Bijlage Jaarstukken 2023 na accountantscontrole
Tekst van het document
Programma Overheid in balans Prestatie 1
Prestatie 2
Met de persoonsgerichte aanpak (PGA) passen we maatwerk toe bij de aanpak van huiselijk geweld, personen met verward gedrag, en radicalisering. In 2023 is samen met het sociaal domein uitvoering gegeven aan het uitvoeringsplan Zorg en Veiligheid. Daardoor is de interne samenwerking verder verbeterd. PGA is weliswaar een persoonlijke aanpak, maar het effect van hun werk wordt gemerkt in de omgeving. Het gaat hier veelal om overlast gevende personen met onbegrepen gedrag (ook vaak zorg mijdend). Hierdoor draagt ook deze aanpak bij aan de verbetering van de veiligheidsbeleving bij de mensen in de directe omgeving. PGA is uitgebreid met bemoeizorgmedewerkers zodat we, samen met de WOT’s, nog meer achter de voordeur kunnen komen en zo nog beter maatwerk kunnen leveren. De campagne “Orange the World” heeft dit jaar opnieuw en uitgebreider plaatsgevonden. De samenwerking met ketenpartners rondom huiselijk geweld kenmerkte zich door het organiseren van bijeenkomsten voor (semi) professionals. Ook is de regiovisie Huiselijk Geweld en kindermishandeling Rotterdam Rijnmond geactualiseerd. De diverse (lokale en landelijke) bewustwordingscampagnes zijn opgenomen in een jaarplanning. De samenwerking met de centrumgemeente is verbeterd. Zo is een gezamenlijke MVS-visie vrouwenopvang, beschermd wonen en maatschappelijke opvang in voorbereiding.
Om op de hoogte te blijven van wat er landelijk op het gebied van radicalisering en extremisme speelt nemen we als gemeente deel aan een aantal landelijke expertgroepen en brengen we onze ambtenaren regelmatig op de hoogte van gratis conferenties, publicaties, handreikingen, podcasts en regionale en landelijke bijeenkomsten zoals de speciaal voor eerstelijns professionals opgerichte Drivergroep Maatschappelijk Ongenoegen binnen de Regio’s Zuid-Holland Zuid en Rotterdam Rijnmond. In 2023 heeft de gemeente Schiedam met vele andere gemeenten in de regio het convenant PGA-radicalisering ondertekend. Medewerkers zijn nauw betrokken geweest bij de totstandkoming van de handleiding “Polarisatie” die via de VAR voor alle regiogemeenten beschikbaar is. Een eigen informatie en adviespunt radicalisering waar professionals terecht kunnen voor vragen, advies, en het anoniem bespreken van mogelijke casuïstiek en de start van een onderzoek naar online extremisme en radicalisering in de waterweg vormden het sluitstuk voor 2023.
§ Paragrafen Prestatie 3
Jaarstukken 2023 Prestatie 4
Prestatie 5
Prestatie 6
Prestatie 7
€ Programma
68
Jeugd en Veiligheid Inzet Jeugd en Veiligheid: • Weerbaarheid van jongeren tegen onveiligheid en criminaliteit verbetert. • Jongeren die extra risico lopen om in aanraking te komen met criminaliteit worden actief benaderd (tegenoffensief). Hoewel uit de cijfers geen ernstige toename van jeugdcriminaliteit blijkt, maken wij ons ernstig zorgen over met name het effect van aanwezige criminaliteit op jongeren in kwetsbare wijken zoals Nieuwland, Oost en GroenoordZuid. Door de toekenning van de subsidie Preventie met Gezag door het ministerie van Justitie en Veiligheid hebben we onze inzet van met name het jongerenwerk hierop kunnen uitbreiden en intensiveren. Naast de gebruikelijke “hotspot-aanpak” tegen overlast is in opdracht van het Regionaal Veiligheidsoverleg (RVO) en gecoördineerd door de VeiligheidsAlliantie Rotterdam (VAR) gestart met het opstellen van een interventiematrix tegen het bezit en gebruik van (steek)wapens onder jongeren.
veiligheid en leefbaarheid in de wijk te werken en zo tevens de betrokkenheid van ouders te vergroten. Tot slot is de PGA-tafel aanpak Jeugd gestart, waarbij de verbinding wordt gemaakt met Jeugdzorg (MEVIS), jongerenwerk, politie en pak je kans. Daardoor is er nu ook een vaste vertegenwoordiger in het Zorg en Veiligheidshuis Rotterdam Rijnmond voor jeugdzaken waardoor nu ook een persoonsgerichte aanpak voor minderjarigen mogelijk is gemaakt.
Ondermijning Inzet Ondermijning: • Weerbaarheid en normherstel: ook in kwetsbare wijken wordt criminaliteit steeds minder gezien als ‘iets dat erbij hoort’. • Meer bewoners vertrouwen de gemeente en werken samen om criminaliteit aan te pakken. • Weerbaarheid tegen cybercriminaliteit is vergroot. • Het bibob-instrument breed in de organisatie wordt ingezet.
jongerenwerk en de politie, specifiek bijgedragen aan de persoonsgerichte aanpak van overlast en/of criminele jongeren. Resultaten 2023: 1) 120 horeca-controles: diverse bestuurlijke maatregelen (boetes, waarschuwingen en spoedsluiting) 2) Wekelijkse hennepcontroles waarbij 217 meldingen zijn onderzocht. Er zijn hennepkwekerijen aangetroffen, dit is in lijn met landelijke dalende trend. 3) 40 spoedsluitingen op panden na o.a. aantreffen onvergunde prostitutie, handelshoeveelheden drugs, explosies etc. 4) 48 integrale controles bedrijven waaronder supermarkten. 5) 100 meldingen Meld Misdaad Anoniem onderzocht met uiteenlopende resultaten. 6) Zo’n 100 processen verbaal w.o. parkeren bedrijventerreinen, handel in of gebruik van lachgas en de projectmatige aanpak van overlast in de wijken Nieuwland en Oost.
Cybercrime De gemeente Schiedam hecht veel waarde aan activiteiten, waarbij jongeren zelf een inbreng hebben en bezig zijn met hun eigen veiligheidsbeleving. Afgelopen voorjaar hebben gemeente, politie en jongerenwerk samen met jongeren uit het PO onderwijs (Taaltuin, leerlingen groep 8) een veiligheidsdag georganiseerd in de wijk om het veiligheidsgevoel onder jongeren en in de wijk te versterken. We hebben met de VO scholen besproken hoe we samen verder kunnen werken aan het vergroten van de weerbaarheid van jongeren en hoe we ouders hierbij kunnen bereiken. Er zijn gesprekken gestart om een vaste Halt medewerker op een VO school te plaatsen. Op een PO school zijn we dit najaar gestart met een pilot onwijze moeders, om samen op een laagdrempelige manier aan de
Programma Overheid in balans Prestatie 1
Prestatie 2
Als gemeente willen we er alles aan doen om te voorkomen dat georganiseerde criminaliteit wordt gefaciliteerd, ook via bestuurlijke maatregelen. In 2023 is het Uitvoeringsplan ondermijning vastgesteld en hebben we de aanpak in de Spaanse Polder en ’s-Gravenlandsepolder voortgezet. Dit jaar is wederom extra aandacht gegeven aan controles bij supermarkten die illegale producten aanbieden en is samen met de politie extra gecontroleerd op de handel in verdovende middelen. De aanpak is uitgebreid naar Nieuw-Mathenesse. Ook zijn we gestart met een vergunningsplicht voor de automotive-branche in deze gebieden. Ondernemers zijn hierover geïnformeerd tijdens speciale ondernemersbijeenkomsten. Het interventieteam ondermijning heeft ook, in samenwerking met het
We hebben gewerkt aan bewustwording voor jongeren, senioren en ondernemers. Jongeren (groepen 7 en 8 basisschool) ontvingen op school of in het Mobiele Media Lab een presentatie en speelden een Cybercrimespel (Hackshield) waarbij zij bewustgemaakt zijn van de gevaren van cybercrime. De beste spelers hebben hiervoor een prijs gewonnen. Samen met het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV) zijn ondernemers door het interventieteam Ondermijning via informatiebijeenkomsten gewezen op de effecten van cybercrime en hoe zij die kunnen voorkomen.
§ Paragrafen Prestatie 3
Jaarstukken 2023 Prestatie 4
Prestatie 5
Prestatie 6
Prestatie 7
€ Programma
69
BiBob Met het (preventief) bestuursrechtelijk instrument van de Wet Bibob heeft de gehele gemeentelijke organisatie de mogelijkheid bedrijven of personen met wie de gemeente zaken doet te onderzoeken en daarmee te voorkomen dat de gemeentelijke overheid onbewust criminaliteit faciliteert door bijvoorbeeld een vergunning te verlenen of een subsidie te verstrekken aan een malafide ondernemer. In 2023 is de Bibobradar in gebruik genomen waardoor de resultaten van de benodigde onderzoeken sterk verbeterd zijn. Resultaten 2023: 1) Aantal quick-scans: 950 2) Aantal eigen onderzoeken: 26 3) Aantal adviezen na eigen onderzoek: 3x positief, 2x negatief, 1x aanvraag ingetrokken, 20x nog in behandeling.
