Gemeente-Schiedam-Economische-visie
Tekst van het document
1
Economische visie | Gemeente Schiedam
Kansen voor Schiedam Economische visie
Economische visie | Gemeente Schiedam
Colofon ‘Economische visie’ is een uitgave van de gemeente Schiedam. Tekst & inhoud Team Stadspromotie | Ingrid Broeren & René den Toom Redactie Esther Schoemaker Fotografie Bob van der Vlist en archief, omslagfoto: Valérie Noordink Vormgeving CreatieCentrale November 2021
2
3
Economische visie | Gemeente Schiedam
Inhoud
Voorwoord Pagina 5
Samenvatting Pagina 6
1
2
3
Visie op een sterk vestigingsklimaat Pagina 8
Missie, visie en ambitie Pagina 18
Strategie: van koers naar kaders Pagina 26
4
5
Bijlage
Strategie werklocaties: ruimte voor ondernemen Pagina 46
Aanpak Pagina 91
Pagina 103
4
Economische visie | Gemeente Schiedam
Kiezen voor een leefbare stad Wonen
Groen
leven, ontwikkelen
leven, ontmoeten, spelen, ontdekken
Werken
Mobiliteit
werken, ondernemen, innoveren
verkeer, parkeren, infrastructuur
Schiedam kent een aantal grote uitdagingen. De vraag naar woningen, veranderende mobiliteit, economische ontwikkelingen en klimaatadaptatie leggen druk op de beperkte ruimte in de stad. Om toch op een duurzame manier groei mogelijk te maken, komt het aan op slimme keuzes. Keuzes waarbij het toevoegen van kwaliteit geldt als voornaamste uitgangspunt en waarbij de ruimtelijke opgaven in samenhang worden gewogen. Doel is een inclusieve stad die kansen biedt aan alle Schiedammers. Een aantrekkelijke, leefbare en bereikbare stad, met een goede balans tussen wonen, groen, werken en mobiliteit. De inzet van nu zorgt voor resultaten in de toekomst. Dat is de uitdaging waarvoor we als college en raad de komende jaren staan.
5
Economische visie | Gemeente Schiedam
Voorwoord Al in 2016 kozen we er met de Kadernota Economie
sterk vertegenwoordigde innovatieve maakindustrie
werkgelegenheid en bedrijfsleven, en van veel meer
bewust voor om de transitie naar ‘de nieuwe econo-
en unieke historische DNA, veranderen ook niet
partijen dan de eigen gemeente en haar beleid.
mie’ in Schiedam te ondersteunen en te stimuleren.
zomaar. We omarmen met deze visie het Maken en
Wij bieden met deze visie dan ook geen eindbeeld,
Met deze nieuwe Economische visie bestendigen
Beleven nog eens extra als kansrijke thema’s voor de
maar een ontwikkelrichting. We kiezen positie vanuit
we die keuze en sturen we waar nodig bij. Omdat
lange termijn.
de toegevoegde waarde voor Schiedam en haar inwo-
de economie daarom vraagt, omdat de aanstaande
ners en gieten onze inzet niet in beton. Context kan
Omgevingswet actuele kaders verlangt en omdat
Een sterk vestigingsklimaat waarin bewoners, onder
immers altijd leiden tot aanscherping en bijsturing,
actualiteiten als de Covid-19 pandemie en toenemen-
nemers en bezoekers van Schiedam langdurig in
vooral in de uitvoering. Partners in en van de stad
de ruimtedruk grote gevolgen hebben voor bewoners,
willen investeren, vraagt om een brede en integrale
nodigen we van harte uit om hieraan mede invulling
ondernemers en stedelijke economieën.
inzet: van onderwijs tot duurzaamheid en van leefkli-
te geven. Gesterkt door de verbinding met andere
maat tot werklocaties. Het totale ‘ecosysteem’ moet
beleidsterreinen en de samenwerking met onze
In de aanloop naar deze visie hebben gesprekken
kloppen en de stad moet leven voor langdurig suc-
netwerken waarmee we lokaal en regionaal blijven
met uiteenlopende partners en stakeholders waarde-
ces. Onze scope is daarom wijds en ons economisch
investeren, zie ik een kansrijke toekomst voor
volle input opgeleverd. Gezamenlijk hebben we de
beleid toont bovengemiddeld veel overlap met andere
Schiedam.
bredere context uitgewerkt, waarbinnen economisch
beleidsterreinen en agenda’s van verschillende
beleid tot stand komt: trends en ontwikkelingen, de
samenwerkingspartners. Digitalisering, circulariteit,
staat van Schiedam, effecten van bestaand (econo-
ruimtegebruik en vrije tijd vragen en krijgen meer
Marcel Houtkamp
misch) beleid en denkbare koerswijzigingen.
focus. De Covid-19 pandemie zal daarbij nog lange
Wethouder Binnenstad,
tijd onze aandacht vragen. Onze inzet voor herstel
(Kennis)Economie,
laat daarom eenzelfde focus zien.
Wijkregie, Vastgoed en
Ook met de inzichten van nu, loopt de voorgestelde koers voor een groot deel langs dezelfde route.
Grondzaken, Stads-
De ambitie van toen - die werkte via strategische
Naast een integrale inzet vraagt de snel veranderen-
promotie en Toerisme
gebiedsontwikkeling en onder meer de inzet op
de economische context een zekere flexibiliteit van
Gemeente Schiedam
innovatie - was al vooruitstrevend gebaseerd op een
gemeenten. Want economische ontwikkeling is
toekomstbeeld van langere termijn. En daarbij, onze
afhankelijk van veel meer factoren dan louter Foto: Jan van der Ploeg
6
Economische visie | Gemeente Schiedam
Samenvatting Schiedam is met de Kadernota Economie 2016 een weg ingeslagen, waarmee zij de transitie naar ‘de nieuwe economie’ ondersteunt en stimuleert. De huidige economische context waarin nog meer dan voorheen de nadruk ligt op digitalisering, duurzaamheid en stedelijke verdichting - vraagt om actueel beleid. Ook de aanstaande Omgevingswet vraagt om een duidelijke keuze ten aanzien van ruimtegebruik. Deze Economische visie biedt deze vernieuwde kaders.
economische ontwikkeling en daarmee van doorslaggevend belang voor een duurzame stedelijke ontwikkeling. Het gaat dan onder meer om de kwaliteit van de lokale infrastructuur, het al dan niet bieden van ruimte, de kwaliteit van het woon- en leefklimaat, een levendig aanbod van horeca en cultuur, het niveau van dienstverlening aan ondernemers en de exposure van Schiedam in de regio. Tenslotte is er een belangrijke coördinerende en aanjagende rol te vervullen bij het verbinden van en met bedrijfsleven, arbeidsmarkt en delen van het (met name technisch) beroepsonderwijs. Door vervagende grenzen en een hoge innovatiebehoefte
Toekomstbestendige economische ontwikkeling is een belangrijke voor-
die de nieuwe economie typeert, overstijgt het economisch beleid steeds
waarde voor sociaaleconomische stijging, stedelijke ontwikkeling en
vaker gemeentegrenzen en heeft het betrekking op de ontwikkeling van
concurrentiekracht van stad en bedrijfsleven. Dit draagt bij aan een sterk
hele regio’s. Tegelijkertijd is de rol van de lokale overheid ook beperkt
vestigingsklimaat én brede welvaart in Schiedam. Een klimaat waarin
en afhankelijk van rijksbeleid en globale economische ontwikkelingen.
bewoners, ondernemers en bezoekers langdurig willen investeren vraagt
Daarom kiezen we in deze visie voor onderwerpen waar we invloed op
om een brede en integrale inzet: van onderwijs tot duurzaamheid en van
hebben en waarop Schiedam zich kan onderscheiden. We benutten de
leefklimaat tot werklocaties. Het totale ‘ecosysteem’ moet kloppen, nu en
unieke eigenschappen, verbinden aanwezige sterktes en vernieuwen in
in de toekomst. Het economisch beleid heeft daarom bovengemiddeld veel
lijn met de huidige context van de economie.
overlap met andere beleidsterreinen, gebiedsontwikkelingen en agenda’s van verschillende samenwerkingspartners. Hier werkten we al vanuit.
