Bijlage 3d BP Schieveste (gewijzigd) - Bijlagen
Tekst van het document
37
© 2019
-2-
Masterplan SCHIEVESTE
INLEIDING 004 CONTEXT & VISIE
VOORSTEL 014
RUIMTELIJK & PROGRAMMATISCH
PROGRAMMA 040 WONEN EN VOORZIENINGEN
PLAN VAN AANPAK 058 PROCES, PARTICIPATIE & HAALBAARHEID
TOEKOMSTBESTENDIG 050
Circulariteit Mobiliteit, Klimaatadaptatie, Gezondheid en welzijn
BIJLAGEN 071
INDEX
003
SCHIEVESTE MASTERPLAN 2019
SCHIEVESTE MASTERPLAN 2019
INTRODUCTIE
Beste Lezer, Voor u ligt het Masterplan Schieveste, een voorstel van de Ontwikkelcombinatie Schieveste (OCS) voor de ontwikkeling van de locatie Schieveste in de gemeente Schiedam. De inhoud van dit Masterplan is tot stand gekomen in opdracht van en geheel voor rekening van de OCS. Dit Masterplan wordt conform de afspraken in de grondreserveringsovereenkomst van december 2018 aan gemeente Schiedam aangeboden ter toetsing.
004
INLEIDING CONTEXT & VISIE
Ruimtelijke context Gemeente Schiedam, Metropool Regio Rotterdam Den Haag en Provincie Zuid-Holland staan voor een grote woningbouwopgave. In het kader van de Verstedelijkingsalliantie zijn afspraken gemaakt tussen de partners over het ontwikkelen van 170.000 woningen in de regio, die bij voorkeur worden gerealiseerd rondom OV-knooppunten. Nieuwe woonconcepten, betaalbare woningen en duurzaamheid moeten hier hand in hand gaan. OCS ziet kansen voor invulling van een deel van de totaal opgave op OV-knooppunt Schieveste in Schiedam. Proces Op 19 december 2018 heeft OCS, het consortium dat bestaat uit Van Omme & De Groot, DuraVermeer, VolkerWessels Vastgoed en Synchroon, een grondreserveringsovereenkomst met de gemeente Schiedam gesloten voor Schieveste. Dit Masterplan is het Definitief Masterplan als omschreven in de grondreserveringsovereenkomst. OCS heeft als opdrachtgever een aantal specialisten ingeschakeld om met hen dit Masterplan vorm te geven. Naast het bureau KuiperCompagnons (stedenbouw, volumestudies, RO-traject) zijn dat DELVA LA (stedenbouw, landschap), Skonk (programmering en placemaking), De Wijde Blik (participatie en communicatie) en SumCity (businesscase). De vormgeving van dit boek is verzorgd door bureau Boomvanmourik.
Daarnaast is actuele marktinformatie geleverd door onder meer Ooms Makelaars, Anke Bodewes Makelaardij, Capital Value, Cushman & Wakefield en Goudswaard Real Estate. Corporatie Woonplus heeft ook kennisgenomen van de plannen. Het team heeft in een intensief ontwerptraject van negen maanden het voorliggende Masterplan tot stand gebracht.
De voorbeelduitwerking biedt een perspectief op de mogelijkheden en uitdagingen van de in het Masterplan voorgestelde bouwvolumes. Op basis van deze voorbeelduitwerking zijn haalbaarheidsstudies en risicoanalyses uitgevoerd. Randvoorwaarden De voorbeelduitwerking loopt vooruit op een aantal acties die in de visie van OCS worden afgerond voordat de realisatie van het plan in de voorgestelde opzet kan starten. Denk hierbij aan de verwerving van twee grondposities en het verkrijgen van vrijstelling ten aanzien van bouwhoogten binnen de invloedsfeer van Rotterdam The Hague Airport alsook met betrekking tot wonen binnen bestaande milieuzoneringen in de Spaanse Polder. Voor een optimaal woon- en verblijfsklimaat in het plangebied meent OCS dat een verlenging in oostelijke richting van de bestaande stationskap een randvoorwaarde is. Op voornoemde onderwerpen heeft OCS in de afgelopen periode verkennende gesprekken gevoerd met de relevante stakeholders. In het vervolgtraject dienen op basis van dit Masterplan concrete afspraken met deze betrokken partijen te worden vastgelegd.
005
Tot slot Wij hebben met heel veel plezier en enthousiasme aan de totstandkoming van dit Masterplan gewerkt en zijn dankbaar voor de inzet van alle betrokken adviseurs en collega’s. We kijken uit naar het vervolg om in overleg met de Gemeente Schiedam als bevoegd gezag voor de ruimtelijke ordening, ons planvoorstel voor Schieveste tot uitvoering te brengen en daarmee onze bijdrage te leveren aan de flinke woningbouwopgave voor de regio.
Ontwikkelcombinatie Schieveste
DEEL 1 INLEIDING
DEEL 1 INLEIDING
Onderdeel van het Masterplan is een suggestie voor de mogelijke (stedenbouwkundige en landschappelijke) uitwerking van het plan, binnen de uitgangspunten die verder in het Masterplan zijn opgenomen.
SCHIEVESTE MASTERPLAN 2019
SCHIEVESTE MASTERPLAN 2019
Plankaart met AANSLUITING m4h
Luchtfoto Schieveste Schieveste ligt ingeklemd tussen de A20 aan de noordzijde, de volkstuinen van Rotterdam aan de oostzijde, het spoor met station Schiedam Centrum aan de zuidzijde en de Schie aan de westzijde van het gebied. Een stationslocatie op steenworp afstand van de historische binnenstad, bij uitstek geschikt voor een nieuw, stedelijk woonmilieu.
006
007
Foto: Jan van der Ploeg
Schieveste
Visie &
PLEK EN CONTEXT
GEBIEDSIDENTITEIT
Schieveste ligt letterlijk naast het station Schiedam Centrum, waar behalve de trein ook de metro, de tram en de bussen halteren. Bovendien ligt de op- en afrit van de Rijksweg A20 op korte afstand. Door deze goede bereikbaarheid en ligging nabij de binnenstad vormt Schieveste bij uitstek de locatie waar de nieuwe woonmilieus kunnen worden gerealiseerd.
De toekomstige spoorverdubbeling tussen Rotterdam en Delft/Den Haag, alsmede de voorgenomen woningbouw rondom het station, bieden kansen voor de vernieuwing en uitbreiding van het station Schiedam Centrum.
De realisatie van woningbouw, kantoren en voorzieningen vormen een grote impuls voor verdere vernieuwing van de gebieden grenzend aan Schieveste. Denk daarbij aan de al op handen zijnde vernieuwing van bedrijfsterrein ‘s-Gravelandsepolder, het geplande hotel naast de Euroscoop, transformatie van oude kantoren nabij het station naar woningbouw en de nieuwe planinitiatieven in Schiedam Oost. Bovendien levert een grote groep stedelijk georiënteerde bewoners extra draagkracht voor de voorzieningen in het centrum van Schiedam. De geplande westelijke stadsuitbreiding van Rotterdam in het M4H-gebied (Merwe-Vierhavengebied) zal daarnaast bijdragen aan verdere intensivering van het OV-knooppunt Schiedam Centrum. Op een hoger ruimtelijk schaalniveau sluiten de ontwikkeling van Schieveste en het M4H-gebied heel goed op elkaar aan.
De binnenstad van Schiedam en de omliggende (woon)wijken hebben allen een eigen, herkenbare identiteit. De binnenstad met oude molens en sfeervolle grachten en havens heeft een authentiek en historisch karakter. Schiedam Oost is te typeren als een multiculturele volkswijk met een sterk buurtgevoel. De industrie en bedrijven van de ’s-Gravelandsepolder en Spaanse Polder in het noorden hebben een rauwer karakter, net als het creatieve maakgebied M4H bij de havens aan de zuidkant van Schiedam. Met de ontwikkeling van Schieveste voegen wij een nieuwe identiteit toe aan de stad. Schieveste wordt een gebied met een sterke merkidentiteit die zich richt op hoogstedelijk wonen, complementair aan de binnenstad en de omringende wijken. Met een stedelijk, dynamisch woonmilieu richten wij ons op een nieuwe doelgroep voor Schiedam die nu nog niet in de stad wordt bediend. Dit is de doelgroep van de dynamische stedeling, bestaande uit mensen met een paarse en rode leefstijl.
