Bijlage Kadernota Integrale Veiligheid versie 2.0

Om dit mogelijk te maken moet van gemeentewege het PKVW onderdeel uitmaken van:  het integraal veiligheidsbeleid  de woonvisie en prestatieafspraken met de woningbouwcorporaties;  de uitgiftevoorwaarden voor bouwgrond en bouwprojecten;  de groen- en verlichtingsplannen;  het eigen stedenbouwkundig ontwerp;  (als de financiën het toelaten) het gemeentelijke subsidiebeleid. Vanuit Veiligheid zetten we de komende jaren in op het, in samenspraak met de in- en externe netwerkpartners, aanpassen van voornoemde documenten, alsmede de begeleiding van de netwerkpartners in het sturen op PKVW-conforme bouw en verbouw. De eerste stappen zijn al gezet door het PKVW onderdeel uit te laten maken van de gemeentelijke Woonvisie en de jaarlijkse prestatieafspraken met de woningbouwcorporaties.

Veilig ondernemen We faciliteren ondernemers om deel te nemen aan het Keurmerk Veilig Ondernemen. De ondernemers aan de Nolenslaan hebben inmiddels een tweede ster voor het Keurmerk Veilig Ondernemen. In de ‘s Gravelandsepolder wordt ook het Keurmerk Veilig Ondernemen toegepast. We zien dat ondernemers hierin ook steeds meer zelf initiatief en verantwoordelijkheid nemen. We zullen dit de komende jaren stimuleren en faciliteren en met ondernemers in gesprek blijven over veilig ondernemen.

Bewustwording De gemeente werkt samen met de politie aan bewustwording bij bewoners over hoe zij hun eigen veiligheid kunnen vergroten. Een goed voorbeeld is het Donkere Dagen-Offensief waarmee we onder andere inbraken willen voorkomen.

3.5 Samenhang Zoals in de teksten hierboven aangegeven zijn de thema’s in dit hoofdstuk verbonden met verschillende beleidsvelden. Daarbij gaat het om de Woonvisie, de mobiliteitsvisie, de

26

Kadernota Integrale Veiligheid

persoonsgerichte aanpak en het Politiekeurmerk Veilig Wonen. Ook met partners worden verbindingen gemaakt. Met het politie basis Team Schiedam blijft gezien de krappe capaciteit een slimme samenwerking met boa’s onverminderd van belang. Ook de samenwerking met NS en RET is verstevigd en zal de komende jaren stevig blijven.

3.6 Scenario’s 1)

2)

3)

De huidige inzet wordt verminderd waarbij we teruggaan naar de minimale wettelijke verplichte taken. Het grootste deel van de werkzaamheden betreft wettelijke taken. Als we de huidige inzet verminderen, betekent dit dat we minder kunnen samenwerken en van de andere diensten vragen dat zij meer inzet plegen. Bij de politie levert dit in ieder geval de komende jaren een groot probleem op, door de beperkt beschikbare capaciteit. Dit scenario achten wij niet wenselijk. De huidige inzet wordt voortgezet waarbij door meer aandacht te geven aan communicatie aan zichtbaarheid wordt gewonnen en de samenwerking met bewoners en ondernemers wordt versterkt. Bestaande aanpakken worden gecontinueerd. Op signal places zullen we vooral inzetten op snelle, korte en zichtbare acties. De huidige inzet wordt geïntensiveerd met bovengenoemde communicatie en met de integrale aanpak van alle signal places.. Dit gebeurt in samenwerking met andere beleidsvelden. Onze ambitie is om een breed en integraal offensief in de meest kwetsbare wijken op te zetten.

Voorgesteld scenario Openbare orde en veiligheid: scenario 2 De inzet wordt gecontinueerd zoals hierboven. We hebben echter een hogere ambitie om alle signal places integraal en intensief aan te pakken. Voorlopig zullen we op signal places vooral inzetten op snelle, korte en zichtbare acties.

27

Kadernota Integrale Veiligheid

4

Woonoverlast Alle Schiedammers verdienen een prettige woonomgeving waar zij zich veilig kunnen voelen, zeker in hun eigen huis. Woonoverlast helpt daar niet bij. Dat vraagt iets van inwoners zelf, maar zij staan niet alleen. Als gemeente werken we samen met andere organisaties om woonoverlast en huisjesmelkerij te voorkomen en op te lossen.

 

Te bereiken trends Woonoverlast: Bewoners ervaren minder woonoverlast De balans tussen malafide en bonafide verhuur verbetert

4.1 Aanpak Woonoverlast In de aanpak woonoverlast richten we ons op het versterken van de integraliteit, de samenwerking met alle betrokken partners en gaan we meer datagestuurd werken. We gaan verder met de ontwikkelde data tool dashboard huisjesmelkers. We gaan in 2021 met de Landelijke Stuurgroep Interventieteams (LSI) een project draaien in de wijken Oost en Nieuwland, een woonfraudeteam vormen met Woonplus, de samenwerking met het huurteam een meer proactief karakter geven en strenger handhaven op overbewoning. Daarnaast gaan we de aanpak van ernstig vervuilde woningen en de afdeling 10C van de APV ‘Tegengaan huurdersuitbuiting’ als sluitstuk van de aanpak, verder implementeren. Er zijn de afgelopen jaren veel instrumenten ontwikkeld en daarmee hebben we veel middelen om woonoverlast aan te pakken. Deze instrumenten en middelen zijn opgenomen in het Uitvoeringsprogramma Woonoverlast.

28

Kadernota Integrale Veiligheid

4.2 Samenhang Beleid en uitvoering rondom woonoverlast wordt afgestemd met de collega’s van Wonen, het PGAteam, en het programma ondermijning. De aanpak van woonoverlast is een onderdeel van de vastgestelde Woonvisie. We sluiten aan op de communicatiestrategie veiligheid. Er is nauwe samenwerking met Woonstichting Woonplus.

4.3 Scenario’s 1)

De huidige inzet wordt verminderd: we gaan terug naar de wettelijke taken en reageren alleen op basis van signalen. Van bewoners wordt meer verwacht dat zij onderling problemen met woonoverlast oplossen. Dit is geen wenselijk scenario; problematiek krijgt zo de kans om steeds verder te escaleren. Wat we de afgelopen jaren hebben opgebouwd, wordt op deze manier sterk verminderd. De aanpak van woonoverlast vraagt ook de komende jaren om prioriteit. 2) Het huidige beleid wordt voortgezet: in de begroting 2021 e.v. heeft de gemeenteraad extra budget beschikbaar gesteld voor 2 fte Boa om de aanpak te versterken. De huidige aanpak is in de meerjarenbegroting geborgd. We kiezen voor dit scenario, maar we hebben een hogere ambitie en streven naar een intensivering. 3) De inzet wordt voortgezet zoals hierboven. Verder intensiveren we door nog gerichter en nog meer datagestuurd te werken. Hierbij worden er meer huisbezoeken gedaan en willen we nog pro-actiever werken.

Voorgesteld scenario Woonoverlast: scenario 2 Voortzetten van huidig beleid met een gerichtere inzet door datagestuurd werken. Op basis van analyses die hieruit voortkomen kunnen we gerichte huisbezoeken uitvoeren, dat vraagt echter om uitbreiding van de formatie. Onze ambitie is om dit met name in de meest kwetsbare wijken uit te voeren. Op een vergelijkbare manier kan er dan ook meer worden ingezet op huisjesmelkers en malafide verhuurders in de deze wijken.

29

Kadernota Integrale Veiligheid

5

Zorg en Veiligheid Met ‘sociale veiligheid’ bedoelen we het snijvlak tussen zorg, welzijn en veiligheid. We hebben het dan bijvoorbeeld over de aanpak van geweld achter de voordeur, de inzet van het team PersoonsGerichte Aanpak (PGA) voor complexe domein overstijgende problematiek, of de aanpak van polarisatie. Ook jeugd en veiligheid is een thema dat hierbinnen valt. Samen met het sociaal domein schrijven we, na deze kadernota, een uitvoeringsplan Zorg en Veiligheid. Op die manier kunnen we deze onderwerpen in samenhang behandelen en van elkaar leren. De afgelopen jaren is er al veel verbeterd in de ketensamenwerking op het gebied van huiselijk geweld en multi-problematiek. Zo zijn we als één van de eerste gemeenten gaan werken met ambulante GGZ-zorg vanuit de PGA-aanpak. De komende jaren gaan we verder werken aan het verbeteren van de ketensamenwerking door de coördinatie, monitoring en gegevensdeling binnen het PGA-team te versterken en ook de aanpak van vervuilde huizen hier in mee te nemen.

