Bijlage 2 Ruimtelijk Economisch Raamwerk Haven van Schiedam 2022

Ruimtelijk-Economisch Raamwerk Haven Schiedam 2 — Analyse

Watergebonden bedrijventerrein Aan vaarwater gelegen bedrijventerreinen bieden mogelijkheden voor watergebonden (en -verbonden) bedrijvigheid. Watergebondenheid van een bedrijventerrein wordt gedefinieerd als ‘een (deel van een) bedrijventerrein dat aan vaarwater ligt met een vaarklasse van II of hoger met een haven, kade, drijvende laad- en losinstallatie of scheepshelling of –dok (beperkt tot de aan de laad- en losvoorziening liggende kavel)’ (PZH, Strategie Bedrijventerreinen).

Watergebondenheid is een bijzondere eigenschap, vanwege de mogelijkheden voor scheepsbouw en offshore industrie en voor de overslag en aan- en afvoer van goederen. Watergebonden locaties en meer in het algemeen bedrijventerreinen gelegen aan water zijn de afgelopen jaren in regio en provincie steeds schaarser geworden en zullen naar verwachting nog verder onder druk komen te staan, doordat deze interessant zijn voor (transformatie naar) woningbouw. Daarbij wordt de ligging aan het water van bestaande bedrijfskavels vaak niet benut, reden waarom PZH en MRDH inzetten op het behoud van watergebonden bedrijventerreinen en het beter benutten van de ligging aan het water.

Waterverbonden bedrijvigheid heeft zelf geen laad- en losmogelijkheid, maar is gelieerd aan watergebonden bedrijven (en zijn daarom vaak in de nabijheid gevestigd).

53

Maritiem cluster Schiedam De gemeente Schiedam huisvest 5 tot 10% van de werkgelegenheid in het Nederlandse offshore cluster en is de plek voor de maritieme maakindustrie van het Haven Industrieel Cluster (HIC) Rotterdam. Meer dan het aantal bedrijven is de omvang van de bedrijven bepalend. De 10 grote maritieme maakbedrijven en ingenieursbureaus hebben 100 tot meer dan 1.000 werknemers. Het maritieme cluster in Schiedam is breder dan alleen de de Schiedamse haven. Ook op Nieuwe Maas, Nieuw-Mathenesse en Schiedistrict zijn maritieme bedrijven gevestigd. Driehoek RDM Campus, M4H De ligging ten opzichte van Merwevierhavens (M4H) en de RDM Campus vormt een driehoek die met de watertaxi uitstekend bereikbaar is. Schiedam ligt op de Maritieme Maakindustrie-as Vlissingen - Den Helder.

Productiewaarde maritiem cluster per maritieme regio

54

Aantal werknemers maritiem cluster per maritieme regio

Ruimtelijk-Economisch Raamwerk Haven Schiedam 2 — Analyse

Toegevoegde waarde per sector, direct en indirect, 2019 (* €1 miljoen)

Ruimtelijk-Economisch Raamwerk Haven Schiedam 2 — Analyse

Aantal werknemers maritiem cluster per maritieme regio

55

56

Economische visie | Gemeente Schiedam Uitgangspunten Bedrijventerreinen Gemeente Uitgaande van de visie ten aanzien van de ontwikkeling van een sterk, aantrekkelijk en toekomstbestendig economisch vestigingsklimaat, met kwalitatief en kwantitatief passende werkgelegenheid heeft de gemeente als speerpunten Maken en Beleven. De tabel hiernaast geeft de kavels weer die de havens betreft. Deze inventarisatie is als uitgangspunt opgenomen in het in 2021 tussen PZH en de gemeente gesloten Woonwerkakkoord Nieuw-Mathenesse.

Bedrijf Bedrijventerrein Havens > 100 werknemers Hatenboer Water Nieuwe Maas HSM Steel Structures Economische visie | Gemeente Schiedam Rotterdam Propulsion service Nieuwe Maas Gusto MC Bingham Nieuwe-Mathenesse Jumbo Crew Service Met het oog op zowel de behoefteraming voor bedrijvenkan worden voor nieuwe bedrijvigheid. Tabel 1 geeft hiervan Orga (ca. 17-21 ha extra bedrijfsareaal tot 2030) SchieDisctrict, Polder Damen Shiprepair Rotterdam terreinen als de het Spaanse overzicht. Deze inventarisatie is als uitgangspunt opgeKCI thecompensatie engineers SchieDisctrict, 's-Gravelandse Wärtsila Nederland benodigde voor het te transformeren bedrijvennomen in het in 2021 tussenPolder PZH en de gemeente gesloten Virtek Binnenstad KH Engineering Met hetopoog op zowel de behoefteraming bedrijven-locaties Woonwerk kan wordenakkoord voor nieuwe bedrijvigheid. Tabel 1 geeft hiervan terrein Nieuw-Mathenesse, is voor allevoor Schiedamse Nieuw-Mathenesse. Mammoet Europe terreinen (ca. 17-21 ha nog extraruimte bedrijfsareaal tot 2030) als de het overzicht. Deze inventarisatie is als uitgangspunt opgegeïnventariseerd waar beschikbaar is of gemaakt benodigde compensatie voor het te transformeren bedrijvennomen in het in 2021 tussen PZH en de gemeente gesloten SBM Schiedam terrein op Nieuw-Mathenesse, is voor alle Schiedamse locaties Woonwerkakkoord Nieuw-Mathenesse.

RH Marine Group geïnventariseerd waar nog ruimte beschikbaar is of gemaakt Huisman Equipment

56

Locatie

Type ontwikkeling

Totaal ha.

Overzicht bedrijven die gevestigd zijn binnen het maritiem cluster Schiedistrict: deelgebied bedrijventerrein Locatie ʼs-Graveland Noord

Type werkmilieu en milieucategorie

Verwachte termijn en voorwaarden voor realisatie

Betreft wijzigingsbevoegdheid; terreinen komen beschikbaar op voorwaarde van een inrichtingsplan, waarin o.a. de diverse bestemmingen in het gebied Verwachte termijn en voorwaarden voor realisatie (recreatie, verstedelijking rondom toekomstig station Kethel), worden gecombineerd en geborgd (verwachting ca. 2 jaar)

Ontwikkeling nieuwe locaties

Ca. 5

Industrieel werkmilieu,

Type ontwikkeling Uitbreiding met 2x2,5 ha nieuw

Totaal ha.

Type werkmilieu en Milieucategorie 3 milieucategorie (mogelijk 4.1)

Ca. 57

Industrieelwerkmilieu, werkmilieu, Maritiem

bedrijventerrein Schiedistrict: deelgebied Havens: slibdepot bedrijventerrein ʼs-Graveland Noord

Ontwikkeling nieuwe locaties Ontwikkeling/ Beter benutten

slibdepot Havens: Wilhelminahaven zuidelijk deel

Ontwikkeling/ benutten Beter benuttenBeter (uitgifte braakliggende kavels; herstructurering)

Uitbreiding met 2x2,5 ha nieuw bedrijventerrein

3 5.1 Milieucategorie t/m (mogelijk 4.1) 7 Ca. 2,5

werkmilieu, Maritiem werkmilieu

Betreft wijzigingsbevoegdheid; komen beschikbaar Verwacht binnen ca. 5 jaar vanafterreinen 2021. Voorwaarde: sanering op voorwaarde van een inrichtingsplan, waarin o.a. de diverse bestemmingen in het gebied (recreatie, verstedelijking rondom toekomstig station Kethel), worden gecombineerd en geborgd (verwachting ca. 2 jaar) ca. 5 jaar 2021.zuidzijde, Voorwaarde: sanering Verwacht binnen max. ca. 3vanaf jaar voor noordzijde is afhankelijk van slibdepot ontwikkeling

Milieucategorie t/m 5.1 Havens: Wilhelminahaven 2,5 Maritiem werkmilieu Verwacht max.uitgeefbaar; ca. 3 jaar voor zuidzijde, is afhankelijk vanen In principebinnen per direct uitgaande vannoordzijde nieuw bestemmingsplan Industrieel en klassiek Nieuw-Mathenesse: o.a. Beter benutten (uitgifte braakliggende Ca. 3,5 Overzicht te ontwikkelen bedrijfslocaties in het havengebied zoals benoemd in de Economische Visie zuidelijk deelNieuwe slibdepot deelgebied Maas en kavels; kavels) herstructurering) (NB: in het deelgebied Distilleercluster kleinschalig werkmilieu procedureontwikkeling Ruimtelijk raamwerk: tot 2 jaar Milieucategorie t/m 5.1 zuidpunt Gustoweg heeft het bedrijf Nolet op eigen terrein Milieucategorie t/m 3.2 bovendien ca. 1 ha. beschikbaar voor geplande uitbreiding) In principe per direct uitgeefbaar; uitgaande van nieuw bestemmingsplan en Nieuw-Mathenesse: o.a. Beter benutten (uitgifte braakliggende Ca. 3,5 Industrieel en klassiek deelgebied Nieuwe Maas en kavels) (NB: in het deelgebied Distilleercluster kleinschalig werkmilieu procedure Ruimtelijk raamwerk: tot 2 jaar zuidpunt Gustoweg het bedrijf Nolet op eigen terrein Stedelijk interactiemilieu Gelijk aan woningbouwontwikkeling Nieuw-Mathenesse: Functiemenging (ontwikkeling stedelijk heeft 20-40.000 m2 werkruimte bovendien ca. 1 ha.

beschikbaar voor Milieucategorie t/m 3.2 noordelijk deel interactiemilieu) geplande uitbreiding) Milieucategorie 1-2

Ruimtelijk-Economisch Raamwerk Haven Schiedam 2 — Analyse

56 Nieuw-Mathenesse:

Functiemenging (ontwikkeling stedelijk

20-40.000 m2 werkruimte

Stedelijk interactiemilieu

Gelijk aan woningbouwontwikkeling

4.