Deze leefstijlen hechten waarde aan een dynamische, stedelijke omgeving waarin een diversiteit aan mensen en functies samenkomen. Zij hebben een actief leven met een breed sociaal netwerk, waar zij inspiratie en nieuwe ideeën uit halen. Zij hebben een weidse blik en betekenen graag iets voor de wereld. Ze zijn op de hoogte van internationale ontwikkelingen en zijn gemakkelijk veel onderweg, of dat nu voor werk is, voor vakantie of het opzoeken van vrienden. Ze zijn overwegend individualistisch, en bewust leven vormt de basis voor hun dagelijks leven en bestaan. In Schieveste vinden zij zowel kleinschaligheid als grootstedelijk wonen. Door de goede bereikbaarheid zijn ze zo in de binnenstad van Schiedam, Rotterdam, Delft en Den Haag en in de werk-/ onderwijsgebieden van de TU Delft en de Erasmus Universiteit. Omdat deze doelgroep nog beperkt vertegenwoordigd is in Schiedam bieden we met Schieveste niet alleen een nieuw woonmilieu voor Schiedammers, maar trekken we ook mensen aan op regionaal niveau. Dat doen we door middel van een sterke merkidentiteit, gebaseerd op vier merkwaarden die het merk diepgang geven. Deze merkwaarden vormen het uitgangspunt voor de positionering, communicatie en uitwerking van het plan.
DEEL 1 INLEIDING
DEEL 1 INLEIDING
Naast de uitstekende bereikbaarheid is het ook een plek met uitdagingen. Zo moet rekening worden gehouden met het geluid van de Rijksweg aan de noordzijde en de spoorlijn (RotterdamDen Haag) aan de zuidzijde. Gelukkig is de oriëntatie van het gebied zodanig dat de geluid afschermende werking van de gebouwen en de bezonning van het gebied elkaar niet in de weg hoeven te zitten.
Deze uitbreiding zou idealiter gepaard gaan met het verlengen van het stationsdak (tevens geschikt voor energieopwekking) wat de woningbouw op Schieveste ten goede zou komen. OCS zoekt hier de dialoog met andere stakeholders in het gebied om te onderzoeken hoe tot een optimaal resultaat kan worden gekomen.
SCHIEVESTE MASTERPLAN 2019
SCHIEVESTE MASTERPLAN 2019
de VIER
MERKWAARDEN Onafhankelijk Een op zichzelf staande, originele plek met een eigen identiteit, waar je trots op bent. Schieveste wordt een plek met een eigen karakter, onderscheidend ten opzichte van haar directe omgeving. Met een eigen programma, complementair aan het aanbod in de historische binnenstad. Een gebied met een identiteit waar zowel bewoners, gebruikers alsook Schiedammers in de breedte trots op zijn. Het wordt een plek die op zichzelf functioneert en tegelijkertijd van grote betekenis is voor de omliggende gebieden, door de sterke verbinding met de Schie en de binnenstad door de centrale ligging in de Metropoolregio Rotterdam Den Haag.
Zorgeloos Een fijne plek, waar je van alle gemakken wordt voorzien. De dynamische stedeling is een doelgroep met een breed, intensief, sociaal netwerk en werkleven en een grote behoefte aan gemak en comfort. In Schieveste worden gebruikers zoveel mogelijk ontzorgd. Een plek met een breed aanbod en hoog serviceniveau, met voorzieningen voor de dagelijkse behoeften om de hoek.
008
009
Bewust Een plek met diepgang, waar elk detail is doordacht. Met Schieveste wordt een doelgroep aangesproken met een stedelijke leefstijl, op zoek naar een vorm van stijl en verfijning. Een doelgroep met een gezonde, duurzame lifestyle. Het gebied kent een elegante architectuur en doordachte openbare ruimte, met een weloverwogen programma en slimme toepassingen tot op niveau van het woningontwerp. Schieveste biedt een thuis aan ondernemers met de ambitie iets te betekenen voor de wereld.
Persoonlijk
De dynamische stedeling leeft een druk bestaan wat zich veelal buiten de woning afspeelt. Deze doelgroep heeft daarom sterk de behoefte aan een eigen plek om tot rust te komen. Dat vraagt om een evenwicht in privé en collectieve ruimten, met de juiste balans tussen ontmoeting, interactie en privacy. Met een brede mix van deelvoorzieningen en verschillende woonvormen die naar eigen voorkeur kunnen worden ingericht, voelt iedereen zich thuis en onderdeel van Schieveste.
DEEL 1 INLEIDING
DEEL 1 INLEIDING
Op Schieveste woon je niet anoniem, maar krijg je de kans om met je persoonlijke touch te laten zien wie je bent.
SCHIEVESTE MASTERPLAN 2019
Naast de feitelijke cijfers en data van het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS) hebben we gekeken naar het WoonOnderzoek Nederland (2018) en een locatiespecifiek onderzoek laten uitvoeren door Springco, naar de potentiële doelgroepen en bijbehorende woonwensen. Het CBS voorziet dat er alleen al in de regio Rotterdam tot 2030 ca. 36.000 nieuwe huishoudens bijkomen. Opvallend hierin is dat 59% van deze groei bestaat uit eenpersoonshuishoudens (CBS & ABF Research – Socrates, 2018). Deze kleinere huishoudens bestaan uit een mix van doelgroepen: 17% is jonger dan 30 jaar, 45% is tussen de 30-64 jaar en 39% is ouder dan 65 jaar. De landelijke en regionale cijfers en trends laten zien dat de vraag naar (betaalbare) woningen groot is. Uit het WoonOnderzoek Nederland (2018) zijn onderstaande cijfers naar voren gekomen. Hierin is te zien dat er met name vraag is naar betaalbare woningen in zowel het huur- als koopsegment.
Springco heeft een vertaalslag gemaakt voor de specifieke vraag naar woningen op Schieveste. Met de ambitie om een hoogstedelijk milieu te creëren is de vraag gefilterd op nieuwbouwappartementen en stedelijke woonmilieus. Daarnaast is de vraag gefilterd op de zogeheten ‘catchment area’. De ‘catchment area’ is het gebied vanwaar het waarschijnlijk is dat mensen naar Schieveste verhuizen, gebaseerd op geregistreerde verhuisbewegingen. Uit deze gegevens blijkt dat er een vraag is van circa 850 nieuwbouwappartementen in stedelijke woonmilieus per jaar. De verdeling tussen koop en huur is hierin redelijk gelijk verdeeld (Springco, 2019).
Toename aantal studenten Jaarlijks komen er in Delft en Rotterdam gezamenlijk circa 2.500 studenten bij, die op zoek zijn naar woonruimte. Vanwege de gunstige ligging op het OV-knooppunt is de ontwikkeling op Schieveste kansrijk om deze doelgroep te huisvesten. De explosieve toename van het aantal studenten zien we daarom ook als een kans voor Schieveste. Exacte cijfers zijn hierin echter moeilijk te noemen, omdat het onderzoek ingaat op huishoudens, niet op kamerbewoning en onzelfstandig wonen.
Woonbehoefte op Schieveste De vraag naar woningen op Schieveste is gespecificeerd naar doelgroepen/leeftijdscategorieën. In de tabel in de bijlage (pagina 72) is de verdeling gemaakt naar leeftijdscategorie. Per prijssegment is aangegeven hoe de verdeling van de vraag is onder de verschillende doelgroepen (per segment telt de tabel op tot 100%). Zo is de woningbehoefte in beeld gebracht van de doelgroepen voor de appartementen op Schieveste. Hierbij zijn 7 hoofddoelgroepen naar voren gekomen (in de figuur in de bijlage (pagina 72) gesplitst in koop en huurappartementen). Om deze doelgroepen ook daadwerkelijk naar de locatie te trekken moet de gebiedsidentiteit aansluiten op de wensen en leefstijlen van deze doelgroepen en onderscheidend zijn ten opzichte van andere nieuwbouw ontwikkelingen in de omgeving.
Verschillende woonmilieus trekken verschillende doelgroepen aan. Om nieuwe bewoners aan te trekken en te binden aan de locatie zullen we de gebiedskwaliteit aan moeten laten sluiten op de wensen van deze nieuwe bewoners. Springco heeft daarom een analyse gemaakt van de genoemde potentiële doelgroepen. Allereerst is er gekeken naar de gebiedsidentiteit van de nieuwe ontwikkeling. Zo zijn er stedelijke gebieden met veel dynamiek, gezellige buurten met veel sociaal contact, buurten met een hoge mate van geborgenheid, anonieme buurten etc. Deze gebiedsidentiteiten trekken verschillende soorten mensen met verschillende leefstijlen aan. Onderstaande kaart geeft een beeld van de leefstijlen rondom de planlocatie. In de grafieken is te zien dat in Schiedam met name mensen met de ‘groene leefstijl’ sterk vertegenwoordigd zijn. De paarse en rode leefstijlen komen minder vaak voor. Waar de ‘groene leefstijl’ vooral op zoek is naar gezelligheid en een vertrouwd woonmilieu, hechten mensen met de rode en paarse leefstijl meer waarde aan een dynamische omgeving waarin een diversiteit aan functies en doelgroepen samenkomen. De paarse en rode leefstijlen worden daarom vaker geassocieerd met een hoogstedelijk woonmilieu. Dit woonmilieu ontbreekt op dit moment in Schiedam waardoor deze doelgroepen het gewenste woonmilieu momenteel niet vinden binnen de gemeente.
