Bijlage 2 Definitief Ruimtelijk Raamwerk Nieuw-Mathenesse fase 1

62

opkomst van stadsdistributie

auto - en vrachtverkeer binnen het stadsdeel, met een ring voor bestemmingsverkeer in ontwikkeling - nog in overleg hierover met gemeente Rotterdam

inzet electrische voortuigen

‘Een eigentijds, stedelijke en gastvrij gebied om te werken, wonen en recreëren’

uiteindelijk tot nul. Daarnaast proberen we geluidsoverlast te beperken bijvoorbeeld door de inzet van elektrische voertuigen die ook weer een bijdrage leveren aan de verdere verduurzaming. Ok het actieplan lucht & geluid biedt hier handvatten voor. Daarnaast wordt samenhang gezocht met Rotterdam, met name in de samenwerking binnen het actieprogramma Duurzame Mobiliteit van de MRDH welke er op gericht is om in 2025 de uitstoot van mobiliteit in de regio met 30% terug te dringen. Belangrijk uitgangspunt blijft dat alle bedrijven zo goed mogelijk bereikbaar zijn en blijven. Dit doen we door in gesprek te gaan met bedrijven met grote vervoersstromen en te bespreken hoe deze vervoersstromen efficiënter ingevuld kunnen worden en waar mogelijk de uitstoot kan worden gereduceerd. Tweewielers & voetgangers Nieuw-Mathenesse is direct aangesloten op de Metropolitane Fietsroute Rotterdam-Naaldwijk en de regionale fietsroute van het M4H-gebied naar Hoek van Holland. In de planvorming is aandacht op het aansluiten op deze lange lijnen en daarnaast op het verbinden met omliggende stadswijken en het overbruggen van de barrières ter plaatse zoals de Rotterdamsedijk,

Ruimtelijk Raamwerk Nieuw-Mathenesse

Buitenhaven en mogelijk zelfs Merwehaven. De Boerhaavelaan wordt de belangrijkste fietsverbinding naar station Schiedam Centrum vanuit zowel NieuwMathenesse als M4H. Bij de realisatie van Schieveste wordt de route onder de sporen verlengd richting het Schiedistrict. Hiermee ontstaat een belangrijke directe verbinding met een van de grootste bedrijventerreinen van Europa.

Een heldere routing is belangrijk om de functionaliteit van het verbinden van de ketenreis te faciliteren in dit gebied: • van hub naar deelauto, -fiets & -scooter; • van huis naar hub; • van P naar Buitenhaven, naar centrum; • van binnengebied naar tramhaltes en station.

De aanwezigheid van een goede en veilige infrastructuur voor voetgangers en fietsers is een essentieel onderdeel van de ambitie om een gedragsverandering teweeg te brengen waarbij de focus ligt op het vervangen van korte autoritten die te voet of per tweewieler afgelegd kunnen worden. De aanleg van goede fiets- en voetgangersvoorzieningen en verbindingen krijgen dan ook extra aandacht. De dynamiek tussen langzaam verkeer en logistiek verkeer is daar onderdeel van met het oog op bereikbaarheid, veiligheid en leefbaarheid.

Voor het Distilleercluster geldt dat de Buitenhavenweg een aantrekkelijke en toeristische kade heeft is als uitloper van het centrum. Aandacht zal uitgaan naar het veilig en slim gescheiden houden van de hoofd distributieroute voor toeleveranciers van de distilleerders met voetgangers en fietsverkeer voor een dynamische semi-industriële route.

In Noord zal de focus liggen op het ontwikkelen van aantrekkelijke openbare ruimtes waar voetganger en fietser voorrang krijgen i.c.m. de mobiliteitshub als uitvalsbasis voor noord en het centrum. Aandacht zal uitgaan naar de vormgeving van de looproute van Noord naar de Koemarkt, de poort van het gebied.