3.

2. 6.

1.

5.

Bedrijventerreinen Schiedam en omgeving: 1. De Schiedamse haven: hoogwaardig en innovatief maritiem offshore cluster; 2. Nieuw-Mathenesse: Distilleercluster, transformatiegebied woon-werk, hoogwaardig binnenstedelijk bedrijventerrein; 3. Merwevierhaven(Rotterdam en Schiedam): middelzware bedrijvigheid met maak- en productiebedrijven en groothandel, sterk cluster Mechatronica aanwezig; 4. Schiedistrict (Rotterdam): transformatie gebied naar wonen & werken met innovatieve maakindustrie, kennisinstellingen, scholing e.a. stedelijke functies; 5. RDM Campus Rotterdam: offshore cluster met innovatieve maakindustrie; 6. Koningin Wilhelminahaven / Nieuwe Haven Vlaardingen: De haven van Vlaardingen heeft een actieve zeevaart en overslag. Detailhandelslocaties Kantorenlocaties

Bedrijventerreinen Schiedam en omgeving

Ruimtelijk-Economisch Raamwerk Haven Schiedam 2 — Analyse

57

2.3

SWOT

Sterktes • Aanwezigheid Maritiem Cluster, Ingenieurshaven • Aanwezigheid van kadefaciliteiten (groot draagvermogen) • Aanwezigheid van watergebonden faciliteiten. • Uitstraling en sociale veiligheid Vijfsluizen en Havenstraat • Bereikbaarheid over water voor zeeschepen (diep vaarwater) • De aanwezigheid van een internationaal maritiem cluster aan bedrijven. • Goede mix MKB en grootbedrijf • Adaptieve industrie die meebeweegt met veranderingen in de markt • Sterke nieuwe bedrijfstak gericht op energietransitie • Bewustzijn over eisen klimaat en gevolgen voor het bedrijf en de continuïteit van de bedrijfsvoering • Woon-werk akkoord met provincie over behoud van bedrijfsfunctie in de havens • Sterke ondernemersclusters en ondernemersverenigingen blijkende uit Crest, Schiedam Havens en BIZ Vijfsluizen. • Veel (onbenut) potentieel op bedrijfsdaken voor de opwek van (zonne)energie • Relatief hoge kwaliteit van het groen en aanwezigheid ecologisch waardevolle plekken • Twee hoogwaardige getijdengebieden voor het verbeteren van natuurinclusiviteit • Het terrein heeft relatief veel grote bomen voor een bedrijventerrein,

58

wat zorgt voor koeling en natuurinclusiviteit • Goede bereikbaarheid havengebied autoverkeer en logistiek door liging langs de A4 • Goede bereikbaarheid OV via metro en watertaxi/ De nabijheid metrohalte Vijfsluizen (via Rotterdam Centrum). • Goede bereikbaarheid havengebied fietsnetwerk • Hoogwaardige ruimtelijke aanhechting van havengebied aan de stad door plantsoen / getijdenpark, programmatische overlap in de grenszone • Goede zichtrelaties met havenbekkens vanuit de Kom en gebiedsentree Vijfsluizen. • Vormt een meerwaarde voor bedrijven (o.a. bereikbaarheid/centrum). • Door waterdiepte van 9 tot 13 meter zijn de havens niet alleen voor binnenvaartschepen, maar ook voor zeeschepen goed bereikbaar • De aanwezigheid van verschillende horecagelegenheden. • Kantoorplot dat is bestemd voor een grote maritieme kantoorgebruiker. • Intensief ruimtegebruik met veel hoogwaardige en kantoorachtige bedrijvigheid. • Fysieke ruimte en planologische (milieu)ruimte om hernieuwbare energie op te wekken, op te slaan of te distribueren op daarvoor geschikte locaties. • Modern kantorencomplex met een nautische karakter gelegen op een prominente plek aan de Nieuwe Maas.

Ruimtelijk-Economisch Raamwerk Haven Schiedam 2 — Analyse

Zwaktes • Laagwaardige kwalitiet openbare ruimte Admiraal de Ruyterstraat – Nieuwe Waterwegstraat • Parkeerproblematiek kantorenlocatie entree Vijfsluizen • Verkeerscongestie naar de rijkswegen • Ondanks goede inpassing met groenzones een beperkte afstand tot woonbebouwing • Relatief weinig uitgeefbaar/herontwikkelbaar terrein en dus beperkte mogelijkheden tot kwaliteitsverbetering • Natuur van Vijfsluizerhaven is zeer beperkt beleefbaar voor bezoekers van het gebied • Onveilig voor fietsers en niet toegerust op mobiliteitstransitie • Omliggende woonwijken hebben klachten t.a.v. geluidsoverlast • Entree metrohalte heeft karige uitstraling en verdient kwaliteitsimpuls • Metropolitane fietsroute vanuit tunnel heeft geen goede aansluiting op hoofdnetwerk • Onvoldoende aandacht voor mobiliteit en bereikbaarheid, bijv. als het gaat om autoverkeer op knooppunt Vijfsluizen, maar ook m.b.t. het OV • Te weinig voorzieningen voor duurzame mobiliteit. • Nog te weinig aandacht / maatregelen in het kader van de duurzaamheidstransitie • Te weinig collectieve voorzieingen, geen fijne ontmoetingslocatie • In het gebied zijn beperkte vestigingsmogelijkheden voor kleinschalige kantoorhoudende bedrijven/ZZP’ers. • Geluidsoverlast omwonenden nestgeluid bedrijven

Ruimtelijk-Economisch Raamwerk Haven Schiedam 2 — Analyse

• Deelgebied Wilton- en Wilhelminahaven is niet bereikbaar met de watertaxi • De matige ov-bereikbaarheid van het zuidelijke deel van het onderzoeksgebied past niet bij het toenemend belang van interactie en samenwerking • Een wisselvallig gebied met een modern Vijsluizen en rommelige gebieden rondom de Wilhelminahaven • Onvoldoende parkeergelegenheid, kan tornen aan aantrekkelijkheid van het gebied • Veel auto’s en vrachtwagens op oneigenlijke plekken geparkeerd • De erfpachtconstructie wordt door sommige (grotere) bedrijven beschouwd als een barrière om te investeren in de vestigingslocatie • Kwetsbaar gebied door buitenopslag, zandtrucks en achterblijvende investeringen in gebouwen • De Wilhelminahaven vormt een fysieke barrière voor de bedrijven in de Havenstraat • Ontbrekenvan zichtrelaties met de havenbekkens

59

Kansen • aansluiting bij de defensie voor onderhoud en innovatie tav de grijze vloot • aansluiting bij de wereldhavendagen / viering 750 jaar Schiedam • Uitgifte percelen Nieuwe Waterwegstraat • uitgifte en sanering van het slibdepot • uitgifte Maritieme kantoorplot Vijfsluizen • Havengebonden bedrijvigheid biedt kansen voor het realiseren van walstroom-installaties om o.a. geluidbelasting te verlagen en luchtkwaliteit te verbeteren • Kwaliteitsimpuls omgeving metrostation biedt kansen voor betere verbinding met groenblauwe hoofdstructuur van Poldervaart en versterken biodiversiteit in Schiedam • Braakliggende terreinen bieden kansen voor tijdelijke natuurontwikkeling en/of andere initiatieven • Onbenut dakoppervlak biedt kansen voor het opwekken van duurzame energie en of het tegengaan van hittestress met groene en/of witte daken • Herontwikkeling openbaar gebied (o.a. metrostation en Nieuwe Waterwegstraat) biedt kansen om langzaam verkeersroutes en verblijfplekken groen en klimaatadaptief in te richten • Verbeteren gebiedsentrees Wilton- en Wilhelminahaven • Toevoegen van ontmoetingspunten t.b.v. een aantrekkelijk vestigingsklimaat en innovatienetwerk • Verbeteren mogelijkheden rondwandelingen openbare ruimte t.b.v.