Fysieke veiligheid Inzet bij rampen en crises • Gemeentelijke crisisorganisatie, ambulancezorg en brandweerzorg worden op het huidige hoge kwaliteitsniveau gecontinueerd.
Gemeentelijke crisisorganisatie De corona-pandemie heeft duidelijk gemaakt dat de gemeente niet alleen op klassieke rampen of crises voorbereid moet zijn, maar ook voorbereid moet zijn op inbedding van structurele werkzaamheden die kunnen voortvloeien uit rampen en crises. Een langdurige crisis. Vanaf 2016 is de opvang van vluchtelingen (asielzoekers, statushouders en opvang Oekraïners) vanuit het Team Veiligheid en/of (een deel van) de crisisorganisatie opgepakt. Nu duidelijk is dat dit een structurele opgave blijft, is in 2023 een start gemaakt met het borgen van deze opgave in de staande organisatie.
Programma Overheid in balans Prestatie 1
Prestatie 2
In 2023 zijn ook weer 19 nieuwe collega’s onderdeel geworden van de crisisorganisatie. Zij hebben voor hun taak een opleiding gevolgd en draaien mee in het piket. Ook is in 2023 een grote oefening gehouden waaraan de dienstdoende piketfunctionarissen van de gemeentelijke crisisorganisatie hebben deelgenomen. Het betrof een brandscenario waarbij niet alleen kinderen, maar ook een lid van het koninklijk huis betrokken was. De evaluatie laat zien dat de gemeentelijke crisisorganisatie ook in 2023 op het gewenste kwaliteitsniveau is gebleven. De jaarrekening van de Veiligheidsregio Rotterdam Rijnmond wordt jaarlijks met de raad gedeeld en geeft inzicht in de prestaties van de brandweer en ambulancedienst.
H&E neemt meldingen en aanvragen van evenementen in behandeling, adviseert de organisatoren over de kaders waarbinnen een evenement kan plaatsvinden. In 2023 heeft H&E in totaal 258 ingediende aanvragen voor evenementen afgehandeld. Dit doet zij in nauwe samenwerking met de hulpdiensten (zoals de politie en de veiligheidsregio) waardoor naast een flinke dosis gezelligheid in de stad ook de veiligheid van de evenementen wordt gewaarborgd. In 2023 zijn door H&E ook 250 meldingen en aanvragen afgehandeld voor de horeca in Schiedam. Tot slot faciliteerde H&E ook het jaarlijks overleg tussen de gemeente en Koninkrijke Horeca Nederland afdeling Schiedam.
Vanuit het team Veiligheid & Crisisbeheersing is ook de voorbereiding op de jaarwisseling gecoördineerd. Met de brandweer, ambulancedienst, de dienstdoende crisismanagers, Toezicht en Handhaving en diverse andere interne teams hebben meerdere dienstenoverleggen plaatsgevonden en zijn werkafspraken gemaakt om de jaarwisseling zo feestelijk en veilig mogelijk te laten verlopen.
Horeca en Evenementen Inzet horeca en evenementen • Organisatoren van evenementen en horecaondernemers kunnen bij Cluster Horeca en Evenementen (H&E) terecht voor de benodigde vergunningen om op een veilige en verantwoorde wijze de door hen gewenste evenementen en/ of horecaonderneming te kunnen organiseren/ exploiteren.
§ Paragrafen Prestatie 3
Jaarstukken 2023 Prestatie 4
Prestatie 5
Prestatie 6
Prestatie 7
€ Programma
70
Prestatie Veiliger Schiedam door te werken aan een schone, veilige en leefbare stad
Prestaties
Nulmeting
Doel 2023
Realisatie 2023 Toelichting
5. Objectieve Veiligheidsgegevens
7,4
8,1
7,9 (2023)
Totaal aantal misdrijven is afgelopen jaar licht toegenomen (2022: 4.621 misdr. -> 2023: 4.849 misdr.)
6. Veiligheidsbeleving
6,3
6,5
5,3 (2022)
Nieuwe meting febr.’24
7. Woonoverlast - Geluidsoverlast omwonenden
57%
55%
57% (2022)
Nieuwe meting febr.’24
- Andere vormen van geluidsoverlast
39%
37%
39% (2022)
Nieuwe meting febr.’24
- Overlast stank/vervuiling tuin
30%
28%
30% (2022)
Nieuwe meting febr.’24
- Overbewoning/kamerverhuur
22%
20%
22% (2022)
Nieuwe meting febr.’24
- Overige overlast omwonenden
27%
25%
27% (2022)
Nieuwe meting febr.’24
- Overlast verwarde personen
16%
15%
16% (2022)
Nieuwe meting febr.’24
Kaderstellende beleidsnota’s • Kadernota Integrale Veiligheid 2021 • Beleidsplan VRR 2023-2027 (2022) • Strategische thema’s veiligheid 2023-2026 politie-eenheid Rotterdam (2022) • Actualisatie Horecabeleid (2017) • Nota Schiedams Prostitutiebeleid (2016) • Coffeeshopbeleid (2021) • Damoclesbeleid gemeente Schiedam 2014
Programma Overheid in balans Prestatie 1
Prestatie 2
§ Paragrafen Prestatie 3
Jaarstukken 2023 Prestatie 4
Prestatie 5
Prestatie 6
Prestatie 7
€ Programma
71
Wat heeft het gekost? Realisatie vorig jaar
Bedragen x 1.000
Begroot huidig jaar
Realisatie huidig jaar
Toe te lichten afwijkingen
Taakveld
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
0.1 Bestuur
2.943
-77
2.866
3.236
0
3.236
3.253
-5
3.248
-16
5
-11
0.2 Burgerzaken
3.636
-1.127
2.510
4.228
-1.166
3.062
4.169
-1.096
3.073
59
-70
-11
1.1 Crisisbeheersing en brandweer
6.679
6.679
6.848
0
6.848
6.853
0
6.853
-5
0
-5
1.2 Openbare orde en veiligheid
6.815
-5.960
856
8.228
-1.668
6.560
7.024
-520
6.504
1.204
-1.148
56
20.073
-7.163
12.910
22.540
-2.834
19.706
21.298
-1.621
19.677
1.242
-1.213
29
0.10 Mutaties reserves
213
-381
-168
20
0
20
0
-185
-185
20
185
205
Saldo van baten en lasten
213
-381
-168
20
0
20
0
-185
-185
20
185
205
Begroot en gerealiseerd resultaat
20.286
-7.544
12.742
22.560
-2.834
19.726
21.298
-1.805
19.493
1.262
-1.028
233
Saldo van baten en lasten
Programma Overheid in balans Prestatie 1
Prestatie 2
§ Paragrafen Prestatie 3
Jaarstukken 2023 Prestatie 4
Prestatie 5
Prestatie 6
Prestatie 7
€ Programma
72
Analyse afwijkingen begroting na wijziging en realisatie Hieronder volgt de verschillenanalyse van programma 4 per taakveld, hierin staan de afwijkingen ≥ € 250.000,- en de verklaring van deze afwijkingen conform de financiële verordening 2023 artikel 7. De omschrijving van de reden van afwijking staat op deze pagina.
Omschrijving Bedragen x € 1.000
L/B Lasten
Baten
Reden van afwijking
Taakveld 1.2 Openbare orde en veiligheid Compensatie preventie met gezag SiSa-regeling, minder uitgegeven dan ontvangen, daarom ontvangen SiSa-uitkering via de balans op grond van BBV overgeheveld en besteed in 2024.
L/B
355
-403
5
Subsidie Project Maher, het ministerie wil criminele gelden en onroerend goed dat in het kader van het strafrecht wordt afgenomen, teruggeven aan de wijken om maatschappelijke projecten uit te voeren. Het subsidie bedrag is nog niet volledig uitgegeven dit wordt via de balans op grond van de BBV overgeheveld en besteed in 2024.