In de recente studie ‘Stedelijke regio’s als motoren van economische
Datagebruik, digitalisering, circulariteit en ruimtegebruik vragen en krij-
groei’ van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) worden acht
gen in deze visie wel meer focus. Vernieuwend is vooral de extra nadruk
factoren genoemd die van belang zijn voor een vitaal economisch eco-
op het gebied van duurzaamheid en circulariteit, het opnemen van kaders
systeem en regionale en stedelijke economische groei. Bij het opstellen
voor de vrijetijdseconomie en het invoegen van ruimtelijke kaders voor
van deze visie is onder meer dit model gebruikt voor actualisatie en
werklocaties (waaronder ook horeca en winkelgebieden).
vernieuwing van beleid. Daarnaast boden onderzoeksresultaten van de Staat van de Stad, de Ondernemersmonitor+ en gesprekken met partners
De rol van de overheid is voor een belangrijk deel voorwaardelijk voor
en bedrijfsleven sturing.
7
Economische visie | Gemeente Schiedam
Onze missie Schiedam staat voor een sterk, aantrekkelijk en toekomstbe-
Focusonderwerpen
Strategische gebiedsontwikkelingen
stendig economisch vestigingsklimaat, als voorwaarde voor
• Dienstverlening en partnerschap
• Binnenstad
brede welvaart in stad en regio.
• Innovatie en innovatief vestigingsklimaat
• SchieDistrict
• Samenwerken en netwerken
• Havens
• Circulaire economie
• Nieuw-Mathenesse
Onze visie De komende jaren ontwikkelt en versterkt Schiedam het
• Onderwijs en arbeidsmarkt
economisch vestigingsklimaat door in te zetten op de thema’s
• Vrijetijdseconomie
Maken en Beleven. Maken refereert daarbij aan de sterke en innovatieve maakindustrie met een deels ambachtelijke oorsprong en beleven aan de historisch unieke eigenschappen
We zetten op bovenstaande punten extra in om de lokale en regionale economi-
van de stad.
sche ontwikkeling te stimuleren. De focusonderwerpen hebben een integraal
Doelgroepen
karakter en komen overeen met factoren die de stedelijke economie stimuleren (PBL-factoren) en die vanuit de Schiedamse contextanalyse kansrijk bleken of
Voor ondernemers streven wij naar een optimaal vestigings
extra aandacht behoeven. Ze beschrijven deelambities en kaders voor uitvoering.
klimaat, waarin zij naar wens toekomstbestendig kunnen
Dat geldt ook voor de strategische gebiedsontwikkelingen. De algemene ruim-
ondernemen, investeren en groeien. Voor bewoners streven
telijke uitgangspunten voor onze werklocaties tenslotte, moeten ervoor zorgen
wij naar voldoende passende en toekomstgerichte werkgele-
dat de werklocaties uitstekend kunnen functioneren en optimale voorzieningen
genheid in stad en regio en een optimaal voorzieningenniveau.
aan het bedrijfsleven bieden. De inzet op ruimtelijke componenten is randvoor-
Bezoekers willen wij een optimale beleving van Schiedam
waardelijk voor economische ontwikkeling. De focusonderwerpen krijgen uiting
kunnen bieden met bijpassende voorzieningen.
in de ruimtelijke werklocaties en sturen de gemeentelijke inzet ook vanuit ander
Focus bij inzet Voor het succesvol vertalen van de koers richting uitvoering
beleid, bijvoorbeeld op het gebied van wonen en mobiliteit. Gezamenlijk zorgen ruimtelijke en thematische ontwikkelingen voor een optimaal lokaal en regionaal vestigingsklimaat.
is focus aangebracht, vertaald in zes focusonderwerpen en de ruimtelijke strategie werklocaties. Die bevat algemene
Hoewel flexibel en wendbaar, bepalen deze focusonderwerpen en strategische
uitgangspunten voor optimale werklocaties en vier specifieke
gebiedsontwikkelingen bij de start van deze visie onze voornaamste doelstellin-
gebiedsontwikkelingen.
gen. Zo werken we verder met vernieuwde kaders.
1
Economische visie | Gemeente Schiedam
8
9
Economische visie | Gemeente Schiedam
1 Visie op een sterk vestigingsklimaat Voor u ligt de Economische visie van de gemeente Schiedam. Deze visie beschrijft de gemeentelijke koers ten aanzien van de economische ontwikkeling en het werken en ondernemen in de stad voor de komende vijf jaar, met een doorkijk van tien jaar. Deze visie vernieuwt die van de Kadernota Economie ‘Ruimte voor ondernemen’ uit 2016 en is tevens een bouwsteen voor de Omgevingswet.
1.1 Leeswijzer In hoofdstuk 1 schetsen we kort de aanleiding voor deze vernieuwde visie. Die ligt vooral in een snel veranderende context en de rol van de gemeente en het bedrijfsleven bij het versterken van het lokale en regionale vestigingsklimaat. We introduceren daarbij het model van het Planbureau voor de Leefomgeving die naast de Staat van de Stad, waardering van het bedrijfsleven en huidige beleidseffecten als basis is gebruikt voor het krijgen van inzicht in de context en kansen voor Schiedam. Ofwel, de basis voor onze beleidskeuzes. In hoofdstuk 2 formuleren wij onze missie, visie en ambitie. Vervolgens introduceren we in hoofdstuk 3 bouwstenen voor uitvoering aan de hand van focusonderwerpen en in hoofdstuk 4 de ruimtelijke kaders voor ontwikkeling. In hoofdstuk 5 sluiten we af met de beschrijving van de aanpak, waarbij onder meer aandacht uitgaat naar monitoring van onze inspanningen. Bijlagen geven enig achtergrondinformatie en bronvermelding.
Disclaimer Omgevingswet
nog onduidelijk. Ook het verdere verloop van de crisis is nog niet duidelijk. Covid-19
Deze Economische visie sorteert voor op de landelijke invoering van de nieuwe Omgevings-
blijft vragen om een slimme en flexibele programmering ten aanzien van economische
wet. In deze visie zijn kansen en ontwikkelrichtingen aangegeven die specifiek betrekking
ontwikkeling en herstel. Met een bewuste en brede focus op herstel en investering kun-
hebben op de Schiedamse economie. Bij de uiteindelijke ruimtelijke keuzes en de uitwer-
nen de gemeente en het Schiedamse bedrijfsleven in positieve zin invloed uitoefenen
king hiervan, wordt een integrale afweging gemaakt tussen verschillende belangen, waar
op de veerkracht van alle betrokkenen, om deze (sociaal)maatschappelijke en econo-
onder mobiliteit, duurzaamheid en wonen.
mische gezondheidscrisis het hoofd te bieden. Zo bouwen we gezamenlijk verder aan de kwaliteit en aantrekkingskracht van Schiedam, zonder de hoofdlijn van deze visie te
Covid-19 Deze Economische visie is opgesteld tijdens de Covid-19 crisis. De definitieve gevolgen hiervan voor de lokale, regionale en landelijke economie zijn op het moment van schrijven
verliezen.
10
Economische visie | Gemeente Schiedam
1.2 Aanleiding en werkwijze
De gemeente kan via beleidskeuzes de lokale economische ontwikkeling sturen en stimuleren: we scheppen randvoor-
We stellen deze Economische visie voor omdat de huidige eco-
waarden voor ontwikkeling en bieden een wenkend perspec-
nomische context, trends en ontwikkelingen hierom vragen.
tief.
Het betreft voor een groot deel een actualisatie van beleid. We beginnen niet vanaf nul maar bouwen voort op ingezette
Bezien vanuit de toegevoegde waarde voor economische ont-
ontwikkelingen en het beleid vanuit de Kadernota Economie
wikkeling worden aan de overheid andere eisen gesteld dan
2016. Dit beleid was al ambitieus gebaseerd op ‘de nieuwe
voorheen. Onze rol is voor een belangrijk deel voorwaardelijk
economie’, waar onder andere technologische ontwikkelingen
voor economische ontwikkeling en daarmee van doorslagge-
en digitalisering versnelden. We volgen hiermee een consis-
vend belang voor een duurzame stedelijke ontwikkeling. Het
tente beleidskoers, die ons voor langere tijd in staat stelt mee
gaat dan onder meer om het stimuleren van samenwerking
te bewegen met de markt en de samenleving. We vernieuwen
tussen en met kennisinstellingen en het bedrijfsleven, de
en verschuiven accenten daar waar de huidige context daarom
kwaliteit van de lokale infrastructuur, het bieden van ruimte
vraagt.
voor ondernemen, de kwaliteit van het woon- en leefklimaat, de energietransitie en klimaatbeleid, een levendig aanbod
1.2.1 Rollen in stedelijk economische ontwikkeling
van horeca en cultuur, het niveau van dienstverlening aan ondernemers en de exposure van Schiedam in de regio. Zij is
Rol van de gemeente
daarbij initiërend, coördinerend en faciliterend.