60

aantrekkelijk heid voor werknemers • Mogelijke toevoeging watertaxihalte Port Facility Centre Havenstraat • Digitalisering kan zorgen voor een betere vindbaarheid, meer werk, efficiëntiewinst en makkelijker op afstand kunnen werken • De interactie tussen mensen, bedrijven en ketens wordt van steeds groter belang. Vanwege de complexiteit en de noodzaak tot innovatie ontstaat er een toenemende verwevenheid tussen bedrijven. Om succesvol te kunnen opereren is een florerend ecosysteem door inzet op interactie tussen mensen, bedrijven en ketens voor een succesvol maakcluster. • Erfpacht biedt kansen voor de gemeente Schiedam om te sturen op wel of niet gewenste bedrijvigheid • Mogelijkheid voor circulaire (bedrijfs)acitiviteiten • Toekomstige ontwikkeling van het Port Facility Center als ontmoetingsplaats voor (maritieme) bedrijven

Ruimtelijk-Economisch Raamwerk Haven Schiedam 2 — Analyse

Bedreigingen • Regionale aandacht voor watergebonden bedrijvigheid (niet maritiem) • Regionale wensen voor uit te plaatsen milieuhinderlijke bedrijven • Geluidsproblematiek en zodoende druk van omwonenden op de bedrijfsvoering • De mogelijke impact van woningbouwontwikkelingen in de directe omgeving van het havengebied (o.a. Toernooiveld, Houthavens). • Gebrek aan informatie over doelmatigheid van en eenduidigheid in mobiliteitsaanpak voor het havengebied • Gebrek aan tijd bij bedrijven naast core business kan ondernemers weerhouden om ambitieus in te zetten op energietransitie of andere verduurzaming. • Groeiend gebrek aan kennis/capaciteit bij gemeente kan faciliteren van projecten ihkv duurzaamheid vertragen • Groeiend tekort aan goed opgeleid operationeel personeel, met name voor technische beroepen. • Te veel functiemenging (zoals woningbouw aan de noordzijde) kan conflicteren met milieuruimte/-behoefte. • Dichtslibben van de haven • Stijgende kosten van energie en grondstoffen. • Door droogte en lage waterstanden kan de bereikbaarheid voor zeeschepen van de haven en het achterland beinvloed worden • Digitalisering zorgt mogelijk voor problemen met databeveiliging, verlies van persoonlijk contact en toenemende concurrentie • Het belang van een uitstekende ontsluiting neemt toe, bijv. voor

Ruimtelijk-Economisch Raamwerk Haven Schiedam 2 — Analyse

stadsdistributie waarbij het gaat om aansluiting op (binnen)stedelijke netwerken. Urgentie om interne ontsluiting van het gebied te verbeteren. • Een toenemende regionale schaarste van ruimte voor milieuhinderlijke activiteiten door transformaties van bedrijventerreinen (in de MRDH) naar wonen of gemengd.

61

62

Ruimtelijk-Economisch Raamwerk Haven Schiedam 1 — Context

Hoofdstuk 3

Ruimtelijk-economisch raamwerk

Dit hoofdstuk beschrijft het Ruimtelijk-Economisch Raamwerk voor de Schiedamse haven in 2040. Een raamwerkkaart verbeeldt de belangrijkste ingrepen in het gebied. Het beschrijft aan de hand van de hoofdopgaven welke componenten het raamwerk bevat op het gebied van zowel ruimtelijk en programmatisch.

Haven van Schiedam — Ruimtelijk-economisch raamwerk

63

3.1

Ontwikkelbeeld 2040

Dit ontwikkelbeeld 2040 laat een beeld zien van een mogelijke toekomst. Het verbeeldt de haven als een aangenaam werkklimaat in een groene en leefbare stad met een aantrekkelijk en competitief vestigingsklimaat.

64

Ruimtelijk-Economisch Raamwerk Haven Schiedam 3 — Ruimtelijk-Economisch Raamwerk

levendige gebiedsentree Vijfsluizen

Veilig op de fiets naar het werk

rijke natuur in de getijdenhaven

watertaxi Port Innovationcentre lunchwandeling met uitzicht op de Nieuwe Maas

Maritiem innovatiecentrum de Schiedamse haven

Ruimtelijk-Economisch Raamwerk Haven Schiedam 3 — Ruimtelijk-Economisch Raamwerk

65

3.2

Ruimtelijk en Economisch Raamwerk

Deze Raamwerkkaart geeft weer welke hoofdopgaven de haven in beeld heeft tot 2040. De doelstellingen voor de kwaliteitsslag van het RER zijn tweeledig. Enerzijds is er een economisch doel, en anderzijds een ruimtelijk:

Doelstellingen Groene, leefbare stad; aangenaam werkklimaat. Een aantrekkelijk en competetief vestigingsklimaat

Legenda Raamwerkkaart

Hoofdopgaven

De hoofdopgaven zoals ze geformuleerd zijn voor het gebied zijn als volgt: 1. Een toekomstbestendige en competitieve Schiedamse haven. 2. Een veilige en aantrekkelijke Wilhelminahaven. 3. Schiedamse haven als zichtbaar onderdeel van de Schiedamse identiteit. 4. Mobiliteitstransitie. 5. Aantrekkelijke en levendige as Vijfsluizen. 6. Energietransitie. 7. Een klimaatadaptieve en biodiverse haven.

stedelijke hoofdinfrastructuur

Uitgangspunten

special

Uitgangspunten hierin zijn: • Geen functiewijziging; • Opwaardering Wilhelminahaven • Behoud van economisch profiel als maritiem cluster of de Schiedamse haven • Vitaal houden van havengebied; • Eerste stappen maken naar transities.

hoofdwegen havengebied eenrichtingsverkeer reservering mogelijke toekomstige ontsluiting slibdepot hoofdverbindingsroutes langzaamverkeer vrijliggend fietspad levendige loper gebiedsentree representatieve gevels intensiveringsopgave gebruik kade zicht op havenactiviteit watertaxihalte cultuurhistorisch waardevol vastgoed horecagelegenheid 30

verkeerszone binnenstad verbeteringsslag bestaand groen bestaand groen behouden en versterken herstructureringsopgave / uitgifte / nieuwbouwlocatie indicatief woongebied met directe relatie met de haven Voetgangersbrug Vijfsluizerhaven

P

66

Parkeren

Ruimtelijk-Economisch Raamwerk Haven Schiedam 3 — Ruimtelijk-Economisch Raamwerk

Ruimtelijk-Economisch Raamwerk Haven Schiedam 3 — Ruimtelijk-Economisch Raamwerk

67

3.3

Een toekomstbestendige en competitieve Schiedamse haven Het gebied van de Schiedamse haven heeft momenteel een goed vestigingsklimaat. Het is goed ontsloten zowel via de weg als over het water en is goed gelegen binnen de stedelijke structuur van de Randstad in relatie tot de andere watergebonden werkgebieden. Het is een belangrijk cluster in de regio op het gebied van maritieme maakindustie. Zowel de grote bedrijven zoals Huisman, Mammoet, Damen, HSM en ERS als ook de kleinere ondersteunende bedrijven in de metaalbewerking en havengebonden dienstverlening geven het gebied haar unieke potentieel.

Transitie naar renewables, digitalisering en energietransitie Door de benoemde ontwikkelingen zal het maritieme cluster ook veranderen in haar gebruik van materialen en grondstoffen. Zo verschuift in deze transitie de focus van "olie en staal" naar " duurzame (wind)energie, ICT en circulariteit". In grotere context van de havens wordt rekening gehouden met een afname van olie, chemicaliën en containers opslagruimte, waardoor er mogelijk grond vrij komt waarop weer nieuwe ontwikkeling mogelijk is.

Transitie naar offshorehaven en ingenieursdiensten De toekomst van het havengebied wordt medebepaald door trends zoals de ontwikkeling van ICT, demografische ontwikkeling, klimaatverandering en internationale veiligheid.

Nieuwe markten en vitaliteit van het gebied Met de verandering van de arbeidsmarkt en de digitalisering van het havengebied, is er een verandering in arbeidsaanbod. Hierbij zal er minder ruimte zijn voor routinematige bedrijvigheid. Hierbij zal er plaats gemaakt worden voor hoogwaardig arbeid en 'softe' vaardigheden. Deze arbeidstak is gericht op ketenregie, hoogwaardige planning, data-management, en software-skills.