L/B
495
-495
5
Programma Overheid in balans Prestatie 1
Prestatie 2
§ Paragrafen Prestatie 3
Jaarstukken 2023 Prestatie 4
Prestatie 5
Prestatie 6
Prestatie 7
€ Programma
73
Algemene dekkingsmiddelen Wat heeft het gekost? Bedragen x 1.000
Realisatie vorig jaar
Begroot huidig jaar
Realisatie huidig jaar
Toe te lichten afwijkingen
Taakveld
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
0.4 Overhead
27.112
-977
26.134
32.031
-930
31.100
32.270
-1.034
31.235
-239
104
-135
0.5 Treasury
-7.451
-1.589
-9.041
-2.275
-5.477
-7.751
-2.124
-7.336
-9.460
-150
1.859
1.709
0.61 OZB Woningen
859
-8.096
-7.237
814
-7.935
-7.121
798
-8.234
-7.436
16
299
315
0.62 OZB Niet woningen
194
-8.098
-7.904
189
-7.851
-7.662
198
-8.133
-7.935
-9
283
274
0.64 Belastingen overig
59
-432
-373
199
-294
-95
13
-264
-251
185
-30
156
-191.097
-191.097
-190.793
-190.793
-200.931
-200.931
0
10.138
10.138
-1.348
503
-51
0
-51
45
-333
-289
-96
333
238
80
0
0
23
23
-23
0
-23
0.7 A lgemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootschapsbelasting (VPB)
Saldo van baten en lasten
1.850 80
22.703
-211.638
-188.935
30.907
-213.279
-182.372
31.223
-226.266
-195.043
-316
12.987
12.671
0.10 Mutaties reserves
9.295
-13.393
-4.099
2.210
-11.324
-9.114
1.998
-5.996
-3.998
212
-5.328
-5.116
Saldo van baten en lasten
9.295
-13.393
-4.099
2.210
-11.324
-9.114
1.998
-5.996
-3.998
212
-5.328
-5.116
Begroot en gerealiseerd resultaat
31.998
-225.031
-193.034
33.117
-224.603
-191.486
33.221
-232.262
-199.041
-105
7.659
7.555
Algemene dekkingsmiddelen
§ Paragrafen
Jaarstukken 2023
€ Programma
74
Analyse afwijkingen begroting na wijziging en realisatie Hieronder volgt de verschillenanalyse van programma 5 per taakveld, hierin staan de afwijkingen ≥ € 250.000,- en de verklaring van deze afwijkingen conform de financiële verordening 2023 artikel 7. De omschrijving van de reden van afwijking staat op deze pagina.
Omschrijving Bedragen x € 1.000
L/B Lasten
Baten
Reden van afwijking
0.4 Overhead Het taakveld overhead laat een overschrijding van € 239.000 aan de lasten kant en een overschot van € 104.000 aan de baten kant zien. Dit valt binnen de afwijkingsmarge van € 250.000 zoals staat aangegeven in de financiële verordening. Uit de diepere analyse komen afwijkingen boven deze grens en worden hieronder nader verklaard. Het invullen van vacatures verloopt gezien de situatie op de arbeidsmarkt moeizaam. Gemiddeld is sprake geweest van 40 tot 45 FTE aan vacatures. Om continuïteit op de uitvoering te hebben is er ingehuurd. Inhuur is echter duurder dan vast personeel. Ruim 20% van de totale personeelslasten in 2023 is besteed aan inhuur. De lasten van de inhuur overschrijden de vacatureruimte en het inhuurbudget met ruim € 1,3 miljoen. Deze overschrijding wordt opgevangen binnen het taakveld 0.4 waardoor de totale overschrijding niet boven de € 250.000 komt.
L
-1.300
5
Op het opleidingsbudget is er € 250.000 overgebleven. Dit komt door minder kosten die zijn gemaakt voor het MD (management development) traject dan verwacht. Er zijn een aantal trajecten naar 2024 verschoven. Ook zijn er voor o.a. de teams binnen veiligheid minder verplichte opleidingen gevolgd vanwege het personeelstekort binnen deze teams.
L
251
5
Op het budget voor facilitaire zaken (huisvesting, e.d.) blijft € 500.000 budget over in 2023 wat grotendeels wordt veroorzaakt door minder onderhoudslasten voor het kantoorpand aan het Stadserf 1. Ook is er minder inventaris aangeschaft. Met het oog op de toekomstige ontwikkelingen ten aanzien van het gebruik van Stadserf 1 wordt spaarzaam omgegaan met onderhoudsverzoeken (alleen daar waar nodig aanpassingen).
L
350
5
In de Berap 2023 is een schatting gemaakt voor het tekort aan energiekosten in 2023. Mede door het relatief warme najaar is er € 250.000 op dit budget overgebleven.
L/B
150
Algemene dekkingsmiddelen
§ Paragrafen
100
5
Jaarstukken 2023
€ Programma
75
Omschrijving Bedragen x € 1.000
L/B Lasten
Baten
Reden van afwijking
Taakveld 0.5 Treasury Het taakveld treasury heeft een overschot van € 1,7 mln. Hieronder worden de grootste afwijkingen verklaard. Verdere details zijn te vinden in de paragraaf financiering. Er is € 140.000 meer aan dividend ontvangen vanuit de BNG (Bank Nederlandse Gemeenten).
B
140
5
Er is € 450.000 meer aan opbrengsten gegenereerd door schatkistbankieren.
B
450
5
De financierings- en liquiditeitsbehoefte bleek in 2023 lager te zijn dan begroot, waardoor sprake is van € 1,1 miljoen aan lagere rentelasten. Meer informatie en analyse is terug te vinden in de paragraaf financiering.
B
1.110
5
B
558
5
Gedurende 2023 heeft verrekening plaatsgevonden van voorgaande jaren, die niet in circulaires zijn gemeld (en daarmee niet konden worden begroot).
B
3.200
5
Schiedam heeft conform een landelijk advies in de meerjarenprognoses rekening gehouden met een voorzichtigheidsbuffer op de algemene uitkering vanwege de nieuwe systematiek waarmee de maatstaven zijn berekend. Deze buffer bleek in 2023 niet noodzakelijk. De werkelijke ontwikkeling van de maatstaven verliep positiever dan bij de wijziging werd verwacht.
B
1.900
5
Middelen die via de decembercirculaire worden toegekend, worden in december ook aan de gemeente overgemaakt. Vanwege het late tijdstip in het jaar kan hiervoor niet meer een begrotingswijziging worden aangeboden aan de raad en vallen de middelen daarmee in het jaarrekeningresultaat. Via TA1 wordt deze alsnog opgenomen in de begroting 2024 en worden de budgetten hiermee aangevuld.
B
4.600
5
Afwijking tussen de werkelijk ontvangen algemene uitkering en de prognose die op basis van de ontwikkelingen in de circulaires wordt gemaakt. Oorzaak ligt in de ontwikkeling van de verschillende maatstaven op het moment van de berekening en het daadwerkelijke moment waarop de algemene uitkering wordt ontvangen.
B
400
5
Taakveld 0.61 en 0.62 OZB Woningen en Niet woningen De totale opbrengst uit OZB is per saldo € 558.000 hoger dan begroot. De meeropbrengst hangt samen met de iets hogere WOZ-waarden dan waarmee was begroot vanuit de opgave van de Waarderingskamer. De markt voor onroerend goed laat zich de laatste paar jaar ook lastig voorspellen. Zie voor meer informatie de paragraaf lokale heffingen. De meeropbrengsten worden conform het kader van de raad verrekend met de reserve 'meeropbrengsten OZB'.
Taakveld 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds
Algemene dekkingsmiddelen
§ Paragrafen
Jaarstukken 2023
€ Programma
76
Omschrijving Bedragen x € 1.000
L/B Lasten
Baten
Reden van afwijking
Taakveld 0.8 Overige baten en lasten De post onvoorzien van € 500.000 is gedeeltelijk besteed in 2023. Zo zijn er o.a. donaties overgemaakt aan giro 555 in verband met de aardbevingen in Turkije, Syrië en Marokko. Het restant van het budget is niet besteed in 2023.
L
287
5
Op jaareinde vindt een actualisatie plaats van de voorziening claims en geschillen. Hierdoor heeft er een vrijval van € 333.000 uit de voorziening plaatsgevonden. Dit valt ten gunste van boekjaar 2023.
L
333
5
Algemene dekkingsmiddelen
§ Paragrafen
Jaarstukken 2023
€ Programma
77
Paragrafen Bedrijfsvoering
Onderhoud kapitaalgoederen
Financiering
Grondbeleid
Lokale heffingen
Verbonden partijen
Weerstandsvermogen, risicobeheersing en financiële positie
Verstrekken van subsidies
Wet open overheid
§ Paragrafen
€ Jaarrekening Overige gegevens
Jaarstukken 2023
78
Paragraaf Bedrijfsvoering P&O Goed, inclusief en toekomstbestendig werkgeverschap Voor het team Personeel en Organisatie waren het verder ontwikkelen van goed, inclusief en toekomstbestendig werkgeverschap belangrijke thema’s in 2023. Invulling geven aan goed werkgeverschap blijft gezien de maatschappelijke ontwikkelingen zoals de krappe arbeidsmarkt, de energiecrisis, het klimaat en financiële zelfredzaamheid belangrijker dan ooit. In de nieuwe cao voor gemeenten zijn diverse uitgangspunten geformuleerd waar ons vitaliteitsbeleid aan moet voldoen. Op deze uitgangspunten wordt in Schiedam al goed op ingezet. Denk aan het proactief inzetten op preventie en duurzame inzetbaarheid om ervoor te zorgen dat medewerkers vitaal en gezond hun werk kunnen blijven doen. Het management wordt hierin actief bijgestaan door de verzuimcoördinator. Tevens zijn er periodieke trainingen over het herkennen van bepaalde signalen (waaronder stress, vermoeidheid, mantelzorg, overgangsklachten etc.) en hoe daarmee om te gaan. Door extra te investeren op werving en selectie is maximaal ingezet om langdurige onderbezetting en daarmee samenhangende werkdruk binnen teams uit de weg te gaan. En voor medewerkers die daar behoefte aan hadden, is ook ingezet op extra ondersteuning op het gebied van bijvoorbeeld financiële coaching.