 

Te bereiken trends Zorg en veiligheid: De bewustwording rondom huiselijk geweld wordt vergroot en de ketensamenwerking verbetert Professionals en betrokkenen waarderen de samenwerking in de keten WOTPGA-GGZ-Zorg en Veiligheidshuis

5.1 Aanpak huiselijk geweld Huiselijk geweld is geweld dat wordt gepleegd in de privésfeer, waarbij sprake is van een afhankelijkheidsrelatie tussen slachtoffer en pleger. Het kan daarbij gaan om kindermishandeling, maar ook om oudermishandeling of bijvoorbeeld ex-partner stalking. Vanuit de samenleving, de raad, en samenwerkingspartners zijn er zorgen over de aanpak van geweld achter de voordeur. Recente gevallen waarin de ketensamenwerking heeft gefaald maken de urgentie schrijnend en zichtbaar. De huidige aanpak van huiselijk geweld is georganiseerd op de volgende niveaus:  maatschappelijke bewustwording;  signalering en melding (meldcode, contactmogelijkheden);  hulpverlening (vanuit WijkOndersteuningsTeams en Veilig Thuis);  escalatie bij complexe problematiek. Op deze velden is een goed beleidspakket ontwikkeld. Daarbij werken het Sociaal Domein en Veiligheid samen. In grote lijnen voert het Sociaal Domein daarbij de regie op de eerste drie punten, en komt het Veiligheidsdomein in beeld bij het vierde punt. Het gaat dan om advisering bij het verlengen van opgelegde huisverboden, en tijdelijke casusregie op zaken die worden opgeschaald naar het Zorg- en Veiligheidshuis of de Regisseurs Zorg en Veiligheid.

Vanuit de gemeenteraad is er een initiatiefvoorstel ingediend en aangenomen om samen stappen te zetten tegen geweld achter de voordeur: Geweld Hoort Nergens Thuis (GHNT). Dit initiatief gaat uit van een bewustwordingscampagne waarbij raadsleden en mogelijk ook sleutelfiguren in de stad zich

30

Kadernota Integrale Veiligheid

openlijk uitspreken over de verschillende vormen van geweld, wat dat inhoudt, wat de gevolgen zijn en hoe er hulp gezocht kan worden. Van belang is om naar de verschillende verschijningsvormen van geweld te kijken zoals: psychische mishandeling en verwaarlozing in de brede zin. Deze zal ook meegenomen worden als een speerpunt in het nog vorm te geven uitvoeringsprogramma. Daarnaast vraagt het voorstel om een traject waarbij de gemeente als één van de spelers in gesprek gaat met de beschermpartners om te kijken waar de samenwerking en de verbinding verbeterd kan worden, o.a. tussen zorg en veiligheid, naar Rotterdams voorbeeld. Het initiatief voor de bewustwordingscampagne ligt bij de raad. De werkgroep GHNT, die bestaat uit een vertegenwoordiging van gemeenteraadsleden, neemt het initiatief tot benen-op-tafel-sessies met de beschermpartners waarbij de gemeente Schiedam één van de beschermpartners is. Het initiatiefvoorstel gebruiken we als inspiratie bij het formuleren van de aanpak op huiselijk geweld in de kadernota waarbij we ruimte laten om de uitkomsten van de bewustwording te verwerken in de aanpak. De initiatiefnemers vanuit de raad zijn als klankbordgroep betrokken bij deze paragraaf in de kadernota.

In het licht van de wens van de raad en college om maatschappelijke bewustwording te vergroten en de ketensamenwerking te verbeteren zal een Uitvoeringsplan worden ontwikkeld in samenwerking met het Sociaal Domein. Hierbij betrekken we de uitkomsten van de bewustwordingscampagne en benen-op-tafel- sessies met de beschermpartners. Zoals eerder afgesproken, zullen we het Uitvoeringsplan voor dit onderdeel temporiseren naar het einde van dit jaar zodat de resultaten van de bewustwordingscampagne hierin meegenomen kunnen worden. De raadswerkgroep zal eind 2021 input aanleveren voor het uitvoeringsplan Sociale Veiligheid.

Ketensamenwerking toen en nu De gemeente Schiedam heeft de afgelopen jaren actief en op verschillende manieren geïnvesteerd in betere zorg en ondersteuning voor inwoners met complexe en/of meervoudige problematiek. Dit is bij uitstek een gebied waarop Veiligheid en Zorg met elkaar moeten samenwerken. Van oudsher waren deze domeinen in gemeente los van elkaar georganiseerd maar steeds meer leggen gemeenten en ketenpartners de verbinding. Zie ook bijvoorbeeld de recente omvorming van het Veiligheidshuis naar het Zorg- en Veiligheidshuis Rotterdam-Rijnmond, om zo beter om te kunnen gaan met problematisch gedrag dat voortkomt uit psychiatrische problemen. De gemeente Schiedam loopt hierin voorop. Als één van de eerste gemeenten werken gemeente, politie en GGZ nauw samen bij de E33 -meldingen voor personen met verward gedrag. Deze structurele samenwerking boekt positieve resultaten. Ten tijde van de vorige kadernota veiligheid beperkte het contact met de GGZ-instellingen zich vaak tot escalaties, nu is er sprake van structureel en constructief overleg. Ook de samenwerking tussen de WOTs en de ‘Regisseurs Zorg en Veiligheid’ is de afgelopen jaren verbeterd. Nu is het tijd voor de volgende stap: het PGA-team verder structureren zodat de ketensamenwerking nog beter wordt gefaciliteerd.

Een deel hiervan betreft organisatorische zaken: we willen met name governance, informatie-deling, en monitoring van casuïstiek verbeteren zodat we optimaal kunnen leren en casuïstiek snel kan worden gestabiliseerd. Het PGA-team is daarbij de schakel. Een vertegenwoordiger WOT maakt deel uit van het PGA-team. De regisseurs Zorg en Veiligheid maken de verbinding met het Zorg en Veiligheidshuis. Daarnaast zorgen we ervoor dat het PGA-team voor zowel jongeren als volwassenen werkt en pakken we de problematiek van vervuilde huizen op. Ook beleidsmatig wordt er steeds meer samen opgepakt, zoals bijvoorbeeld in werkgroep wonen en zorg.

31

Kadernota Integrale Veiligheid

5.2 Team PersoonsGerichte Aanpak Ook in Schiedam wonen mensen die, soms onbedoeld of door onvermogen, zorgen voor (woon)overlast of veiligheidsproblemen. Vaak is er dan sprake van meerdere problemen tegelijkertijd: bijvoorbeeld persoonlijke problemen in combinatie met psychische problematiek of een verslaving. De evaluatie van de Wijk Ondersteunings Teams uit 2020 laat zien dat in Schiedam 83 procent van de huishoudens geen of een enkelvoudig probleem heeft. Naar schatting 17 procent ondervindt op twee of meer leefgebieden problemen. Dat maakt Schiedam iets kwetsbaarder dan het landelijk gemiddelde (15 procent). Een relatief kleine groep, ongeveer 1 procent van de Schiedamse huishoudens (400 mensen), doet een intensief beroep op zorg en veiligheid. Daarnaast kennen we in Schiedam een groep van z0’n 100 veelplegers, worden er illegale prostituées aangetroffen die hulp nodig hebben, zijn er personen met onbegrepen gedrag en komen er jaarlijks Schiedammers uit detentie. Voor de aanpak van dit soort domeinoverstijgende problematiek is de inzet vanuit een wijkteam vaak niet voldoende.

Vereenvoudigde weergave van de samenhang tussen WOTs- het PGA-team en het Zorg- en Veiligheidshuis.