’Accent op duurzame vervoerswijzen: lopen, fiets, electrische voertuigen en OV’

63

openbaar vervoer, met mogelijk een nieuwe watertaxi halte aan de oostkant van Nieuw-Mathenesse, de Boerhaavelaan vormt een essentiële verbinding naar station Schiedam Centraal; lopend onderzoek - nog in overleg hierover met gemeente Rotterdam

64

fietsroutes die Nieuw-Mathenesse verbinden met station, binnenstad , M4H en Rotterdam Centrum; de stippellijn is de Metropolitane fietsroute tussen Rotterdam en Naaldwijk

‘Een eigentijds, stedelijke en gastvrij gebied om te werken, wonen en recreëren’

Voor de Gustoweg en Nieuwe Maas geldt dat de infrastructuur gericht is op het optimaal faciliteren van de bedrijven op de bedrijventerreinen. Deze deelgebieden zullen daarom met name lokaal werkgeverschap faciliteren. Daarnaast ligt er de ambitie om een openbare ruimte te ontwikkelen in de vorm van park met mogelijk een meer publieke component. Hierdoor is het optimaliseren van goede looproutes en verbindingen van wezenlijk belang zijn om in combinatie met een werkgeversaanpak het langzaam verkeer te stimuleren. Het gebied Nieuwe Maas zal daarnaast via een fietsbrug Schiedam verbinden met M4H wat daar aan bijdraagt. De Metropolitane fietsroute tussen Rotterdam en Naaldwijk zorgt voor een snelle verbinding regionaal. Drukke kruisingen rondom de Koemarkt, Buitenhavenweg en de Lange Nieuwstraat zullen met oog op prioriteit, doorstroom en veiligheid opnieuw worden ontworpen. Openbaar Vervoer Schiedam is met het OV uitstekend verbonden met andere delen van de Metropoolregio en de rest van de Randstad. Goede OV-verbindingen geven bewegingsvrijheid zonder dat je daarvoor direct een auto

Ruimtelijk Raamwerk Nieuw-Mathenesse

nodig hebt. Het geeft de mogelijkheid om over langere afstanden comfortabel en duurzaam te reizen. Goede OV-verbindingen zijn daarom belangrijk voor de ontwikkeling van Nieuw-Mathenesse.

Tevens zal de Buitenhaven meer geschikt worden gemaakt voor sloepvaren, toervaren en passagiersvaart en zullen daar mogelijkheden voor aanlegplaatsen verder onderzocht worden.

Zoals omschreven in H2.6 is momenteel m.n. de noordkant van Nieuw-Mathenesse goed bereikbaar met haltes van de tramlijnen 21 en 24. Deze bieden een comfortabele een rechtstreekse verbinding met de binnensteden van Schiedam en Rotterdam. De Boerhaavelaan vormt een directe langzaam verkeer verbinding met station Schiedam Centrum, welke aansluit op het intercity netwerk van de regio.

Deze paragraaf is nog in ontwikkeling en zal na afstemming met het uitvoeringsplan mobiliteit en de planvorming binnen de gemeente Rotterdam definitief gemaakt worden.

De positie van Nieuw-Mathenesse aan vaarwater maakt het gebied uitermate geschikt voor vervoer over water. In M4H worden nieuwe haltes en routes voorgesteld, dit biedt kansen om dit in Nieuw-Mathenesse verder uit te breiden. Per 2022 zal de Watertaxi het vervoer over water verzorgen waarbij een verbinding met Pernis, Heijplaat en Rotterdam (Zuid) kansen biedt ook relatie met Schiedam Havens. Momenteel is de watertaxihalte van Nieuw-Mathenesse gelokaliseerd bij de Koninginnebrug aan de kant van de Havendijk.