Tot slot, met de continue aandacht voor de loopbaan van medewerkers zetten we ook in op het zoveel mogelijk voorkomen van uitval van medewerkers, het vergoten van werkgeluk en tevens het behoud van medewerkers voor de gemeentelijke organisatie.
§ Paragrafen
Gemeente Schiedam staat voor een inclusieve werkomgeving waarin iedereen welkom is en de kans krijgt om mee te doen. Als vervolg op het in 2020 vastgestelde diversiteitsbeleid, is in 2023 gewerkt aan het strategie- en actieplan “Gemeente Schiedam als diverse en inclusieve werkgever 2023 t/m 2025’. Hierin zijn duidelijke uitgangspunten beschreven voor de aanpak van het interne werving- en selectieproces, waarbij kansengelijkheid en objectief werven centraal staan, zijn uitgangspunten opgenomen ten behoeve van inclusief leiderschap en voor een training- en beïnvloedingsprogramma om de kennis en bewustwording op dit thema te gaan vergroten. Om adequaat te reageren op de krapte op de arbeidsmarkt, is geïnvesteerd in deskundigheid en extra capaciteit van adviseurs werving en selectie en arbeidsmarktstrategie. Door deze actieve arbeidsmarktbenadering en het nadrukkelijker profileren van Schiedam als werkgever, zijn we in staat geweest om de (natuurlijke) uitstroom op te vangen en langdurig openstaande vacatures te beperken. Tevens is de toestroom van kandidaten sterk verhoogd en wordt gemeente Schiedam goed gevonden door jong en divers talent. Tot slot zijn de eerste initiatieven ontplooid ten behoeve van het structureel aantrekken van stagiaires, een belangrijk speerpunt als gemeentelijke werkgever.
Een van deze initiatieven is het inrichten van een intern stagepunt en programma voor begeleiders en nieuwe stagiaires. Om het reeds in de organisatie aanwezige talent optimaal in te zetten, is een werkgeversvisie op Talentmanagement opgesteld. Hierin zijn belangrijke uitgangspunten op het gebied van talentontwikkeling opgenomen, zoals het
€ Jaarrekening Overige gegevens
doorlopend investeren in de (individuele) professionalisering van medewerkers en het stimuleren van (persoonlijk) leiderschap, talentontwikkelingsprogramma’s voor specifieke functie- en doelgroepen zoals boa’s, vergunningverleners en andere doelgroepen. Ook zijn uitgangspunten opgesteld ten behoeve van ontwikkeling van het management op het gewenste leiderschap binnen Schiedam.
Risicomanagement In 2023 zijn de financiële verordening en de kadernota financieel beleid geactualiseerd. Daarin zijn de volgende kaders voor risicomanagement vastgelegd: 1. het college van burgemeester en wethouders zorgt voor een adequaat risicomanagementsysteem om effectief en systematisch om te gaan met (de kansen) en bedreigingen die de realisatie van organisatiedoelstellingen kunnen beïnvloeden. Het is gericht op proactief handelen voor zowel de korte termijn (de begroting), de langere termijn (via scenarioverkenningen) en wanneer zich al dan niet onverwachte gebeurtenissen voordoen. Het college betrekt daarbij onder andere publieke waarden, continuïteit, financiën en imago van de gemeente. 2. het college stelt minimaal twee keer per jaar (bij opstelling van de begroting en jaarrekening) een gemeentebrede inventarisatie op van risico’s om een zo actueel, volledig en juist mogelijk risicoprofiel te kunnen opstellen. Uitvoering van deze kaders betekent: - bij ieder raadsvoorstel zijn bijbehorende risico’s aan de raad gemeld; - met de voortgangsrapportages Integraal Uitvoerings Programma Buitenruimte (IUPB)
Jaarstukken 2023
79
en de kwartaalrapportages grondexploitaties ontvangt de raad informatie over die risico’s; - risico’s bij verbonden partijen die Schiedam raken, worden gerapporteerd aan de raad via de kwartaalrapportages verbonden partijen; - de raad wordt twee keer per jaar over de risico’s geïnformeerd bij de begroting en de jaarstukken. Een punt van aandacht is om risicomanagement onderdeel te laten zijn van de dagelijkse processen en de procesaansturing van de Schiedamse organisatie.
ICT Informatisering zal de samenleving de komende decennia blijven veranderen. De mogelijkheid om steeds grotere hoeveelheden data te verwerken (big data), de ontwikkeling van apparaten die verbonden zijn met het internet, Internet of things (IoT) en de mogelijkheid om informatiesystemen te laten leren, Artificial Intelligence (AI), staan nog maar aan het begin. Deze ontwikkelingen zullen een grote invloed hebben op onze samenleving. Deze ontwikkelingen brengen naast nieuwe mogelijkheden ook nieuwe vraagstukken met zich mee. Als gemeente moeten we antwoorden formuleren over democratische legitimiteit, privacy, desinformatie, geautomatiseerde besluitvorming, digitale inclusie en informatieveiligheid. De trend om in de cloud te gaan werken, is in 2023 doorgezet. Steeds meer softwareleveranciers gaan hun producten vanuit de cloud aanbieden en de gemeente Schiedam zal daarop moeten anticiperen. Procedures en beleid die daarop betrekking hebben, zijn en worden geïmplementeerd. In 2023 zijn grote stappen gezet in de snelheid van onze netwerkinfrastructuur, maar we zijn er nog niet. Op het gebied van betrouwbaarheid en stabiliteit moeten we nog stappen vooruitzetten. Qua begroting zaten we in 2023 aanzienlijk onder het landelijk gemiddelde.
§ Paragrafen
Informatieveiligheid en bescherming persoonsgegevens De gemeente heeft de nodige stappen te zetten op het gebied van informatieveiligheid en bescherming persoonsgegevens. Om dit verder te duiden heeft in 2023 een penetratietest plaatsgevonden die de kwetsbaarheden op het gebied van digitale veiligheid heeft blootgelegd. Daarnaast heeft de rapportage van de Functionaris Gegevensbescherming in 2023 aangetoond dat ook op dit gebied de gemeente de nodige stappen te zetten heeft. Dit heeft eind 2023 geresulteerd in het “Informatiebeveiligingsen gegevensbeschermingsplan 2024-2026” Aan dit plan zal in 2024 verder invulling gegeven gaan worden. De staat van informatieveiligheid en privacybescherming is voortdurend onderwerp van controle. Een audit maakt deel uit van de controle in het kader van de jaarrekening, maar ook van de jaarlijkse cyclus in het kader van ENSIA. In 2023 is de ENSIA uitgebreid met een zelfevaluatie van de Wet Onroerende Zaken (WOZ).
Inkoop en Juridische Zaken De verbetering van de juridische kwaliteit binnen de gemeentelijke organisatie krijgt continu aandacht. In 2023 lag de nadruk op de opstelling van een verbeterplan en het tot uitvoering brengen van een deel van de acties uit dit verbeterplan. Zo is de kwaliteit van de afhandeling van bezwaarschriften verder verbeterd en zijn er stappen gezet in de optimalisatie van de verzekeringsportefeuille van de gemeente. Ook is er een nieuwe mandaatregeling vastgesteld, die in 2024 verder geïmplementeerd gaat worden. Tot slot is er in 2023 uitvoering gegeven aan het interne juridisch trainingsprogramma. Het doel hiervan is om de juridische bewustwording binnen de organisatie verder te vergroten en de juridische kwaliteit van het werk verder te verhogen.
€ Jaarrekening Overige gegevens
Sinds 2021 heeft Schiedam een advocaat in loondienst (gemeenteadvocaat). Met diens aanwezigheid in huis kunnen collega’s eenvoudig en snel de advocaat raadplegen, die hen helpt rechtszaken te voorkomen of die eventuele rechtszaken zelf kan doen. In 2023 heeft een evaluatie plaatsgevonden van dit nieuwe ‘instituut’. Er is besloten tot vaste invoering van de gemeenteadvocaat. Jaarlijks zal er een evaluatie plaatsvinden van de zaken waar de gemeenteadvocaat zich over gebogen heeft in relatie tot de juridische kwaliteit van de gehele organisatie. Op het gebied van Inkoop zijn de afgelopen jaren flinke stappen gezet om de rechtmatigheid van inkopen verder te verbeteren. Ook lag de focus op de verdere doorvoering van het nieuwe inkoopproces binnen de gemeentelijke organisatie. De huidige stand van zaken van het verbeterplan inkoop uit 2021 is geëvalueerd en vervolgstappen zijn in beeld gebracht. Vanaf 2024 worden de hieruit voortvloeiende acties tot uitvoering gebracht. Er is ook een start gemaakt met de herziening van het gemeentelijke inkoopbeleid. Ook het thema ‘Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen’ heeft verdere uitwerking gekregen, zodat de gemeente de juiste, duurzame keuzes kan maken als opdrachtgever en inkoper.