Het team PersoonsGerichte Aanpak komt in beeld wanneer casuïstiek complex én domeinoverstijgend is. WijkOndersteuningsTeams kunnen het PGA-team om advies vragen. Of om tijdelijk de regie over te nemen wanneer er een doorbraak in het systeem nodig is, of zaken bestuurlijk zeer gevoelig zijn. Inwoners met een dergelijke complexe en domeinoverstijgende problematiek worden op maat naar een zorg- en/of justitieel traject geleid, het liefst in samenspraak met inwoner zelf. Daarbij is er aandacht voor zowel het individu als voor gezin en netwerk. Er wordt daarmee rekening gehouden met alle leefdomeinen zoals wonen, inkomen, zorg en veiligheid. Mocht de situatie onverhoopt toch verder uit de hand lopen dan kan er opgeschaald worden naar het Zorg- en Veiligheidshuis.5

5

Het Zorg- en Veiligheidshuis Rotterdam-Rijnmond is een netwerkorganisatie, waar het Openbaar Ministerie, de politie, gemeenten, de GGZ, reclassering en andere partners samenwerken aan de aanpak van geprioriteerde complexe domein overstijgende casuïstiek.

32

Kadernota Integrale Veiligheid

De aanpak richt zich op de doelgroepen die ook in het Zorg- en Veiligheidshuis worden onderscheiden. Dit zijn:  Huiselijk geweld (inclusief ouderenmishandeling en ex-partner stalking)  Jeugd  Personen met verward gedrag  Veelplegers en ex-gedetineerden  Radicalisering  Indien nodig illegale prostituees die slachtoffer zijn van mensenhandel Het Team PersoonsGerichte Aanpak brengt de inzet van verschillende partijen bij elkaar. Op deze manier worden samenwerking en gegevensdeling vereenvoudigd. Het team bestaat uit de Regisseurs Zorg en Veiligheid (nazorg na detentie, Zorg- en Veiligheidshuis), de maatschappelijke begeleider van veelplegers, en de collega’s die betrokken zijn bij de aanpak van personen met verward gedrag (ambulante GGZ). Ook wordt de aanpak van vervuilde woningen hierin opgenomen. In aanvulling op de aandacht voor ‘zeer actieve’ veelplegers vanuit het Zorg- en Veiligheidshuis, biedt Schiedam ondersteuning aan veelplegers met een iets korter strafblad. Door tijdige hulp bij het aanpakken van hun problemen wordt de kans op recidive verminderd.

33

Kadernota Integrale Veiligheid

Een combinatie van zorg en veiligheid: mensenhandel Mensenhandel draait om het uitbuiten van een ander. Mensensmokkelaars proberen financieel gewin te maken door op een onwettige, georganiseerde manier mensen over internationale grenzen te smokkelen. De uitbuiter gebruikt daarbij dwang, zoals geweld en chantage, of misbruikt de kwetsbaarheid en afhankelijkheid van het slachtoffer. De slachtoffers hebben vaak geen beschikking over hun eigen paspoort of liquide middelen. Het gaat hierbij vaak om een afschuwelijk delict, dat op grove wijze inbreuk maakt op een van de meest fundamentele mensenrechten: de individuele vrijheid. Voor de slachtoffers kunnen de gevolgen bijzonder traumatisch zijn, mensen zijn vaak voor hun leven getekend en hebben moeite de trend te doorbreken. Om dit tegen te gaan zet de gemeente in door repressief op te treden tegen de uitbuiters. Hierbij gaat de gemeente proactief te werk, waarbij de ongewenste en problematische situatie doorbroken dient te worden en een eventueel overlast gevende situatie wordt aangepakt. Bijvoorbeeld onvergunde seksinrichtingen worden gesloten om een signaal af te geven naar de uitbuiter als naar de omwonenden. Zie hiervoor H5 over ondermijning. Tevens is er oog voor het slachtoffer. We willen hen helpen uit hun kwetsbare, afhankelijke positie te komen en hun eigen kracht vergroten.

Dit is de zorgkant waar ook in de aanpak van mensenhandel oog voor is. Verschillende zorgpartners werken samen om dit voor elkaar te krijgen. Tijdens de bestuurlijke controles op onvergunde seksinrichtingen vindt er een gesprek plaats met de mogelijke slachtoffers. Tijdens dit gesprek brengen we de problemen in kaart en verwijzen we door naar de juiste zorg.

5.3 Aanpak vervuilde woningen Een typisch probleem waar zorg en veiligheid hand in hand gaan is de kwestie van zwaar vervuilde woningen. De casuïstiek is vaak complex, omdat het om achterliggende problemen gaat zoals een klein sociaal netwerk en psychische- en gezondheidsklachten. Omdat deze problematiek ook in Schiedam groot is zijn we al met deze aanpak gestart. We hebben ons daarbij laten inspireren door o.a. de werkwijze in Rotterdam waarbij alle ketenpartners samenwerken; GGZ, woningbouwstichting, politie, gemeente, zorgpartners etc. Vanuit het PGA-team, waar vanuit verschillende disciplines gewerkt wordt, kan deze problematiek nog steviger aangepakt worden. De samenwerking met het PGA-team en het interventieteam woonoverlast is daarmee intensief in gang gezet.

5.4 Radicalisering en polarisatie Radicalisering Met de term ‘radicalisering’ bedoelen we het proces waarin personen om ideologische redenen steeds meer bereid zijn om geweld te gebruiken. Zo kunnen mensen vanuit hun geloofsovertuiging steeds extremere opvattingen hanteren, maar het kan ook gaan over politieke radicalisering. Met behulp van de subsidiegelden van de NCTV zorgen we voor kennisbevordering voor professionals zodat zij weten wat zij kunnen doen en waar zij zorgen kunnen melden. Maar ook werken we aan projecten om de weerbaarheid van kwetsbare jongeren en ouders te vergroten. We zorgen met het Zorg- en Veiligheidshuis voor een Persoon Gerichte Aanpak waar nodig. Via het Kennis- en Informatiepunt Radicalisering van de gemeente Schiedam kunnen professionals en bewoners eventuele zorgen bespreken en advies inwinnen. Verschillende vormen van extremisme vragen om een verschillende aanpak. Daar gaan we de komende jaren verder vorm aan geven. De opgebouwde netwerken van sleutelfiguren willen we voortzetten en verder uitbouwen. Deze netwerken hebben een rol in het

34

Kadernota Integrale Veiligheid

vroegtijdig signaleren van radicalisering en in het versterken van de weerbaarheid van specifieke doelgroepen.

Polarisatie De laatste jaren zijn maatschappelijke spanningen verder toegenomen. De stress die de coronapandemie met zich mee brengt heeft bestaande tegenstellingen verder vergroot. Daarbij heeft de gemeente ook oog voor de slachtoffers van pesterijen en geweld wat gebaseerd is op de geaardheid van mensen. Ook is er sprake van een nieuw soort anti-overheidsactivisme dat zich vermengt met andere activistische, soms extremistische stromingen. Het is daarom belangrijk dat we als gemeente de vinger aan de pols houden, tijdig informatie verzamelen en de juiste kanalen weten te vinden om escalerende spanningen te doorbreken. Daarnaast kunnen we, door niet mee te gaan in het polariserende debat maar andere facetten te benadrukken, verbinding onder Schiedammers bevorderen. Het denkkader polarisatie van Bart Brandsma6 kan ons hierbij helpen onze rol als gemeente te bepalen. Omdat de middelen beperkt zijn en er ons geen zichtbare en acute signalen van problematische polarisatie bereiken die niet met de huidige middelen zijn aan te pakken, kiezen wij er nu voor hier nu geen extra acties op te formuleren. Voor een grotere impact op de onderlinge verhoudingen is een bredere, integrale opdracht nodig waarin er niet alleen naar spanningen in de wijk wordt gekeken maar ook naar de oorzaken van polarisatie. En naar manieren om samenleven en ontmoeten te verbeteren.

In de plannen voor Stedelijke Vernieuwing in Nieuwland en Oost is ook extra aandacht voorzien voor de sociale verhoudingen binnen deze wijken. Voor nu leggen we de focus op het versterken van het netwerk sleutelfiguren, en het verbinden met sleutelfiguren uit het sociaal domein. Ook nemen we een actieve rol op ons bij het delen van kennis over het tegengaan van polarisatie, vanuit bijvoorbeeld het landelijk Expertisecentrum Sociale Stabiliteit en voorbeelden uit het land.