De belangrijkste kernwaarden voor de toekomstige ontwikkeling van het gebied zijn innovatie en adaptatie. De maritieme maakidustire draait steeds meer om ontwerpvaardigheden, onderzoek en ontwikkelen. Dit in tegenstelling tot lassen en ijzerbewerking, dat steeds minder nodig is. Deze veranderingen nemen een nieuwe arbeidsmarkt met zich mee, die ook invloed heeft op het gebruik en de inrichting van het gebied.

68

Met deze ontwikkeling van hoogwaardige arbeid, neemt het belang van de kwaliteit van de leefomgeving toe. Hierbij is er veel behoefte aan een stedelijk vestigingsmilieu, waarvoor investering in de arbeidsmarkt en onderwijs belangrijk is.

Aantrekkelijke plek voor werknemers Voor de kantorenlocatie en ingenieursbureaus is daarom een transitie nodig waarbij er naast de werkplek ook aandacht is voor werk als ontmoetingsplek. Het creeren van een veilige en aantrekkelijke omgeving voor werknemers is daarom een van de opgaven voor het vestigingsklimaat. Hier in wordt gesignaleerd: • een plezierige reis van huis naar werk; • een groene omgeving; • aantrekkelijke voorzieningen (watertaxi naar Rotterdam, Mood en A12, met KFC in Vlaardingen en 5 minuten fietsen van de binnenstad); • wandelrondjes faciliteren voor de lunchpauze zoals in de twee getijdenhavens van het gebied. Met name de grotere ingenieursbureaus noemen deze laatste als belangrijke secundaire arbeidsvoorwaarde. Innovatie & opleidingen Innovatie is een bestaansvereiste voor een industrie die in wil kunnen spelen op marktveranderingen. De gemeente bevordert de onderlinge uitwisseling van ideeën. Dit valt onder de noemer `sociale innovatie`. Door stimulering van het netwerk en inspiratiesessies. link met bijvoorbeeld RDM Campus, of TU Delft, maar ook door de Samenwerkingsovereenkomst met

Ruimtelijk-Economisch Raamwerk Haven Schiedam 3 — Ruimtelijk-Economisch Raamwerk

het Havenbedrijf Rotterdam. De sector zelf heeft een opleidingscentrum voor maritiem personeel opgezet. Inmiddels hebben Mammoet, Gusto, Huisman en Jumbo dit overgenomen onder de naam Crest. Branding Schiedamse Havens De sterke campagne Offshore Valley, heeft er voor gezorgd dat onze havenstad veel beter op de kaart is komen te staan. De havens vormen een volwaardig onderdeel van het groot Rotterdams havengebied. Met sterkte grote ondernemingen en MKB in het cluster, met de unieke combinatie van innovatieve digitale ontwerpprocessen en de daadwerkelijke afbouw en het onderhoud van schepen voor de (wind) offshore. Door verschillende inzichten en keuzes draagt de naam Offshore Valley in de huidige tijd en inzichten slechts gedeeltelijk bij aan het DNA van de havens. Tevens wordt de naam door tal van ondernemingen die vanaf het begin betrokken waren, niet meer als zodanig gedragen, waardoor het noodzakelijk wordt om de flow die er eerst was, niet tot een vorm van confetti ontwikkeling te houden. Haarbij wordt er alleen op de kortere duur plezier aan beleefd. Innovatienetwerk

Ruimtelijk-Economisch Raamwerk Haven Schiedam 3 — Ruimtelijk-Economisch Raamwerk

69

Na verschillende gesprekken extern maar ook intern, is besloten een andere koers te varen, waarbij alle ondernemingen in het havengebied zich in zullen herkennen en ook de nadrukkelijke link tussen haven en andere stadsdelen kunnen worden bevorderd. Een professional zei ooit: "Stadsmarketing werkt wanneer ook de inwoners van de stad en bedrijven een leus als zodanig (h)erkennen en met trots deze benoemen. Ze vormen dan de ambassadeur van het havengebied, waarbij ook nog oog blijft bestaan voor een balans tussen bedrijvigheid en een prettige leefomgeving." We kiezen voor een richting van beklijven, dat het blijft hangen. Waarbij gezamenlijk wordt ingezet op een consequente en langdurige positionering van de Schiedamse havens. Internationaal blijven we deel uitmaken van Maritime Capital of Europe. En zal nog altijd Port of Schiedam bij beurzen en binnen internationale netwerken worden gehanteerd. De maritieme innovatie blijft de drager van ons havengebied. Echter de energietransitie en andere duurzaamheidvraagstukken zullen onder vernieuwde energie plaatsvinden. De Schiedamse havens blijven een prettige omgeving, Brancheringszones

70

Ruimtelijk-Economisch Raamwerk Haven Schiedam 3 — Ruimtelijk-Economisch Raamwerk

waarbij kennis en energie belangrijke pijlers zijn. S’DAM haven, the New Old: the New Spirit.

bedrijventerrein. Het tweede ligt aan de Admiraal Lucashof.

Ontwikkelrichting branchering In de kaart hiernaast staat aangegeven waar de gemeente potentieel ruimte ziet om het maritiem cluster verder uit te breiden.

Gezamenlijk bieden de kavels kans voor verdichting.

Uitgeefbaar gebied Ondanks de grote ruimtedruk liggen in het havengebied nog enkele uitgeefbare kavels. Dat zijn de percelen aan de Nieuwe Waterwegstraat, de Havenstraat en de op Vijfsluizen gelegen maritieme kantoorplot. Voor Vijfsluizen is de locatie Karel Doormanweg als maritieme kantoorplot een sleutellocatie in het gebied. Het programma dient nader te worden vastgesteld, waarbij de kantoorfunctie kan worden aangevuld met o.a. bedrijfsruimte en een mobiliteitshub.

Optimaliseren bereikbaarheid Het waarborgen van de logistieke bereikbaarheid van de bedrijven in het gebied is van essentiëel belang voor de bedrijfsvoering en daarmee het vestigingsklimaat in het havengebied. Het verbeteren van de autobereikbaarheid en verkeersveiligheid in de havens is dan ook vooral gericht op het logistieke verkeer. Door tegelijk te werken aan alternatieven voor personenvervoer naar de havens creëren we ruimte in het gebied voor de bereikbaarheid van vrachtverkeer.

Ook in particuliere eigendom of erfpacht twee percelen die niet tot ontwikkeling komen. Dat is in eerste plaats het slibdepot dat in erfpacht is gegeven aan Wilton Feijenoord. De erfpachter is niet begonnen aan de sanering van het bedrijventerrein en betaalt de erfpachtcanon voor een slibdepot. De wens bestaat om het slibdepot binnen 10 jaar te transformeren tot

Ruimtelijk-Economisch Raamwerk Haven Schiedam 3 — Ruimtelijk-Economisch Raamwerk

71

Hoe gaan we een aantrekkelijk vestigingsklimaat blijven stimuleren? • Actief uitgifte van vrije kavels opzoeken; • Door het aantrekken van en prioriteit geven aan bedrijven in de maritieme sector voor synergie; • Verbindingen blijven leggen met en tussen bedrijven binnen de havens en haar omliggende maritieme innovatienetwerk; • Faciliteren van opleidingscentrum Crest of verwante initiatieven; • Creëren van een aantrekkelijke en veilige omgeving voor werknemers; • Verbeteren van de bereikbaarheid voor werknemers (last-mile en fileproblemen); • Verbeteren van de logistieke bereikbaarheid • Verbeteren van de voorzieningen voor werknemers in de vorm van koffie en lunch; • Verbeteren van de inrichting van de openbare ruimte door het creëren van groene kwalitatieve verblijfsruimte o.a. wandelrond-

72

jes werknemers en wandelpromenade met collectieve voorzieningen van metroplein naar Wiltonhaven; • Verbeteren kwaliteit groenstructuren om (toekomstbestendigheid van) omgevingskwaliteit te waarborgen; • Faciliteren van de energietransitie en circulaire economie om te voorzien in een toekomstbestendige energievoorziening; • Walstroom om toekomstige havengebonden bedrijvigheid te faciliteren.

Ruimtelijk-Economisch Raamwerk Haven Schiedam 3 — Ruimtelijk-Economisch Raamwerk

3.4

Een veilige en aantrekkelijke Wilhelminahaven.

De Wilhelminahaven is een gebied met veel potentie vanwege veel watergebonden kavels en een relatief grote hoeveelheid kavels van groot formaat met hoge milieucategorie. Door uitgifte van leegstaande kavels is een verdichting binnen het deelgebied beoogd met in het bijzonder ontwikkeling van het slibdepot. Een kwaliteitsimpuls is nodig om het gebied veilig en aantrekkelijk te houden voor bedrijven om te vestigen en voor werknemers om te werken. Het zuidelijk deel van het deelgebied bevat het grondstoffencluster en heeft een grote hoeveelheid vrachtverkeer. De gemeente wil investeren in het verbeteren van de openbare ruimte voor de verkeersveiligheid, de sociale veiligheid en aantrekkelijkheid van het deelgebied. Meekoppelkansen zijn vergroening, de kwalitatieve inpassing van cultuurhistorisch waardevolle panden, en de reservering van toegang tot het slibdepot.