De rol van de gemeente bij de actualisatie van beleid ligt in de eerste plaats in het aansluiten bij zowel lokale en regionale
Rol van het bedrijfsleven en de samenleving
ontwikkelingen (zoals vervagende gemeentegrenzen en toe-
Doelgericht en vraag gestuurd werken vormt ons uitgangs-
nemende ruimtedruk) als nationale en mondiale trends (zoals
punt. Voor het op- en bijstellen van economisch beleid (inclu-
circulariteit en robotisering). Gemeentelijk economisch beleid
sief uitvoeringsprogramma’s) maken we gebruik van een breed
volgt in de basis deze factoren. Ondernemers, maatschappelij-
palet aan bronnen en input vanuit participatie en samenwer-
ke organisaties, bewoners en bezoekers geven elk vanuit hun
king. Dit betreft data-analyse (zoals Staat van de Stad),
eigen rol betekenis en invulling aan de stedelijke economie.
monitoring (zoals de Ondernemersmonitor), deskresearch
11
Economische visie | Gemeente Schiedam
(zoals cross-studies naar ander stedelijk beleid) en onafhanke-
versterken van de economische structuur, maar ook op het
lijk onderzoek en advies in opdracht (zoals naar doelgroepen
menselijk kapitaal, de woon- en leefomgeving en de infra-
bij evenementen). Uitgevoerde onderzoeken voor deelonder-
structuur. Evenzo richt het zich zowel op de regionale con-
werpen zoals voor gebiedsontwikkelingen en nationale en
currentiekracht voor vestiging en investering, alsook op een
regionale toekomstschetsen (zoals de Roadmap Next Econo-
lokaal ecosysteem van wonen tot werken en van mobiliteit tot
my, het Klimaatakkoord en de UN GlobalGoals) horen daar
duurzaamheid. Idealiter is er dan ook een grote overlap tussen
vanzelfsprekend bij.
regionaal en lokaal beleid.
Het betrekken van Schiedammers en samenwerking met het bedrijfsleven zorgen ervoor dat beleid effectief aansluit bij
1.2.3 Economisch beleid = beleid op breed ecosysteem
actuele behoeften. Deze samenwerking vindt op verschillende
Groei van de lokale economie, die positieve impact heeft op
manieren plaats. Vanuit bestaande duurzame dialoog, zoals in
zowel bewoners, ondernemers als bezoekers van Schiedam en
relatie met accountmanagers en netwerken, en specifiek om
tegelijk de regio versterkt: dat is ons uitgangspunt. Immers,
een (voorgenomen) beleidskoers te toetsen of monitoren, zoals
benaderen we de lokale economie als een ecosysteem, dan
met een specifieke kennissessie over ondernemersdiensten.
moeten we nadrukkelijk verder kijken dan de eigen stadsgren-
Bijlage 1 en bijlage 9 bevatten respectievelijk het participatie-
zen. Er is sprake van een regionale economie en samenwer-
proces en de gebruikte bronnen.
king is daarbij essentieel.
1.2.2 Lokaal beleid = regiobeleid
Breed beleid of de inzet op een totaal ecosysteem vormt ook
De gemeentelijke rol in economisch beleid moet worden
de basis voor de Omgevingswet en de bijbehorende Agenda
bezien in een brede context. Door vervagende grenzen en de
van Schiedam 2030. Want voor een vitale en toekomstbesten-
innovatiebehoefte van de nieuwe economie, overstijgt beleid
dige ontwikkeling van de stad, moet Schiedam zich als geheel
veelal gemeentegrenzen en heeft het betrekking op de eco-
krachtig ontwikkelen. Het beleid dat voortvloeit uit deze Eco-
nomische ontwikkeling van een regio. In dit beleid worden
nomische visie is daarom afgestemd op zowel de agenda’s van
regionale en nationale agenda’s op elkaar afgestemd waarmee
verschillende interne beleidsdomeinen als ook op nationale en
deze elkaar versterken. De inhoud richt zich niet alleen op het
regionale agenda’s.
12
Economische visie | Gemeente Schiedam
1.2.4 PBL-model als methodiek In de recente studie ‘Stedelijke regio’s als motoren van economische groei’ van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) worden acht factoren genoemd die van belang zijn voor een vitaal economisch ecosysteem en regionale economische
Nationale economie
groei. Wij gebruiken het model als één van de bronnen voor de
Ondernemerschap
actualisatie van de economische visie. Het model bestaat uit:
Menselijk kapitaal
Clusters
1. Clusters (van samenwerkende en aan elkaar gerelateerde bedrijven); 2. Ondernemerschap (nieuwe bedrijven, snelgroeiende bedrijven, ‘scale-ups’ en nieuwe activiteiten van bestaande bedrijven); Bestuur & toezicht
3. Menselijk kapitaal (een goed gekwalificeerde, opgeleide en vaardige beroepsbevolking);
Stedelijke economie
Kennisinfrastructuur
4. Kennisinfrastructuur (de kwaliteit van publieke en private onderzoeks- en onderwijsinstellingen); 5. Fysieke infrastructuur (de bereikbaarheid en connectiviteit via weg, spoor, lucht en water);
Fysieke infastructuur
Financiering
6. Financiering (met name van economische structuurversterking en risicovolle innovaties, venture capital); 7. Leefwoonklimaat (voorzieningen die bijdragen aan een
Leefklimaat
aantrekkelijk woon-, werk- en interactiemilieu); 8. Governance (de kwaliteit van bestuur en effectiviteit van samenwerking tussen bestuurslagen).
PBL-model
Economische visie | Gemeente Schiedam
1.3 Input voor actualisatie van beleid Bij het opstellen van deze actualisatie is de context van de (sociaal-)economische status van Schiedam en regio sturend. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om economische trends en ontwikkelingen en statische gegevens als bestaande gebiedsprofielen. De volgende bronnen zijn gebruikt om de huidige stand van zaken in beeld te brengen, genoemden bijlagen geven een samenvatting van de bron: 1. Staat van de Stad (bijlage 3) 2. Huidige beleidsinzet (bijlage 4) 3. Waardering lokaal vestigingsklimaat (bijlage 5) 4. Foto economische trends en ontwikkelingen (bijlage 6)
13
14
Economische visie | Gemeente Schiedam
1
Staat van de Stad
2
Met de Staat van de Stad meet het Kenniscentrum
Huidige beleidsinzet (Kadernota economie 2016)
jaarlijks de lokale demografische gegevens en lokale
Ontwikkelingen die in gang gezet zijn vanuit uitvoe-
en regionale trendontwikkelingen. Gegevens over de
ringsprogramma’s binnen de kaders van de kadernota
beroepsbevolking, bedrijvigheid en arbeidsplaatsen
economie 2016, vormen een belangrijk deel van de
geven inzicht in de kansen voor lokale economische
huidige context waarbinnen we beleid maken. Ruimte-
ontwikkeling. Opleidingsniveau en bedrijvenmutaties
lijke ontwikkelingen hebben veelal een langere tijdlijn
kunnen daarbij een indicatie zijn voor het type be-
nodig om gerealiseerd te worden en effect te sorteren.
drijven waarvoor het Schiedamse vestigingsklimaat
Ook bij niet-ruimtelijke opgaven kan het even duren
gunstig is. Daarnaast voert het Kenniscentrum een
voor effecten van beleid zichtbaar worden, zoals bij de
benchmark uit, waarmee unieke eigenschappen van
opgave om onderwijs en arbeidsmarkt beter op elkaar
Schiedam, Schiedammers en haar positie ten opzichte
te laten aansluiten.
van vergelijkbare steden in kaart te worden gebracht.
Uit de benchmark komt het beeld naar voren van Schiedam
De huidige beleidsinzet bestaat uit vijf thematische opgaven en vier strategische gebiedsontwikkelingen
als middenmoter. Op diverse fronten scoort Schiedam echter
(onderstaand samenvattend):
onder het gemiddelde van ‘soortgelijke’ steden: een iets lager inkomen, iets meer praktisch opgeleiden en een iets hogere
THEMATISCHE OPGAVEN
STRATEGISCHE GEBIEDSONTWIKKELINGEN
werkloosheid. Dit beeld past bij Schiedam als ‘regio-wijk’ in de
1
1
Binnenstad
Zuidelijke Randstad.