5.5 Samenhang Het vormgeven van het Team PersoonsGerichte Aanpak gebeurt in samenhang met de doorontwikkeling van de WijkOndersteuningsTeams. Verder wordt er intensief samengewerkt met het sociaal domein wat betreft de aanpak van de problematiek van personen met verward gedrag en begeleid wonen. Daarnaast vindt samenwerking plaats met het domein wonen. Voor de aanpak van geweld achter de voordeur stellen we samen met het Sociaal Domein een uitvoeringsplan op. Voor de aanpak van polarisatie werken we samen met het Sociaal Domein en Wijkzaken. Bij de visie op het Sociaal Domein en bij de ontwikkeling van nieuwe wijken zullen we elementen als het bevorderen van sociale cohesie (ongeacht seksuele geaardheid of afkomst), evenwichtige opbouw van wijken en herstel van vertrouwen opnemen. Aanwezigheid en zichtbaarheid van de gemeente, de politie en andere betrokken organisaties zijn hierbij essentieel.

6

Bart Brandsma is een invloedrijk denker op het gebied van polarisatie, die ook veel gemeenten en overheden adviseert.

35

Kadernota Integrale Veiligheid

5.6 Scenario’s uit de startnotitie In de startnotitie hebben we onderstaande scenario’s besproken, waarin werd voorgesteld om te kiezen voor scenario 3. 1) De huidige inzet wordt verminderd tot de wettelijke kerntaken. Dit betekent dat we uitsluitend reageren op signalen voor zover de capaciteit het toe staat. Consequentie hiervan is dat we niet meer pro-actief op kunnen treden en dat we vaak te laat zullen zijn met het ondernemen van actie. Dit is geen wenselijk scenario; problematiek krijgt zo de kans om steeds verder te escaleren en de zorgen rondom bijvoorbeeld multiproblematiek en verwarde personen bij professionals en bewoners zijn te groot om naast ons neer te leggen. 2) Het huidige beleid wordt voortgezet waarbij de doorontwikkeling van het Team PersoonsGerichte Aanpak zorgt voor nog effectievere samenwerking met WOTs en Zorg- en Veiligheidshuis. Ook wordt de aanpak uitgebreid met de aanpak van vervuilde woningen. De huidige aanpak radicalisering wordt voortgezet vanuit subsidiemiddelen van het NCTV. De aanpak van mensenhandel, die de afgelopen jaren door meer regionale samenwerking al is versterkt, wordt in de huidige vorm voortgezet. 3) De inzet wordt voortgezet zoals hierboven. Verder intensiveren we met op de maatschappelijke bewustwording rondom huiselijk geweld en het verbeteren van de ketensamenwerking.

Huiselijk geweld is een thema dat veel urgentie vraagt en in aansluiting op regionale initiatieven en het raadsinitiatief Geweld Hoort Nergens Thuis kunnen we dit scenario zonder extra middelen realiseren.

Voorgesteld scenario Zorg en Veiligheid: scenario 3 Wij kiezen voor extra prioriteit voor zorg in combinatie met veiligheid en kiezen daarom voor intensivering volgens scenario 3. Dit kan binnen de huidige middelen. Voortzetten van huidig beleid met een verdere verbetering op de ketensamenwerking via het PGA-team, en een intensivering op bewustwording rondom huiselijk geweld en het verbeteren van de ketensamenwerking. Onze ambitie is om te intensiveren op het tegengaan van polarisatie in de wijken Nieuwland en Oost.

36

Kadernota Integrale Veiligheid

6

Jeugd De komende jaren willen we onze preventieve aanpak tegen jeugdcriminaliteit versterken. De afgelopen jaren zijn meer jongeren in de criminaliteit terecht gekomen. We zien een toename van jongeren die messen bij zich hebben. Ook het aantal straatroven waarbij minderjarigen zijn betrokken (zowel als dader als slachtoffer) is nog steeds te hoog. Zeker in de meest kwetsbare wijken van Schiedam worden jongeren bloot gesteld aan de verleidingen van criminaliteit. Een jongere heeft dan het idee dat hij of zij ‘snel geld’ kan verdienen maar gooit uiteindelijk zijn kansen weg.

 

Te bereiken trends Jongeren en veiligheid: Weerbaarheid van jongeren tegen onveiligheid en criminaliteit verbetert Jongeren die extra risico lopen om in aanraking te komen met criminaliteit worden actief benaderd (tegenoffensief)

6.1 Risico’s Hoewel uit de cijfers geen ernstige toename van jeugdcriminaliteit blijkt, maken wij ons serieuze zorgen over met name jongeren in kwetsbare wijken zoals Nieuwland, Oost en Groenoord-Zuid. Dit op basis van ervaringsverhalen van professionals in de wijk (zoals jongerenwerkers). En op basis van de messen die er worden aangetroffen bij preventieve controles. Recent is er op de Kruiskade in Rotterdam een Schiedamse jongen van 14 aangehouden met een vuurwapen. Andere jongeren droegen messen. Ook in de Schiedamse metro zijn jongeren met wapens aangetroffen (zie persbericht hieronder). Ook de voorlopige conclusies van een onderzoek dat wij laten uitvoeren naar de verwevenheid van lokale jeugd bij meer georganiseerde misdaad in de wijk Nieuwland bevestigt dit beeld. Deze jongeren op hun beurt hebben weer een negatief effect op kinderen van tien tot twaalf in de buurt, die naar hen opkijken. De komende jaren willen we daarom extra inzetten op het vergroten van de weerbaarheid van jongeren en op samenwerking met het sociale domein in het tijdig bereiken van kwetsbare jeugd. Door de beleidsvelden dichter bij elkaar te brengen en een actieve rol te vragen van partners als scholen en jongerenwerk denken we ook budgetneutraal hierop een intensivering te kunnen realiseren.

Zo werken we bijvoorbeeld aan een nieuwe, gezamenlijke opdracht voor het jongerenwerk en meer samenwerking met scholen. Het blijft echter werken aan een ‘majeure uitdaging’ met ‘minimale middelen’. De zoektocht naar aanvullende financiering, vanuit het programma Stedelijke Vernieuwing of elders, blijft van belang vooral voor de extra inzet van jongerenwerk in kwetsbare wijken om verdere escalatie te voorkomen.

37

Kadernota Integrale Veiligheid

Bericht site RTV Rijnmond 26 februari 2021 over messenproblematiek

Jongeren in de wijk – vs- georganiseerde criminaliteit In 2021 voert Bureau Beke in opdracht van de Schiedamse Driehoek een onderzoek uit in de wijk Nieuwland naar de manier waarop jeugdoverlast en jeugdcriminaliteit op straat zich verhoudt tot zogenaamde ‘bovenlokale netwerken’. Oftewel: tot georganiseerde (drugs)criminaliteit. Hoewel de analyse op het moment van schrijven nog niet af is zijn de eerste resultaten verontrustend. Het is zeer aannemelijk dat veel van deze jongeren, soms zo oud als veertien, in relatie staan tot serieuze criminaliteit. Jongerenwerkers op straat geven ook aan zich zorgen te maken om de kring van jongeren kinderen (10 tot 12 jaar oud) die een voorbeeld neemt aan het gedrag van oudere kinderen. De rapportage wordt eind van de zomer verwacht en zal beschikbaar worden gemaakt. Op basis van de eerste bevindingen verwachten we dat de driehoek zal vragen om zowel repressief als preventief op deze groep jongeren in te zetten. Met de huidige beschikbare middelen is een intensivering echter niet mogelijk.

Wij willen dat jongeren in Schiedam veilig opgroeien en hun potentieel ten volle kunnen benutten. Dit werken we uit aan de hand van vijf pijlers: Versterken beschermende factoren

 Goede start. Een goede start voor kinderen en jongeren heeft een preventief effect waardoor we uiteindelijk minder jongeren in de criminaliteit terecht zien komen. Anders gezegd: de investeringen in de voorkant (scholing, bestrijden van taalachterstand, opvoedingsondersteuning, etc.) ‘verdienen zich terug in de achterkant’. Hoewel het mandaat hiervoor in eerste instantie bij het Sociaal Domein ligt, kan Team Veiligheid hier aan bijdragen door analyses te leveren en goede voorbeelden uit het land te verzamelen.