65

3.6 Parels van Nieuw-Mathenesse: routes en plekken Industrieel erfgoed De bijzondere historie van het gebied liet zijn sporen na. Het erfgoed toont de ontstaangeschiedenis en de gelaagdheid van dit stadsdeel en de verbondenheid ervan met bijzondere aspecten van de industriële geschiedenis van Schiedam. De gebouwen en bouwwerken bepalen mede de karakteristiek en de identiteit van het gebied. Het zijn de parels van het gebied en geven de plek zijn eigen karakter. Ze vormen in het toekomstig plangebied de schakels waarbij verleden, heden en toekomst verbonden worden. Langs verschillende routes door het gebied geven ze identiteit aan de beleving van het gebied. Distilleerroute Langs de Buitenhaven ontstaat een recreatieve route die doorloopt naar de historisch binnenstad en verbonden is met de identiteit van de distilleerders. Het erfgoed en de distilleerders liggen strategisch langs deze route. Langs deze route: de branderij van Onder de Boompjes, het complex van De Kuyper én het ensemble van de glasfabriek. Twee nieuwe bruggen zorgen voor extra verbindingen met de omgeving en een interessant vervolg van de route langs de Plantage, het oudste stadspark van Nederland. Aan de Plantage ligt ook prachtig erfgoed. Langs de Schie/Buitenhaven komen plekken voor

66

schepen om af te meren, ligplaatsen voor bewoners en passagiersvaart en een horeca punt aan het water. Noordelijke route De noordelijke route is een oost-west verbinding die het gebied van de glasfabriek richting de Van Deventerdriehoek doorsnijdt en het erfgoed en de meer verborgen groene binnengebieden met elkaar verbinden. De route verbindt binnenstad, via Buitenhaven, distilleerder Onder de Boompjes, het groene binnengebied van de glasfabriek met daarin het voormalige administratiekantoor - uitgiftemagazijn - de silo als icoon, met het Van Cleeffhof met daaraan gelegen een markant hoogteaccent - de Coca Colafabriek - de grensflat, richting het park aan de Merwehavenkop, met daarin het iconische stadsverwarming gebouw en verblijfsplekken aan het water. Tevens is hier de mogelijkheid, middels een nieuwe brug, door te steken naar de parken op de koppen van de pieren van M4H.

Rotterdam op een hoogwaardige manier met elkaar. Langs deze dwarsverbindingen concentreren bedrijven met een kleinere korrelgrootte en minder logistiek verkeer. Te denken valt aan maakbedrijven of bedrijven met een bezoekersfunctie. Ook zouden hier bijvoorbeeld proeverijen van distilleerders een plek kunnen vinden. Centrale route De centrale route is gelegen ter plaatse van de Van Berckenrodestraat en krijgt een verlenging richting de Buitenhavenweg. Deze route laat de creativiteit en het ondernemerschap van Nieuw-Mathenesse zien en vormt een dynamisch werkmilieu waar bedrijven hun visitekaartje aan de stad kunnen laten zien.

Beleving werkmilieus Twee interne dwarsverbindingen door het gebied, die oost-west georiënteerd zijn, zorgen voor een hoogwaardige gebiedsbeleving en veilige doorwaadbaarheid voor langzaam verkeer. Deze routes verbinden Schiedam en

‘Een eigentijds, stedelijke en gastvrij gebied om te werken, wonen en recreëren’

distilleerroute, die loopt langs de Schie/Buitenhaven

Ruimtelijk Raamwerk Nieuw-Mathenesse

bijzondere dwarsverbindingen - noordelijke route

bijzondere dwarsverbindingen - centrale route

67

Schiedam aan het water Met dit raamwerk wil Schiedam haar positie aan het water versterken en het water beleefbaar maken voor het publiek. Door een aantal plekken langs het water te transformeren van een achterkant naar nieuwe voorkant, of in kwaliteit te doen toenemen, ontstaan er kansen. De verschillende sferen in waterbeleving die er zijn, zoals omschreven in H2.2 worden zo weer optimaal beleefbaar en herkenbaar voor Schiedammer, een contrast dat zorgt voor een gevarieerde waterbeleving. Daarmee wordt de identiteit van het gebied versterkt op een aantrekkelijk manier In het raamwerk wordt ingezet op het maken van openbare verblijfsplekken aan het water. 1. Kaderoute langs de Buitenhaven en Voorhaven. Deze is geprogrammeerd met publiek programma en heeft een aantrekkelijke bestemming op de kop van de Nieuwe Maas; 2. Publieke routes langs de oevers van de Nieuwe Maas en Merwehaven. Deze vormen met elkaar een recreatieve route en maken het mogelijk te gaan hardlopen langs de oevers of een ommetje te maken en daarbij het open water optimaal te beleven.