Vrijliggend fietspad

Ruimtelijk-Economisch Raamwerk Haven Schiedam 3 — Ruimtelijk-Economisch Raamwerk

Ontwikkelbeeld 2040

73

Hoe gaan we de kwaliteitsimpuls in deelgebied Wilhelminahaven realiseren?

Belangrijkste aandachtspunten zijn: • Fietsveiligheid verbeteren door vrijliggend fietspad te realiseren; • Sociale veiligheid vergroten door hoogwaardige, goed verlichte en aansluitende voetpaden; • Goede doorstroming vrachtverkeer borgen; • Veilige en aantrekkelijke klimaatadaptieve inrichting buitenruimte; • Op de langere termijn verbeteren van de verkeers- en logistieke structuur door de Nieuwe Waterwegstraat niet te laten dood lopen, maar door te lussen; • Kwalitatieve inpassing van cultuurhistorisch waardevolle panden als 'parels' langs het snoer van de Admiraal de Ruyterstraat en de Nieuwe Waterwegstraat. Hier kunnen collectieve functies een centrale plek krijgen, zoals bijvoorbeeld een maritiem innovatiecentrum, maritieme hub of business hub.

74

Ruimtelijk-Economisch Raamwerk Haven Schiedam 3 — Ruimtelijk-Economisch Raamwerk

toegang slibdepot

Hotel 't Sterrenbosch als maritiem innovatiecentrum klimaatrobuust en natuurinclusief

Veilig op de fiets naar werk

Ruimtelijk-Economisch Raamwerk Haven Schiedam 3 — Ruimtelijk-Economisch Raamwerk

75

3.5

De haven als zichtbaar onderdeel van de Schiedamse identiteit Met een werkgebied zo dichtbij de stad is het belangrijk om de kwaliteiten van zowel het werkgebied als de aangrenzende woongebieden te bewaken. De synergetische kwaliteiten van de haven zijn aanwezig maar staan soms ook onder druk. De gemeente wil investeren in een gezonde aanhechting van het gebied en het versterken van de haven als zichtbaar onderdeel van de Schiedamse identiteit. Focusgebieden hierin zijn: • zichtbaarheid van de havenactiviteit; • uitstraling van de gebiedsentrees; • afzoming van de rand van de haven richting de stad;

Gebiedsentree Vijfsluizen

76

• Inclusiviteit van de arbeidsmarkt; • voorzieningen faciliteren waar mogelijk zoals extra watertaxihaltes of parkeerplaatsen voor busjes; • beperking van (wederzijdse) hinder woningbouw; Milieuzonering is een tool om de samenhang tussen stad en bedrijvigheid in balans te houden. Zichtbare haven De zichtbaarheid van de havenactiviteit blijft behouden en wordt versterkt. Dit richt zich op: • publiek zicht op havenbekkens ;

Gebiedsentree Wilton- en Wilhelminahaven

• zicht op bebouwing; • kwaliteit van de gebiedsentrees. Dit betekent dat er op sommige plekken juist geen opgaand groen gerealiseerd wordt passend bij de karakteristiek van een havengebied Gebiedsentrees De haven kent drie gebiedsentrees naar (deel) gebieden. • Entree Vijfsluizen - belangrijkste knoop vanwege zijn functie als stadsentree en nabijheid van de

Gebiedsentree deelgebied Havenstraat

Ruimtelijk-Economisch Raamwerk Haven Schiedam 3 — Ruimtelijk-Economisch Raamwerk

Maritiem innovatiecentrum de Schiedamse haven

snel en veilig van station naar Wilhelminahaven

zicht op de havenactiviteit

Ruimtelijk-Economisch Raamwerk Haven Schiedam 3 — Ruimtelijk-Economisch Raamwerk

77

afrit van de A4. Goede zichtrelatie moet bewaakt blijven en ontwikkeling Karel Doorman-kavel draagt bij aan de uitstraling van de haven als geheel. De twee torens die nu de entree markeren ( SBM offshore), lijken met hun rug naar de stad te staan. Door de plint aan de noordzijde 'te openen' en meer 'mededeelzaam' te maken door uitstraling en functies zou de kwaliteit kunnen verbeteren. • Entree Havenstraat - De ligging van het getijdenpark biedt hier aan voorbijgangers een prachtig panorama over de Wilhelminahaven. Aandachtspunt is de uitstraling van het Port Facility Centre aan de Havendijk, momenteel een verouderd ge-

bouw. Dit gebouw markeert voor voorbijgangers de entree naar de Havenstraat. • Entree deelgebied Wilhelminahaven - Deze afslag van de Westfrankelandsedijk heeft een kwaliteitsverbetering nodig. De relatie met de groenstructuur van het Volkspark en het herstellen van de zichtrelatie met het water staan centraal. Afzoming gebied Een 'zachte rand' richting de stad met representatieve, actieve gevels, menselijke maat en schaal en mogelijk stadsverzorgende bedrijvigheid leggen een zoom tegen de stad. De lagere bebouwingsvorm blijft

Een 'zachte rand' richting de stad met representatieve, actieve gevels, menselijke maat en schaal en mogelijk stadsverzorgende bedrijvigheid leggen een zoom tegen de stad. De lagere bebouwingsvorm blijft behouden zodat de havenactiviteit zichtbaar blijft.

Een 'zachte rand' richting de stad met representatieve, actieve gevels, menselijke maat en schaal en mogelijk stadsverzorgende bedrijvigheid

78

Ruimtelijk-Economisch Raamwerk Haven Schiedam 3 — Ruimtelijk-Economisch Raamwerk

2.

1.

Nieuwbouwlocaties nabij de haven (bron: Woonvisie ‘Groei als kans voor de Stad’; September 2020)

1. Houthavens II 65 grondgebonden woningen 2. Let’s go West 119 huurappartementen, 30 koopappartementen, parkeergarage, supermarkt en brasserie (dit is momenteel vertraagd vanwege mogelijke hinder voor havengebied)

behouden zodat de havenactiviteit zichtbaar blijft. Opgave afbakening woningbouw Om de hinder die woon- en bedrijfsfuncties van elkaar ondervinden te beperken, wordt afstand gehouden tussen de woonbebouwing en de bedrijfsactiviteiten. De groene bufferzone wordt in stand gehouden en de verblijfskwaliteit wordt verbeterd. Nieuwe woningbouw in de randen van de wijk West blijft zoveel mogelijk op afstand en aan de gevels worden in elk geval voorzieningen getroffen om geluidsoverlast te vermijden. Bewoners hebben last van met name het geluid van afgemeerde schepen met draaiende scheepsmotoren. Ondernemers moeten opdrachten weigeren aan schepen die niet geschikt zijn voor mobiele dempers of andere overlast beperkende maatregelen. Middels verder onderzoek naar walstroom zal ook gezocht worden naar de mogelijkheden voor het beperken van overlast. Inclusiviteit van de arbeidsmarkt In de haven willen we dat werknemers met uiteenlopende achtergrond en ervaring een werkplek kunnen vinden. Door onderwijs te koppelen aan het bedrijfsleven of mogelijkheden voor omscholing of doorstroming aan te bieden willen we een inclusieve arbeidsmarkt stimuleren. Crest is een van de huidige initiatieven in de haven. Ook kijkdagen van scholen

Ruimtelijk-Economisch Raamwerk Haven Schiedam 3 — Ruimtelijk-Economisch Raamwerk

79

dragen bij aan de synergie tussen bedrijvigheid in de haven en het onderwijs en zijn een investering in toekomstig arbeidspotentieel. Daarnaast kampt de Waterwegregio momenteel met een urgente tegenstrijdigheid op de regionale arbeidsmarkt. Er is een hoog aantal werkzoekenden, en tegelijkertijd een grote vraag naar personeel. Helaas ontbreken de juiste kennis en vaardigheden. Passend onderwijs is de verbindende schakel. Om dit te realiseren, is het programma Leven Lang Ontwikkelen opgezet. Uitgangspunt van het programma Leven Lang Ontwikkelen is een duurzame verbinding tot stand te brengen tussen bedrijven en talent en daarmee de sociaal- economische stijging van de Schiedammer en van de stad te ondersteunen. Watertaxihaltes De watertaxihaltes worden gedeeltelijk ook door omwonenden gebruikt. Voor optimaal gebruik zijn ze ook goed bereikbaar voor omwonenden. Dit betekent dat ze het beste gebruikt zullen worden als ze aan de noordzijde van de havenbekkens gerealiseerd worden. Busjesparkeren Het parkeren van bedrijfsbussen in woonwijken vormt een groeiend probleem voor de leefbaarheid van de Schiedamse woonbuurten.