2 Verbeteren van de aansluiting vraag en aanbod
2
SchieDistrict
Professionele samenwerking en goed gastheerschap onderwijs/arbeidsmarkt
3
Havens
3
Stimuleren van innovatie en een innovatief klimaat
4
Nieuw-Mathenesse
4
Samenwerken in coalities
5
Regionale samenwerking
15
Economische visie | Gemeente Schiedam
3
4
Waardering lokaal vestigingsklimaat (Ondernemersmonitor+)
Foto economische trends en ontwikkelingen
De gemeente heeft de ambitie om beleid en uitvoering
Aan de hand van de eerder genoemde factoren van het
dichter bij inwoners en ondernemers te brengen. Met
PBL-model zijn de diverse voor Schiedam relevante
de Ondernemersmonitor peilen we tweejaarlijks de
trends en ontwikkelingen en kansrijke factoren voor eco-
ervaring en tevredenheid van ondernemers in de stad
nomische groei in kaart gebracht. In bijlage 6 zijn deze
aan de hand van negen vestigingsfactoren. Deze sco-
trends en ontwikkelingen in kaarten opgenomen.
res geven inzicht en richting voor prioritering in beleid en uitvoering. Voor deze visie zijn aan de Ondernemersmonitor aanvullende vragen toegevoegd, zoals over toekomstverwachting en maatschappelijk verantwoord ondernemen.
1
Bereikbaarheid
2
Nabijheid toeleveranciers
3
Woonklimaat
4
Beschikbaarheid gekwalificeerd personeel
6
Parkeergelegenheid
7
Gemeentelijke dienstverlening
8
Regeldruk
9
Handhaving
5
Openbare ruimte
16
Economische visie | Gemeente Schiedam
Samenvatting Schiedams bedrijfsleven
Schiedam heeft een sterke economische positie door de ligging in de vitale MRDH
Schiedam heeft een sterke economische positie door de aanwezigheid van sterke clusters
Delen van het Schiedamse bedrijfsleven zijn goed aangesloten bij de huidige transitie van digitalisering en circulariteit
Schiedam kent een goed economisch kennisnetwerk
Schiedam is uitstekend en op vele manieren bereikbaar
In het economische DNA van Schiedam zit een robuuste en innovatieve maakindustrie en ambachtelijkheid in een historische omgeving
De gebiedsontwikkeling van de Schiedamse havens, de binnenstad, Nieuw-Mathenesse en het SchieDistrict zijn belangrijke hefbomen voor de ruimtelijk-economische ontwikkeling van de stad
17
Economische visie | Gemeente Schiedam
Clusters
Maritiem/offshore en mechatronica Schiedam is sterk in innovatieve maakindustrie en mechatronica (een combinatie van technische disciplines als elektrotechniek, (fijn-)mechanica en ICT) en huisvest diverse bedrijven in de topsector HTSM (high tech systemen en materialen). In het havengebied bevindt zich een maritiem en offshorecluster met vestigingen van internationaal opererende bedrijven zoals Huisman Equipment, Damen Shipyards, Mammoet, ERS Saipem en HSM. Naast deze stuwende bedrijven zijn in het havengebied, maar ook op de andere bedrijventerreinen, diverse aan deze sector ondersteunende en innoverende bedrijven gevestigd. Naast de directe toegang tot en ligging aan het water zijn ook de nabijheid van (binnen)stedelijk gebied, goede infrastructuur en de regionale beschikbaarheid van technisch personeel belangrijke vestigingsfactoren voor deze bedrijven.
Gedistilleerd cluster
Zorgcluster
Het gedistilleerd cluster bestaat uit distilleerderijen en branderijen, toeristische trekpleisters zoals het Jenevermuseum, historische industriegebouwen (molens, branderijen, mouterijen, etc) en het vak van brander. Deze zijn sterk gekoppeld aan de jenevergeschieden en de locatie Schiedam. Vestiging in de stad biedt bedrijven uit het cluster een waardevolle toevoeging aan hun merk. Tegelijkertijd geeft hun aanwezigheid extra waarde aan het merk ‘Schiedam’. Het gedistilleerd cluster heeft een duurzame waarde voor de toeristische sector én het bedrijfsleven: het kent een wereldwijd afzetgebied en een sterke lokale binding met Schiedam.
Met het Vlietland ziekenhuis, lokaal verzorgende medische en zorgbedrijven en een aantal medische innovatieve maakbedrijven, heeft Schiedam ook een omvangrijk zorgcluster. Deze partijen hebben een sterk lokale en regionale focus en zijn in die zin sterk verbonden met Schiedam. Het zorgcluster heeft een directe link naar innovatieve technologie.
2
Economische visie | Gemeente Schiedam
18
19
Economische visie | Gemeente Schiedam
2 Missie, visie en ambitie 2.1 Missie Schiedam staat voor een sterk, aantrekkelijk en toekomstbestendig economisch vestigingsklimaat, als voorwaarde voor brede welvaart in stad en regio.
Een sterke en toekomstbestendige economische ontwikke-
Het economisch beleid maakt integraal onderdeel uit van de
ling is een voorwaarde voor belangrijke aspecten van brede
ontwikkelingen in de stad op gebieden als wonen, onderwijs,
welvaart: meer kans op sociaaleconomische stijging door een
groen en mobiliteit. De uitdaging is om de juiste beleidsmix te
hoge aantrekkings- en concurrentiekracht van stad en be-
vinden in relatie tot regionale en gemeenschappelijke doelen
drijfsleven.
en aan te sluiten bij lokale ruimtelijke en maatschappelijke structuren. Vestigingsfactoren voor het bedrijfsleven worden
Om een sterke en toekomstbestendige economie te ontwikke-
gebruikt als belangrijke pijlers van inzet. In welke rol men
len is een duurzaam aantrekkelijk vestigingsklimaat nodig.
Schiedam ook ervaart, de stad is het waard om voor
Een klimaat, waarin het collectief van bewoners, ondernemers
langere tijd en op verschillende vlakken in te investeren.
en overheid zorgt voor daadwerkelijk economisch succes.
Schiedam is in ieder opzicht een aantrekkelijke stad.
20
Economische visie | Gemeente Schiedam
2.2 Visie De komende jaren gaan we voor het ontwikkelen en versterken van het economisch vestigingsklimaat door in te zetten op de speerpunten Maken en Beleven.
Met een focus op Maken en Beleven kiest Schiedam koers
Schiedam en de economische trends en ontwikkelingen, dan
naar haar hoofddoel: een sterk, aantrekkelijk en toekomst-
sturen deze onze beleidskaders en onze inzet voor de komende
bestendig vestigingsklimaat. Maken refereert daarbij aan de
jaren.
sterke en innovatieve maakindustrie met een deels ambachtelijke oorsprong. En beleven aan de unieke historische eigen-
Schiedam kiest voor een focus op die punten waarmee we
schappen van de stad.
ons op het vlak van economische ontwikkeling regionaal, nationaal en wereldwijd op korte en langere termijn kunnen
In het PBL-model worden acht factoren benoemd die het ont-
onderscheiden. We benutten de unieke eigenschappen, verbin-
wikkelen van een krachtig, economisch ecosysteem en lokale
den aanwezige sterktes en vernieuwen in lijn met de nieuwe
en regionale economische groei beïnvloeden. Leggen we deze
economie.
factoren langs de lijn van de brede, economische context van
21
Economische visie | Gemeente Schiedam
MAKEN
BELEVEN
Schiedam als stad met een lange geschiedenis én toekomst
Schiedam als aantrekkelijke stad om te ervaren en waar altijd wat
in de innovatieve maakindustrie en ambachtelijke bedrijvig-
te doen is. Met een stedelijke economie gericht op beleving, waar
heid; een werk- en maakstad waar hoogwaardige, innovatieve
economische activiteiten zelf beleefbaar zijn en waar met een
en/of ambachtelijke producten worden bedacht én gemaakt,
historische binnenstad vol bijzondere horeca en speciaalzaken,
met de clusters maritiem/ offshore, mechatronica en de dis-
het Dutch Distillers District (zien maken, ruiken, proeven) en de
tillateurs als stuwende en toonaangevende bedrijfssectoren.
aanwezige maakbedrijvigheid (van winkelstraat tot bedrijventerrein) als belangrijkste troeven en unique selling points, de zintuigen worden geprikkeld.
SCHIEDAM, MAAK HET MEE!
22
Economische visie | Gemeente Schiedam
Schiedam als innovatieve maakstad
>
Schiedam heeft op het vlak van maritiem, gedistilleerd en mechatronica hoogwaardige kennis en partijen in huis.
>
Schiedam kan als innovatieve maakstad een aanjager zijn voor andere sectoren, zoals toerisme en zorg.