68

kaderoute langs de Buitenhaven en Voorhaven als uitloper van de binnenstad activeren met publieke bedrijvigheid, ligplaatsen en nieuwe horecafuncties

route langs de oevers van de Nieuwe Maas en Merwehaven, die de groene verblijfsplekken met elkaar verbindt geschikt voor recreatief gebruik

3. Een park op de zuidelijke punt van NieuwMathenesse, waar weer, wind en de schepen optimaal beleefd kunnen worden en panoramische uitzichten over het water zijn.

‘Schiedam hoogwaardige verblijfsplekken geven aan het water ‘

‘Een eigentijds, stedelijke en gastvrij gebied om te werken, wonen en recreëren’

Richtlijnen voor ontwikkeling pleziervaart Nieuw-Mathenesse draagt bij aan het versterken van de relatie van de stad met de Schie en daarbij het beleefbaar maken van het Dutch Distillers District, met een verbinding over water. Wat dit concreet betekent voor Nieuw-Mathenesse: •

•

een levendige Buitenhaven; Herinrichting van onder andere het glasfabriek terrein vraagt om hoogwaardige recreatieve functies in de Buitenhaven op deze locatie. Horeca aan het water zorgt voor het betrekken van het water bij de wijkontwikkeling. Door de horeca ook vanaf het water bereikbaar te maken en tot lokale vaarbestemming te ontwikkelen wordt het water levendig en aantrekkelijk. levendige stadsentree over water; Toervaarders die de stad bezoeken vanaf de Maas komen hier binnen. Gebruik van het water met varende boten die de stad bezoeken maakt deze stadsentree en kade aantrekkelijk als openbare ruimte en verlevendigt de connectie tussen stad en Maas.

•

Buitenhaven biedt stedelijke aanlegplaats voor fietsboten; De kades aan de Buitenhaven vragen om een aantrekkelijke stedelijke watergebruiksfunctie. De koppeling met de te ontwikkelen horeca en met de vernieuwing van de kade maakt deze plek geschikt als aanlegplaats voor fietsboten, dicht bij de stad zonder al te veel te passeren bruggen. Fietsboten versterken het profiel van de buitenhaven als multi-use kade met levendige waterfuncties.

•

Buitenhaven wandelverbinding van Maas naar de stad en visa versa; Met de herontwikkeling van Nieuw-Mathenesse komen er nieuwe functies langs de Buitenhaven met ruimte voor kleinschalige passagiersvaart, terrassen aan het water en ligplaatsen voor bewoners. De wandeling wordt programmatisch aantrekkelijk waardoor gevoelsmatig de afstand tussen stad en Maas kleiner wordt. Om deze kwalitatief aantrekkelijk te maken wordt de kaderoute die nu van Koemarkt naar de sluis loopt, doorgetrokken naar de Nieuwe Maas.

passagiersvaart Schiedam aan de Schie, met een stop ter hoogte van de Glasfabriek, uit: Kansenkaart Waterrecreatie Schiedam

10

Ruimtelijk Raamwerk Nieuw-Mathenesse

69

3.7 Nieuw-Mathenesse klimaatbestendig en duurzaam Kansen voor Nieuw-Mathenesse Nieuw-Mathenesse heeft veel potentie om het thema duurzaamheid naar een hoger niveau te tillen. Dit is ook nodig, omdat er ingespeeld moet worden op de klimaatveranderingen en omdat de klimaatverandering zoveel mogelijk beperkt moet worden in de toekomst. Grote gebiedsontwikkelingen zijn de ideale gelegenheid om nieuwe duurzame standaarden effectief in te passen. Nieuw-Mathenesse is groen en waterrijk Een belangrijke speerpunt is dat Nieuw-Mathenesse in de toekomst groen en waterrijk moet worden. Dit is erg belangrijk aangezien er een hoop nieuwe woningen en functies toegevoegd worden aan het gebied, waardoor de kans op wateroverlast en hittestress nog groter wordt. Het toevoegen van groen en water (bergingen) zullen de waterproblematiek en hittestress verminderen in Nieuw-Mathenesse. Daarbij is het belangrijk dat de gebouwen ook vergroenen en water kunnen bergen. Het toepassen van groen gevels, groene daken of waterdaken zouden bijvoorbeeld een oplossing kunnen zijn. Het is echter wel belangrijk om rekening te blijven houden met windcorridors vanaf de haven het gebied in. Wind, die over water een gebied in waait kan een sterk koelend effect hebben. Bouwblokken moeten tactisch worden georiënteerd ten opzichte van het water en zogenaamde