Bij de ambitie om een nieuw hoogstedelijk woonmilieu te creëren hoort een doelgroep met een leefstijl die daarbij past. Omdat deze doelgroep nog beperkt vertegenwoordigd is in Schiedam,
rood oranje geel lime groen auqua blauw paars
4% 13% 12% 20% 18% 16% 8% 9%
SCHIEVESTE MASTERPLAN 2019
Landelijk, maar met name in de Randstad dreigt het woningtekort verder op te lopen. Mede door de uitstekende ligging aan het OV knooppunt en de kennisas, is Schieveste een gunstige locatie voor woningbouw om aan de toenemende vraag tegemoet te komen. Met het marktinitiatief is door de OCS de ambitie uitgesproken om een hoogstedelijk milieu te creëren. Maar voor wie doen we dat eigenlijk? Om deze vraag te beantwoorden en de ambitie te toetsen hebben we grondig onderzoek gedaan en vele bronnen geraadpleegd.
010
WOONMILIEU’S & LEEFSTIJLEN
GEBIEDSIDENTITEIT & DOELGROEPEN
bieden we met de ontwikkeling van Schieveste niet alleen een nieuw woonmilieu voor Schiedammers maar trekken we juist ook mensen aan die nog niet in Schiedam wonen. In het volgende stuk gaan we verder in op deze doelgroepen. Vervolgens maken we een vertaalslag van de leefstijlen naar persona’s voor wie wij Schieveste willen ontwikkelen.
De dynamische stedeling In Schieveste wonen, werken en recreëren mensen die op zoek zijn naar de mogelijkheid om iets te betekenen voor de wereld. Ze kunnen genieten van de intrinsieke waarde en stralen een vorm van intelligentie uit. Ze zijn overwegend individualistisch en bewust leven vormt de basis voor hun dagelijks leven en bestaan. Deze doelgroep heeft een specifieke levensstijl, die zich moeilijk laat definiëren door leeftijd. Deze mensen zijn geïnteresseerd in fotografie en design. Ze hebben een actief leven met een breed sociaal netwerk waaruit zij inspiratie en nieuwe ideeën opdoen. Het is een doelgroep met een weidse blik op de wereld. Ze zijn op de hoogte van internationale ontwikkelingen en zijn gemakkelijk veel onderweg, of dat nu voor werk is, voor vakantie of het opzoeken van vrienden. Door de goede bereikbaarheid zijn ze zo in de historische binnenstad of juist de stad uit. Het gebied kent een relatief groot aantal zzp’ers en ondernemers. De bewoners van Schieveste hebben als gemene deler de drang om deel te nemen aan de betekeniseconomie. Zij willen genieten van alles wat het leven te bieden heeft, maar ook waarde toevoegen op hun eigen manier. Om de doelgroep tot leven te brengen en een eenduidig beeld te krijgen zijn negen karakters ontwikkeld. Ontmoet Luc, Lotte, Ava, Ruby, Omar, Enzo, Ilse, Bo, en Marianne op de volgende pagina’s.
9%
4% 13%
8%
011
Dynamisch & zelfverzekerd Creatief & uitbundig Inspirerend & actief
12%
16%
Vriendelijk &gezellig Stabiel & sociaal Respectvol & weloverwogen Consistent & correct
GROTE VARIATIE IN SOORT EENPERSOONSHUISHOUDENS
Grote vraag naar betaalbare woningen Huur
18%
20%
Ondernemend & besluitvaardig
Huishoudensgroei (*1.000)
Betaalbare huur
55%
Dure huur
9%
Tot 200.000 euro
16%
Van 200.000 tot 320.000 euro
14%
Vanaf 320.000 euro
6%
Koop
Bron: CBS & ABF Research – Socrates 2018
Percentages hebben betrekking op Zuid-Holland
Bron: CBS & ABF Research – Socrates 2018
Verdeling eenpersoonshuishouden naar leeftijdsklasse:
DEEL 1 INLEIDING
DEEL 1 INLEIDING
17%: <30 jaar 45%: 30-64 jaar 39%: >65 jaar
SCHIEVESTE MASTERPLAN 2019
SCHIEVESTE MASTERPLAN 2019
PERSONA’S
012
013
LUC (22)
Student Woninggrootte 20-30 m2 Inkomen beneden modaal
Alleenstaande starter Woninggroote 30-50 m2 Inkomen beneden modaal Lotte (27) is geboren en getogen in Vlaardingen en heeft bouwkunde gestudeerd in Delft. Ze werkt al 4,5 jaar als architect bij Wessel de Jonge in de Van Nellefabriek. Ze vindt het fantastisch om hier te werken, maar woont zelf graag in een kleinere en rustigere stad. Vanaf Schieveste fietst ze in slechts 8 minuten naar haar werk. Aan het einde van de dag ploft ze graag neer op het terras aan de waterkant. In haar vrije tijd houdt Lotte van yoga en het bezoeken van musea. Trots op haar nieuwe stad neemt Lotte haar vrienden van vroeger graag mee naar de voormalige speakeasy bar Loopuyt Gin of een van de andere gin distilleerderijen die Schiedam rijk is. De charme van de historische binnenstad van Schiedam en de korte afstand tot haar werk maakt Schieveste voor Lotte de ideale locatie.
AVA (33) & RUBY (28) Young professionals Woninggroote 55-75 m2 Inkomen modaal / boven modaal
Ava (33) & Ruby (28) zijn verliefd geworden tijdens hun studie in Rotterdam. Ze zijn net gaan samenwonen. Ava heeft marketing gestudeerd en werkt bij Unilever in Rotterdam. Ruby is bezig met een PhD in Delft. Ze staan beide midden in het leven en gaan veel op pad. Regelmatig maken zij verre reizen naar landen zoals Brazilië, Indonesië of Chili. Ze hebben beiden een breed sociaal netwerk dat verspreid woont over de hele Randstad. Samen gaan ze graag naar het theater aan de Schie, borrelen bij De Beurs of maken ze een wandeling op het strand. Ava squasht in het weekend met vrienden. Ruby loopt graag hard. Het was lastig voor hen om een betaalbare particuliere huurwoning met eigen buitenruimte te vinden op een centrale locatie. Hier wonen ze nog steeds om de hoek bij vrienden, en zijn ze in een mum van tijd met de trein op werk. Voor Ava en Ruby is Schieveste de beste uitvalsbasis met een knusse oude binnenstad om de hoek, de plek voor de volgende stap.
OMAR (41)
Alleenstaande veertiger Woninggrootte 30-50 m2 Inkomen beneden modaal tot modaal Omar (41) is geboren en getogen in Schiedam en werkt inmiddels al jaren parttime als monteur bij Kondu Cars in de Spaanse Polder. Hij is alleenstaand en heeft een hechte vriendengroep in Schiedam waarmee hij vaak te vinden is in de sportschool. Door de jaren heen heeft hij op verschillende plekken in Schiedam gewoond, en was echt toe om door te stromen van zijn sociale huurwoning naar een nieuwe plek. Twee van zijn beste vrienden zijn ook naar Schieveste verhuisd en zijn nu praktisch zijn buren. Dichtbij zijn familie, vrienden en werk is Schieveste de perfecte thuisbasis voor hem.
ENZO (36), ILSE (38) & BO (3) Jong gezin Woninggrootte 75-105 m2 Inkomen modaal tot 2x modaal
Enzo (36) en Ilse (38) hebben 11 jaar een relatie en kennen elkaar uit hun studietijd. Enzo werkt als technisch beheerder voor de haven van Rotterdam en Ilse werkt als zelfstandig tekstschrijver. Ze zijn zich bewust van de impact die zij maken op de wereld en hechten veel belang aan duurzaamheid. Als jong gezin hebben ze daarom bewust geen auto en maken ze zo veel mogelijk gebruik van eerlijke producten en diensten. Iedere vrijdagavond hebben ze een oppas en borrelen ze met vrienden bij Wijning in de Schiedamse binnenstad. Enzo en Ilse houden erg van stedelijk wonen maar wilden graag in een kleinere stad wonen dan Rotterdam. Ze hebben hun handen vol aan hun drukke banen en jonge gezin. Voor hen is Schieveste de ideale plek voor hun kind(eren) om op te groeien. Ze vinden het leuk om zo dichtbij het multiculturele Schiedam Oost te wonen waar ook veel andere gezinnen wonen. En in een duurzame gezinswoning die hen voldoende ruimte en groen biedt in de nabijheid van Rotterdam.