Rechtmatigheidsverantwoording 2023 is het eerste jaar waarin het college van burgemeester en wethouders een rechtmatigheidsverantwoording aflegt. Schiedam was hier voldoende op voorbereid, al jaren vinden verbijzonderde interne controles plaats gericht op de financiële beheersprocessen. De rechtmatigheidsverantwoording is, conform de regelgeving, terug te vinden als separaat onderdeel van de jaarstukken, onderdeel jaarrekening.
Jaarstukken 2023
80
Toelichting op de rechtmatigheidsverantwoording In de rechtmatigheidsverantwoording (bijlage) licht het college van burgemeester en wethouders toe in hoeverre bij de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties het begrotings-, voorwaarden-, en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium zijn nageleefd. In de paragraaf bedrijfsvoering wordt op basis van de Kadernota rechtmatigheid van de commissie BBV en op basis van de afspraken met de raad aanvullende informatie opgenomen over de financiële rechtmatigheid. In de paragraaf bedrijfsvoering worden de geconstateerde afzonderlijke afwijkingen (fouten of onduidelijkheden) groter dan € 250.000 (conform artikel 9 lid 3 financiële verordening 2023) nader toegelicht. In deze paragraaf beschrijft het college ook welke actie hij onderneemt om vermelde afwijkingen in de toekomst te voorkomen. Voor begrotingsrechtmatigheid gelden de bepalingen uit artikel 11 van voornoemde financiële verordening. De analyse afwijkingen begroting na wijziging en realisatie (artikel 28 BBV overzicht) is opgenomen in de jaarstukken op blz. 136.
Begrotingsonrechtmatigheden die voortvloeien uit deze analyse worden opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording zoals bedoeld in artikel 9 (voor zover de verantwoordingsgrens voor afzonderlijke fouten of onduidelijkheden is overschreden, deze bedraagt ook € 250.000), maar worden niet nader toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering.
§ Paragrafen
Voorwaardencriterium, EU-aanbestedingen: Voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen is in 2022 gebruik gemaakt van een aantal uitzonderingsregels op het gebied van Europese aanbestedingen. Deze regelingen konden worden ingeroepen als gevolg van het spoedeisende karakter van de opvang. Met het voortduren van de situatie in Oekraïne duurde de opvang ook in 2023 voort. Als gevolg hiervan komt het spoedeisende karakter te vervallen. Daardoor diende de opvang, catering en beveiliging van de opvanglocaties alsnog Europees te worden aanbesteed, dit is echter nog niet gebeurd. In totaal gaat het hierbij om drie overeenkomsten met een totale uitgave van € 3,2 mln in 2023. De contracten zien toe op huisvesting (€ 1 mln), catering (€ 1,2 mln) en beveiliging (€ 1 mln) van de opvanglocaties. In 2024 zullen de werkzaamheden alsnog worden aanbesteed.
Voor de rechtmatigheidsverantwoording zie volgende bijlage Bijlage Rechtmatigheidsverantwoording
Begrotingscriterium: factuurafhandeling In de steekproef van de verbijzonderde interne controle is een tweetal facturen aangetroffen waarvan de betaling ten laste van het verkeerde boekjaar is gebracht. De werkzaamheden zijn uitgevoerd in 2022, terwijl de kosten ten laste van 2023 zijn gekomen. Het gaat daarbij om betalingen van respectievelijk € 15K (uren inhuur die in 2022 zijn uitgevoerd maar in 2023 zijn geboekt) en € 20K (werkzaamheden straatmeubilair uitgevoerd in 2022, geboekt in 2023). Omdat hier sprake is van een fout in een steekproef, dient deze te worden geëxtrapoleerd naar de totale massa en bedraagt de onrechtmatigheid € 365K. Jaarlijks wordt de gehele organisatie vanuit de financiële administratie gewezen op het ten laste brengen van lasten in het juiste boekjaar, niettemin komen hierin sporadisch fouten voor.
€ Jaarrekening Overige gegevens
Jaarstukken 2023
81
Paragraaf Financiering Inleiding
Kaders 2023
De paragraaf geeft inzicht in de wijze waarop de financieringsfunctie (treasury) van de gemeente is ingericht. Deze paragraaf bevat ook de risico’s rond het liquiditeitenbeheer en geeft inzicht in de omvang en toerekening van de rentelasten.
In de begroting 2023 zijn de financiële kaders als volgt geformuleerd: - Een begroot rentepercentage voor lang te lenen geld van 2,5%. Een maximale financieringsbehoefte van € 44,6 miljoen. (o.b.v. de liquiditeitsprognose die is opgenomen in de begroting 2023). - Een begroot percentage van de omslagrente (= toerekening van de rente aan de verschillende taken van de gemeente) van 2,5%. Het afgelopen jaar zijn er minder langlopende leningen aangetrokken dan op basis van de financieringsbehoefte noodzakelijk was. Dit vindt zijn oorzaak in de volgende hogere inkomsten c.q. lagere lasten: - Algemene en specifieke uitkeringen van het Rijk (circulaires) circa € 10,0 mln. - Gronduitgiften circa € 1,1 mln. - Lagere investeringsuitgaven (o.a. IHP scholen) circa € 8,5 mln. Er is in het tweede kwartaal 2023 een langlopende lening aangetrokken voor € 10 mln tegen een rentepercentage van 3,319% en in het vierde kwartaal 2023 voor een bedrag ad € 15 mln tegen een rentepercentage van 3,45%. Daarnaast zijn er kortlopende leningen aangetrokken. Voor de kortlopende leningen fluctueerde de rente tussen 2,15% en 3,14%. Dit levert per saldo op het onderdeel treasury een positief resultaat op van € 1,8 miljoen. Hierover is op kwartaalbasis door de Treasurer verantwoording afgelegd aan de wethouder Financiën in de vorm van het Treasuryberaad.
Financieringsfunctie De financieringsfunctie (ofwel treasury) van de gemeente draagt er zorg voor dat de gemeente altijd aan haar betalingsverplichtingen kan voldoen. De gemeentelijke uitgaven en inkomsten lopen niet synchroon in de tijd. Hierdoor is doorlopend sprake van een tijdelijk tekort van of overschot aan financiële middelen. Oorzaken hiervan zijn divers. Een project kan eerder of later van start gaan; een grondexploitatie kan een ontwikkeling laten zien doordat gronden worden verkocht of opbrengsten kunnen in één maand of verspreid over een aantal maanden worden ontvangen. Het doel van treasury is het tijdig opheffen van het tekort of overschot door te lenen dan wel door middelen uit te zetten. Dit gebeurt tegen zo laag mogelijke kosten en zo hoog mogelijke opbrengsten. Uitgangspunt hierbij is dat geen onaanvaardbare risico’s worden gelopen.
Wettelijk kader Treasury is aan diverse regels gebonden. Deze zijn vastgelegd in verschillende wetten (bijvoorbeeld de Wet Financiering Decentrale Overheden (FIDO) en de Wet Houdbare Overheidsfinanciën (Schatkistbankieren). Daarnaast heeft Schiedam verdere regels vastgelegd in het Treasurystatuut.
§ Paragrafen
De begrote omslagrente van 2,5% bleek in werkelijkheid uit te komen op 2,14%. Dit is nagenoeg conform het begrote
€ Jaarrekening Overige gegevens
percentage en is dus gezien de toegestane marge van 0,5% afwijking niet noodzakelijk om het begrote rentepercentage bij te stellen. In het treasuryberaad (vier keer per jaar) is via prognoses de liquiditeitsbehoefte bepaald. In 2023 heeft de gemeente ruim binnen het mandaat geopereerd en een risicomijdend beleid gevoerd. Onderstaande tabellen geven nader inzicht in de realisatie van de liquiditeitsbehoefte en de rentekosten in 2023.
Liquiditeitenoverzicht 2023 Begroting (primair)
Bedragen x €
Jaarrekening
Saldo inkomsten en uitgaven 2023 (kasstroom):
12,9 mln
22,3 mln
Investeringen en grondexploitaties
- 20,7 mln
-16,9 mln
Financiering (aflossing leningen)
- 36,8 mln
-30,4 mln
Financiering (aangetrokken leningen)
- 44,6 mln
-25,0 mln
Het positieve saldo van de inkomsten en uitgaven is veroorzaakt door o.a. hogere algemene en specifieke uitkeringen van het Rijk en lagere rentekosten. De lagere investeringsuitgaven zijn vooral veroorzaakt door lagere investeringsuitgaven inzake Integraal Huisvestingsprogramma (IHP) scholen. Daarnaast zijn er hogere opbrengsten grondexploitaties te constateren. Dit wordt nader toegelicht in
Jaarstukken 2023
82
de paragraaf Grondbeleid en het MPG.