38

Kadernota Integrale Veiligheid

 Weerbaarheid en bewustwording. Hier ligt een actieve taak voor Team Veiligheid. In samenwerking met o.a. scholen en ouders willen we de weerbaarheid van kinderen en jongeren vergroten. Dit doen we steeds thema-gericht. Online veiligheid maakt hier een belangrijk deel van uit. Ook het werken met rolmodellen maakt hier deel van uit. Verkleinen risico-factoren

 Aanpak overlast op straat. Door het voortzetten van de hotspot-samenwerking tussen politie, jongerenwerk en toezicht en handhaving houden we overlast op straat in beeld en kunnen we grenzen stellen waar nodig.  Gerichte aandacht voor risico-jongeren. Jongeren experimenteren met grenzen en gedrag en door vroegtijdig in te grijpen kan vaak erger worden voorkomen. Jongeren die door vrienden, gedrag, of door eerste delicten extra risico dreigen te lopen om in de criminaliteit te belanden krijgen daarom extra begeleiding om op het juiste pad te blijven.  PersoonsGerichte Aanpak jeugdige daders. In samenwerking met het Zorg- en Veiligheidshuis werken we aan een nieuw perspectief en voorkomen van terugval.

6.2 Preventie: een goede start voor alle Schiedamse jeugd De criminologen Spapens en Bruijnsma stellen dat te vaak het beeld wordt geschetst dat jongeren actief worden ‘gerekruteerd’ voor de misdaad. Hoewel dit zeker ook voorkomt, is er vaker sprake van een stapeling van kwetsbaarheden 7:  Allereerst het niveau van de persoon zelf. Risico’s volgen uit probleemgedrag, middelen gebruik, psychische problemen etc. Maar ook uit life events, een onveilige thuissituatie, of het verlangen naar acceptatie door een groep.  Andere kwetsbaarheden kunnen liggen in de omgeving. Denk aan een wijk of sociale omgeving waarin sprake is van een parallelle samenleving, met eigen normen. Het NJI heeft onderzoek gedaan naar de beschermde factoren voor een positieve ontwikkeling van jongeren; veel hiervan hadden betrekking betrokkenheid en waardering voor positief gedrag.  Ook gelegenheid tot criminaliteit is een belangrijke factor. Kennissen in de wietteelt en de sociale acceptatie hiervan kan maken dat de instapdrempel tot criminaliteit erg laag wordt.  Tenslotte zijn ontmoetingsplaatsen van belang. Bepaalde locaties zijn sleutelplaatsen die een sociale betekenis hebben in het criminele circuit, denk aan (vecht) sportscholen, theehuizen, coffeeshops of voetbaltribunes. In onderstaand schema geven we de voorgestelde inzet vanuit Team Veiligheid weer:

7 Instromen in ondermijnende misdaad, kennisdocument (vroeg)signalering van jonge instromers in criminele

netwerken. Toine Spapens, Monique Bruijnsma, Rik Ceulen, Tilburg University

39

Kadernota Integrale Veiligheid

Beschermende factoren op persoonsniveau In de eerste plaats ligt er op het gebied van preventie dus een belangrijke rol bij de gemeente bij het verbeteren van sociaal-economische en sociale situatie van jongeren in Schiedam. Hoe minder stress en problemen thuis, hoe beter het met de meeste jongeren zal gaan. Het programma Stedelijke Vernieuwing biedt een kans om vanuit het sociale domein extra te investeren in de meest kwetsbare wijken. Maar ook het nieuwe MVS-jeugd model - waarin preventie voorop staat - is hierin belangrijk. In de nieuwe integrale opdracht voor het jongerenwerk (waarin het sociaal domein, wijkzaken en veiligheid gezamenlijk opdrachtgever zijn) wordt er veel aandacht besteed aan de aanpak van risicojongeren. Op die manier kunnen we groepen kwetsbare jongeren (die juist bij veiligheid in beeld komen) onder de aandacht brengen en houden bij het jongerenwerk en eventuele hulpverleners. Verder brengen we geschikte interventies en ervaringen van andere gemeenten in beeld om ouderbetrokkenheid bij juist deze kwetsbare groepen te vergroten. Een voorbeeld hiervan is de interventie Ouders Tegendraadse Jeugd. Tenslotte bekijken we samen met het sociaal domein hoe er vanuit het jongerenwerk meer met positieve rolmodellen onder jongeren kan worden gewerkt. Gezien het huidige gebrek aan middelen kan hier echter beperkt op worden ingezet.

Het beïnvloeden van de omgeving Hiervoor zetten we vanuit team Veiligheid in op het aanpakken van overlast en verloedering (ook dit is werken aan normherstel). En we betrekken ouders en buurtgenoten bij de sociale veiligheid in de buurt. Dit gaan we doen in samenwerking met het welzijnswerk, toezicht en handhaving en het sociaal domein. Het programma Stedelijke Vernieuwing biedt een kans om in -in elk gevalNieuwland en Oost te werken aan een veel breder maatschappelijk tegenoffensief waarin alle partijen (gemeente, partners, ondernemers, en ouders) zich inspannen om jongeren ‘erbij te houden’. Dit kan bestaan uit taalonderwijs, meer aandacht voor talentonwikkeling, sporten, extra stagekansen etc.

Structuren en ontmoetingsplaatsen Vanuit de aanpak ondermijning wordt gewerkt aan het tegengaan van gelegenheidsstructuren in de wijk en ontmoetingsplaatsen. Zonder een gerichte aanpak op sleutelfiguren, facilitators en rising stars blijft een preventieve aanpak immers dweilen met de kraan open. De aanpak ondermijning wordt verder uitgewerkt in Hoofdstuk 5. In de volgende paragrafen gaan we specifiek in op de het vergroten van de weerbaarheid van jeugd, de aanpak van risico-jongeren en jeugdcriminaliteit.

40

Kadernota Integrale Veiligheid

6.3 Vergroten weerbaarheid jongeren Wanneer we spreken over het vergroten van de weerbaarheid van jongeren tegen onveiligheid hebben we het over thema’s als veilig omgaan met social media en omgaan met groepsdruk. Maar ook over de verleidingen van de straat: het dragen van messen, money-muling of betrokkenheid bij bijvoorbeeld de handel in drugs. In 2021 brengen we samen met Schiedamse scholen in beeld wat er al gebeurt rondom sociale veiligheid binnen de scholen, en waar nog behoefte aan is. Op basis hiervan stellen we een plan op voor het vergroten van sociale veiligheid en weerbaarheid van jongeren. We sluiten daarbij steeds zoveel mogelijk aan op de initiatieven die er al zijn. Hierover stemmen we af met individuele scholen en met de Strategische Educatie Agenda. In eerste instantie richten we ons hierbij op leerlingen en professionals binnen scholen (onderwijzers, jongerenwerk, zorg-teams). We richten ons daarbij op leerlingen van zowel Voortgezet Onderwijs als Primair Onderwijs. In tweede instantie willen we ook ouders op deze wijze betrekken. Ook het jongerenwerk en de WijkOndersteuningsTeams zullen hierbij worden betrokken. Vanuit de Samen Schiedam-tafel Opgroeien bijvoorbeeld is er ook inzet op weerbaarheid vanuit verschillende partners. Ook Minters geeft trainingen gericht op weerbaarheid.

Veiligheid en het sociaal domein zullen hierin actief samenwerken om het bereik zo groot mogelijk te maken en ook juist die ouders en jongeren te bereiken die dit het meeste nodig hebben. In de huidige situatie kan er alleen worden samengewerkt op basis van bestaande middelen. Dit betekent dat het niet mogelijk is om een grootschalig aanbod kosteloos aan scholen aan te bieden, of om extra professionals in te zetten. Onze ambitie is om veel méér te doen, vooral in de samenwerking met scholen. Dit kan door extra lesprogramma’s aan te bieden en extra uren jongerenwerk en opbouwwerk beschikbaar te stellen om jongeren en hun ouders buiten schooltijd maar vanuit school te bereiken. Per school zal het maatwerk zijn om te bepalen waar de grootste winst kan worden gemaakt. Met de middelen van Stedelijke Vernieuwing zou dit in elk geval in de meest kwetsbare wijken mogelijk worden. In de tussentijd zetten wij in elk geval in op de volgende thema’s:

Online veiligheid In de leefwereld van jongeren is er nauwelijks nog een verschil tussen online en offline. Hoewel de online wereld enorme kansen biedt, brengt het ook risico’s met zich mee. Te meer daar volwassenen in de omgeving van de jongere vaak maar nauwelijks in staat zijn mee te kijken en waar nodig bij te sturen. Door het aandragen van interventies voor zowel de basisschool (het spel Hackshield bijvoorbeeld) als de middelbare school willen we scholen ondersteunen om hun leerlingen op dit vlak weerbaar te maken.