Marianne (72)
AOW-er Woninggroote 30-50 m2 Inkomen beneden modaal Marianne is opgegroeid in Schiedam en heeft op verschillende plekken in de stad gewoond. Marianne woont zelfstandig in een klein appartement en heeft eens per week thuiszorg die haar helpt met de huishouding. Een aantal keer per week komt haar dochter uit Schiedam Oost langs. Daarnaast heeft Marianne veel contact met haar buren en gaat regelmatig bridgen en sporten met vriendinnen uit de buurt. Marianne vindt het heerlijk om te wonen in een levendige wijk, zodat er altijd mensen in de buurt zijn. Ook houdt ze erg van tuinieren, dus een gezamenlijke tuin zou ze fantastisch vinden.
DEEL 1 INLEIDING
DEEL 1 INLEIDING
Luc (22) zit in het laatste jaar van zijn studie industriële vormgeving aan de Willem de Kooning Academie. Hij heeft twee jaar in verschillende gedeelde huizen gewoond in Rotterdam maar was toe aan een plekje voor zichzelf. Deze heeft hij nu gevonden in de vorm van een sociale huurwoning in Schieveste waarbij hij voorzieningen en services deelt met vrienden. Luc heeft een druk sociaal leven en werk naast zijn studie part-time in de horeca bij het Theater aan de Schie. Verder eet hij regelmatig buiten de deur, bezoekt graag nieuwe food concepten of gaat borrelen met vrienden in Rotterdam. Daarnaast gaat Luc graag naar de sportschool en heeft hij met andere bewoners uit het gebouw een voetbal competitie opgezet op maandagavond.
LOTTE (27)
SCHIEVESTE MASTERPLAN 2019
SCHIEVESTE MASTERPLAN 2019
014
015 Plankaart Schieveste
introductie
VOORSTEL
Dit Masterplan is het definitief Masterplan als bedoeld in de grondreserveringsovereenkomst en borduurt voort op het thema ‘hoogstedelijk wonen’ en kiest daarvoor de insteek die ook succesvol is in en rond de steden Amsterdam, Rotterdam en Utrecht: het ontwikkelen van community-concepten die aansluiten bij de behoeften van specifieke doelgroepen. Zelfstandige woonunits met eigen voorzieningen, met openbaar vervoer op loopafstand en met een betaalbare huur. Aanvullend wordt een breed scala aan diensten aangeboden. Naast deze campusachtige woonomgeving met eenen tweepersoonsstudio’s voorziet het plan in reguliere huur- en koopappartementen (twee-, drie- en vierkamerwoningen) in verschillende prijsklassen.
Op plekken waar omwille van de hoge geluidbelasting (nu) niet gewoond mag worden, stellen wij een alternatief programma voor met kantoren, horeca in de plint en ruimte voor een studenthotel. Schieveste wordt de nieuwe entree van Schiedam aan de noordzijde, gemarkeerd door een iconisch gebouw van 120 meter hoog direct aan de naamgever van de stad: de Schie. Het openbaar gebied, de ‘enfilade’, is de groene verbinding door het hele plan en verbindt de vier plandelen met elkaar. In dit hoofdstuk wordt de opbouw van het plan uiteengezet en ook wordt duidelijk welk belang wij hechten aan het community-concept, de nabijheid van het openbaar vervoer en aan de inrichting van het openbaar gebied.
DEEL 2 RUIMTELIJK EN PROGRAMMATISCH VOORSTEL
DEEL 2 RUIMTELIJK EN PROGRAMMATISCH VOORSTEL
RUIMTELIJK & PROGRAMMATISCH
Schieveste is al heel lang een ontwikkellocatie; oorspronkelijk een echte kantorenplek en toen dat niet goed van de grond kwam werd het bestemmingsplan aangepast om een meer gemengd programma (kantoren, leisure, wonen) toe te laten. Het Concept-Masterplan of Initiatiefplan uit 2018 dat als bijlage 2 bij de grondreserveringsoverenkomst behoort, biedt een nieuwe kijk op de locatie Schieveste, passend in de trend om de hard nodige verdichting van de steden in de Randstad te concentreren rond OV-knooppunten. Het Initiatiefplan ging hoofdzakelijk uit van wonen, aangevuld met voorzieningen, in zeer hoge dichtheid.
SCHIEVESTE MASTERPLAN 2019
SCHIEVESTE MASTERPLAN 2019
HISTORIE van de plek
Schieveste ligt ten noordoosten van het historische centrum van Schiedam, tussen de A20 en het spoor. Op deze locatie is al ruim 100 jaar sprake van activiteiten en bebouwing. Daarvoor lag het gebied in het graslandgebied van de polder Oud Mathenesse. Het treinspoor is rond 1848 aangelegd. Schiedam had al vroeg een station, dat toen aan de rand van de stad lag. Van 1848 tot circa 1940 hebben slechts beperkte infrastructurele aanpassingen plaatsgevonden op Schieveste. Begin 20e eeuw is een rij woningen gebouwd. Op de kaarten van de jaren ’40 en ’50 van de vorige eeuw wordt de aanleg en uitbreiding van het spooremplacement weergegeven, waarover goederen werden verladen. De noordelijke ontsluiting van Schieveste wordt omstreeks de jaren ’70 van de vorige eeuw, met de aanleg van de Rijksweg A20 gerealiseerd.
In het gebied staan vandaag de dag twee kantoortorens uit de jaren 90. Deze zijn gericht op traditioneel autogebruik met een ruime hoeveelheid parkeervoorzieningen. In 2002 werd een visie voor het gebied vastgesteld, waarin werd uitgegaan van de ontwikkeling van Schieveste als kantorenlocatie. Op basis van die visie zijn begin deze eeuw het Lentiz Life College en het kantoor van de DCMR Milieudienst Rijnmond gerealiseerd. In 2012 werd een nieuw impuls aan het gebied gegeven door van fase 5 als opgenomen in de RO-visie uit 2002 een leisure cluster te maken met een bioscoop (Euroscoop) en een hotel. De bioscoop opende in 2017 en het hotel wordt verwacht in 2021. Het parkeervolume dat is neergezet functioneert onder andere als P+R. Nieuwe bruggen verbinden deze fase met de rest van Schieveste. Deze voorzieningen versterken het station Schiedam Centrum en Schieveste als stedelijke bestemming met een regionale functie.
De eerder genoemde woningen moesten daarvoor worden gesloopt. De huidige Horvathweg ligt op het talud waar ooit het spoor heeft gelegen. Het nieuwe spoor is iets noordelijker aangelegd. De verhoogde Horvathweg gaat ter hoogte van het station over de stationshal heen, waar de bushaltes van station Schiedam Centrum zich bevinden. Luchtfoto Schieveste Foto: Jan van der Ploeg
016
017
SCHIEDAM AAN DE SCHIE
STATION BUITEN DE STAD
INDUSTRIE EN BEDRIJVIGHEID IN DE POLDER
AANLEG A20
MASTERPLAN 2002
BINNENSTEDELIJKE ONTWIKKELLOCATIE
BEGIN 19e EEUW
Eind 19e eeuw
Na-OORLOGS (1962)
JAREN 60, 70 & 80
2002
NU
DEEL 2 RUIMTELIJK EN PROGRAMMATISCH VOORSTEL
DEEL 2 RUIMTELIJK EN PROGRAMMATISCH VOORSTEL
TIJDSLIJN
SCHIEVESTE MASTERPLAN 2019
SCHIEVESTE MASTERPLAN 2019
KERNWAARDEN
Het ruimtelijke en programmatische voorstel voor Schieveste is gebaseerd op vier kernwaarden:
STATIONSPLEIN AAN DE SCHIE
Eigen identiteit
Tussen de belangrijke verkeersader A20 en de spoorlijn Rotterdam - Den Haag ligt – in nabijheid van het historisch stadscentrum en aansluitend op het station van Schiedam Centrum – het gebied Schieveste.
Schieveste creëert een hoogstedelijk woonmilieu van binnenuit.
Het gebied is op niveau van de regio en de Randstad uitstekend verbonden met alle vormen van openbaar vervoer, auto en fiets en heeft de potentie om de kennisas tussen Den Haag en Rotterdam te versterken. Met de directe ligging aan het station Schiedam Centrum wordt gestreefd naar een autovrij gebied, met de focus op duurzame mobiliteit en verbondenheid. Dit wordt bereikt door onder andere de auto-ontsluiting te beperken tot de bestaande Parallelweg en de bestaande fietsstructuren richting Delft, Schiedam en Rotterdam te versterken.
De intrinsieke kwaliteit wordt niet aan de context ontleend, maar wordt vanuit eigen gebiedsidentiteit gecreëerd. Deze identiteit is gebaseerd op een stedelijk woonmilieu met bijbehorende voorzieningen, een variatie aan karakters in het plan, groene plekken en routes en verbindingen en het aantrekken van een nieuwe doelgroep: de dynamische stedeling.