>
Onderdeel van de innovatieve maakindustrie zijn ‘stuwende bedrijven’, die op hun beurt andere bedrijven aantrekken.
>
De innovatieve maakindustrie past goed bij (de historie van) Schiedam, als stad van het gespecialiseerde en technische ambacht.
>
De innovatieve maakindustrie past goed bij de demografie van Schiedam (veel mbo-technisch opgeleide arbeidskrachten, relatief weinig vergrijzing) .
>
De innovatieve maakindustrie past goed bij de ligging van Schiedam: in het hart van de MRDH en omringd door kenniscentra en bedrijvigheid (op de kennis-as Leiden - Den Haag Delft - Rotterdam) .
23
Economische visie | Gemeente Schiedam
Beleving van Schiedam >
Uniek DNA in de regio en zelfs ver daarbuiten.
>
Het havengebied heeft potentieel voor bezoekers (zien maken).
>
Groei van bezoekers en toeristen: Schiedam trekt de laatste jaren steeds meer bezoekers aan.
>
Het gedistilleerd cluster heeft zowel vanuit historisch oogpunt als ook vanuit bestaande kenmerken een unieke waarde en groeipotentieel voor bedrijfsleven en bezoekers.
>
Schiedam als interessante, historische trekpleister levert Schiedamse ondernemers meer omzet en bekendheid op (met name in horeca, cultuur en detailhandel).
>
De historische binnenstad heeft grote waarde en potentie voor een sterk, aantrekkelijk woonleefklimaat.
>
Schiedam heeft toeristisch potentieel op het gebied van techniek en mechatronica.
>
Het bestaande monumentale en culturele aanbod (waaronder theater en musea) biedt groeikansen.
24
Economische visie | Gemeente Schiedam
2.3 Ambitie De ambitie ten aanzien van een sterke en toekomstbestendige economische ontwikkeling richt zich op drie doelgroepen: ondernemers, bewoners en bezoekers van Schiedam.
Ondernemers
Doel: een optimaal vestigingsklimaat om toekomstbestendig te kunnen ondernemen, investeren en groeien.
Het is onze ambitie om met het economisch beleid het be-
in de stad te vestigen en economisch en maatschappelijk te
drijfsleven (zowel stuwende als verzorgende bedrijvigheid en
investeren. De sterke clusters willen we laten groeien, waarbij
instellingen) ruimte te bieden om te kunnen ondernemen en te
we nadrukkelijk kansen zien voor Schiedam als innovatieve
groeien. Kwantitatief in de zin van aantallen en groeicijfers en
maakstad met een hoge beleefwaarde. We koesteren de unieke
kwalitatief in de zin van waardering en niveau van werkloca-
eigenschappen van Schiedam, met haar jenevercultuur en
ties (aanwezige faciliteiten, veiligheid, uitstraling, etc.).
historische binnenstad. De kansen om deze karakteristieke kenmerken verder uit te breiden willen we optimaal benutten.
We zetten daartoe in op een, in brede zin, aantrekkelijk ves-
Daarbij willen we het economisch perspectief en het kunnen
tigingsklimaat. Een klimaat dat ondernemers aantrekt, zich
beleven hiervan, verder ontwikkelen.
thuis laat voelen en zorgt voor bereidheid om zich langdurig
25
Economische visie | Gemeente Schiedam
Bewoners
Doel: voldoende passende en toekomstgerichte werkgelegenheid voor stad en regio en een optimaal voorzieningenniveau.
Het is onze ambitie om bewoners hoogwaardige en aantrek-
woningaanbod en goede scholen. Het economisch beleid moet
kelijke voorzieningen te bieden. Het gaat dan om een breed
bijdragen aan een gevoel van trots op de eigen stad, die bruist
aanbod aan werkgelegenheid in kansrijke sectoren in de eigen
van de kansen en activiteiten en een uitgebreid aanbod kent
stad of regio, een rijk scala aan winkels, horeca en leisure
aan sfeer en beleving.
voorzieningen en bijpassende evenementen, een aantrekkelijk
Bezoekers
Doel: optimale beleving van Schiedam en optimale voorzieningen.
Het is onze ambitie om met het economisch beleid Schiedam
beleven van de unieke eigenschappen van Schiedam. Het en-
met haar unique selling points in brede zin aantrekkelijk te
thousiasme van bezoekers (ook eigen bewoners) en hun erva-
maken voor (herhaald) bezoek. Schiedam biedt talloze, soms
ringen moeten motiveren om terug te komen en de positie van
zelfs unieke mogelijkheden die beleefd (zouden) kunnen
de stad te verbeteren door bijzondere, positieve verhalen. Een
worden. Wij stimuleren dit met een inzet op het beleven van
goede bereikbaarheid en een breed en aantrekkelijk aanbod
Schiedam. Het economisch beleid moet ervoor zorgen dat
aan activiteiten dat inspeelt op de beleefbehoefte en unieke
gemeente en ondernemers gezamenlijk inzetten op het kunnen
eigenschappen van Schiedam, spelen hierbij een cruciale rol.
3
Economische visie | Gemeente Schiedam
26
27
Economische visie | Gemeente Schiedam
3 Strategie: van koers naar kaders Schiedam staat voor een sterk, aantrekkeVanuit de contextanalyse in hoofdstuk 1 zijn aandachtspunten lijk en toekomstbestendig economisch ves- en kansen in kaart gebracht om ambities waar te maken. De innovatieve en ambachtelijke maakindustrie en de (potentigingsklimaat, als voorwaarde voor brede tiële) beleefwaarde van Schiedam komen als meest kansrijk welvaart in stad en regio. Daartoe zetten naar voren. Maken en Beleven zijn sleutelbegrippen, ook voor we in op veerkracht en bestaande sterktes uitvoering. van de stad. Maken en Beleven staan in de koers centraal. Voor ondernemers streven 3.1 Ontwikkelfactoren voor Schiedamse wij naar een optimaal vestigingsklimaat, economie waarin zij naar wens toekomstbestendig kunnen ondernemen, investeren en groeien. Voor het succesvol vertalen van de visie en koers, naar kaders voor uitvoering, is focus aangebracht. Wij hebben focusonderVoor bewoners streven wij naar voldoende werpen (hoofdstuk 3) en gebiedsontwikkelingen (hoofdstuk 4) passende en toekomstgerichte werkgeleaangeduid als primaire inzet om economische groei te stimugenheid in stad en regio en een optimaal leren. De ontwikkelfactoren waar we op inzetten hebben een integraal karakter en komen overeen met PBL-factoren die de voorzieningenniveau.
Bezoekers willen wij stedelijke economie stimuleren en die vanuit de Schiedamse een optimale beleving van Schiedam kuncontextanalyse kansrijk bleken of extra aandacht behoeven. nen bieden met bijpassende voorzieningen. De ontwikkelfactoren komen grotendeels overeen met ingezetIn het vorige hoofdstuk hebben wij deze te opgaven vanuit de economische Kadernota van 2016. Vernieuwing vindt plaats door extra nadruk te leggen en missie, visie en ambitie onderbouwd. kaders op te nemen voor duurzaamheid en circulariteit en
28
Economische visie | Gemeente Schiedam
vrijetijdseconomie (waaronder toerisme en horeca) en be-
3.2 Focusonderwerpen
schrijving van ruimtelijke uitgangspunten. Hoewel deze factoren niet vaststaand zijn, bepalen zij bij de start van deze visie
De focusonderwerpen beschrijven deelambities en kaders voor
nadrukkelijk onze voornaamste doelstellingen. Al naar gelang
uitvoering. Concreet zijn de focusonderwerpen bij deze Econo-
ontwikkelingen in de markt of andere omstandigheden kan
mische visie de volgende:
wijziging of bijsturing plaatsvinden. De ruimtelijke component - in hoofdstuk 4 uiteen gezet,
1
Dienstverlening en partnerschap
2
Innovatie en innovatief vestigingsklimaat
3
Samenwerken en netwerken
4
Circulaire economie
5
Onderwijs en arbeidsmarkt
vertaald in vier gebiedsontwikkelingen en algemene uitgangspunten voor ‘ruimte voor ondernemen’ – is randvoorwaardelijk voor de gehele economische ontwikkeling. De focusonderwerpen landen in ruimtelijke werklocaties. Met een gedeelde inzet zorgen ruimtelijke en thematische ontwikkelingen voor een optimaal lokaal en regionaal vestigingsklimaat.
6 Vrijetijdseconomie
29
Economische visie | Gemeente Schiedam
3.2.1 Dienstverlening en partnerschap
doelgericht), duidelijk (inzichtelijk en gericht op uiteenlopende doelgroepen) en proactief (in houding, toetsend en met het aanbieden en ontwikkelen van producten en diensten).
