere solitaire
Met ca. 11.000 banen behoort zo’n 30% van de werkgelegen-
vestigingen.
heid in Schiedam tot de kantoorhoudende sectoren. De totale kantorenvoorraad bedraagt ca. 217000 m2 bvo (bedrijfsvloer-
In de Strategie Werklocaties van de MRDH zijn regionale
oppervlak). Kantorenlocaties zijn aangewezen gebieden waar
afspraken over kantorenlocaties opgenomen, met als voor-
(voornamelijk) grotere, zelfstandige kantoren (>1000m ) zijn
naamste doel een bij de regionale vraag passende kantoren-
gevestigd of zich kunnen vestigen.
voorraad. Het regionale kantorenbeleid stuurt op het kwalita-
2
tief versterken van de bestaande voorraad en het onttrekken In Schiedam worden drie kantorenlocaties onderscheiden op
van incourant(e) aanbod en plancapaciteit. Er wordt, conform
basis van ruimtelijke regelgeving: Vijfsluizen; ’s-Graveland
provinciale regelgeving, onderscheid gemaakt in de volgende
Zuid (langs De Brauwweg) en het gebied rond station
locatietypen: grootstedelijke toplocaties, centrum/Intercity-sta-
Schiedam Centrum (waaronder het gebied Schieveste).
tionslocaties, ov-knooppuntlocaties, snelweglocaties en overige locaties (waaronder campus- en specifieke clustergebonden
Recent is de plancapaciteit voor kantoren op Schieveste fors
kantoren zoals bij luchthavens en havens), elk met een eigen
gereduceerd als gevolg van de woningbouwontwikkeling daar
ontwikkelrichting.
en is plancapaciteit toegevoegd langs de noordzijde van de A20 (en de zuidrand van de bedrijventerreinen ’s- Graveland
Het gebied rondom station Schiedam Centrum, een centrum/
Zuid en Spaanse Polder) in verband met de gebiedsontwik-
IC-stationslocatie, biedt veel perspectief voor de ontwikkeling
keling SchieDistrict. Hiermee is effectief één kantorenzone
van zelfstandige kantoren. Dit vanwege de centrale ligging,
ontstaan, in de invloedssfeer van IC/metro/tram/busstation
een optimale en multimodale bereikbaarheid en de beschik-
Schiedam Centrum, lopend van het station tot aan het kan-
baarheid van een aanzienlijke plancapaciteit (ca. 40.000 m2).
toorgebouw aan de De Brauwweg. Op Vijfsluizen is nog 12.750 m2 plancapaciteit beschikbaar voor havengerelateerde kantoorruimte.
62
Economische visie | Gemeente Schiedam
Behoefteraming kantoren Schiedam De vraag naar kantoren tot 2030 is in beeld gebracht op basis
1
Ontwikkeling van nieuwe zelfstandige
kantoren alleen op de daartoe aangewezen, goed en multimodaal ontsloten kantorenlocaties; optimale benutting van aanwezige OV-mogelijkheden.
van een prognose van de werkgelegenheid, de vervangingsvraag, de historische opname en ontwikkelingen in kantoorgebruik. Hieruit blijkt dat met de nog beschikbare plancapaciteit voor kantoren van ca. 52.750 m2, in 2030 wordt uitgekomen op +/- 5000 m2: verwachte vraag en aanbod zijn dus vrijwel in evenwicht. Zowel kwantitatief als kwalitatief is er voldoende marktruimte beschikbaar (berekening Bureau Stedelijke
2
Beschikbare plancapaciteit voor kanto-
ren benutten voor het versterken van de economische structuur, de aanwezige maakclusters en/of de profilering van een gebied/terrein.
Planning, ladderonderbouwing kantoren, 2021).