De Tuinen
GEBIEDSINDELING De opzet van Schieveste kent verschillende karakters die voortkomen uit de verschillen in de deelgebieden van het plan. Omgevingsfactoren – zoals geluid, uitzicht en zonlichttoetreding – hebben geleid tot een asymmetrische hoogtedoorsnede, met aan de noordzijde hogere bebouwing dan aan de zuidzijde van het gebied. Binnen het plan brengt een combinatie van hogere en lagere bouwdelen maat en schaal in het gebied, waarmee, ondanks de behoorlijke dichtheid, lucht en ruimte en een aangename leefomgeving ontstaat.
Enfilade als gebiedsdrager
Diversiteit in sferen
Schieveste wordt een hoogstedelijk en groen gebied dat ligt te midden van een aantal stedelijke activiteiten.
Twee stedelijke pleinruimten (het Stationsplein aan de Schie en het Sportplein) en twee grote groenruimten voor de buurt (De Hoven en De Tuinen) worden aaneengeschakeld door de herkenbare enfilade.
Met een herkenbare groene as door het gebied worden de pleinen en programma’s aan elkaar geregen en worden wandelaars en fietsers via deze enfilade door het gebied geleid. Een groene, afwisselende, herkenbare en oriënterende route dwars door Schieveste.
SPORTPLEIN
De verschillende ruimten zorgen voor verschillende karakters in het gebied, met daarbij passende functies in de plinten. Zo fungeert het Stationsplein aan de Schie als entree en formele ontmoetingsplek. Het gebied van De Hoven heeft een informeel groen, campusachtig karakter. Het Sportplein is dynamisch door zowel de aangrenzende fietstraverse als de pleininrichting. Tenslotte kenmerkt het gebied van De Tuinen zich door rust, collectief groen en water.
019
DEEL 2 RUIMTELIJK EN PROGRAMMATISCH VOORSTEL
DEEL 2 RUIMTELIJK EN PROGRAMMATISCH VOORSTEL
018
Ultiem verbonden
De Hoven
SCHIEVESTE MASTERPLAN 2019
SCHIEVESTE MASTERPLAN 2019
020
021
DEEL 2 RUIMTELIJK EN PROGRAMMATISCH VOORSTEL
DEEL 2 RUIMTELIJK EN PROGRAMMATISCH VOORSTEL
SCHIEVESTE MASTERPLAN 2019
SCHIEVESTE MASTERPLAN 2019
Stationsplein aan de Schie
De Hoven
GROENE CAMPUS
NIEUWE ENTREE VOOR DE STAD
Dynamische functiemix
Toegankelijk en doorwaadbaar voor voetgangers
023
Groen tot aan de Schie
Diverse groene, publieke en collectieve ruimten
Groene hoven
Ultiem verbonden voor fiets en auto
Toegankelijk en doorwaadbaar voor voetgangers
Ultiem verbonden voor fiets en auto
DEEL 2 RUIMTELIJK EN PROGRAMMATISCH VOORSTEL
DEEL 2 RUIMTELIJK EN PROGRAMMATISCH VOORSTEL
022
Het deelgebied De Hoven bevat een grote hoeveelheid woningen, verdeeld over een aantal samengestelde gebouwcomplexen aan de A20 zijde. Hiermee komen De Hoven in de luwte te liggen en blijft zontoetreding gegarandeerd. In de plinten zitten vooral de collectieve programma’s die de bovenliggende woningen aanvullen en ondersteunen. Aan de spoorzijde ligt een lager volume, met een ritme van kleinere woongebouwen daar bovenop. Dit gebied zal intensief worden gebruikt.
Het nieuwe, groene stationsplein opent zich richting de Schie en vormt het kloppend hart van Schieveste. Hier bevindt zich het grootste deel van de publieke functies, voornamelijk in de plinten van de omringende gebouwen. Aan het plein staat het meest prominente hoogteaccent dat Schieveste op afstand markeert. De gebouwen hier hebben een gemengd programma, met in de hoge plinten onder meer ruime horecafuncties met terrassen aan het stationsplein en de Schie. Nabij de stationstoegang bevindt zich de balie van de Mobilityhub, die bewoners en gebruikers ondersteunt in hun mobiliteitskeuze. Het bestaande DCMR kantoor wordt door strategische plaatsing van nieuwe bebouwing ingepast in de nieuwe structuur van het gebied.
SCHIEVESTE MASTERPLAN 2019
SCHIEVESTE MASTERPLAN 2019
024
Sportplein
De Tuinen
KRUISPUNT WAAR BEWEGEN CENTRAAL STAAT
STEDELIJK WONEN IN EN AAN HET GROEN
Dynamische functiemix
Toegankelijk, doorwaadbaar en verbonden voor voetgangers
Dit deelgebied wordt gekenmerkt door een iets lagere dichtheid en minder hoge gebouwen, met vooral woonadressen aan de groene, openbare ruimte. Het gebied heeft een eigen, samenhangende uitstraling, waardoor het als een eenheid wordt herkend: voornaam, zonder grootschalig te zijn. Aan de noordkant zorgt een aantal woongebouwen van wisselende hoogte opnieuw dat geluid van de A20 het binnengebied niet bereikt. Aan de zuidzijde spiegelt zich dit in een veel lager volume met ook een behoorlijk aantal grondgebonden woningen in de luwte van het spoortalud. Een goed geplaatst woongebouw en een gemeenschappelijke kas, waar buurtactiviteiten kunnen plaatsvinden en bewoners elkaar ontmoeten, verdeelt dit plandeel in een drietal binnengebieden met heel eigen karakter, rond een grote vijver, als een ruime tuin of meer als parklandschap. Verspringingen, setbacks en vele woningentrees zorgen voor de menselijke maat en stimuleren interactie.
Groene inrichting van openbare ruimte
Ultiem verbonden voor fiets en auto
Diverse inrichting van publieke en collectieve ruimte
Groene tuinen en (collectieve) buitenruimte
Toegankelijk en doorwaadbaar voor voetgangers
Ultiem verbonden voor fiets en auto
DEEL 2 RUIMTELIJK EN PROGRAMMATISCH VOORSTEL
DEEL 2 RUIMTELIJK EN PROGRAMMATISCH VOORSTEL
Aan het Sportplein staat prominent de bestaande onderwijsinstelling Lentiz Life College, tegenover de geprojecteerde nieuwe spooronderdoorgang, met toegang tot het station. Het Sportplein ligt op de kruising van de vernieuwde noord-zuid fietsroute onder het Lentiz door en de groene route in de as van Schieveste. Een strategisch geplaatst hoger gebouw op de symmetrieas van de Boerhaavelaan maakt Schieveste ook goed herkenbaar vanuit de nieuwe ontwikkelingen in MerweVierhavens, M4H. Aan de stationsentree is ruimte voorzien voor een openbare functie. Het plein zelf wordt ingericht met het oog op sporten en bewegen.
025
SCHIEVESTE MASTERPLAN 2019
SCHIEVESTE MASTERPLAN 2019
Coulissen A20 Door middel van geleding van bebouwing ontstaat een coulissen opbouw, waarmee het front langs de A20 wordt verluchtigd en doorbroken.
ENFILADE
026
GROENE VERBINDING DOOR HET HELE PLAN
027
Een enfilade is een serie van opeenvolgende ruimten, waarin de route door middel van doorzichten en verbindingen vanzelfsprekend wordt gemaakt. In Schieveste biedt dit principe een groene, ruimtelijke structuur over de volle lengte van het plangebied, waarmee alle deelgebieden als vanzelfsprekend met elkaar worden verbonden. De enfilade is een uitnodigende loop- en fietsroute die als een groene oase door het hoogstedelijke Schieveste loopt. Autovrij, geluidsluw en voorzien van een kwalitatief hoogwaardige, groene inrichting die biodiversiteit ondersteunt, waar regenwater in de grond kan infiltreren, hittestress wordt voorkomen, bewegen stimuleert en uiteraard zorgt voor een aangenaam verblijfsmilieu voor de omringende bewoners.
Oriëntatie gebouwen en bouwhoogtes Factoren zoals bezonning, geluid en verblijfskwaliteit bepalen positie en hoogte van bebouwing in het gebied.
Schieveste is een lange, ondiepe plot ingeklemd tussen het spoor en de snelweg. Factoren zoals bezonning, hoogte versus afstand, verblijfskwaliteit en geluid vanaf spoor en snelweg bepalen positie en hoogte van de bebouwing in het gebied. De noord-zuid doorsnede van Schieveste is daardoor asymmetrisch. Het plan is zo veel mogelijk op het zuiden georiënteerd voor goede bezonning in het gebied en voldoende daglichttoetreding van woningen. Wegens geluid van de A20 aan de noordzijde van het gebied zal hier hogere bebouwing komen, met gebouwen van ten minste 40 meter hoog.