Ambitie: we werken aan het versterken van het vestigingsklimaat van Schiedam, door professionalisering
We werken aan:
van onze dienstverlening en onze rol als samenwer-
Vanuit het focusonderwerp dienstverlening en partnerschap
kingspartner en door ondersteuning van marktinitiatie-
werken wij aan de volgende doelstellingen om te komen tot
ven die hieraan bijdragen.
een sterk vestigingsklimaat: a. Onderzoek: toetsen (zoals de Ondernemersmonitor) en
Want: De nieuwe economie vraagt om meer ruimte voor onder-
klantonderzoeken om zo optimaal mogelijk invulling te
nemen: fysieke ruimte om te groeien, maar ook ruimte om te
geven aan het vraag gestuurd werken;
experimenteren en andere samenwerkingen aan te gaan. b. Kennisdelen: beschikbaar stellen van data analyse en Omdat: Digitalisering speelt een steeds belangrijker rol. In de
open data sources om het datagericht en daarmee doelge-
zin van het vergroten van digitale kennis, het verbeteren van
richt werken te optimaliseren;
de digitale toegankelijkheid van onze voorzieningen en het bieden van open data sources voor doelgericht werken, ook in relatie tot beleidssturing.
c. Accountmanagement: breed ontwikkelen van accountmanagement, in kennis, relatiebeheer en samenwerkingsvormen (online en offline), om zo gedeelde opgaven beter en
Dus: Wij willen het bedrijfsleven hierin faciliteren met moder-
sneller te realiseren;
ne, vraaggerichte producten en diensten. d. Producten en diensten: verbeteren van dienstverlening Hoe: Voor onze dienstverlening aan het bedrijfsleven houden
aan het bedrijfsleven, door middel van producten, diensten
wij vijf uitgangspunten aan; samen (hoe we aanpakken), snel
en projecten die bijdragen aan de ‘basis op orde’, digitali-
(in communicatie en processen), passend (vraag gestuurd en
sering, kennis en onderzoek en het versterken van ‘doelge-
30
Economische visie | Gemeente Schiedam
richt’ (ofwel data gedreven) en ‘vraag gestuurd’ werken. We streven hierbij naar een juiste balans tussen maatwerk en
Uitgangspunten bij beleid:
Uitvoeringsvoorbeelden
standaardisatie en het stroomlijnen van interne processen.
• Dienstverlening gaat om ‘samen, snel, passend, duidelijk
Intaketool nieuwe onderne-
e. Partnerschap en samenwerking: faciliteren van ideeën vanuit de stad als partner van het Schiedamse bedrijfsleven en aansluiten bij landelijke of regionale initiatieven.
en proactief’; •
Dienstverlening biedt ruimte voor ondernemen;
• Professioneel partnerschap is noodzakelijk om effectief te kunnen samenwerken aan gemeenschappelijke doelen in stad en regio.
mers, landingspagina OndernemendSchiedam.nl, concept Dutch Distillers District, vouchersystemen voor Covid-19 herstel, ZomerOndernemer.
f. Profilering vestigingsklimaat: het actief versterken van het profiel van het Schiedamse vestigingsklimaat (sterk,
Het focusonderwerp Dienst-
aantrekkelijk en toekomstbestendig), het Schiedamse
verlening en partnerschap is
bedrijfsleven en haar clusters in de stad en daarbuiten.
nauw verweven met programma Dienstverlening, Open
g. Helder afwegingskader voor vestiging en uitbreiding
Schiedam, communicatie
van bedrijven: door duidelijke vestigingsfactoren en
en ICT en sluit aan op de
-voorwaarden, zodat het juiste bedrijf op de juiste plek kan
actuele ontwikkelingen ten
ondernemen.
aanzien van digitalisering en de informatiesamenleving.
Economische visie | Gemeente Schiedam
31
32
Economische visie | Gemeente Schiedam
3.2.2 Innovatie en innovatief klimaat stimuleren
Hoe: Innovaties ontstaan vooral door nieuwe en onverwachte combinaties van techniek, bedrijven en samenwerking. Het gaat dan om zowel kleinschalige vernieuwing alsook om grote
Ambitie: We werken aan het versterken van het lokale
bewegingen zoals digitalisering, de transitie naar circulariteit
en regionale vestigingsklimaat, door inzet op het
en nieuwe vormen van bedrijvigheid. Innovatie komt vooral
stimuleren van innovatie in de vorm van een sterk
voort uit open netwerken in onderlinge samenwerking.
aanbod van kennis, netwerken, menselijk kapitaal, investeringsbereidheid, beleidskeuzes en hoogwaardige
Voor de overheid is het inzetten op een vestigingsklimaat
werklocaties.
waar innovatie kan plaatsvinden van groot belang, zodat de markt daadwerkelijk kan inzetten op innovatie. Er komt dan waardevolle kennis en informatie beschikbaar over duurzame
Want: Innovatie geldt als dé bepalende factor in de nieuwe
groeikansen en concurrentiekracht, waarmee zowel stad als
economie. Thema’s als circulariteit, digitalisering, automatise-
ondernemers hun voordeel kunnen doen.
ring en de informatiesamenleving draaien om innovatie. Schiedam deelt haar opgave om innovatie binnen bedrijven en Omdat: Innovatie is een randvoorwaarde voor toekomstbesten-
tussen bedrijven onderling te stimuleren met andere steden,
dige, economische ontwikkeling. De maakindustrie heeft inno-
de regio en de provincie Zuid-Holland. Samenwerking op
vatie nodig om te kunnen blijven bestaan. Dit geldt evenzeer
divers niveau biedt het collectief kansen en ruimte voor groei:
voor in de stad gevestigde multinationals in de innovatieve
om de economische kracht te versterken, innovatie(s) concreet
maakindustrie.
te maken, bedrijven duurzaam te verbinden en te laten groeien en inwoners duurzaam werkgelegenheid te bieden in allerlei
Dus: Voor Schiedam vormt deze innovatieve maakindustrie een belangrijk bedrijfscluster. Het levert werkgelegenheid en zet Schiedam op de kaart in de regio. Juist deze combinatie maakt het een krachtig uitgangspunt voor een sterke stedelijke economie.
sectoren.
33
Economische visie | Gemeente Schiedam
We werken aan: a. Samenwerken en netwerken: actief faciliteren van innova-
Uitgangspunten bij beleid:
Uitvoeringsvoorbeelden
tienetwerken en investeren in samenwerking met partners
• Innovatie is een vereiste voor duurzame, economische
Fysieke innovatieplekken
van verschillend schaalniveau (binnen en buiten de stad);
ontwikkeling en daaraan gelieerde ontwikkelingen zoals
Mechatronica Innovatie
circulariteit;
Campus Schiedam, ONS-
b. Profilering vestigingsklimaat en stimulering: actief
• Innovatie is nodig om de concurrentiepositie van (bedrijven in) Schiedam, de regio en Nederland te borgen en te
uitdragen van onze gemeentelijke én regionale inzet op innovatie; c. Samenwerking: faciliteren en stimuleren van opkomende
versterken; •
Samenwerking is cruciaal om innovatie te bevorderen.
pand, Circulair Ambachts Centrum, deelname UpStream festival Omsluit thema’s als
en kansrijke initiatieven en ruimte bieden voor nieuwe
Digitalisering, automatise-
vormen van samenwerking met stimuleringsregelingen;
ring, robotisering, circulariteit, energietransitie.
d. Fysiek ruimte bieden: bieden van ruimte voor innovaties door plekken en momenten voor ontmoeting te faciliteren; e. Pilots: bieden van ruimte voor experimenten en innovatieve pilots; f. Samenwerking: stimuleren van innovatie door de koppeling van onderwijsinstellingen met de arbeidsmarkt op dit gebied te versterken; g. Kennisdelen: beschikbaar stellen van waardevolle kennis en informatie over duurzame groeikansen en concurrentiekracht aan het bedrijfsleven.
34
Economische visie | Gemeente Schiedam
3.2.3 Samenwerken en netwerken
kennis binnen lokale bedrijventerreinen – in combinatie met vernieuwingen door uitdagers van de gevestigde orde – is kansrijk voor netwerken.