Plaatje uit game HackShield waar kinderen worden opgeleid tot ‘cyber agent’

41

Kadernota Integrale Veiligheid

Weerbaarheid tegen criminaliteit Meer in het algemeen is het belangrijk dat kinderen en jongeren leren om hun eigen grenzen te bewaken en weten hoe zij ‘nee’ kunnen zeggen tegen criminaliteit. Zo zijn er bijvoorbeeld Politiekids; kinderen uit groep 5 en 6 van lagere scholen in Schiedam die de politie komen mee helpen. Voor oudere basisschoolleerlingen kijken we naar het project Kapot Sterk waar eerder in Utrecht met veel succes is gewerkt. Voor middelbare scholieren kijken we naar het initiatief LeerlingAlert, waarin leerlingen aan de hand van praktijkvoorbeelden leren hoe zij mogelijk interessant zijn voor criminelen en wat hiervan de gevolgen kunnen zijn. In Midden-Nederland wordt hier door veel scholen met veel enthousiasme aan gewerkt.

Het omgaan met messen Een actuele vraag is het omgaan met wapenbezit. Ook landelijk is er veel aandacht voor dit probleem. Zo is er eind 2020 een actieplan ‘wapens en jongeren’ opgesteld. Veel van de maatregelen hieruit worden al in Schiedam ingezet, zoals bewustwording op scholen via Halt, een hechte samenwerking tussen jongerenwerk en de politie zodat er effectief kan worden ingespeeld op signalen en de inzet van de Last onder Dwangsom. Bij het preventief fouilleren in de risicogebieden worden ook nog steeds met enige regelmaat wapens onder jongeren gevonden. In 2021 zal verder worden gewerkt aan met name de preventieve maatregelen; hoe kun je via bijvoorbeeld campagnes (in samenwerking met de gemeente Rotterdam) jongeren op dit onderwerp bereiken. Ook zal er worden mee gewerkt aan een regionale wapen-inlever-actie.

Samenwerking school- gemeente – politie Vanuit het convenant School en Veiligheid wordt gewerkt aan goede samenwerking tussen politie, gemeente en school. In de ideale situatie is dit convenant niet meer dan een papieren achtergrond van een warme samenwerking, waarbij een wijkagent regelmatig een kop koffie komt drinken op school en alle partijen elkaar weten te vinden. Zulke relaties verlagen de drempel om zorgen te delen en helpen onderwijsprofessionals om alert en op de hoogte te blijven. Zo zijn er in 2020 en 2021 bijvoorbeeld op een aantal scholen kluisjescontroles uitgevoerd, waarna niet alleen de politie maar ook het jongerenwerk in de klas kwam om met de jongeren te spreken over veiligheid. Voor dergelijke initiatieven is eerst nodig dat partijen elkaar kennen en vertrouwen. In de praktijk verschilt deze situatie per school. Zolang een extra inzet van menskracht (politie, gemeente, professionals op het snijvlak van zorg en onderwijs) niet mogelijk is, zetten we in op in elk geval regelmatige uitwisseling. Via de Strategische Educatie Agenda wordt regelmatig in beeld gebracht op welke onderwerpen er behoefte is aan verdere samenwerking. Gezien het beschikbare budget zal de financiering van extra lessen of interventies (waar die nodig is) veelal door de school moeten worden gedragen. Of de school en Team Veiligheid gaan samen op zoek naar externe middelen.

Het programma Stedelijke Vernieuwing biedt mogelijkheden om de centrale plaats die scholen in de wijken innemen verder te benutten. De school is tenslotte de plaats waar jongeren, ouders en professionals samen komen. In samenwerking met het sociaal domein zal worden bekeken hoe bijvoorbeeld via de inzet van extra jongerenwerkers hierop kan worden voortgebouwd.

6.4 Gerichte inzet op risico-jongeren Jongeren in kwetsbare wijken komen vaak in aanraking met negatieve rolmodellen. De huidige straatcultuur geeft criminaliteit en geweld vaak een bepaalde glamour mee, en straalt uit dat dit de snelste (en soms enige weg) tot succes is voor jongeren uit een ‘slechte’ wijk. Om dit tegen te gaan en jongeren perspectief te bieden zijn positieve rolmodellen op school en vooral ook op straat nodig.

42

Kadernota Integrale Veiligheid

Daarom wordt er vanuit veiligheid veel gesproken met het sociaal domein om de inzet van jongerenwerk met name in kwetsbare buurten te intensiveren. In Nieuwland is er 2019 een alternatieve aanpak gestart waarbij er proactief contact wordt gemaakt met jongeren die door hun gedrag negatief opvallen bij politie of jongerenwerk. Vanuit het vrijwillig kader wordt er dan een persoonsgerichte aanpak opgestart om de jongeren uit de criminaliteit te houden. Deze zal worden voortgezet. Met het oog op het huidige budget is het niet realistisch om deze naar andere wijken uit te breiden, vóórdat de middelen van Stedelijke Vernieuwing kunnen worden ingezet. Ook de gewenste intensivering van jongerenwerk in kwetsbare buurten is met de huidige middelen niet mogelijk. Hoewel de problematiek van jongeren in Schiedam vergelijkbaar is met die in Rotterdam hebben wij minder middelen tot onze beschikking, in elk geval zolang de middelen vanuit Stedelijke Vernieuwing nog niet beschikbaar zijn. Door het formuleren van een gezamenlijke opdracht vanuit het sociaal domein en Team Veiligheid voor het gehele jongerenwerk winnen we wél aan focus en verwachten we dat de samenwerking van jongerenwerkers onderling fors zal verbeteren. Daarnaast gaan we samen met de collega’s van Sport en Bewegen onderzoeken hoe we via sport méér kwetsbare jongeren kunnen bereiken.

Een team, vereniging of coach kan tenslotte een bepalende rol spelen in de omgeving van de jongere. Voor de intensivering van het aantal uren zijn we afhankelijk van de middelen van Stedelijke Vernieuwing. Naast de inzet op jongeren, willen we ook ouders van risico-jongeren betrekken in de aanpak van deze problematiek. Waar nodig doen we dit door hun rol als opvoeders te versterken, bijvoorbeeld in samenwerking met het WijkOndersteuningsTeams. Maar we vragen ouders (en andere buurtgenoten) ook hoe zij kunnen helpen de norm in de wijk te herstellen. Het project ‘onwijze moeders’ in Rotterdam is een inspirerend voorbeeld. Samen met het jongerenwerk en welzijnswerk en het sociaal domein zullen we bekijken op welke wijze wij ook Schiedamse ouders kunnen betrekken bij de veiligheid in de buurt. Een bijzondere vorm van gerichte inzet op risico-jongeren tenslotte is de aanpak Vroegsignalering. Deze aanpak, die zich vooral richt op jongeren onder de twaalf en waarbij intensief wordt samengewerkt met scholen, zal vanuit het sociaal domein en de WOTs worden voortgezet.

43

Kadernota Integrale Veiligheid

Een integrale opdracht voor het jongerenwerk In 2021 werken het sociaal domein, veiligheid en wijkzaken een nieuwe, integrale opdracht voor het jongerenwerk uit. Het jongerenwerk heeft als kerntaken het begeleiden van jongeren naar volwassenheid (perspectief bieden, maar ook begrenzen); het verstevigen van het pedagogisch klimaat in de buurt; en preventie. Dat wil zeggen: voorkómen van criminaliteit, radicalisering en schooluitval. Het jongerenwerk richt zich daarbij op meiden en jongens tussen de 12-23 die het risico lopen op een minder positieve ontwikkeling. Onderstaande figuur geeft goed weer hoe wij de rol van het jongerenwerk zien ten opzichte van andere partijen. We willen daarbij dat jongeren zich in deze piramide zoveel mogelijk naar beneden (richting het voorveld) en zo min mogelijk omhoog bewegen (waar de complexe casuïstiek in zware zorg of veiligheid belandt).