Rentekosten 2023 Begroting (primair)
Bedragen x €
Realisatie
Rentekosten bestaande leningenportefeuille
6,4 mln
5,3 mln
Rentekosten nieuw aan te trekken financiering
1,5 mln
0,4 mln
Totaal rentekosten externe financiering (aangetrokken leningen)
7,9 mln
5,7 mln
Aangezien de financieringsbehoefte voor 2023 lager uitviel zijn er ook lagere rentekosten te constateren. Daarnaast zijn er in het kader van herfinancieringen lagere rentepercentages over de bestaande leningen afgesloten. Overigens worden de jaarcijfers vergeleken met de primaire begroting 2023. In de BERAP is hier al op geanticipeerd door een verlaging van de rentekosten ad € 0,84 mln. door te voeren.
liquiditeitsprognose opgesteld. De prognoses zijn besproken in het treasuryberaad. In dit beraad is op basis van de prognoses bepaald of kort of lang geld wordt aangetrokken, of leningen moeten worden afgelost en/of tot herfinanciering moet worden overgegaan.
Renterisico Als de rentevaste periode van een lening afloopt en de rente in de tussentijd is gestegen, kan dit tot problemen leiden in de begroting. We moeten dan meer rentekosten gaan betalen dan verwacht. De wetgever heeft via de wet Fido (Financiering decentrale overheden) bepaald wat de maximale omvang mag zijn van leningen die in een jaar moeten worden afgelost en geherfinancierd. In 2022 is door de gemeente binnen de hiervoor genoemde bepalingen gewerkt. De bepalingen zijn opgenomen in onderstaande tabel.
Tabel limieten wet fido Limiet
Doel limiet
Bijzonderheden
Kasgeldlimiet
Maximalisering financiering met kortlopende leningen (tot één jaar)
Renterisiconorm
Beheersing renterisico bij (her)financieringen (vanaf één jaar) door spreiding van de financieringsmomenten
Risicobeheer Conform het BBV dient in de paragraaf financiering aandacht te worden geschonken aan het risicobeheer rond financiering. Het doel is maatregelen te treffen om de risico’s van de financieringsactiviteiten voor de gemeente zo klein mogelijk te maken en te houden. Er zijn vier risico’s onderscheiden, die hieronder zijn toegelicht:
Norm in % van begrotingstotaal
Norm in miljoenen €
Overschrijding norm is toegestaan (max. twee achtereenvolgende kwartalen)
8,5%
30,1
Geen
20%
70,7
Liquiditeitsrisico Het liquiditeitsrisico is het risico dat de gemeente te weinig liquide middelen heeft om aan directe verplichtingen te voldoen. Om dit risico te voorkomen wordt een
§ Paragrafen
€ Jaarrekening Overige gegevens
Jaarstukken 2023
83
Onderstaande verplichte tabellen geven aan in hoeverre de gemeente binnen de renterisiconormen zijn gebleven. In zowel de tabel renterisico kortlopende schuld als renterisico langlopende schuld voldoet de gemeente aan de norm.
Tabel renterisico kortlopende schuld 2023
Tabel renterisico op de langlopende schulden
Bedragen x € 1 miljoen
M
1e kwartaal
2e kwartaal
3e kwartaal
4e kwartaal
Vlottende schuld
1 2 3
28,3 30,0 30,0
30,0 30,0 30,0
30,0 0,0 0,0
0,0 0,0 0,0
Renteherzieningen Aflossingen
30,2
30,4
1 2 3
37,2 24,2 17,3
4,5 9,9 25,0
40,4 8,5 11,7
13,3 18,9 10,9
Renterisico
30,2
30,4
Renterisiconorm
66,8
70,7
1 2 3
-8,9 5,8 12,7
25,5 20,1 5,0
-10,4 -8,5 -11,7
-13,3 -18,9 -10,9
Ruimte onder renterisiconorm
36,6
40,3
Gemiddelde per kwartaal
3,2
16,9
-10,2
-14,4
Percentage van begrotingstotaal
9,1%
8,6%
Kasgeldlimiet
30,1
30,1
30,1
30,1
-26,9
-13,2
-40,3
-44,5
Vlottende middelen
Netto schuld (+) Overschot (-)
Bedragen x € 1 miljoen
Begroting 2023
Rekening 2023
Begrotingstotaal jaar T
Ruimte (-)
Overschrijding (+)
§ Paragrafen
€ Jaarrekening Overige gegevens
Jaarstukken 2023
84
Kredietrisico De gemeente Schiedam heeft in het verleden vanuit haar publieke taak beperkt leningen en garanties verstrekt. In de hierna opgenomen tabellen zijn de aangetrokken en verstrekte geldleningen weergegeven. Er is voor € 25 mln. aan nieuwe langlopende leningen aangetrokken. Op de bestaande leningen is in totaal € 30,4 miljoen afgelost. In de tabel zijn de mutaties van 2023 opgenomen.
Aangetrokken geldleningen Bedragen x €
Boekwaarde 1-1-2023
Nieuw Aflossing aangetrokken (renteherziening)
Boekwaarde 31-12-2023
Banken
284,1 mln
10,0 mln
-26,4 mln
267,7 mln
Overige instellingen
46,0 mln
15,0 mln
-4,0 mln
57,0 mln
Overige financieringen*
3,0 mln
2,9 mln
mln
5,9 mln
333,1 mln
27,9 mln
-30,4 mln
330,6 mln
Totaal
* Overige financiering betreft de projectfinanciering in het kader van het project: Nieuwe energie Groenoord. Conform Raadsvoorstel 20VR056.
Debiteurenrisico Het debiteurenrisico beperkt zich alleen tot de privaatrechtelijke debiteuren van de gemeente zelf. De invordering op belastingdebiteuren is uitbesteed aan de Regionale Belastinggroep. De gemeente Schiedam heeft voor de dubieuze debiteuren een voorziening gevormd, waaraan jaarlijks een bedrag voor oninbaarheid wordt toegevoegd (indien noodzakelijk). De afboekingen van de oninbare vorderingen in het afgelopen jaar zijn binnen deze voorziening opgevangen.
§ Paragrafen
€ Jaarrekening Overige gegevens
Jaarstukken 2023
85
Renteresultaat en taakvelden Het BBV schrijft voor dat inzicht wordt geboden in het renteresultaat en de toerekening van die rentelasten, via de interne omslagrente, over de taakvelden. Het voorgeschreven schema volgt hieronder:
Renteschema 2023 A
Begroot
Realisatie
Externe rentelasten over de korte en lange financiering
€
8,1 mln
€
6,2 mln
Overige rentekosten
€
0,1 mln
€
0,4 mln
Externe rentebaten
€
0,0 mln
€
- 0,4 mln
Saldo rentelasten rentebaten
€
8,2 mln
€
6,2 mln
Rente die aan grondexploitaties worden doorberekend
€
- 0,6 mln
€
- 0,5 mln
Aan taakvelden toe te rekenen externe rente
€
7,6 mln
€
5,7 mln
D1
Rente over eigen vermogen
€
2,9 mln
€
4,2 mln
D2
Rente over voorzieningen
€
1,0 mln
€
1,6 mln
D3
Rente over vooruit ontvangen erfpachtinkomsten.
€
3,0 mln
€
2,5 mln
Totaal aan taakvelden toe te rekenen (in- en externe rente)
€
14,5 mln
€
14,0 mln
De aan taakvelden toegerekende rente via rente-omslag
€ - 16,9 mln
€
16,6 mln
Resultaat op het taakveld treasury voor de rente
€
€
-2,6 mln
B
C
Toelichting renteschema: Onder A zijn de rentelasten opgenomen die de gemeente dient te betalen aan de bank Onder B staan de ontvangsten aan rente van de gemeente Onder C staan de rentekosten die niet verdeeld worden op basis van de omslagrente (de rente grondexploitaties). Onder D staan de ‘interne’ rentekosten die de gemeente aan de eigen exploitatie/ voorzieningen toerekent. Bovenstaande rentebaten en rentelasten worden verdeeld op basis van de boekwaarde van alle activa (meestal investeringen), die wordt vermenigvuldigd met de
§ Paragrafen
- 2,4 mln
omslagrente (2,5%). Bij een correct vastgesteld percentage van de omslagrente is het berekende resultaat zo beperkt mogelijk, maar in ieder geval minder dan 25% van de aan taakvelden door te belasten rentelasten: € -2,6 mln./ € 14,0 mln. * 100 = 19,0 % Schiedam voldoet op realisatiebasis aan deze eis, vanwege het feit dat het omslagpercentage is vastgesteld op 2,5%. Voor de begroting 2024 is het omslagpercentage ook vastgesteld op 2,5%. De komende periode wordt dit nauwlettend bijgehouden en indien nodig (tussentijds) bijgesteld.
€ Jaarrekening Overige gegevens
Jaarstukken 2023
86
Paragraaf Grondbeleid Inleiding In de paragraaf Grondbeleid wordt ingegaan op de visie op het grondbeleid in relatie tot de wijze waarop is getracht de doelstellingen in 2023 te realiseren. Ook staat in deze paragraaf een samenvatting over 2024 van de resultaten van de grondexploitaties, eventuele winstneming en het verloop van reserves en voorzieningen.
Visie op het grondbeleid en uitvoering De stadsvisie is leidend voor de programma’s. Het grondbeleid is een instrument om de wensen die voortkomen uit de stadsvisie te realiseren. Begin 2020 is de Kadernota grond 2020 vastgesteld welke de basis vormt voor het te voeren grondbeleid. Het grondbeleid van Schiedam geeft aan dat de gemeente faciliterend optreedt tenzij haar ruimtelijk beleid om een actief grondbeleid vraagt.