Kantorenlocaties: uitgangspunten / strategie Op basis van de voornoemde factoren en uitgaande van onze missie en visie ten aanzien van de ontwikkeling van een sterk, aantrekkelijk en toekomstbestendig economisch vestigings klimaat, met kwalitatief en kwantitatief passende werkgelegenheid en de speerpunten Maken en Beleven, komen we tot de volgende uitgangspunten voor Schiedamse kantorenlocaties:
3
(Inzet op) Het verplaatsen van kantoren
van minder goede en incourante plekken naar de aangewezen kantorenlocaties, wanneer zich daartoe mogelijkheden voordoen (waarbij tevens ruimte kan worden vrijgespeeld voor nieuwe ontwikkelingen).
63
Economische visie | Gemeente Schiedam
4.1.3 Detailhandelslocaties
Gelet op de geografie en samenstelling van het winkelaanbod en fysieke barrières (met name de A20) zijn er in Schiedam
Detailhandelslocaties/voorzieningencentra in Schiedam
twee betrekkelijk autonoom functionerende stadsdelen te onder-
Detailhandelslocaties zijn werklocaties waar consumenten
Noord (deel boven A20) met het Hof van Spaland en Schiedam
producten en diensten direct bij ondernemers en/of bij onder-
Zuid (deel onder de A20) met de binnenstad. Eventuele effecten
nemingen kunnen afnemen. Afhankelijk van grootte en verzor-
van ontwikkelingen in de detailhandel zullen zich primair op
gingsgebied zijn in detailhandelslocaties, naast reguliere win-
dit schaalniveau voordoen. In Noord is de structuur helder en
kels en supermarkten met dagelijks en niet-dagelijks aanbod,
op hoofdlijnen op orde. Rondom het centraal gelegen Hof van
vaak ook horecabedrijven, dienstverleners, leisure voorzienin-
Spaland ligt een viertal kleine buurtcentra in planmatig opzicht
gen en culturele en maatschappelijke voorzieningen te vinden.
evenwichtig verspreid, met allemaal één moderne supermarkt
Naast aanzienlijke werkgelegenheid leveren de gezamenlijke
als trekker (alleen in Malmö is de supermarkt kleiner dan 1.000
detailhandelslocaties inwoners van de stad zowel essentiële
m² winkelvloeroppervlakte/wvo). Met uitzondering van het
voorzieningen als ook diverse recreatieve voorzieningen en
Hof van Spaland zijn deze centra allen relatief nieuw of (deels)
mogelijkheden voor vrijetijdsbesteding. Goed functionerende,
vernieuwd, met redelijk tot goede parkeervoorzieningen en wei-
aantrekkelijke detailhandelslocaties met een passend aanbod
nig tot geen leegstand. Daarnaast is er nauwelijks sprake van
en diverse faciliteiten zijn daarom van groot belang voor zowel
verspreid winkelaanbod. In Zuid zijn het centrum/de binnen-
de stedelijke economie als het welzijn van inwoners.
stad en de twee wijkwinkelcentra aan de Mgr. Nolenslaan en
Fysieke detailhandel, met name in het niet-dagelijkse seg-
Groenelaan de voornaamste aankooplocaties, alle voorzien van
ment, staat onder druk als gevolg van online concurrentie en
één of meer moderne supermarkten. Daarnaast is sprake van
mobiele, kritische consumenten, die ervoor kiezen optimaal
een versnipperde detailhandelsstructuur, met veel kleinschalige
gebruik te maken van de ruime keuze aan winkelmogelijk-
bewinkeling, minisupers en een verspreid gelegen aanbod.
heden en vrijetijdsbesteding. Er wordt steeds meer waarde
De gemiddelde omvang van supermarkten is relatief klein
gehecht aan beleving bij het winkelen en dus aan winkelge-
(644 m² versus 1.285 m² in Noord) en dit geldt ook voor het
bieden met een hoge verblijfswaarde, zowel voor wat betreft
aantal supermarktmeters per 1.000 inwoners (197 versus 264
andere, aanvullende functies (horeca, dienstverlening etc.) als
in Noord). In de wijk West is geen supermarkt van moderne
ook voor een aantrekkelijke omgeving.
omvang (groter dan 1.000 m² wvo) gevestigd. De consumenten-
scheiden met elk één dominant hoofdwinkelcentrum: Schiedam
verzorging is daardoor niet optimaal.