80

De gemeente wil deze situatie verbeteren door gelijktijdig met het instellen van een lengtebeperking (5,25m) in woonbuurten te werken aan geschikte alternatieve parkeerlocaties voor bedrijfsbussen op loop- of fietsafstand buiten de woonwijken. Ook in het Schiedamse havengebied worden mogelijkheden onderzocht om op kortere en langere termijn parkeergelegenheden voor bedrijfsbussen in te richten als alternatief voor de parkeervraag uit de wijken West en Zuid. Mogelijke locaties: • Karel Doormanweg • Jan Evertsenweg • Westfrankelandsedijk • Admiraal de Ruyterstraat/Nieuwe Waterweg straat Op deze locaties kan eventueel gebruik gemaakt worden van een meervoudige benutting van de parkeerterreinen: overdag voor de omliggende bedrijven, op dalmomenten voor bedrijfsbussen uit de omliggende woonwijken.

Milieuzonering Milieuzonering en begrenzing industriegebied Op de kaart hiernaast is de begrenzing van het industriegebied Wilhelminahaven en het bedrijventerrein Vijfsluizen weergegeven. Op het industriegebied geldt de milieuzonering zonder het aspect geluid. Dus voor de bedrijven die hier zijn g evestigd worden alleen de milieuaspecten geur, stof en veiligheid beschouwd. Het Havengebied is een gezoneerd industrieterrein. Dit komt in een volgende subparagraaf aan de orde. In de praktijk blijkt dat de werkelijke effectafstand van een aantal bedrijven kleiner is dan de richtafstand. Daarmee zijn de bedrijven ondanks dat zij in een hogere categorie vallen, toch passend ten opzichte van de woonomgeving. De daadwerkelijke milieuruimte is vastgelegd in de milieuvergunningen van de individuele bedrijven. Dit is maatwerk per bedrijf, toegesneden op de specifieke behoefte van het betreffende bedrijf. Deze bedrijven blijven gebonden aan de huidige effectafstand en mogen hun milieubelasting niet verder uitbreiden. Via de milieuvergunningen wordt gegarandeerd dat bedrijven nooit de (wettelijke) maximaal toegestane

Ruimtelijk-Economisch Raamwerk Haven Schiedam 3 — Ruimtelijk-Economisch Raamwerk

milieuzonering en begrenzing industriegebied

milieuzonering en begrenzing industriegebied

tieplafonds zijn opgenomen. Verder gaan we in het Omgevingsplan de milieuruimte van bedrijven op een andere manier reguleren. Hierbij streven we naar voldoende economische groeimogelijkheden, maar ook op de verbetering van de woon- en leefklimaat.

Huidige milieuzonering en begrenzing industriegebied 16

16

milieuruimte overschrijden. DCMR heeft hierin een centrale rol Omgevingswet als kans Zo worden zware bedrijven op afstand van gevoelige bestemmingen geplaatst en lichtere bedrijven dichterbij. Er worden daardoor moeilijk keuzes gemaakt over welk soort bedrijven gewenst zijn.

Slim inrichten van het kavel In het vigerende Actieplan Luchtkwaliteit & Geluid (2019) is afgesproken dat wij een toename van hinder gerelateerd aan geluidsoverlast en luchtverontreiniging als gevolg van ruimtelijke ontwikkelingen zo veel mogelijk willen beperken. Dit gaat op voor zowel de bouwfase (overlast bouwverkeer en de bouw zelf) als de fase waarin gebouwen in gebruik zijn genomen. Bij de nieuwe erfpachtcontracten of nieuwe vestigingen van bedrijvigheid kijken we naar slimme keuzes om de overlast van omwonenden tot een minimum te beperken. Voorbeelden zijn, strategische plaatsing van: • de in-en uitrit; • de buitenopslag/buitenactiviteiten; • industriële apparatuur; • footprint van het gebouw; • toepassen standaardvoorzieningen.

Voor het Havengebied wordt een Omgevingsplan opgesteld, waarbij tevens de nieuwe geluidproduc-

Ruimtelijk-Economisch Raamwerk Haven Schiedam 3 — Ruimtelijk-Economisch Raamwerk

81

De haven als zichtbaar onderdeel van de Schiedamse identiteit?

Belangrijkste aandachtspunten zijn: • Bewaak of herstel het zicht op de havenbekkens ; • Bewaak of herstel het zicht op waardevolle bebouwing (zie h2)/industrieel erfgoed; • Kwaliteit van de gebiedsentrees borgen of verbeteren; • Bewaak de zoom van de haven aan de stad. De 'zachte rand' met representatieve, actieve gevels, menselijke maat en schaal en mogelijk stadsverzorgende bedrijvigheid; • Onderzoek naar walstroom verder faciliteren; • Sturen op slimme inrichting van bedrijfskavels waar mogelijk; • Geen woningbouw meer stimuleren in nabijheid van de haven ter voorkoming van (wederzijds) overlast; • Kijkdagen scholen organiseren; • Watertaxihaltes aan de noordzijde van de havenbekkens positioneren waar mogelijk

82

• Havengebied biedt mogelijk ruimte aan busjesparkeren voor korte of langere termijn. • Behoud en creëer groen(blauwe) corridors van en naar de stad t.b.v. biodiversiteit en aantrekkelijke fiets- en wandelroutes. • Faciliteren van goede OV verbindingen van Schiedam Centrum naar havengebied.

Ruimtelijk-Economisch Raamwerk Haven Schiedam 3 — Ruimtelijk-Economisch Raamwerk

3.6

Mobiliteitstransitie

Mobiliteitstransitie Schiedam De afgelopen jaren heeft in Schiedam een grote groei van het aantal verkeersbewegingen plaatsgevonden. Deze negatieve ontwikkeling is in Schiedam sterker dan het landelijk gemiddelde. Het zorgt voor een slechte luchtkwaliteit, geluidsoverlast en verkeersproblemen in de gehele stad.

traditioneel OV gebruik

OV + deelmobiliteit

Het belangrijkste antwoord op de uitdagingen voor de stad als geheel is een mobiliteitstransitie van auto naar duurzamere vervoerwijzen lopen, fiets en OV. Voor Schiedam is de ambitie van deze transitie vastgelegd in de Mobiliteitsvisie ‘Op weg naar de toekomst’ welke is vastgesteld in de raad op 3 November 2020. In deze visie wordt er primair ingezet op een goede invulling van de infrastructuur in combinatie met de trias mobiliteit: verminder, verander en verbeter de mobiliteitsstromen. Het uitvoeringsplan hiervoor is nog in ontwikkeling waarbij ook de noordelijke rand van het havengebied een belangrijke rol te vervullen heeft.

& werkgeversaanpak

met de e-bike naar werk

Ruimtelijk-Economisch Raamwerk Haven Schiedam 3 — Ruimtelijk-Economisch Raamwerk

Stimuleren duurzame vervoerswijzen Momenteel is het deelgebied Vijfsluizen zeer goed bereikbaar met het OV vanwege de metroverbinding. Deelgebied Wilton- en Wilhelminahaven en Havenstraat zijn daarentegen vrijwel niet met openbaar vervoer bereikbaar maar leunen op last-mile oplossingen en kan de fietsveiligheid op punten verbeterd worden. Op hoofdlijnen richt de mobiliteitstransitie zich op een sterke keten van mobiliteitsvormen voor een gemakkelijk woon-werk verkeer. Het gaat om bereikbaarheid van: • openbaar vervoer; • last-mile; • fietsen; • voetgangers; • watertaxi. Een aantrekkelijke overstap op het metrostation is daarbij een belangrijke schakel. Daarnaast helpt ook het stimuleren van gebruik van

83

electrische auto's met het terugdringen van de CO2 uitstoot. Aantrekkelijk openbaar vervoer Een grote opgave voor het intensiveren van het gebruik van het openbaar vervoer is het verbeteren van de entree vanaf het metrostation Vijfsluizen. Door het stationsgebied aantrekkelijker in te richten en te zorgen voor meer ogen op straat kan de (sociale) veiligheid verbeteren. Ook een soepele overstap op pendelbusjes van werkgevers kan het gebruik van de metro aantrekkelijk maken. Fiets De Wilhelminahaven en de Havenstraat zijn niet bereikbaar met openbaar vervoer, wat aandacht vraagt voor last-mile oplossingen. Door een continu en veilig fietsnetwerk te garanderen en veilige en prettige stalling van de fiets rondom het ov knooppunt wordt gebruik gestimuleerd. De grootste ingrepen zijn: • Vrijliggend fietspad WIlhelminahaven; • Koppeling fietsverbinding en voetgangersverbinding van het station naar de watertaxihalte en de Jan Evertsenweg en aan de zuid- en oostzijde van de Karel Doormanweg (hierna verder toegelicht als 'levendige as Vijfsluizen').