Hiermee ontstaat gelaagdheid en dynamiek in het beeld vanaf de snelweg en toont het een aantrekkelijk nieuw gezicht voor Schiedam, ondanks de niet onaanzienlijke omvang.
Verloop in dichtheid West-Oost
Met gevarieerde hoogteaccenten door het gebied worden bijzondere plekken gemarkeerd en is Schieveste als hoogstedelijk deel van Schiedam van een afstand al zichtbaar. Overlast van valwinden en andere luchtstromen rondom bebouwing wordt zoveel mogelijk voorkomen, waarmee de verblijfskwaliteit van het binnengebied als prettig kan worden ervaren.
De verschillende deelgebieden kennen verschillende dichtheden, passend bij hun positie, het programma en karakter van het deelgebied. De deelgebieden aan de westzijde hebben hierin een hogere dichtheid die verloopt naar een wat lagere dichtheid richting de oostzijde van het plan. Hiermee ligt de hoogste concentratie bebouwing in de directe nabijheid van het NS-station, de metro en het overige openbaar vervoer. In het deelgebied het Stationsplein aan de Schie staat het meest prominente hoogteaccent dat als enige deelgebied een kantorenprogramma bevat. Deelgebied De Hoven is dichtbebouwd, maar heeft een lager hoogteprofiel dan het Stationsplein aan de Schie. Wij hebben ervoor gekozen om zoveel mogelijk programma te realiseren op directe loopafstand van het NS-station, de metro en het overige openbaar vervoer.
Coulissenwerking A20
Uitzicht op de stad
Door de intensiteit van het verkeer op de A20 is afsluitende bebouwing noodzakelijk voor een geluidsluw binnenklimaat op maaiveldniveau. Bij de uitwerking van de bebouwing langs de A20 wordt een coulisse opbouw nagestreefd. Enerzijds met het doorzetten van de bouwhoogte van de bestaande bebouwing, zoals het DCMR kantoor en Lentiz Life College, anderzijds door hogere bebouwing verticaal en horizontaal te geleden. Door verspringingen in gevels wordt het bebouwingfront verluchtigd en doorbroken. Achter de bebouwing direct grenzend aan de A20, zijn in de tweede lijn hogere gebouwen zichtbaar.
Met de asymmetrische hoogte doorsnede van Schieveste – met aan de noordkant hogere bebouwing dan aan de zuidkant – ontstaat niet alleen optimale bezonning in Schieveste, maar ook uitzicht op de binnenstad van Schiedam en daarachter de havens aan de Maas. De open bebouwing aan de zuidzijde blokkeert dit niet. Aan de noordzijde is ruim zicht over de snelweg richting de ’s-Gravelandsepolder en de Spaanse Polder.
DEEL 2 RUIMTELIJK EN PROGRAMMATISCH VOORSTEL
DEEL 2 RUIMTELIJK EN PROGRAMMATISCH VOORSTEL
Oriëntatie gebouwen en bouwhoogtes
SCHIEVESTE MASTERPLAN 2019
Plinten
Elk deelgebied heeft een eigen karakter, binnen het grotere geheel van Schieveste. Architectuur dient daarbinnen onderscheidend te zijn. Er wordt samenhang nagestreefd voor heel Schieveste, met diversiteit en variatie in de verschillende deelgebieden en onderdelen van het plan.
De plinten huisvesten verschillende programma’s, van publiek toegankelijk tot privaat. Juist de mix van wonen en programma’s met activiteiten maakt Schieveste tot een hoogstedelijk gebied, waar ook na sluitingstijd levendigheid ontstaat.
Belangrijke aspecten voor de beeldkwaliteit zijn: - Ontwerp als samenstelsel van meerdere gebouwen, in plaats van één groot gebouwencomplex - Zichtbare entrees, met zorgvuldig ontworpen overgangen tussen openbaar en privaat - Verticaliteit van de gevels - Bij galerijwoningen: integratie van galerijen in de gevels om dominantie in het gevelbeeld te voorkomen - Plinten onderscheidend van de hoofdmassa’s van de gebouwen - Beëindiging van de gebouwen met een setback op bovenste verdiepingen - Duurzame materialisering die met de tijd mooi verouderen - Verschil van ontwerp en uitstraling tussen de buitenzijde en binnenwereld van Schieveste - Continuïteit in de enfilade, maar diversiteit in landschap, openbare ruimte en functies op maaiveld per deelgebied
Galerijwoningen Het voorstel voor Schieveste kent verschillende woontypologieën, waaronder galerijwoningen. Deze efficiënte woontypologie maakt logische plattegronden en tweezijdig georiënteerde woningen mogelijk op sterk geluidsbelaste plekken in het plan. Om kwaliteit te verzekeren en het imago van deze woningtypes te verbeteren, zullen deze tijdens de uitwerking van het plan zorgvuldig worden vormgegeven. Galerijen kunnen worden geïntegreerd in de gevel, waardoor deze niet meer direct als galerij herkenbaar zijn. Bijvoorbeeld door galerijen achter de gevel te plaatsen, waarbij de gevel wordt gekenmerkt door raamopeningen of serres. Een utilitaire uitstraling en massaliteit of monotonie zullen worden vermeden.
SCHIEVESTE MASTERPLAN 2019
Beeldkwaliteit
Grenzend aan het openbaar gebied van het plan worden plinten ingevuld met aantrekkelijk programma’s en krijgen zij een transparante uitstraling met extra hoogte. In de deelgebieden van het Stationsplein aan de Schie, De Hoven en het Sportplein zijn actieve plinten gesitueerd, met commerciële functies zoals werkconcepten, detailhandel, horeca, maar ook gemeenschappelijke ruimten voor bewoners van compacte appartementen, zoals een wasruimte, huiskamer of gym. In de plandelen waar in de plinten wordt gewoond, wordt gezorgd voor een aantrekkelijke uitstraling en ogen op straat, zonder dat dit ten koste gaat van privacy. De inrichting en beleving van het binnengebied op maaiveld vraagt om zeer zorgvuldige planning van het soort functies die hier landen, alsmede hoe de sociale veiligheid hier kan worden gegarandeerd. Dat willen wij in ieder geval bereiken door zoveel mogelijk voordeuren uit te laten komen op het openbare gebied, van zowel woongebouwen als van de plintfuncties. Ontmoeting en eigenaarschap wordt hiermee verder gestimuleerd.
Bereikbaarheid Schieveste Schieveste is goed verbonden met haar omgeving. Zowel met openbaar vervoer als voor auto, fiets en voetganger.
Parkeren Het binnengebied van Schieveste wordt autovrij. Er wordt een lage parkeernorm gehanteerd, vanwege directe aanwezigheid van hoogwaardig openbaar vervoer en de stedenbouwkundige uitgangspunten en kernkwaliteiten van Schieveste. De parkeernorm voor auto’s bedraagt gemiddeld over het hele gebied 0,3 autoparkeerplaats per woning. Deze norm is haalbaar als er naast het aanbod aan OV ook alternatieven worden geboden, zoals deelauto’s en professionele mobiliteitsdiensten.
028
ONTSLUITING EN PARKEREN
029
Point-du-Jour, Pouillon
Een gedetailleerde parkeerbalans zal deel uit maken van de nadere planuitwerking, waarbij dubbelgebruik en de aanwezigheid van parkeervoorzieningen in de omgeving worden meegenomen.
FIETSPARKEREN Openbare fietsparkeerplaatsen zijn gesitueerd in de plint van het gebouwencluster langs het spoor. Deze fietsparkeervoorziening is toegankelijk vanaf beide stationsentrees en onderdoorgangen, om de overstap tussen fiets en openbaar vervoer te bevorderen. In het openbaar gebied worden veel minder plekken georganiseerd, om een rommelig beeld te voorkomen. Privé fietsparkeerplaatsen zijn georganiseerd in de plinten van de gebouwen en zijn daarmee optimaal toegankelijk. Door het fietsparkeren helder en laagdrempelig te organiseren over het gehele gebied, passeren bewoners altijd eerst hun fiets voordat zij hun auto bereiken. Hiermee wordt het gebruik van de fiets gestimuleerd.