64
Economische visie | Gemeente Schiedam
Naast de bestaande locaties worden nieuwe ontwikkelingen in
Marktruimte detailhandel
de detailhandel verwacht als gevolg van woningbouwontwik-
Om uitspraken te kunnen doen over het optimaliseren van de
keling op onder meer Schieveste, Toernooiveld en in Schie-
winkelgebieden/structuur is de huidige en toekomstige markt-
dam Oost.
ruimte (tot 2030) bepaald voor Schiedam als geheel en meer specifiek voor het noordelijk en zuidelijk deel van Schiedam
In vier winkelgebieden is sprake van een samenwerkingsver-
(BRO, distributie planologisch onderzoek Schiedam, 2019).
band tussen ondernemers: Binnenstad (centrummanagement)
Een inschatting van het economisch functioneren komt tot
en Hof van Spaland, Mgr. Nolenslaan en Groenelaan (winke-
stand door het uitwerken van een marktbenadering, waarin
liersverenigingen). De meeste winkelgebieden zijn momenteel
de vraagzijde (bevolkingscijfers, bestedingsniveau), koop
goed bereikbaar. Wel is in sommige winkelgebieden sprake
stroomcijfers en de aanbodzijde tegen elkaar worden afgezet.
van een hoge parkeerdruk.
In de marktruimteberekening is gekeken naar trends en ontwikkelingen, waaronder de te verwachten bevolkingsgroei en
Het provinciaal detailhandelsbeleid richt zich op concentratie
de toenemende invloed van het online winkelen. Ten aanzien
en clustering van detailhandel in de centra van steden, dorpen
van het huidig en toekomstig functioneren zijn de volgende
en wijken en het tegengaan van verspreid aanbod. PZH heeft
conclusies te trekken:
het centrum van Schiedam aangemerkt als één van de 17 te optimaliseren middelgrote centra in Zuid-Holland, waarvoor
Dagelijks: in de bestaande situatie functioneert het dagelijks
de provincie streeft naar kwalitatieve versterking. Voor de
aanbod op gemeenteniveau ongeveer 10% onder het landelijke
centra met een lokale functie (focus op dagelijkse boodschap-
gemiddelde (vloerproductiviteit van € 7.225,- per m² wvo t.o.v.
pen) biedt de provincie ruimte voor maatwerk. De Regionale
€ 7.984,- landelijk). Dit kan worden verklaard door het ruime
Detailhandelsagenda, opgenomen in de Strategie Werklocaties
aanbod aan kleinschalige minisupermarkten, die doorgaans
van de MRDH, sluit aan op het provinciale beleid. Naast con-
met een gemiddeld lagere vloerproductiviteit rendabel func-
centratie van detailhandel in sterke centra is het bieden van
tioneren. Wanneer het huidig functioneren als norm voor de
meer verblijfskwaliteit in winkelgebieden (van place to shop
toekomst wordt gehanteerd, ontstaat er vanwege de bevol-
naar place to be, ‘Niet meer, maar beter’) het voornaamste
kingstoename richting 2030 maximaal circa 3.150 m² wvo aan
uitgangspunt binnen het detailhandelsbeleid.
uitbreidingsruimte. Deze concentreert zich met name in het zuidelijk deel van Schiedam (circa 2.400 m² wvo).
65
Economische visie | Gemeente Schiedam
Niet-dagelijks: de niet-dagelijkse artikelensector functioneert
• het Hof van Spaland en de directe omgeving als stads-
op gemeenteniveau zowel in het heden als in de toekomst rond
deelcentrum en als belangrijk voorzieningencentrum voor
een gezond gemiddelde wat voor het aanbod in Schiedam mag
Schiedam Noord;
worden verwacht. Uitgesplitst naar delen van de stad, ontstaat
• enkele sterke wijkwinkelcentra, met name gericht op de
er richting 2030 enige marktruimte in Noord (maximaal circa
dagelijkse boodschappen (o.a. Groenelaan, Nolenslaan),
800 m² wvo) en beperkte ruimte in Zuid (circa 200 m² wvo).
met eigentijdse supermarkten als publiekstrekkers; • diverse kleinere buurtcentra en winkelstrips gericht op de
Strategie detailhandelsgebieden/voorzieningencentra
directe omgeving.