Ambitie: We werken aan het versterken van het vestigingsklimaat van Schiedam, door samen met
Vanuit de inhoud sluiten wij partnerschappen, om zo onze
onze lokale en regionale partners bij te dragen aan
inzet te versterken en de impact van ons beleid op de regio
een economisch sterke stad en regio. Wij zetten ons
te vergroten. Dat kan met onze directe buurgemeenten zoals
in voor sterke clusters en samenwerkingsverbanden
Vlaardingen en Rotterdam, maar ook met andere netwerk-
die economische en socialmaatschappelijke groei
partners met wie wij ambities delen. Gedeeld eigenaarschap
bevorderen.
en integrale samenwerking vormen daarbij de voornaamste
Omsluit thema’s als
uitgangspunten. Het aansluiten bij regionaal en provinciaal
Innovatie, werkgelegenheid,
beleid maakt krachtig en is kansrijk, omdat zo een sterke com-
maakindustrie, regionaal
Want: Voor een bloeiende economie is samenwerking een
binatie kan worden gemaakt van een lokale focus met daarbij
beleid, maatschappelijk
randvoorwaarde.
passende regionale en provinciale programma’s.
verantwoord ondernemen.
Omdat: (Informele) uitwisseling van kennis en ideeën is nodig, ook tussen partijen die elkaar nog niet of slechts beperkt kennen. Dit vraagt om netwerken, op en tussen bedrijventerreinen en clusters. Een hoge organisatiegraad maakt uitwisseling van kennis en expertise mogelijk ten behoeve van nieuwe combinaties en innovaties. Die vergroten bovendien de diversiteit van de economische structuur. Hoe: De gemeente kan het kennisdelen bevorderen door netwerken, ontmoeting en samenwerking tussen bedrijven, overheden en onderwijsinstellingen te faciliteren en stimuleren. Het bundelen en benutten van unieke eigenschappen en
35
Economische visie | Gemeente Schiedam
We werken aan: a. Stimuleren van de organisatiegraad door steun aan ondernemers- en winkeliersverenigingen en (informele)
Uitgangspunten bij beleid:
Uitvoeringsvoorbeelden
• Schiedam pakt de regie bij het ondersteunen van bedrij-
Fysieke plekken voor ontmoe-
ven in hun duurzame ontwikkeling;
netwerken;
• Economie en economisch beleid stoppen niet bij de stadsgrenzen. Wij zetten ons in voor de (economische) ontwik-
b. Samenwerken aan regionale ontwikkeling om zo internationaal concurrerend te worden, met een focus op innovatie in de transitie van het havengebied en de (maritieme) maakindustrie; c. Faciliteren van contact tussen bedrijven met belangrijke stakeholders in de regio, waaronder kennisinstellingen, voor regionale ontwikkeling; d. Aansluiten bij agenda’s van onze regionale partners
keling van zowel Schiedam als ook van de regio; • Een sterke regio is van belang voor onze (internationale) concurrentiepositie;
ting en innovatie, zoals Schiedam Mechatronica Campus, subsidies aan winkeliers-/ ondernemers-/netwerkorganisaties, deelname aan samen-
• Schiedam bevat een aantal duurzaam gevestigde kans
werkingsverbanden zoals
rijke clusters, waarop wij met ons beleid aansluiten;
de MRDH en het sluiten van
• Ons beleid en de agenda’s en doelen van onze partners
partnerschappen om impact te
versterken elkaar; •
Vanuit de inhoud zoeken wij de samenwerking op;
vergroten.
• In de partnerschappen die wij sluiten, gaan wij uit van gedeeld eigenaarschap en integrale samenwerking.
(zoals MRDH) voor ontwikkeling van de economie én werkgelegenheid van stad, regio en provincie; e. Waarderen en faciliteren van bestaande, informele vormen van samenwerking, ofwel door bedrijven en andere stakeholders zelf opgezette samenwerkingsvormen en
Partners: Schiedam werkt onder meer samen met: MRDH, PZH, Economic Board Zuid-
netwerken);
Holland, Holland Instrumentenation, InnovationQuarter, Riverboard, Stroomopwaarts
36
Economische visie | Gemeente Schiedam
3.2.4 Circulaire economie
economische ontwikkeling ondenkbaar. De overgang naar een circulaire economie is wenselijk én noodzakelijk om de economische positie van Schiedam in de regio te versterken en
Ambitie: We werken aan het versterken van het
te bestendigen, met oog op de toekomst een aantrekkelijk en
vestigingsklimaat van Schiedam, door het actief toewer-
toonaangevend ondernemers-en vestigingsklimaat te kunnen
ken naar een circulaire economie en duurzame bedrij-
(blijven) bieden.
venterreinen, waar afval dient als grondstof, waar een levendige deeleconomie bestaat en kringlopen gesloten
Dus: Duurzaamheid en circulariteit bieden uitdagingen, maar
zijn. Wij dragen deze ambitie actief uit in de regio en op
zeker ook kansen voor overheid, bedrijfsleven en samenleving.
bedrijventerreinen.
Bedrijven zien kansen om zich te profileren als duurzaam, of werken aan innovatieve oplossingen om een circulaire bedrijfsvoering mogelijk te maken. Om duurzaamheid verder
Want: Een belangrijke economische trend voor de komende
te kunnen door vertalen naar inrichting, ontwikkeling en
tien jaar lijkt de ontwikkeling naar een duurzame en circu-
activiteiten op onze bedrijventerreinen, onderstrepen we in
laire economie. De economie gaat naar verwachting geheel
Schiedam het belang van de circulaire economie.
elektrificeren, waarvan een deel met op duurzame elektra geproduceerde brand- en grondstoffen. Daarnaast speelt er
Circulariteit en duurzaamheid vragen om een collectieve aan-
ook een sociaaleconomische factor mee, namelijk de opkomst
pak. We faciliteren en stimuleren de energietransitie op bedrij-
van de deeleconomie (delen en huren in plaats van bezit), bij-
venterreinen. Vanuit gezamenlijke ambities van stakeholders
voorbeeld in de vorm van deelmobiliteit. Duurzaamheid gaat
werken we een collectieve aanpak uit om bedrijventerreinen
naast CO2-uitstoot ook om hergebruik, het verminderen van
te verduurzamen. Als gemeente pakken we hierin een initië-
de uitstoot van andere schadelijke stoffen, het minimaliseren
rende, faciliterende en verbindende rol. Vanuit (het versterken
van afval (tot 0 in 2050 conform het Klimaatakkoord) en het
van) samenwerking en het samenbrengen van relevante partij-
gebruik van eerlijk geproduceerde grondstoffen.
en willen we komen tot innovatieve, circulaire oplossingen.
Omdat: De innovatieve maakindustrie is sterk verbonden met de circulaire economie. Zonder duurzaamheid is toekomstige
37
Economische visie | Gemeente Schiedam
We werken aan:
g. Fysieke ruimte: bieden van fysieke ruimte voor (het
a. Samenwerking en netwerken: ruimte bieden voor nieuwe
realiseren van) de circulaire economie: het benutten van
Uitvoeringsvoorbeelden
vormen van samenwerking (en deze stimuleren), zorgen
duurzaamheidskansen via bouw, gebruik van hernieuw
Verder ontwikkelen
voor versterking van bestaande netwerken en samenbren-
bare energie en duurzame logistiek.
Circulair Ambacht Centrum.
gen van relevante partijen voor innovatieve, circulaire oplossingen;
Omsluit thema’s als Uitgangspunten bij beleid:
b. Kennisdelen: aanjagen van het werken in netwerken en het delen van data;
• Het Rijk wil in 2030 50% minder gebruik van grondstoffen en in 2050 een volledige circulaire economie; • Groei van de circulaire economie zorgt op de arbeidsmarkt voor meer vraag naar personeel met een techni-
c. Kennisdelen: inzicht bieden in lokale waardestromen
sche achtergrond, o.a. voor reparatie- en productiedien-
(gebruik van afval, potentie van de deeleconomie, ener-
sten en het industrieel ontwerpen voor circulariteit en
giegebruik, circulaire koppelkansen en afvalstromen op
circulaire bedrijvigheid;
bedrijventerreinen); d. Onderzoek: ruimte bieden voor onderzoek naar circulariteit;
• Bedrijventerreinen spelen een belangrijke rol in het realiseren van de klimaatopgave en het vormgeven van de circulaire economie; • De circulaire economie is een groeisector, die zowel in financieel als in beleidsmatig opzicht om ruimte vraagt; • Circulaire bedrijfsprocessen vragen in fysieke zin om
e. Stimuleringsregelingen: aanbieden van stimulerende maatregelen op het gebied van duurzame energie;
meer ruimte, o.a. voor warmteopslag; • We werken toe naar innovatieve en circulaire bedrijventerreinen, waar afval dient als grondstof, een levendige
f. Profilering vestigingsklimaat: het actief uitdragen van het belang van (circulaire) innovatie;
deeleconomie bestaat en kringlopen gesloten zijn.
duurzaamheid, datadelen, deeleconomie, kringloop en maatschappelijk verantwoord ondernemen.