Bereikbaarheid en verkeer Eén van de vier kernwaarden van Schieveste is dat het gebied ultiem verbonden is, zowel voor voetganger, fietser, automobilist, en met openbaar vervoer. Met een mobiliteitsonderzoek is de bereikbaarheid van het gebied onderzocht en is het verkeersbeeld – en het effect van de nieuwe ontwikkelingen in dit gebied – in kaart gebracht. Schieveste is een hoogwaardig openbaar vervoersknooppunt, met treinen, metrolijnen, trams en bussen die rijden met hoge frequentie. Ook met de auto is het gebied goed bereikbaar, vrijwel direct vanaf de rijksweg alsook via het omliggende wegennet. Schieveste wordt omringd door vrijliggende fietspaden, waardoor fietsers vanuit alle richtingen Schieveste veilig en comfortabel kunnen bereiken. Zowel de Delflandseweg als het Hogenbanpad zijn fietstunnels onder de sporen en Horvathweg. Het fietspad langs de Horvathweg maakt onderdeel uit van het hoofdfietsnetwerk van regio Rotterdam en vormt een directe fietsroute richting Rotterdam centrum. In de bestaande situatie is vooral in de spitsperiodes sprake van filevorming op de belangrijkste ontsluitingswegen, met name de A20. Voor de toekomstige situatie is gerekend met verschillende programma’s. Op basis hiervan is berekend dat het aandeel OV-gebruik in Schieveste 21% tot 23% zal zijn, ten opzichte van 17% voor heel Schiedam.
Het aandeel fietsgebruik zal 32% zijn, ten opzichte van 26% voor heel Schiedam. Het autogebruik zal lager zijn: 45 tot 47% ten opzichte van 57% voor heel Schiedam. De ontwikkeling van Schieveste zal, in combinatie met de ligging nabij verschillende vervoersvoorzieningen, leiden tot circa 3.800 à 4.200 autoverplaatsingen, 2.600 à 3.000 fietsverplaatsingen en 1.700 à 2.100 verplaatsingen met het openbaar vervoer (inclusief voor- en natransport met andere modaliteiten).
DEEL 2 RUIMTELIJK EN PROGRAMMATISCH VOORSTEL
DEEL 2 RUIMTELIJK EN PROGRAMMATISCH VOORSTEL
ClichyBatignolles
Het gebied wordt ontsloten via de noordelijke parallelweg, waar men de auto kan parkeren in één van de drie parkeerhuizen. Deze gebouwde parkeervoorzieningen bestaan uit 9 lagen en zijn berekend op circa 400 parkeerplaatsen per parkeerhuis. (Deel)mobiliteit kan hier een plek krijgen op de begane grond, waarmee het zichtbaar en toegankelijk is. De parkeerhuizen staan (grotendeels) los van de andere bebouwing op Schieveste. Hiermee zijn de gebouwen flexibel en demontabel en daarmee in staat mee te veranderen bij veranderende ambities en behoeften in de toekomst.
SCHIEVESTE MASTERPLAN 2019
SCHIEVESTE MASTERPLAN 2019
030
031
DEEL 2 RUIMTELIJK EN PROGRAMMATISCH VOORSTEL
DEEL 2 RUIMTELIJK EN PROGRAMMATISCH VOORSTEL
SCHIEVESTE MASTERPLAN 2019
SCHIEVESTE MASTERPLAN 2019
LANDSCHAP
EN OPENBARE RUIMTE Schieveste bevindt zich op een uitdagende plek, waarbij de harde randen en de context randvoorwaarden zoals geluid en fijnstof met zich meebrengen. De kwaliteiten van Schieveste als groen woonmilieu zullen in het gebied zelf moeten worden gecreëerd. De openbare ruimte speelt daarin een cruciale rol. In Schieveste komen veel mensen en plekken samen. Het gebied grenst aan de Schie en het station van Schiedam aan de westzijde en aan de volkstuinen van Rotterdam aan de oostzijde van het plan. Van noord naar zuid legt het gebied in de toekomst de verbinding tussen ’s-Gravelandsepolder en Spaanse Polder en de scholen in Schiedam Oost. Met Schieveste creëren we één continue beleving tussen deze plekken, waarbinnen de hiërarchie tussen publieke en private delen van het plan goed te onderscheiden zijn. Het plan is opgebouwd uit een basisstructuur met verschillende groenzones en -elementen. Een sterke, ruimtelijke as vormt de ruggengraat van het plan. Hierlangs loopt een openbare route die zowel bewoners van Schieveste als van Schiedam van west naar oost begeleidt. Deze route loopt door de verschillende sferen en deelgebieden van het plan.
Aan de westzijde startend bij het waterfront aan de Schie en het Stationsplein, via de groene binnenhoven naar het Sportplein bij het Lentiz Life College, naar de groene binnentuinen die aansluiten op de volkstuinen van Rotterdam aan de oostzijde van Schieveste.
Van west naar oost wordt de verbinding gelegd met drie fietsnetwerken op grotere schaal: de route van Schiedam naar Delft via de Schie, de fietsroute tussen M4H en de Spaanse Polder via het Lentiz Life College en de fietsroute tussen Delfshaven en Rotterdam-West. Deze ruggengraatstructuur wordt ervaren als een informele route. Met een comfortabele breedte van ten minste vier meter, dezelfde materialen als de rest van de openbare ruimte in Schieveste en slechts subtiele markeringen die ruimte voor fietsers aangeven, krijgen gebruikers het gevoel dat zij in een woongebied fietsen. Vanuit deze ruggengraat vertrekken kleinschaligere paden richting de binnengebieden en de entrees van de gebouwen.
openbare ruimten en routing
Afhankelijk van de verwachte verkeersstromen zijn deze paden smaller of breder en ontstaan er ruimere plekken die ruimte bieden voor speelplaatsen of (kleine) terrassen. De focus ligt op voetgangers en fietsers, maar belangrijke paden zullen zo worden ontworpen dat deze toegankelijk zijn voor nood- en verhuisdiensten. Het landschap en de openbare ruimte van Schieveste zijn ontworpen vanuit het groen. Een groene en adaptieve leefomgeving vormt de basis voor het creëren van een aangenaam leefmilieu, dat inwoners naar buiten lokt, hen aanzet tot bewegen en bijdraagt aan een positieve ‘mindset’. Daarnaast is het plan bestendig tegen hittestress, stortbuien en droogte en bevordert de groene inrichting biodiversiteit. Er worden drie types van groenzones geïntroduceerd, waarbij elk type een eigen rol, functie en invulling heeft.
032
033
1. Wild en ecologisch groen
3. Recreatief- en gebruiksgroen
Dit type groen ligt altijd naast de ruggengraat van het plan en geeft sturing. De langgerekte, organische vormen van de groendelen creëren een bepaalde snelheid en dynamiek voor voorbijgangers. De inrichting van dit groentype is wild, met een grote variatie aan planten en bomen die sterk variëren in grootte, zoals struiken, bloemen, hoge grassen en meerstammige bomen. Door de langwerpige en quasi continue vormen creëren we zo een dynamische as voor mensen en een snelweg voor dieren.
Tussen de eerste twee types wordt een derde type groen toegepast. Dit type is vertegenwoordigd in de binnentuinen en laat het toe intensief te worden gebruikt. Open grasweides met hier en daar enkele grote bomen geven jong en oud de ruimte om te spelen, zonnen, en te picknicken. Deze zones zijn zodanig gesitueerd dat ze zoveel mogelijk in de zon zijn gelegen.
Daarnaast vindt in deze zones ook een deel van de wateropvang plaats, in de vorm van open en natuurlijke wadi’s. De wilde, groene zones creëren een buffer tussen het publieke domein van de routes door het plan en de semipublieke zones in de binnentuinen of dichter bij de gebouwen.
2. Zichtgroen en privacygenererend groen Grenzend aan de gebouwen ontstaan groenzones met zowel private voortuinen als groene buffers die privacy generen. De scheiding tussen het (semi)openbaar gebied en de private woning is duidelijk, door het gebruik van hoge grassen en kleine struikgewassen. De zones hebben een gemiddelde breedte tussen van vier tot zeven meter, waarbij de eerste drie meter wordt ingericht als voortuin.
Naast de groene publieke en private ruimte wordt ook een deel van de daken groen ingericht. Welk type groendak (polderdak, extensief, intensief of waterdak) het meest geschikt is, zal bij de uitwerking van het plan verder worden onderzocht. De lagere, zichtbare daken worden vergroend en dragen bij aan de opvang van regenwater. De daken van hoge torens worden benut door pv panelen te plaatsen en zo duurzame energie in Schieveste te integreren.
Biodiversiteit en ecologie Schieveste wordt een groen woongebied, wat een belangrijke bijdrage zal leveren aan het natuurinclusief maken van de stad. Verder onderzoek zal uitwijzen welke types vegetatie hier het best toepasbaar zijn voor het aantrekken van flora en fauna en het versterken van biodiversiteit. Interventies op gebouwniveau, zoals nestgelegenheden en bijenkasten, worden zoveel mogelijk in de plannen voorzien. Bij verdere uitwerking zal zorgvuldig gekeken worden naar plaatsing en oriëntatie van deze maatregelen.
DEEL 2 RUIMTELIJK EN PROGRAMMATISCH VOORSTEL
DEEL 2 RUIMTELIJK EN PROGRAMMATISCH VOORSTEL
Doorsnede Schieveste In noordzuidelijke richting, kijkend naar het westen.