Op basis van de voornoemde factoren, en uitgaande van een sterk, aantrekkelijk en toekomstbestendig vestigingsklimaat en een optimaal commercieel voorzieningenniveau voor bewoners en bezoekers en de speerpunten Maken en Beleven,
2
Sterke, aantrekkelijke en toekomst
bestendige winkelgebieden.
komen we tot de volgende uitgangspunten ten aanzien van de Schiedamse detailhandelslocaties.
We doen dat door: a) concentratie van detailhandel (en andere publieksgerichte
1
en robuuste, duidelijke en goed functioneE rende stedelijke hoofdwinkelstructuur, met evenwichtig verspreide, complementaire winkelcentra met een passend aanbod en een passende bereikbaarheid met:
functies) in winkelgebieden en beperken van verspreide bewinkeling. Uitgangspunt is alleen uitbreiding of nieuwvestiging van detailhandel in of aansluitend bij de bestaande (kansrijke) winkelgebieden, met als enige mogelijke uitzondering een situatie waarin sprake is van een sterke toename van bewoners in een straat of wijk ten gevolge van
• de binnenstad als multifunctioneel hoofdwinkelcentrum
woonontwikkeling. Naast het tegengaan van het verzwak-
voor Schiedam en de regio, met de weekmarkt, speciaalza-
ken van gebieden (en daarmee leegstand), levert concen-
ken en winkelketens in een evenwichtige en aantrekkelijke
tratie van functies meerwaarde op in de zin dat bedrijven
mix met horeca, dienstverlening en ambachtelijke bedrij-
zo profiteren van elkaars nabijheid, wederzijdse aantrek-
vigheid en met een hoge toeristisch-recreatieve en culturele
kingskracht en gemeenschappelijke faciliteiten. Voor de
attractiviteit;
consument betekent het vooral gemak, overzicht en meer
66
Economische visie | Gemeente Schiedam
keuzemogelijkheden. Clustering levert zo meer bezoekers
c) Stimuleren van sterke samenwerkingsverbanden van on-
op en zorgt voor een versterking van de concurrentieposi-
dernemers en vastgoedeigenaren in de winkelgebieden, bij
tie. Daarnaast draagt concentratie bij aan het beperken van
voorkeur gekoppeld aan financieringsmogelijkheden voor
het aantal verkeersbewegingen.
gebiedsversterkende activiteiten, zoals ondernemersfondsen.
b) Inzet op een optimale invulling van de consumentenbehoef-
Hoofdstructuur Detailhandelslocaties
te, kwaliteitsverbetering en een versterking van de aan-
De in onderstaande tabel 3 opgenomen hoofdstructuur de-
trekkelijkheid en belevingswaarde van winkelgebieden (en
tailhandelsgebieden is tot stand gekomen op basis van een
daarmee het vergroten van de koopkrachtbinding, het deel
analyse van de eigenschappen van diverse Schiedamse
van de totale bestedingen dat de consument in de woon-
winkelcentra (onderzoek BRO, 2019). Onder meer de volgende
gemeente besteedt). Mede als tegenwicht voor het online
aspecten zijn per winkelgebied getoetst: aanbod, leegstand,
winkelen, dat veel gemak maar weinig beleving biedt, zijn
ruimtelijke structuur, parkeersituatie, bereikbaarheid, uitstra-
aantrekkelijke multifunctionele centra waar altijd iets te
ling van openbare ruimte en vastgoed, de verzorgingsfunctie/
beleven valt, kansrijk. Randvoorwaarde hierbij is een goede
grootte van verzorgingsgebied, het economisch functioneren
kwaliteit van de winkelgebieden als geheel: voldoende en
en kansen en bedreigingen vanuit algemene trends en vanuit
passend aanbod, compactheid, aantrekkelijke inrichting,
plannen in de omgeving.