Grondexploitatie
Start
Verwacht eind
Graveland Zuid Spaanse Polder Graveland Midden Graveland Noord Wilhelminahaven Zuid
2018 2018 2019 2019 2022
2026 2027 2029 2026 2027
Programma Economie in ontwikkeling Stationsomgeving Schieveste Wonen Schieveste fase 5 Parkweg Midden Staatsliedenbuurt Toernooiveld Lange Achterveld Nieuw Mathenesse D3H
2021 <2018 <2018 2019 2023 2019 2021 2022
2029 2031 2026 2024 2030 2026 2025 2029
Programma Ruimtelijke inrichting in samenhang Het actieve grondbeleid werd in 2023 ingevuld met dertien actieve grondexploitaties. NB: Er zijn in dit stuk afrondingsverschillen.
Openingen en afsluitingen van grondexploitaties In 2023 is één nieuwe grondexploitatie geopend namelijk: Staatsliedenbuurt. Er zijn geen grondexploitaties afgesloten.
§ Paragrafen
€ Jaarrekening Overige gegevens
Jaarstukken 2023
87
Resultaten op grondexploitaties De gerealiseerde investeringen en opbrengsten zijn in onderstaande tabel afgezet tegen de begroting.
Investeringen 2023 Bedragen in €
Begroot 2023 Gerealiseerd (P-staat)
Verschil
Opbrengsten 2023 Bedragen in €
Begroot 2023 Gerealiseerd (P-staat)
Verschil
Graveland Zuid
1,6
1,7
-0,1
Graveland Zuid
-5,1
-3,6
-1,4
Spaanse Polder
2,5
1,8
0,7
Spaanse Polder
-2,4
-0,7
-1,6
Graveland Midden
1,2
1,6
-0,4
Graveland Midden
-5,1
-5,4
0,3
Graveland Noord
0,5
0,3
0,1
Graveland Noord
-1,0
-0,1
-0,9
Wilhelminahaven Zuid
0,3
0,2
0,1
Wilhelminahaven Zuid
0,0
0
0,0
Economie in ontwikkeling
6,0
5,7
0,3
Economie in ontwikkeling
-13,5
-9,8
-3,7
Stationsomgeving
1,8
0,8
1,0
Stationsomgeving
-3,1
-0,2
-3,0
Schieveste Wonen
3,5
2,6
1,0
Schieveste Wonen
-0,9
-0,6
-0,3
Schieveste fase 5
0,2
0,7
-0,5
Schieveste fase 5
-2,3
-2,4
0,2
Parkweg Midden
0,8
0,4
0,3
Parkweg Midden
0,0
0,0
0,0
Staatsliedenbuurt
0,1
0,0
0,1
Staatsliedenbuurt
-0,1
0,0
-0,1
Toernooiveld
0,0
0,0
0,0
Toernooiveld
0,0
0
0,0
Lange Achterweg
0,2
0,0
0,1
Lange Achterweg
0,0
0
0,0
Nieuw Mathenesse D3H
1,8
0,3
1,5
Nieuw Mathenesse D3H
0,0
0,0
0,0
Ruimtelijke Inrichting in samenhang
8,4
4,9
3,5
Ruimtelijke Inrichting in samenhang
-6,4
-3,2
-3,2
Totaal
14,4
10,6
3,8
Totaal
-19,9
-13,1
-6,8
Over 2023 zijn zowel de gerealiseerde investeringen als de opbrengsten achtergebleven op de begroting (respectievelijk € 3,81 miljoen en € 6,82 miljoen).
§ Paragrafen
Er is -in 2023- optimistisch begroot, de realisatie is achtergebleven op die begroting. Redenen van vertraging komen voort uit marktomstandigheden (zoals de hogere hypotheekrente), complexiteit (optreden van risico’s) en capaciteit (verdeling ambtelijke inzet). De realisatie zal in een volgend jaar plaatsvinden zonder dat dit een noemenswaardig financieel effect heeft.
€ Jaarrekening Overige gegevens
Jaarstukken 2023
88
Verloop voorzieningen ter dekking tekorten bouwgrondexploitaties
Reserves
In het geval een grondexploitaties bij afsluiting naar verwachting een verlies (tekort) kent, moet dit worden afgedekt middels een voorziening. Schiedam heeft daarvoor twee voorzieningen ingesteld, te weten de voorziening ‘dekking tekorten bouwgrondexploitaties’ en de voorziening ‘surplus per grex’. Minimaal eens per jaar worden beide voorzieningen aangepast op basis van de feiten van de grondexploitaties. Onderstaande tabel laat het totaal aan verlieslatende grondexploitaties zien, evenals de verdeling over beide voorzieningen.
Bedragen x € 1 miljoen Stand ultimo 2022 Staatsliedenbuurt 23VR044
2,5
24,4
2,3
2,3
0,0
0,4
Rente
0,4
TA-2 2023
1,4
MPG 2024
0,5
-0,4
0,1
Stand ultimo 2023
24,2
4,4
28,7
Verschil / totaal dotaties
1,4
4,3
De voorzieningen zijn aangevuld met circa € 4,3 miljoen. Dit bestaat respectievelijk uit een toevoeging vanwege het openen van de grondexploitatie Staatsliedenbuurt (€ 2,3 miljoen), rentekosten (€ 0,4 miljoen), lagere opbrengstverwachtingen (eind 2023 opgenomen in de technische aanpassing op de begroting voor € 1,4 miljoen) en een dotatie van € 0,1 miljoen voortkomend uit de voortgang van de grondexploitaties (MPG 2024).
§ Paragrafen
Grondexploitatie Bedragen x € 1 miljoen
Voorziening Voorziening Totaal dekking surplus tekorten 21,9
€ 7 miljoen. Dit komt voor € 6,8 miljoen voort uit de nieuwe grondexploitatie Staatsliedenbuurt.
Risicoreserve Op alle grondexploitaties wordt risicomanagement uitgevoerd. De som van de gewogen risico’s in de grondexploitaties wordt afgedekt doordat het is meegenomen in de risicoreserve. Daarnaast worden ook de kansen benoemd maar deze mogen niet meewegen in de risicoreserve.
Kansen
Reserve afgesloten grondexploitaties ‘reserve restwerken’ In de egalisatiereserve worden opbrengsten uit winstgevende grondexploitaties gestort waarmee verlieslatende grondexploitaties gefinancierd kunnen worden. In onderstaande tabel wordt het verloop van de egalisatiereserve in 2022 weergegeven.
Risico's
Graveland Zuid
0,4
0,2
Spaanse Polder
0,6
0,2
Graveland Midden
0,4
0,5
Graveland Noord
0,0
0,2
Wilhelminahaven Zuid
0,4
0,3
Programma Economie in ontwikkeling
1,8
1,5
Stationsomgeving
1,4
2,1
Schieveste Wonen
4,4
4,2
Schieveste fase 5
0,0
0,0
Parkweg Midden
0,0
0,1
Staatsliedenbuurt
3,4
6,8
De afgesloten grondexploitaties hebben geen restwerken meer. Er is derhalve niets gereserveerd in deze reserve. Egalisatiereserve grondbedrijf en winstneming In de egalisatiereserve worden opbrengsten uit winstgevende grondexploitaties gestort waarmee verlieslatende grondexploitaties gefinancierd kunnen worden. In onderstaande tabel wordt het verloop van de egalisatiereserve in 2023 weergegeven.
Bedragen x € 1 miljoen
Egalisatiereserve
Toernooiveld
0,0
Stand per 1-1
0,69
Lange Achterweg
0,0
Mutaties
0,85
Stand per 31-12
1,54
Nieuw Mathenesse D3H
1,2
1,8
Programma Ruimtelijke Inrichting in samenhang
10,5
15,0
Totaal
12,3
16,5
In totaal is voor de grondexploitaties een bedrag € 16,5 miljoen als benodigde risicoreservering opgenomen voor de grondexploitaties. De benodigde risicoreservering is ten opzichte van jaarrekening 2022 gestegen met
€ Jaarrekening Overige gegevens
Voor het uitvoeren van resterende werkzaamheden (restwerken) van afgesloten grondexploitaties is er een reserve restwerken.
De mutaties bestaan uit winstnemingen van Schieveste fase 5, Spaanse Polder, ’s Graveland Midden en ’s Graveland Zuid en een onttrekking ten behoeve van de Staatsliedenbuurt (23VR044).
Jaarstukken 2023
89
Prognose grondexploitaties Op 31 december 2023 was er voor € 39,3 miljoen geïnvesteerd in de lopende grondexploitaties. De komende jaren wordt er voor € 164 miljoen geïnvesteerd tegenover € 183 miljoen aan opbrengsten. De lopende grondexploitaties geven in totaal een negatief resultaat van € 18,8 mln op netto contante waarde, dat is € 20,9 mln negatief op eindwaarde. De winstgevende grondexploitaties bedragen daarbij € 9,8 mln (dit is exclusief reeds genomen winst). Voor de verlieslatende grondexploitaties is derhalve € 28,7 miljoen voorzien (zie bovenstaand onder het kopje: verloop voorzieningen ter dekking tekorten bouwgrondexploitaties).