Het eerste kader voor deze opdracht wordt uitgewerkt aan de hand van 6 leidende principes:

44

Kadernota Integrale Veiligheid

6.5 Persoonsgerichte aanpak Jeugdcriminaliteit Het Team PersoonsGerichte Aanpak stelt een maatwerk aanpak vast voor jongeren die een crimineel feit hebben gepleegd. Waar vroeger hierbij de focus lag op jongeren die in het Zorg- en Veiligheidshuis worden besproken (de zwaardere categorie) wordt nu ook meer ingezet op first offenders. Lichtere overtredingen worden afgedaan met een Halt-straf en waar nodig worden trajecten van PakJeKans ingezet. In de toekomst zal de PersoonsGerichte Aanpak van jongeren plaatsvinden vanuit het PGA-team dat in 2021 is gestart. De uitkomsten van het onderzoek van Bureau Beke zullen nuttige input vormen voor de aanpak van onder andere rising stars en facilitators. Mogelijk zal een vergelijkbare analyse later samen met de politie ook voor andere wijken worden gedaan.

6.6 Tenslotte: aanpak overlast op straat De hotspot-aanpak wordt voortgezet zoals deze de afgelopen jaren is ontwikkeld. In de hotspotaanpak werken ambulant jongerenwerkers, jeugdboa’s en wijkagenten samen om overlast in beeld te brengen en effectief aan te pakken. De ene keer is het voldoende om contact te maken met een groep en hen wellicht uit te nodigen bij wat activiteiten van het jongerenwerk, de andere keer moet er meer normerend of zelfs repressief worden opgetreden. Wanneer de partners uit het hotspot-overleg dit noodzakelijk achten, wordt er onder regie van de gemeente een zogenaamde ‘geprioriteerde aanpak’ opgezet (voorheen; Beke-aanpak). Dit betekent dat er aan de lokale driehoek (overleg burgemeester, officier van justitie en teamchef politie) wordt gevraagd in te stemmen met een aanpak waarin persoonsgegevens worden gedeeld en de betrokken jongeren een persoonlijk plan van aanpak krijgen.

6.7 Samenhang In 2021 wordt samen met het Sociaal Domein gewerkt aan een nieuwe opdracht voor het jongerenwerk in de stad. De zichtbare aanwezigheid in kwetsbare wijken, het ondersteunen van risico-jongeren en het vergroten van de weerbaarheid van jongeren tegen criminaliteit maken hiervan integraal onderdeel uit. Het bieden van perspectief aan jongeren staat centraal, en waar nodig wordt begrenzend opgetreden. De aanpak in Nieuwland is gefinancierd met een bijdrage van wijkzaken tot eind 2021, deze gaat daarna door binnen de opdracht van het jongerenwerk. In de werkgroep Sociale Veiligheid van de Strategische Educatie Agenda brengen we samen met scholen in beeld welke uitdagingen er spelen en welke oplossingen mogelijk zijn. We willen hier samen met de scholen en hun partners programma’s voor ontwikkelen en bestaande programma’s verder uitbouwen. Hiervoor zullen we gebruik maken van goede ervaringen die al in andere delen van het land zijn opgedaan. De thema’s ‘Zorg en veiligheid’ en ‘Jeugd en Veiligheid’ worden met het Sociaal Domein verder uitgewerkt in één gezamenlijk uitvoeringsplan.

45

Kadernota Integrale Veiligheid

6.8 Scenario’s 1) De huidige inzet op jongeren wordt verminderd waarbij we terug gaan naar de wettelijk taken en alleen reageren op signalen van jeugdoverlast en jeugdcriminaliteit. We werken niet langer proactief en kunnen niet verder bijdragen aan weerbaarheid van jongeren tegen criminaliteit. Dit scenario is gezien de huidige (en toenemende) problematiek absoluut onwenselijk en dit stellen wij dan ook niet voor. 2) Het huidige beleid wordt voortgezet waarbij in de aanpak van risico-jeugd effectiviteitswinst wordt geboekt door samenwerking met het Team PersoonsGerichte Aanpak en de vernieuwde opdracht aan het jongerenwerk. Waar mogelijk wordt extra aandacht besteed aan de weerbaarheid van jongeren en samen met het sociaal domein bekijken we hoe we jongeren éérder kunnen bereiken. Dit is het scenario dat we u willen voorstellen. 3) De inzet wordt geïntensiveerd met méér ambulante jongerenwerkers op straat in de kwetsbare wijken zodat jonge aanwas kan worden tegengegaan. Daarnaast vormen we een breed offensief waarbij we samen met scholen en in de wijken werken aan een veilige omgeving en het weerbaar maken van jongeren tegen criminaliteit. Op basis van de gesprekken die we hebben gevoerd blijkt dat een dergelijke intensivering niet mogelijk is zonder inzet van extra middelen.

Voorgesteld scenario Jeugd en veiligheid: scenario 2 Wij kiezen voor scenario 2 van wege de op dit moment beschikbare middelen, maar we hebben de ambitie om zo snel als mogelijk een intensivering naar scenario 3 te realiseren. Hierbij kijken we niet alleen naar additionele middelen uit het programma Stedelijke Vernieuwing, maar ook naar andere externe bronnen of bestaande mogelijkheden binnen het gemeentelijk budget.

46

Kadernota Integrale Veiligheid

7

Aanpak ondermijning Er is steeds meer aandacht voor de bestuurlijke mogelijkheden in de strijd tegen de georganiseerde criminaliteit. Als gemeente willen we er, binnen de eigen bevoegdheden, alles aan doen om te voorkomen dat georganiseerde criminaliteit wordt gefaciliteerd. De afgelopen jaren is een stevige bestuurlijke aanpak ondermijning neergezet. Dit is opgenomen in het Uitvoeringsprogramma bestuurlijke aanpak ondermijning. Het Uitvoeringsprogramma zullen we eind 2021 actualiseren. De aanpak van ondermijnende criminaliteit kent drie pijlers, namelijk de bestuurlijke aanpak van de criminaliteit, het bevorderen van de bestuurlijke en ambtelijke integriteit en het versterken van de maatschappelijke weerbaarheid.

  

Te bereiken trends Ondermijning: Weerbaarheid en normherstel: ook in kwetsbare wijken wordt criminaliteit steeds minder gezien als ‘iets dat erbij hoort’ Meer bewoners vertrouwen de gemeente en werken samen om criminaliteit aan te pakken Weerbaarheid tegen cybercriminaliteit is vergroot.

7.1 Aanpak ondermijning De bestuurlijke aanpak van ondermijning bestaat uit een gebiedsgerichte aanpak en een themagerichte aanpak.

Gebiedsgerichte aanpak De aanpak in de Spaanse Polder en de ‘s-Gravelandsepolder gaan we ook toepassen in NieuwMathenesse. Voor de herontwikkeling van Nieuw-Mathenesse is een vergelijkbare aanpak nodig als voor het Schiedistrict. De vestigingsvergunning wordt toegepast op autoverhuurbedrijven in de Spaanse Polder/ ’s-Gravelandsepolder. We willen dit ook toepassen op individuele panden en op de hele autobranche. Ook in andere delen van de stad vraagt de aanpak van ondermijning aandacht. We richten ons daarbij met name op de wijk Nieuwland. In deze wijk is het nodig om de komende jaren een gezamenlijke aanpak uit te voeren op het voorkomen en bestrijden van crimineel vastgoed, een persoonsgerichte aanpak op jongeren en een strafrechtelijke aanpak op criminele netwerken.

Themagerichte aanpak Jongeren die kwetsbaar blijken te zijn voor de verleiding van georganiseerde criminaliteit geven we extra aandacht. Dit om nieuwe aanwas te voorkomen. In Nieuwland zijn voorbereidingen getroffen voor een persoonsgerichte aanpak van een aantal jongeren die betrokken zijn geweest bij overlast en/of criminaliteit. Er is een extra jongerenwerker aangetrokken om deze aanpak tot uitvoering te brengen. Deze aanpak is nu gefinancierd uit tijdelijke gelden, maar vraagt om voortzetting en verbreding. Daarnaast ontwikkelen we in Nieuwland een aanpak op crimineel vastgoed en op criminele netwerken en criminele sleutelobjecten. Het prostitutiebeleid is recent geactualiseerd. Hierbij staan openbare orde en leefbaarheid en het bestrijden van mensenhandel centraal. Zo wordt gestreefd naar een beheersbare vergunde sector, waarbij illegale prostitutie wordt aangepakt. De uitwassen van het prostitutiebeleid zijn onderdeel van de aanpak van ondermijning.