verzorgde buitenruimte, logische routing, goede bereikbaarheid en voldoende en comfortabele parkeervoorzienin-
Niet alle locaties waar winkels zijn gevestigd, zijn opgenomen
gen. Die extra belevingswaarde hangt, afhankelijk van het
in de tabel. Dit zijn locaties die niet (meer) als winkelgebied
type centrum/winkelgebied, samen met bijvoorbeeld de
zijn aan te merken door een gebrek aan samenhang en een
aanwezigheid van horeca en culturele instellingen (even-
beperkt totaalaanbod, bijvoorbeeld Sint Liduinastraat, Die-
wichtige mix van functies), regelmatige evenementen, een
selstraat/Lorentzlaan, ’s Gravelandseweg en Nieuwlandplein.
zichtbare en ambachtelijke bedrijvigheid, maar zeker ook
Als zodanig zijn deze gebieden geen onderdeel meer van de
met de uitstraling van en beleving in de winkels zelf. Dit
hoofdwinkelstructuur, al kunnen afzonderlijke winkels wel
laatste komt onder meer tot uitdrukking in de klantgericht-
bestaansrecht hebben als buurtvoorziening. De daar geves-
heid, mate van specialistische kennis van lokaal betrokken
tigde supermarkten (Lidl in de Dieselstraat, Sahan aan het
ondernemers en bijvoorbeeld de mogelijkheid om produc-
Nieuwlandplein en Coöp op de ’s Gravelandseweg) worden als
ten te zien, testen, proeven etc.
solitaire supermarkten beschouwd.
67
Economische visie | Gemeente Schiedam
Positie in structuur
Winkelgebied
Winkelaanbod (WVO m², jan 2020)
Kenmerk
Aandachtspunten
Hoofdwinkelcentrum
Binnenstad
24.559
• F unctie voor gemeente en toerisme • Recreatief en boodschappen
Optimaliseren ruimtegebruik en recreatieve functie. Gerichte actie wordt uitgevoerd met als doel optimalisatie: aanpak structurele leegstand in combinatie met meer focus op dagelijks aanbod en recreatieve detailhandel, passend bij toeristisch-recreatief profiel (speciaalzaken, ambachten en evt. kleinschalige city store supermarkt of vershal). Toewerken naar evenwichtige mix van winkelen, uitgaan, cultuur, ambachten, diensten en wonen.
Stadsdeelcentrum
Hof van Spaland
7.652
• Functie voor Noord • Boodschappen+
Relatief gunstig toekomstperspectiefdoor omvang en eigen verzorgingsgebied, perspectief hangt echter nadrukkelijk samen met noodzakelijke vernieuwing. Optimaliseren aanbod en vernieuwen (renovatie) zijn wenselijk. Daarmee ontwikkelroute naar positie binnen stadsdeelcentrum.
Wijkwinkelcentrum
Nolenslaan
3.999
• Wijkverzorgende functie • Boodschappen+
Toekomstperspectief is goed, aandachtspunt is de toekomstige positionering van supermarkten in relatie tot de langgerekte structuur. Westzijde van het gebied biedt hiertoe mogelijk ontwikkelkansen.
Groenelaan (De Gorzen)
2.682
• Wijkverzorgende functie • Boodschappen+
Langgerekte structuur van het gebied en versnipperd aanbod. Verdere concentratie en clustering van detailhandelsaanbod aan noordelijk deel van de straat rondom de aanwezige supermarkt is wenselijk.
Woudhoek
1.739
• Buurtverzorgende functie • Boodschappen
Hoge parkeerdruk vormt aandachtspunt.
Malmo
1.011
• Buurtverzorgende functie • Boodschappen
Aanwezige supermarkt heeft een eigen verzorgingsgebied, maar er is geen sprake van overig winkelaanbod (wel horeca en dienstverlening). Versterking detailhandelsaanbod binnen bestaande bebouwing is wenselijk.
Contrabas
2.078
• Buurtverzorgende functie • Boodschappen
Geen
Borodinlaan
1.218
• Buurtverzorgende functie • Boodschappen
Geen
Rubensplein
1059
• Buurtverzorgende functie • boodschappen
Gebied heeft buurtfunctie, maar een supermarkt van moderne omvang ontbreekt (en is niet in te passen). Er is weinig samenhang in het aanbod.