§ Paragrafen
€ Jaarrekening Overige gegevens
Jaarstukken 2023
90
Paragraaf Lokale heffingen Inleiding
Totaal belastingen
In deze paragraaf wordt ingegaan op de opbrengsten en het beleid voor lokale heffingen. De uitvoering van de heffing en invordering is sinds 2015 grotendeels ondergebracht bij de Regionale Belasting Groep (RBG).
Bedragen x 1.000
Gerealiseerde opbrengsten De totale belastingopbrengst van de gemeente bedraagt € 48,4 miljoen, dit is € 1,2 miljoen meer dan begroot na wijziging. De analyse hiervan is terug te vinden in de toelichting per belastingsoort. Van deze opbrengst is € 17,0 miljoen bestemd voor de algemene dekking (zie programma Algemene Dekkingsmiddelen). De overige belastingopbrengst van € 31,4 miljoen ziet op bestemmingsbelastingen en retributies waaronder leges en dienen ter dekking van de gemeentelijke kosten. De voorzienbare aanslagen, die nog niet zijn opgelegd, zijn zoals gebruikelijk meegenomen in de opbrengst.
§ Paragrafen
Begroting
Begroting na wijziging
Realisatie
Totaal meer/ minder- opbrengst
Totaal belastingen
44.124
44.124
45.497
1.373
Totaal leges
2.935
2.577
2.448
-129
440
440
443
4
47.499
47.140
48.388
1.248
Totaal retributies
Totaal
Hierna volgt per onderdeel een toelichting op de gerealiseerde opbrengsten.
€ Jaarrekening Overige gegevens
Jaarstukken 2023
91
Toelichting opbrengst belastingen Begroting Begroting Realisatie Totaal meer/ na wijziging 2023 minder opbrengst
Bedragen x € 1.000
Programma Algemene Dekkingsmiddelen OZB: - OZB Eigenaren woningen
7.870
7.870
8.186
316
- OZB Eigenaren niet-woningen
4.917
4.917
5.041
124
- OZB Gebruikers niet-woningen
2.924
2.924
3.042
118
Totaal OZB
15.711
15.711
16.269
558
Hondenbelasting
131
131
140
10
Precariobelasting
159
159
92
-67
Logiesbelasting
350
350
444
94
16.350
16.350
16.945
595
Rioolheffing
10.629
10.629
10.817
188
Afvalstoffenheffing
13.565
13.565
13.408
-157
- Parkeervergunningen
617
617
556
-61
- Parkeerbelastingen incl. parkeerboetes
592
592
895
304
2.260
2.260
2.650
390
51
51
161
111
3.520
3.520
4.263
744
27.714
27.714
28.488
775
BIZ Vijfsluizen 2022
60
60
63
3
Totaal Programma Economie in ontwikkeling
60
60
63
3
44.124
44.124
45.497
1.373
Totaal Programma Algemene Dekkingsmiddelen Programma Ruimtelijke inrichting in samenhang
Parkeerbelastingen:
- Straatparkeren - Parkeerkras-/visiteparkeervergunning Totaal Parkeerbelastingen
Totaal Programma Ruimtelijke Inrichting in samenhang Programma Economie in ontwikkeling
Totaal Belastingen
§ Paragrafen
€ Jaarrekening Overige gegevens
Hieronder volgt een toelichting van de afwijkingen - groter dan € 50.000 per belasting: • Onroerendezaakbelastingen: De totale opbrengst uit OZB is per saldo € 558.000 hoger dan begroot. De meeropbrengst hangt samen met de iets hogere WOZ-waarden dan waarmee was begroot vanuit de opgave van de Waarderingskamer. De markt voor onroerend goed laat zich de laatste paar jaar ook lastig voorspellen. • Rioolheffing: De opbrengst is € 188.000 hoger dan begroot. Dit betreft met name nieuwbouwwoningen. • Afvalstoffenheffing: De opbrengst is € 157.000 lager dan begroot met name doordat de RBG per abuis de leegstand bij de opgave voor de begroting niet had doorgerekend. • De totale opbrengst uit Parkeerbelastingen is per saldo € 744.000 hoger dan begroot. De opbrengsten van met name het straatparkeren als de parkeerbelastingen, inclusief boetes zijn hoger dan begroot. Beiden hebben logischerwijs ook een relatie met elkaar. Indien meer op straat wordt geparkeerd is de kans op naheffingen in de vorm van parkeerboetes ook groter. De toename van het straatparkeren hangt samen met het feit dat meer bezoekers (zonder parkeervergunning) Schiedam hebben bezocht en daardoor de absolute aantallen en inkomsten vanuit straatparkeren hoger zijn dan begroot. De opbrengsten liggen 20% hoger dan begroot voor 2023 en liggen 5% hoger dan hetgeen werkelijk gerealiseerd is in 2022.
Deze hogere opbrengsten komen door meer verkochte parkeeruren. Dat is een combinatie van meer transacties (50.000) en een hoger aantal parkeeruren (80.000). Dit heeft weer direct een relatie tot het aantal parkeerboetes omdat meer parkeertransacties en parkeeruren immers kan leiden tot meer parkeerboetes. Naast de stijgende lijn in het aantal parkeeracties is er ook sprake van een efficiënte handhaving. Sinds de afschaffing van de parkeerkraskaart wordt er gebruik gemaakt van de visiteapp. Deze digitale bezoekersregeling is toegankelijker en wordt dus veel meer gebruikt.
Jaarstukken 2023
92
Toelichting opbrengst leges Titel Hfdst
I
Begroting
Begroting na wijziging
Gerealiseerd
Totaal meerminder-/ opbrengst
1 Burgerlijke stand
116
116
117
1
2 Reisdocumenten
632
632
478
-153
3 Rijbewijzen
222
222
264
41
4 BRP
68
68
69
1
6 Vastgoedinformatie
10
10
8
-2
7 Overige publiekszaken
11
11
11
-0
8 Gemeentelijk archief
8
8
6
-3
9 Leegstandswet
2
2
3
2
13 Kansspelen
2
2
1
-2
14 Telecomm&Kabels en leidingen
137
137
95
-42
15 Verkeer & vervoer
37
37
45
9
16 Geluidsontheffing
-
5
1
-4
17 Wet Openbaarheid Bestuur
-
-
-
-
Totalen titel I
1.246
1.251
1.098
-153
Omgevingsvergunning
1.615
1.251
1.302
51
Totalen titel II
1.615
1.251
1.302
51
1 Horeca
17
17
7
-10
2 Evenementen
9
9
3
-5
3 Prostitutiebedrijven
-
-
-
-
4 Huisvestingswet
48
48
34
-14
6 Ventvergunning
1
1
0
-0
7 Niet benoemde vergunning
-
-
3
3
74
74
48
-26
2.935
2.577
2.448
-129
II
III
Legessoort Bedragen x € 1.000
Totalen titel III Totaal legesverordening
§ Paragrafen
€ Jaarrekening Overige gegevens
Hieronder volgt een toelichting van de afwijkingen groter dan € 50.000 per soort leges: • Leges Reisdocumenten: De opbrengst reisdocumenten is € 153.000 lager dan geraamd. Deze lagere opbrengst dan verwacht is het gevolg van een lager aantal aanvragen reisdocumenten dan verwacht.
Toelichting opbrengst retributies Retributies zijn leges, gelden of rechten voor door de gemeente verrichte diensten of het gebruik van gemeentelijke bezittingen. Met retributies kan de gemeente (een deel van) de kosten, die gemaakt worden voor de dienstverlening of het gebruik van bezit, verhalen op degene die om de dienstverlening of het gebruik vraagt. Onder de retributies is de legesverordening de meest algemene verordening. Hieronder vallen onder meer de aanvragen voor paspoorten en rijbewijzen en het sluiten van een huwelijk. Met de retributie marktgelden kan de gemeente een vergoeding vragen voor het mogelijk maken van de markt in de stad.
Jaarstukken 2023
93
Overzicht realisatie overige retributies Begroting
Bedragen x € 1.000
Begroting na wijziging
Gerealiseerd* Totaal meer minder -/opbrengst
Marktgelden
60
60
55
-5
Woonschepenrecht
24
24
24
0
Reinigingsrecht
326
326
336
10
Woonwagenrecht
30
30
29
-1
440
440
443
4
Totaal overige retributies Realisatie kostendekkendheid
Voor de retributies, waaronder de leges, geldt een wettelijk verbod op het maken van winst. De tarieven in de verordening mogen maximaal 100% van de aan het tarief toe te rekenen kosten dekken c.q. deze tarieven mogen maximaal 100% kostendekkend zijn. Hieronder is een overzicht van de betreffende heffingen met de gerealiseerde kostendekking opgenomen. De berekening van de kostendekkendheid is gemaakt op basis van de gerealiseerde opbrengst en de herberekende uurtarieven en overheadtoeslag. Een percentage onder de 100% betekent dat niet alle kosten worden gedekt uit de opbrengsten.