84

Legenda

metropolitane fietsroute vrijliggend fietspad

M

metrostation Vijfsluizen

Toekomstig fietsnetwerk met meer vrijliggende fietspaden

Ruimtelijk-Economisch Raamwerk Haven Schiedam 3 — Ruimtelijk-Economisch Raamwerk

Daarnaast wordt ingezet op aantakking op bovenlokale fietsverbindingen voor de bereikbaarheid per e-bike of e-scooter. De ligging langs de metropolitane fietsroute biedt al uitstekende verbinding met Rotterdam en in de richting van Vlaardingen. Door rond het metrostation een goede koppeling te maken met de lange lijnen richting noord en zuid wordt dit een belangrijk knooppunt in het regionale fietsnetwerk. • De verbinding richting Pernis via de Beneluxtunnel functioneert goed. Hoogwaardige verknoping met noord-oost en west is een kans; • De regionale fietsverbinding in noord-zuid richting kan worden verbeterd door de route vanuit de Beneluxtunnel op het niveau van de metro via een verhoogd fietspad langs het metroplein te geleiden totaan de Poldervaartroute, Waar het ter hoogte van het metroplein aan takt aan de metropolitane fietsroute op het niveau van de dijk.

• De halte Havenstraat kan beter bereikbaar en zichtbaar door bijvoorbeeld het verplaatsen of toevoegen van een halte bij het Port Facility Centre • De Wilhelmina haven is momenteel niet bereikbaar per watertaxi dus het toevoegen van een halte kan hier bijdragen aan het verbeteren van de bereikbaarheid van het deelgebied. Over het algemeen geldt voor haltes: • Goede aantakking op fietspaden; • Fietsenstalling bij de halte; • Goede zichtbaarheid van de halte vanaf de weg en omliggende bebouwing; • Oog voor sociale veiligheid van de locatie en de inrichting.

Watertaxi Goede inbedding van het watertaxinetwerk draagt bij aan de mobiliteitstransitie door een snel vervoersalternatief aan te bieden voor autoverkeer binnen de ruit van Rotterdam. • Vijfsluizen heeft momenteel twee haltes en daarmee een top verinding,

Ruimtelijk-Economisch Raamwerk Haven Schiedam 3 — Ruimtelijk-Economisch Raamwerk

85

nieuw gezicht naar het water

Facelift Port Facility Centre

verbinding met Havenstraat even de taxi naar RDM

86

Ruimtelijk-Economisch Raamwerk Haven Schiedam 3 — Ruimtelijk-Economisch Raamwerk

Hoe faciliteren we de mobiliteitstransitie in de haven?

Belangrijkste aandachtspunten richten zich op het versterken van de ketenmobiliteit door aanpak van het netwerk én voorzieningen: • Werkgeversaanpak Port of Schiedam Bikes; • Veilige en aantrekkelijke fietsenstalling op het metrostation; • Aanleg vrijliggend fietspad Wilhelminahaven; • Vrijliggend fietspad en veilige voetgangersverbinding langs de zuidzijde van Karel Doormanweg verbindt de Jan Evertsenweg beter voor langzaam verkeer; • De watertaxihalte Havenstraat beter bereikbaar en zichtbaar, mogelijk door verplaatsing; • De Wilhelmina haven is momenteel niet bereikbaar per watertaxi dus het toevoegen van een halte draagt bij aan het verbeteren van debereikbaarheid van het deelgebied. • Aantrekkelijker maken van bestaande en toekomstige fiets- en wandelverbindingen door het toevoegen van groen/schaduw;

• ontmoedigen autoparkeren op het metroplein en verkleinen aantal parkeerplaatsen op deze plek.

Ruimtelijk-Economisch Raamwerk Haven Schiedam 3 — Ruimtelijk-Economisch Raamwerk

87

3.7

Aantrekkelijke en levendige as Vijfsluizen

Een van de sleutelgebieden waar een kwaliteitsslag binnen het havengebied veel meekoppelkansen vindt is de loper tussen het metrostation en het gebied rondom het Microsgebouw. Door het ontwikkelen van het Karel Doormanplot met extra aandacht voor programmering van de plint en door het realiseren van een kwaliteitsverbetering van het stationsplein ontstaat er een levendige as in het gebied als gebiedsentree. Hiermee verbetert de sociale veiligheid, de aantrekkelijkheid voor werknemers en de uitstraling van de haven als aantrekkelijke vestigingsplek. Maritiem kavel Karel Doormanweg Het nog uit te geven kavel op de Karel Doormanweg ligt op een centrale plek in het gebied. Het plot is zeer zichtbaar en zal bijdragen als visitekaartje van de haven. De wens is om het kavel met gemengde functie uit te geven: enerzijds bedrijfsfunctie en anderzijds een publieke component om ruimte te bieden voor de synergetische blending van functies. Dit kan flexibel ingevuld worden door gebruikers. De publieke functies in het programma zullen zich richten op plek voor onderwijs, innovatie en ontmoeten. In de plint wordt gezocht naar bijvoorbeeld kleinschalige horeca met een open realtie naar het interieur zowel als naar de de straat. Een levendige

88

plint draagt bij aan een aantrekkelijke en veilige straat. Tot slot voorziet het kavel de mogelijkheid om een mobiliteitshub in te passen en daarmee het parkeren nabij het station substantieel te verminderen. Kwaliteitsverbetering stationsgebied De zuidelijke uitgang van het metrostation is momenteel een onaantrekkelijk gebied. Het gebied is ingericht als P&R en fietsenstalling. Het is slecht onderhouden, sociaal onveilig, weinig beschut en biedt geen verblijfsruimte. Een kwaliteitsimpuls is passend voor deze gebiedsentree. Ook de verknoping met de regionale fietsroutes die op dit punt samenkomen moeten goed ruimtelijk ingebed worden. Deelopgaven zijn: • Het verbeteren van het voorzieningenniveau; • Inclusief aantrekkelijke en veilige overdekte fietsenstalling; • Verbeteren van de sociale veiligheid; • Verplaatsen en indien mogelijk verkleinen van de P&R; • Vergroenen met oog voor de groen-blauwe verbinding tussen de Poldervaart en de Vijfsluizerhaven; • Creeeren van verblijfsruimtes in de openbare ruimte;

Ruimtelijk-Economisch Raamwerk Haven Schiedam 3 — Ruimtelijk-Economisch Raamwerk

Impressie Stationsgebied Amersfoort, Procap

Fietsenstalling Tilburg, Prorail

Halverharde parkeerplaatsen, Struyk Verwo Infra

Naaldwijk Vlaardingen

Midden Delftland Groen-blauwe as

Lijn C Fietshub

Rotterdam Bret Horeca Amsterdam, Architectenbureau Gijs de Waal P&R

Vijfsluizen Wilhelminahaven Pernis

Groen-blauwe as

Wiltonhaven

Vijfsluizen

Wiltonhaven

Ruimtelijk-Economisch Raamwerk Haven Schiedam 3 — Ruimtelijk-Economisch Raamwerk

89

• Verbeteren van de veiligheid van de toegang van het pleintje; • Goede aantakkingen op de regionale fietsroutes.

veilige en beschutte fietsenstalling station Tilburg

tijdelijk horeca paviljoen station Sloterdijk zorgt voor sociale veiligheid en levendigheid

90

Ruimtelijk-Economisch Raamwerk Haven Schiedam 3 — Ruimtelijk-Economisch Raamwerk

Hoe ontwikkelen we de levendige as Vijfsluizen?

• Verbeteren voorzieningenniveau; • Uitgifte/ontwikkelen kavel Karel Doormanweg • Upgrade stationsplein met nieuwe fietsenstalling en oplaadplekken; • Mogelijk toevoegen kleinschalige voorzieningen in tijdelijkheid (horeca/supermarkt to-go/fietsmaker/blend van deze drie); • Werkgeversaanpak deelfietsen verder uitbreiden; • Sleutelgat vervangen door nieuwe groene inrichting met inbreng van groen-blauwe verbinding met Poldervaart en ecologische waarden; • Aandacht voor wandelrondjes en zitplekken / lunchvoorzieningen • Goede verbinding / aansluiting metropolitane fietsroute; • Upgrade entree gevel station; • Verkeersknoop gebiedsentree Karel Doormanweg (aantakkingen op Jan Evertsenweg en opritten Micros en Mammoet);

• Onderzoeken verkeersskundige ingreep tegen filevorming Jan Evertsenweg door middel van transformatie naar eenrichtingsverkeer; • Veilige en aantrekkelijke voet- en fietspaden structuur tussen metrostation en Jan Evertsenweg; • Vergroening en beschutting in de openbare ruimte; • Behoudt van een deel van het parkeren en inzetten op duurzame mobiliteit (PoS Bike, oplaadplekken); • Parkeerterrein verkleinen en een studie doen om het terrein naar het zuiden teverplaatsen, met toevoegen van groen, een slagboom en oplaadplekken. • Aanpak onveilige toegang perkeerterrein (oversteek fietspad met oprit in blinde bocht).