Schieveste
-
•B uurtverzorgende functie en functie OV • Boodschappen
Gebied nog te ontwikkelen. Op basis van voorzieningenonderzoek voor het te ontwikkelen nieuwe woongebied, is hier ruimte voor een stadssupermarkt van moderne omvang en enig aanvullend aanbod (totaal inclusief bestaande stationsvoorzieningen ca. 1250-2000m2). Ontwikkelmogelijkheden bezien in samenhang met consumentenvoorziening in Oost (zie Lidl Dieselstraat).
Buurtwinkelcentrum
Tabel 3: Schiedamse detailhandelsstructuur
Vervolg op volgende pagina >>
68
Economische visie | Gemeente Schiedam
Positie in structuur
Winkelgebied
Winkelaanbod (WVO m², jan 2020)
Kenmerk
Opmerkingen
Solitaire supermarkt
Lidl Dieselstraat
765
• Buurtverzorgende functie
Supermarkt heeft te beperkte omvang voor toekomstbestendige consumentenverzorging in Oost, maar uitbreiding is op de huidige locatie niet mogelijk. (Woon-)ontwikkeling Schieveste e.o. biedt mogelijk kansen.
Coöp ’s Gravelandse-weg
847
• Buurtverzorgende functie
Geen
Sahan Nieuwlandplein
878
• Buurtverzorgende functie
Toekomstperspectief voor de supermarkt is redelijk tot goed (bedient specifieke doelgroep). Perspectief van locatie Nieuwlandplein als winkelgebied is matig. Verbetering van de aansluiting met winkelcentrum Mgr. Nolenslaan is wenselijk.
Toernooiveld
-
• Buurtverzorgende functie
Gebied nog te ontwikkelen, beoogde locatie voor een to go-supermarktformule gericht op consumentenverzorging in West en het nabijgelegen haventerrein (plancapaciteit detailhandel 500-750 m2)
Stationsplein
584
• Gemeenteverzorgende functie
Toekomstperspectief is goed, voornamelijk in relatie tot de verdere ontwikkeling van het stationsgebied/Schieveste. Als OV-knooppunt heeft de locatie een eigen verzorgingsfunctie.
Speciaal Winkelgebied
Tabel 3: Schiedamse detailhandelsstructuur
Economische visie | Gemeente Schiedam
69
70
Economische visie | Gemeente Schiedam
4.1.4 Horeca
Tezamen met eerder doorgevoerde verruimingen van
Horecabedrijven vormen een belangrijke (sociaal-)economi-
exploitatiemogelijkheden (o.a. openingstijden) en verlaging
sche factor voor het vestigingsklimaat in het algemeen en
van regeldruk is het vestigingsklimaat voor aantrekkelijke en
het Schiedamse in het bijzonder. Horeca is een zeer diverse
diverse horeca in Schiedam verder verbeterd.
bedrijfsbranche en draagt in hoge mate bij aan de aantrekkingskracht van de stad en haar winkel-/verblijfsgebieden,
Indicatieve marktruimte horeca in Schiedam
de leefbaarheid en het voorzieningenniveau in de wijken en
In Schiedam zijn in totaal 167 horecabedrijven gevestigd
bedrijventerreinen en de lokale werkgelegenheid. De horeca-
(per maart 2021), waarvan 50 restaurants, 34 café/bars en
branche als geheel is bovendien een belangrijke klant van een
74 fastservice zaken (snackbars, grillrooms, lunchrooms, etc.).
aanzienlijk deel van het MKB en de groothandelsbedrijven in
Op basis van de verwachte bevolkingsgroei en het bestedings-/
de regio.
vraagpotentieel is tot 2030 een indicatieve extra marktruimte
Het gebiedsgerichte beleid ten aanzien van horecabedrijven
berekend van circa 2.500 - 4.100 m² verkoopoppervlakte (bere-
wordt voor een belangrijk deel bepaald door het Horecabeleid
kening BRO, 2021). Dit betreft voornamelijk marktruimte in de
Schiedam. Dat beleid is gebaseerd op openbare orde aspecten
recreatieve horeca (drankenverstrekkers en restaurants).