SCHIEVESTE MASTERPLAN 2019
SCHIEVESTE MASTERPLAN 2019
kWALITEIT BUITENRUIMTE PER DEELGEBIED De ruggengraatstructuur van Schieveste rijgt vier deelgebieden aan elkaar. Elk deelgebied kent eigen karakteristieken die terugkomen in de sfeer van de openbare ruimte.
Stationsplein aan de Schie
De Hoven
Het Sportplein
De Tuinen
034
035
De Schie wordt beschouwd als centrale blauwe as, met kades die worden (her)ingericht met groen en wandelpromenades. De verbinding wordt gelegd met de Schiekade aan de overkant, waar de Euroscoop en het toekomstig Hotel de Veste zich bevinden. De materialisering van de wandelpromenades komt terug in die van de terrassen, die een optimale zuidwest oriëntatie hebben aan de voet van de gebouwen en torens in dit deelgebied.
De groene ruimten van De Hoven hebben een intieme, gezellige sfeer en vormen een sterk contrast met de hoge dichtheid van bebouwing aan deze ruimten. Het eerste hof wordt gekenmerkt door de typologie van een boomgaard, in een rechthoekig element dat zich evenwijdig schikt aan de oriëntatie van de gebouwen. Een orthogonale opzet van kleinere fruitbomen die dicht bij elkaar worden geplant vormen een ‘canopy’ van groen en bieden bewoners natuurlijke beschutting, dat het gevoel geeft van een intieme en rustige ruimte. Het tweede hof bevat een element dat de vorm van een verdiept plein aanneemt, wat functioneert als speelplek, tribune of rustruimte waar bewoners, bezoekers en passanten elkaar ontmoeten.
Het Sportplein voor het Lentiz Life College vormt een belangrijke schakel in het plan. Hier komen de ruggengraat en de noord-zuid fietsverbinding tussen M4H en de ‘s-Gravelandsepolder / Spaanse Polder samen tot een kruispunt. Het Sportplein initieert beweging en sporten, zowel voor de scholieren van Lentiz als voor de bewoners van het gebied. Niet met sterk afgelijnde sportvelden en hekken, maar door het informeel uitlokken van beweging en een vrij gebruik van de aanwezige infrastructuur. Een skatepark loopt langs en rond een sportveld waar je kan basketballen, mini-voetballen of handballen, of gebruik kan maken van losse elementen zoals pingpongtafels, fitnesstoestellen en turnelementen.
Gelijkwaardig aan De Hoven vindt men in het laatste deel van het plan De Tuinen. Een groot verschil is dat de groengebieden een stuk groter zijn in maat en gelegen zijn in het deelgebied met meer woningtypes voor jonge gezinnen en ouderen. Hiervoor wordt er meer gebruiksgroen voorzien in de vorm van open grasweides. Opnieuw worden twee rechthoekige elementen ingezet om de binnentuin structuur te geven en een overgang tussen het meer publieke en private deel van het plan te benadrukken. Het eerste element vormt een rechthoekige vijver. Deze vijver kent twee waterstanden: een lage, normale waterstand waarbij alleen de hoge grassen, riet en waterbestendige vegetatie zichtbaar zullen zijn en een hogere waterstand als gevolg van stortbuiten of langdurige periodes van neerslag. De vijver neemt een deel van het water op en buffert dit, zodat het kan worden hergebruikt in woningen en de openbare ruimte. De aanwezige planten en substraatkorrels zuiveren het water op natuurlijke wijze, zodat een goede waterkwaliteit geborgd is. In de grootste van de twee tuinen in dit deelgebied bevinden zich moestuinen en een grote, collectieve kas. Programmatisch sluiten de moestuinen aan op de volkstuinen van Rotterdam, grenzend aan het plangebied.
De kas kan naast ruimte voor het telen van groenten en fruit ook ingezet worden als collectieve ruimte, bijvoorbeeld voor het organiseren van buurtfeesten en bijeenkomsten.
DEEL 2 RUIMTELIJK EN PROGRAMMATISCH VOORSTEL
DEEL 2 RUIMTELIJK EN PROGRAMMATISCH VOORSTEL
In dit deelgebied heerst een hoogstedelijke, dynamische sfeer. De openbare ruimte faciliteert een veelheid aan verkeersstromen op een sterk vergroend plein. Verharde zones verbinden belangrijke inen uitgangen, geactiveerde plinten en bestaande fietsroutes en wandelnetwerken.
SCHIEVESTE MASTERPLAN 2019
SCHIEVESTE MASTERPLAN 2019
RUIMTEGEBRUIK
Het streven is om de binnengebieden zo groen mogelijk te maken. Het ruimtelijk-programmatisch voorstel zoals eerder is toegelicht, leidt tot het volgende ruimtegebruik:
bruto plangebied 80.658m² DCMR+Lentiz 8.498m² bruto plangebied
80.658m² netto plangebied 72.160m² DCMR+Lentiz
8.498m² uitgeefbaar 24.425 m² 34% van netto plangebied netto plangebied
72.160m² verhard 25.538m² uitgeefbaar
036
AANSLUITING
Bruto plangebied: 35% van netto plangebied DCMR + Lentiz: Netto plangebied:
24.425m² onverhard 22.197m² verhard
Nieuw bebouwd opp. 34% van netto plangebied Verhard
25.538m² groendak 8.629m² onverhard
35% van netto plangebied
22.197m²
Impressies tweede spooronderdoorgang Ter hoogte van het Sportplein. Met een extra onderdoorgang wordt de verbinding gelegd tussen de binnenstad van Schiedam, Schieveste, ‘s-Gravelandsepolder en Spaanse Polder.
TOTAAL
Onverhard
31% van netto plangebied
80.658m2 8.498m2 72.160m2 24.425m2 25.538m2 22.197m2
34% van netto plangebied 35% van netto plangebied 31% van netto plangebied
0
0
31% van netto plangebied
5
5
10
10
20
20
30
30
40
40
50
50
60
60
70
70
80
80
90
90
100
100
037
groendak 8.629m²
Kaart 1 Totaalplankaart (80.658 m2) met te behouden gebouwen (DCMR en Lentiz) en het netto plangebied. Dit is het terrein waarop het Masterplan van toepassing is.
Kaart 2 Netto plangebied (72.160m2))
Kaart 3 Nieuw bebouwd oppervlak (24.425m2)
Kaart 4 Groen openbaar gebied
OCS wenst voor een optimale ontwikkeling van Schieveste, twee stationsentrees. Één daarvan is de bestaande entree aan de noordzijde van het huidige station bij de Schie. De andere entree is nieuw en ligt in het verlengde van de Boerhaavelaan.
De kop van Schieveste anticipeert op deze ontwikkeling met de introductie van een horecaprogramma, met een zuidelijk georiënteerd terras en vrij uitzicht op het Stationsplein. Het uitnodigende Stationsplein vormt de entree van het gebied en is gericht op openheid, verbinding en ontmoeting. Ook zal het een mogelijke herinrichting van de westzijde van het station in de toekomst kunnen ondersteunen.
Deze entrees zouden moeten worden ontsloten door respectievelijk het Stationsplein aan de Schie en het Sportplein en verbinden Schieveste met het de binnenstad van Schiedam. Deze tweede entree is mede bedoeld voor de reizigers die vanuit het M4H-gebied (Rotterdam-West) gebruik zullen gaan maken van station Schiedam Centrum.
SPORTPLEIN
STATIONSPLEIN AAN DE SCHIE OCS wenst voor een optimale ontwikkeling van Schieveste dat het station wordt verbonden met de Schie door het Stationsplein te vergroten tot aan de kade van de Overschieseweg, in het verlengde van de route langs de vele Schiedamse windmolens. Deze weg zal mogelijk in de toekomst autovrij worden, waardoor de ruimte tussen Schieveste en de Schie wordt geactiveerd tot een toegankelijke boulevard.
Het Sportplein vormt een belangrijk knooppunt tussen zowel de twee woongebieden De Hoven en De Tuinen, als tussen de Noord-Zuid fietsverbinding van de Boerhaavelaan naar de ‘s-Gravelandsepolder / Spaanse Polder. Om deze rol te kunnen vervullen is in de visie van OCS een tunnel onder het spoor essentieel. Deze tunnel met fiets- en looproutes kan de entreefunctie van Schieveste aan deze zijde van het station versterken en werkt anticiperend op de onderdoorgang bij Lentiz (van Schiedam Oost naar ’s-Gravelandsepolder en Spaanse Polder). Vanaf een tweede onderdoorgang zijn opgangen naar de perrons mogelijk. In de visie van OCS zou veel lichtinval, gecreëerd door vides en ruime breedte van de tunnel, de tunnel een veilige en prettige verbinding maken tussen Schieveste, het station en Schiedam Oost.