Ruimtelijk-Economisch Raamwerk Haven Schiedam 3 — Ruimtelijk-Economisch Raamwerk

91

3.8

Energietransitie Energietransitie Als Global Goals gemeente verbindt Schiedam de Sustainable Development Goals met het klimaatbeleid. Hierin is (het faciliteren van) de energietransitie een belangrijk speerpunt. De komende jaren moet er zowel in de woongebieden als op de industrieterreinen in Schiedam hard gewerkt worden aan het zoveel mogelijk besparen van energie en aan de overstap van het gebruik van fossiele brandstoffen naar hernieuwbare energie. De gemeente en de ondernemersvereniging SchiedamHavens werken, samen met andere lokale overheden en bedrijven, o.a. aan de energietransitie binnen de Green Business Club Waterweg, welke is opgericht in 2019 om bedrijven, (semi-) overheden en kennisinstellingen te verenigen in de opgave de regio Waterweg te verduurzamen en te verlevendigen. Samen met deze en andere partners wordt o.a. gewerkt om aan de volgende hoofddoelstellingen uit het Schiedamse klimaatbeleid bij te dragen: 49% Minder uitstoot van broeikasgassen in 2030 ten opzichte van 1990; In 2050 is Schiedam CO2-neutraal; Iedereen kan meedoen in de energietransitie.

92

Om dit te bereiken zetten we o.a. in op: • energie besparen, o.a. door isoleren en het plaatsen van energiezuinige verlichting en installaties; • kansen op het gebied van zonne-energie benutten of creëeren. Het streven vanuit de Regionale Energiestrategie (RES) voor onze regio (Rotterdam-Den Haag) is dat in 2030 op 40% van de geschikte daken worden benut voor de opwek van zonne-energie. Deze doelstelling hebben wij ook als gemeente omarmd; • kansen benutten en creëren om energiebronnen verder te elektrificeren, bijvoorbeeld door (het faciliteren van) onderzoek naar walstroom; • scherp blijven op innovaties, bijvoorbeeld in het kader van energie-opslag en het efficiënter benutten van lokaal opgewekte energie. Hierbij houden we de capaciteit van het huidige net in de gaten; • kansen op het gebied van windenergie onderzoeken en benutten of creëeren. In veel gebouwen is al LED verlichting geplaatst en er liggen op dit moment 7.800 zonnepanelen op de bedrijfsdaken in het havengebied, waarvan ruim tweederde op daken in de Wilhelminahaven. Dit aantal neemt echter snel toe. Dat is ook nodig, want er is nog veel potentieel dakoppervlak om te benutten.

Daarnaast handhaaft de DCMR Milieudienst Rijnmond op de wettelijk verplichte `erkende maatregelen`. Dit zijn maatregelen met een terugverdientijd van 5 jaar, zoals bijvoorbeeld de isolatie van leidingen of tijdschakelaars op verlichting en luchtbehandelingsapparatuur. Waar mogelijk informeren we ondernemers over hun verplichtingen en helpen we hen aan deze verplichtingen te voldoen. Voor procesindustrie controleert de DCMR Milieudienst Rijnmond en stelt eisen op basis van de best beschikbare technieken.

Ruimtelijk-Economisch Raamwerk Haven Schiedam 3 — Ruimtelijk-Economisch Raamwerk

Zonne-energie Momenteel ligt op 17% van het geschikte dakoppervlak zonnepanelen in Schiedam (2022). Op de beelden hiernaast is te zien dat er in de haven nog zeer veel potentieel is om bij te dragen aan het verhogen van dit percentage. Het streven is dat in 2030 op 40% van de geschikte daken een zonnepaneel ligt.

huidige panden met zonnepanelen

Walstroom Met enige regelmaat liggen in de havens schepen waaraan werkzaamheden worden verricht. Over het algemeen wordt voor de stroomvoorziening op schepen gebruik gemaakt van scheepsmotoren en/of dieselaggregaten. Walstroom is een elektrisch alternatief. Om deze redenen stimuleren wij de toepassing van walstroom: 1. Het faciliteren van de energietransitie door de elektrificatie van de energievoorziening van aangemeerde schepen; 2. Het tegengaan van geluidsoverlast; 3. Het verbeteren van de luchtkwaliteit; 4. Het tegengaan van de lokale uitstoot van CO2.

huidige panden met potentieel

De komende periode stimuleren we de toepassing

Ruimtelijk-Economisch Raamwerk Haven Schiedam 3 — Ruimtelijk-Economisch Raamwerk

van walstroom. Samen met enkele bedrijven in de Wiltonhaven onderzoeken we of walstroom ook voor offshore schepen mogelijk is. Met deze initiatieven wil de Schiedamse haven het voortouw nemen in de verduurzaming van schepen in de haven. Voor de toepassing van walstroom in de Wiltonhaven zijn er twee grote uitdagingen. De eerste zijn de hoge benodigde vermogens van 5 MW per bedrijf. De tweede uitdaging is dat elk schip eigen eisen stelt aan de stroomvoorziening. Er is geen verplichting voor een walstroomaansluiting en voor zeeschepen is er geen uniformiteit voor de aansluiting op walstroom. Met name in havens met wisselende schepen maakt dat de uitrol van walstroom complex en de terugverdientijd onzeker. H2

11kV Haalbaarheid van walstroom wordt onderzocht als alternatief voor dieselmototen

93

Schiedamse zeehavens onmisbare schakel in de mondiale energietransitie Hernieuwbare energie is razendsnel uitgegroeid tot een volwassen bedrijfstak. De Rijksoverheid zet steeds steviger in op windparken op zee en ook voor de ambitieuze Europese klimaatdoelstellingen zijn windmolenparken op zee onmisbaar. De twee wereldmarktleiders voor werkeilanden om windmolens op zee te installeren zijn gevestigd in de Schiedamse havens: Huisman en GustMSC. Van Japan tot de Caribische zee worden windmolens op zee geplaatst die ontworpen en uitgerust zijn in Schiedam. De Schiedamse zeehavens zijn een belangrijke schakel in de mondiale energietransitie. Wereldmarktleiders De twee wereldmarktleiders Huisman en GustoMSC zijn op slechts 600 meter van elkaar gevestigd. Huisman ontwerpt en bouwt onder meer heavy lifting kranen en ‘hulpmiddelen’ voor de installatie van windmolens op zee. Meer dan 225 schepen zijn door Huisman met deze systemen

94

plekken waar de wind op zee weliswaar volop waait, maar het te diep is voor zulke constructies. Zelfs zo diep dat er gebruik wordt gemaakt van fundaties die drijven in plaats van in de zeebodem worden geplaatst. De techniek van drijvende windmolenparken biedt wereldwijd grote kansen. Innovatie voor de toekomst De waterdiepte, bodemsoort en de weersomstandigheden kunnen het zeer lastig maken om een windmolenpark op zee te bouwen.

uitgerust. GustoMSC ontwerpt geavanceerde mobiele offshore werkplatforms en verzorgt hoogwaardig engineering advies. Circa driekwart van de windturbines op de Noordzee is geïnstalleerd met een werkplatform dat ontworpen is door GustoMSC. Hogere windmolens in diepere zeeën Niet alleen worden de windmolens steeds groter. Ze moeten ook steeds verder uit de kust in steeds dieper water geïnstalleerd worden. Wereldwijd zijn er veel

Windfarm installation vessel ontwerp van Huisman

Ruimtelijk-Economisch Raamwerk Haven Schiedam 1 — Context

Ook zijn in deze gebieden niet altijd geschikte havens voor handen waar de logistiek plaats kan vinden. Huisman en GustoMSC hebben voor de uitdagingen van de toekomst twee verschillende technieken ontwikkeld. Huisman heeft de Windfarm Installation Vessel (WIV) ontwikkeld. Deze ‘fabriek op zee’ maakt het mogelijk de complete windturbine in elkaar te zetten en te installeren, zowel op vaste als drijvende fundaties. Het installatiesysteem compenseert de deining van het schip, waardoor het mogelijk is om zelfs

bij slecht weer door te blijven werken. GustoMSC heeft een andere technologie ontwikkeld om de deining van de zee op te vangen. Varende hefeilanden kunnen voor de installatie van de bladen van een windturbine, worden uitgerust met een telescopische trolley die zich vastklemt aan de mast van de windturbine. Daardoor zijn bewegingen veroorzaakt door wind en water niet meer hinderlijk voor de installatie van de bladen van een windturbine. Deze technieken versnellen de bouw van een windpark aanzienlijk en daarmee de energietransitie.