38
Economische visie | Gemeente Schiedam
3.2.5 Onderwijs en arbeidsmarkt Dus: Daarom willen we het aanbod van technisch personeel uitbreiden en talent en personeel duurzaam ontwikkelen en Ambitie: We werken aan het versterken van het
aan Schiedam verbinden.
vestigingsklimaat van Schiedam, door het verbeteren van de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt
Tegen die achtergrond stimuleren we mobiliteit op de arbeids-
en het duurzaam ontwikkelen en verbinden van talent
markt en bieden we ruimte voor technische scholing. Het de-
en personeel aan Schiedam en het behouden hiervan
len van kennis over het ontstaan van nieuwe werkgelegenheid
voor de stad.
door transities en het erkennen van het belang van gelijke kansen door een diverse en inclusieve arbeidsmarkt te stimuleren, maakt hiervan onderdeel uit. Tenslotte moet de lokale
Want: Voor wat betreft de werkgelegenheid zorgen de
en regionale aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt
snelle technische ontwikkelingen van de nieuwe economie
verbeteren, ofwel moet de afstemming tussen het beroepson-
voor een toenemende vraag naar technisch geschoold per-
derwijs en de vraag van de lokale en regionale arbeidsmarkt
soneel (op alle niveaus). De innovatieve- en de techniek-
verbeteren.
sector in Schiedam leveren op de arbeidsmarkt ook veel werkgelegenheid.
Samenwerking en netwerken gelden hierbij als voorwaarden voor succes. Samenwerking met en tussen onderwijsinstellin-
Omdat: Op de Nederlandse arbeidsmarkt is er een groot tekort
gen, lokaal en regionaal bedrijfsleven en netwerken om kennis
aan personeel in de ICT, maakindustrie, techniek en publieke
te delen over de arbeidsmarkt en betrokkenen te laten kennis-
sectoren. Met name voor praktisch opgeleiden en laaggeletter-
maken met het banenaanbod in Schiedam. Het verbeteren van
den vergroot de flexibilisering van contractvormen het risico
de informatievoorziening over (mogelijke) vervolgstappen op
op werkloosheid. Daarom is het belangrijk dat het onderwijs-
de arbeidsmarkt is daarbij waardevol voor alle partijen (werk-
aanbod goed wordt afgestemd op de door bedrijven gevraagde
gevers, werknemers en overheden).
competenties. Zonder voldoende talent is het moeilijk voor bedrijven om vacatures te vervullen, verder te groeien en te blijven innoveren.
39
Economische visie | Gemeente Schiedam
We werken aan: a. Interne samenwerking: met het sociaal domein ter onder-
f. Stimuleren kennisdeling en samenwerking:
Uitvoeringsvoorbeelden
steuning van de samenwerking tussen onderwijsinstellin-
Ondersteunen van initiatieven voor het realiseren van een
Talentenpool, MOIC, Girls
gen en bedrijfsleven en de ontwikkeling van onderwijsar-
diverse en inclusieve arbeidsmarkt, waaronder workshops
Day, ZomerOndernemer,
rangementen en met woonbeleid om talent aan de stad te
over (sociaal)ondernemerschap, kennisdeling over arbeids-
sessies Scholen ontmoeten
binden;
marktdiscriminatie en het stimuleren van deelname door
Bedrijven en Buurtvrouw.
meisjes en vrouwen aan de techniek. b. Externe samenwerking: het stimuleren van samenwerking
Het samenwerken aan deze
met en tussen (onderwijs)instellingen en bedrijfsleven,
doelen doen we met lokale en
onder meer gericht op de realisatie van ‘Leven Lang
regionale partijen, waaronder
Ontwikkelen’;
Uitgangspunten bij beleid:
de provincie Zuid-Holland en de MRDH, Stroomopwaarts
•
Het inwonertal van Schiedam zal de komende jaren stijgen;
•
Schiedam vergrijst relatief langzaam;
en het regionale Riverboard.
de samenwerking tussen onderwijs en arbeidsmarkt voor
•
Schiedammers zijn overwegend praktisch opgeleid;
Daarnaast is ook interne
optimale afstemming van het onderwijsaanbod op de door
• Schiedamse kinderen krijgen lagere basisschooladviezen
samenwerking bepalend
c. Stimuleren netwerken: investeren in het versterken van
bedrijven gevraagde competenties en voor het aanjagen van innovaties (bijv. via campusvorming); d. Kennisdelen: vergroten van kennis over transities in het onderwijs en op de arbeidsmarkt, bijv. via informatievoorziening over (mogelijke) vervolgstappen op de arbeids-
•
dan gemiddeld in Nederland;
voor een succesvolle inzet,
Het werkloosheidspercentage in Schiedam is relatief hoog;
onder andere met het sociaal
• Het aantal arbeidsplaatsen in Schiedam blijft naar verwachting de komende jaren stabiel; • Ongeveer een derde van de Schiedamse arbeidsplaatsen wordt ingevuld door Schiedammers; • Ongeveer tweederde van de actieve Schiedamse beroepsbe-
markt;
volking werkt buiten de stad; • Schiedamse bedrijven kampen met een tekort aan technisch
e. Profilering vestigingsklimaat: uitdragen dat voor iedereen met een (toekomstige) technische opleiding geldt: ‘je bent welkom in Schiedam en je vindt hier de mooiste banen bij prachtige bedrijven’.
geschoold personeel op alle niveaus; •
Vraag naar om- of bijscholing in gespecialiseerde techniek.
domein en Wonen.
Economische visie | Gemeente Schiedam
40
41
Economische visie | Gemeente Schiedam
3.2.6 Vrijetijdseconomie
leert ‘trots’ op Schiedam. Er is wat te bieden voor bezoekers, die er positieve ervaringen op doen, over rondvertellen en terug komen. Voor het bedrijfsleven zien we de toegevoegde
Ambitie: We werken aan het versterken van het
waarde van de vrijetijdseconomie lokaal vooral in een groei-
vestigingsklimaat van Schiedam, door gericht in te
end aantal banen binnen de sector, maar ook in het vitaal hou-
zetten op het beleven van de unieke eigenschappen van
den van lokale winkelkernen en het toegankelijk houden van
Schiedam en het stimuleren van bezoek, levendigheid
culturele instellingen. Daarnaast is de aantrekkingskracht op
en trots. We versterken het imago en het economisch
stuwende bedrijvigheid uit de innovatieve maakindustrie noe-
profiel behorend bij het concept van het Dutch Distillers
menswaardig. Zij vestigen zich graag in een bijzondere stad
District en behouden cultureel erfgoed.
‘waar wat te beleven is’ op het gebied van cultuur en horeca. Dus: Om vrijetijdseconomie te stimuleren alsmede de kracht
Want: Vrije tijd wordt steeds belangrijker. Over het algemeen
ervan te gebruiken voor stedelijke ontwikkeling, is een ster-
is er meer vrije tijd beschikbaar. Mensen willen daarin er-
ke en integrale programmering en een passend aanbod aan
varingen beleven in een aangename omgeving. Historische
faciliteiten en voorzieningen nodig. Het kunnen beleven van
steden met een uniek verhaal en een gezellige sfeer, zijn bij
Schiedam staat daarbij centraal.
uitstek in staat om deze ervaringen te bieden. Hoe: Dit kan met uitbreiding van het aantal aantrekkelijke Omdat: Vrijetijdseconomie omsluit toerisme, detailhandel,
publieksvoorzieningen, waaronder verblijfsaccommodaties
kunst en cultuur, evenementen, leisure, recreatie en horeca.
in de binnenstad (vooral de zogenaamde ‘experience hotels’),
Een krachtige vrijetijdseconomie maakt een stad een prettige
evenementen, aantrekkelijke horeca en cultuur (waaronder
plaats om in te wonen, te werken en te verblijven en is het
musea).
waard om langdurig in te investeren. Het jeneververleden is hier een unique selling point. Door het Vrijetijdseconomie wordt daarom ook steeds belangrijker voor
toevoegen van publieksfuncties daaraan (met name relevante
stedelijke ontwikkeling. Voor bewoners biedt het werkgelegen-
horeca en proeflokalen) en het vergroten/verbreden van het
heid, aantrekkelijke voorzieningen en levendigheid. Het stimu-