47

Kadernota Integrale Veiligheid

Outlaw Motorgangs (OMG’s) hebben een belangrijke rol in de georganiseerde criminaliteit. Regionaal is er een handhavingsbeleid vastgesteld om dit op een eenduidige manier aan te pakken. Dit hebben we onder andere vertaald in een color-verbod in de APV, controles in de horeca om de invloed van OMG’s daar te beperken / te voorkomen en een goede informatiepositie om te voorkomen dat OMG’s zich in de gemeente vestigen of legale structuren gebruiken voor criminele activiteiten. We passen het Bibob-beleid toe op alle beleidsvelden in Schiedam.

“De grote sommen geld die worden verdiend met drugscriminaliteit maken van criminele netwerken een lokale machtsfactor. Sinds de jaren negentig zijn omzet, schaal en professionaliteit van drugsnetwerken toegenomen. Dit resulteert in parallelle structuren met een alternatieve lokale economie die tot op zekere hoogte publieke functies overneemt.” P.G.A. Noordanus, een Pact voor de Rechtsstaat

7.2 Bevorderen integriteit Bestuurlijke en ambtelijke integriteit is een voorwaarde voor een gemeente die een stevige positie in de samenleving inneemt. Een succesvolle aanpak van de ondermijnende criminaliteit begint bij een integer en weerbaar lokaal bestuur en ambtenarenapparaat. Bij de bestuurders en gemeenteraad gaat het om transparantie, helderheid en de weerbaarheid tegen bedreigingen, maar ook om bewustwording van de problematiek die speelt. Net als bij de huidige raad, zullen we na de gemeenteraadsverkiezingen de nieuwe gemeenteraad actief informeren over de ondermijnende criminaliteit, het voorkomen van vermenging van de boven- en onderwereld en de risico’s die raadsleden en bestuurders kunnen lopen. De jaarlijkse bijeenkomsten met de gemeenteraad over ondermijning worden voortgezet. Het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV) heeft een expertteam opgericht in samenwerking met Avans Hoogeschool om zo een bijdrage te kunnen leveren aan de weerbaarheid van de lokale politiek tegen ondermijnende criminaliteit en georganiseerde misdaad. Indien nodig zullen we in concrete gevallen advies vragen aan het expertteam. In de ambtelijke organisatie moeten medewerkers zich bewust zijn van de problemen die spelen in de gemeente.

Medewerkers van onder andere vergunning- en subsidieverlening, vastgoed, projecten, KCC en Economische Zaken vervullen (in potentie) kwetsbare posities. We bieden Bewustwordingstrainingen aan binnen de ambtelijke organisaties om kennis en inzicht te vergroten. Dit doen we de komende jaren in een continu proces, zodat de organisatie op dit thema bij de les blijft en de interne weerbaarheid versterkt wordt. Binnen onze ambtelijke organisatie hebben we een coördinatiepunt voor integriteit. Dit coördinatiepunt valt onder de rechtstreekse verantwoordelijkheid van de gemeentesecretaris en onderzoekt eventuele integriteitsschendingen binnen onze organisatie.

48

Kadernota Integrale Veiligheid

7.3 Versterken weerbaarheid De weerbaarheid van bewoners, ondernemers en wijken zal de komende jaren een belangrijk onderdeel van de aanpak zijn, naast het daadwerkelijk aanpakken van de verschillende vormen van ondermijning. Daarvoor willen we bevorderen dat er sociale interventies plaatsvinden om excessen te voorkomen en signalen vroegtijdig te melden bij gemeente, politie en woningstichting. Hiervoor ontwikkelen we gerichte communicatie voor specifieke doelgroepen. Ervaringen die we hebben met het ondernemersdiner in de Spaansepolder en ’s Gravelandsepolder gebruiken we hierbij. Weerbaarheid heeft ook te maken met meldingsbereidheid. Als bewoners en ondernemers signalen herkennen, kunnen zij hier ook melding van maken. Dit vraag van ons als gemeente en van de betrokken partners om een duidelijke en zichtbare reactie. Meldingsbereidheid in Schiedam De afgelopen jaren hebben we ervaren dat Schiedammers moeite hebben met het melden van vormen van ondermijning. In de eerste helft van 2o21 heeft op ons verzoek een student van EUR voor haar afstudeerscriptie criminologie onderzoek gedaan naar meldingsbereidheid in Schiedam. Zij heeft hierbij met name gekeken naar ondermijnende criminaliteit. Het blijkt dat de meldingsbereidheid hoog is. Dit komt echter niet terug in daadwerkelijk meldgedrag.

Veel inwoners zien signalen van ondermijning, maar minder dan de helft maakt hier melding van. Inwoners zijn bang om andere buurtbewoners vals te beschuldigen of ‘’hebben er zelf geen last van’’. Om de meldingsbereidheid te vergroten is het van belang dat bewoners en ondernemers niet alleen de signalen herkennen, maar ook de ernst en impact van ondermijning gaan inzien. Ook zijn mensen die wél gemeld hebben vaak niet tevreden over de afhandeling van de melding. Omdat er geen terugkoppeling geweest is of omdat na de melding geen (zichtbare) actie ondernomen is door de politie of gemeente. Een negatieve meldervaring verkleint de kans op melden in de toekomst en verlaagt het vertrouwen in instanties. Om verkeerde verwachtingen tegen te gaan is het belangrijk om de meldprocedure inzichtelijk te maken en ervoor te zorgen dat men de waarde van een melding gaat inzien. Het is een belangrijk puzzelstukje in een breder geheel. Ten slotte moet (anoniem) melden zo eenvoudig mogelijk gemaakt worden omdat op dit moment nog niet iedereen weet hoe vermoedens van ondermijning gemeld kunnen worden.

7.4 Cybersecurity We leven in een informatie- en netwerksamenleving die steeds complexer wordt. Digitalisering is hiermee allang geen ICT-vraagstuk meer. Als gemeente nemen we daarin onze verantwoordelijk. Niet alleen door zelf veilig te werken, maar ook door bewoners en ondernemers te ondersteunen. Trends vanuit onder andere de politie tonen aan dat er een toename is van het totaal aantal cybercrimeregistraties. Door de komende jaren meer aandacht te besteden aan cybercrime en cyberveiligheid creëren we meer bewustwording onder de inwoners waardoor de kans op slachtofferschap kan worden verkleind. De focus ligt hierbij op verschillende groepen, namelijk: kinderen, senioren en hun kringen (25-60 jaar) en ondernemers. Bewustwording en kennis delen staat centraal in de aanpak. We sluiten aan bij partners zoals de VNG (cybersecurity toolkit voor ondernemers), de VeiligheidsAlliantie Rotterdam (VAR) (bewustwording, ondernemers, bewoners en jongeren) en bij initiatieven zoals de campagne Digitaal Veilig in de week

49

Kadernota Integrale Veiligheid

van de veiligheid. De Veiligheidsregio Rijnmond neemt vanaf 2021 deel aan de stichting FERM die zich richt op cybersecurity in het havengebied en bij de industrie. We willen op een aantal manieren bewustwording creëren:  Informatie over vormen van cybercrime, tips en tricks en meldpunten plaatsen we op de site van de gemeente;  We maken een korte, overzichtelijke informatiebrief die verspreid kan worden onder de senioren;  We maken een lesbrief die het gesprek over cybercrime en cyberveiligheid kan starten die we in ieder geval via de sociale media kanalen verspreiden;  Kinderen leren over cybercrime en cyberveiligheid door middel van de game ‘Hackshield’ (zie hiervoor ook het hoofdstuk Jeugd);  We zijn samen met de politie in gesprek met meerdere VO scholen over sociale veiligheid, waar cyber ook onder valt. We maken een inventarisatie van wat scholen al doen op het gebied van sociale veiligheid en waar nog extra aandacht aan besteed moet worden. We houden een overzicht bij van bestaande materialen en programma’s op het gebied van cybercrime die scholen kunnen gebruiken (als zij nog tekort komen op het gebied van cybercrime);  Ondernemers krijgen informatie over de risico’s die zij lopen. Hierbij maken we gebruik van bestaande materialen. De raad heeft de wens uitgesproken om geïnformeerd te blijven over aard en omvang van cybercrime.