uit de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) en het exploitatievergunningenstelsel. Uitgangspunt van het horecabeleid is dat de aanwezigheid van uitnodigende horeca de aantrekkelijkheid van Schiedam vergroot, zowel op het gebied van wonen en
Verdeling horeca in Schiedam
recreëren als ook werken. Een algemeen streven is daarom om kwalitatief hoogwaardige en aantrekkelijke horeca in Schiedam te hebben, die gericht is op zowel inwoners van Schiedam als bezoekers van de stad, zowel overdag als ’s avonds.
Restaurants
In de recente actualisatie van het horecabeleid (januari 2021)
Fastservice
is voor wat betreft het gebiedsgerichte beleid, het voormalige maximumstelsel voor (bepaalde typen) horecabedrijven losgelaten. Vestiging van horecabedrijven volgt nu grotendeels de gegeven mogelijkheden in het bestemmingsplan.
Drankverstrekkers
Overig
71
Economische visie | Gemeente Schiedam
Vanuit ruimtelijk economisch perspectief worden, met het oog
bestemmingsplanmatige restricties gelden en er is op basis
op de speerpunten Maken en Beleven de volgende kansen en
van de Alcoholwet een verbod op het schenken van alcohol-
ontwikkelrichtingen gezien ten aanzien van horeca:
houdende drank in combinatie met detailhandel in dezelfde ruimte/lokaliteit. Binnen de geldende restricties wordt, met het oog op het kansrijke perspectief van het mengen van functies
1
Horecabedrijven (met name restaurants,
voor zowel ondernemer als het centrumgebied, gezocht naar
lunchrooms, proeflokalen, cafés) in de Binnenstad als belangrijke publiekstrekkers en smaakmakers, met een voorkeur voor speciale concepten die de belevingswaarde vergroten.
mogelijkheden om bijzondere initiatieven mogelijk te maken.
De binnenstad is in de afgelopen jaren steeds meer verkleurd
Sinds ongeveer tien jaar omarmt de gemeente haar jenever-
van een winkelgebied naar een recreatief/verblijfsgebied. Kan-
verleden. De opkomst en groeiende populariteit van gin van
sen voor een aantrekkelijk en toekomstbestendig vestigings-
de afgelopen jaren heeft dit versterkt. Schiedam is al enige tijd
klimaat en een hoogwaardig verblijfsgebied in de binnenstad
bezig met het verwezenlijken van het Dutch Distillers District,
worden gezien in een evenwichtige mix van functies (winke-
een gebied en aparte belevingswereld die voert langs huidi-
len, werken, recreëren, wonen), geconcentreerd in de centrum-
ge distillateurs, molens, voormalige pakhuizen, branderijen,
straten Broersveld, Broersvest, Dam, Grote Markt, Hoogstraat,
mouterijen en het Jenevermuseum, vanaf het gedistilleerd
Koemarkt, Korte Dam, Land van Belofte, Lange Kerkstraat en
cluster op bedrijventerrein Nieuw-Mathenesse via Schie/Bui-
Passage. Een gevarieerd horeca-aanbod met goede kwaliteit
tenhaven/Lange Haven tot en met het voormalige Dirkzwager-
vormt één van de belangrijkste voorwaarden voor een levendi-
terrein in de binnenstad. Vanuit de aanwezigheid van diverse
ge en aantrekkelijke binnenstad waar altijd wat te beleven valt.
(historische) distilleerderijen bestaan er in het Distillers
Mengvormen van horeca met andere functies zijn in dit kader
District kansen voor innovatieve, eigenzinnige horecaformules
interessant. Door het toenemend belang dat door consumen-
(bijvoorbeeld combinaties van drankproductie gerelateerde
ten wordt gehecht aan beleving en vermaak, zijn de afgelopen
bedrijvigheid en horeca en toerisme), die zich onderscheiden