70

tochtgaten mogen niet dicht groeien met opgaand groen. Om de stad te blijven beschermen tegen het water, is het noodzakelijk dat de Maasdijk bij de herontwikkeling opgehoogd wordt. Het toevoegen van groen en water zorgt niet alleen voor minder waterproblematiek en hittestress, het is ook waardevol voor de biodiversiteit. Bij het kiezen van nieuwe planten en bomen is het belangrijk om af te wegen of ze ook iets aan de biodiversiteit kunnen toevoegen (boomselectietool, gemeente Schiedam). Dit zal de biodiversiteit versterken en vergroten in het gebied, zodat in het wild levende dieren zoveel mogelijk de ruimte krijgen. Er liggen kansen om Nieuw-Mathenesse aan te sluiten aan de omliggende groene en blauwe zones (Groen-Blauwe structuurvisie, 2015). NieuwMathenesse is onderdeel van de ecologische verbindingszone Beukenhof-Volkspark-Park Maasboulevard. Deze verbindingszone wordt voornamelijk gebruikt door vogels en vleermuizen om zich langs te verplaatsen naar foerageergebieden. De gemeente Schiedam en zo ook Nieuw-Mathenesse profiteert als er natuur-inclusief gebouwd wordt. Grotere aantallen gierzwaluwen en vleermuizen kunnen ons bijvoorbeeld helpen in het bestrijden van muggen en koolmezen kunnen ons helpen in het in toom houden van de eikenprocessierups.

‘Nieuw-Mathenesse wordt groen en waterrijk’ Tijdelijk braakliggende terreinen kunnen ingezet worden voor “tijdelijke natuur”, waardoor deze plekken toch nog een nuttige tijdelijke functie kunnen hebben (Denk bijvoorbeeld aan bijen idylles (www.vlinderstichting.nl)). Nieuw-Mathenesse is energie-neutraal en circulair Ten tweede is het belangrijk dat Nieuw-Mathenesse zich in de toekomst energieneutraal en zo circulair mogelijk ontwikkelt. Voor energie (produceren en gebruiken) liggen er een hoop kansen voor de transformatie van Nieuw-Mathenesse. Zo is het belangrijk dat het gebied energie-efficiënt wordt opgeleverd. Zeer goed geïsoleerde, aardgasvrije en energie producerende woningen en bedrijfspanden zullen in de toekomst het straatbeeld van Nieuw-Mathenesse bepalen. De gemeente Schiedam onderzoekt op dit moment op welk type warmtevoorziening Nieuw-Mathenesse aangesloten kan worden en daarom is het noodzakelijk dat er alvast infrastructurele maatregelen worden getroffen, zodat deze niet achteraf nog aangelegd moet worden.

‘Een eigentijds, stedelijke en gastvrij gebied om te werken, wonen en recreëren’

Tot slot ziet de gemeente Schiedam kansen om invulling te geven aan het thema circulair bouwen. De grote bouwopgave biedt perspectief om op een andere manier na te denken over materiaalgebruik en kan gebruikt worden om ontwikkelaars uit te dagen om af te zien van het veelvuldig gebruiken van primaire grondstoffen bij de realisatie van projecten. Daarnaast is het voor ons als gemeente een kans om te kijken of wij voor de inrichting van de openbare ruimte het gebruik van circulair geproduceerde elementen een plek kunnen geven. Circulariteit biedt kansen voor het maken van nieuwe verbindingen op bedrijventerreinen, door deelgebruik te stimuleren en reststromen waardevol in te zetten.

openbare ruimte

ecologische hotspots openbare ruimte

ecologische hotspots gebouwniveau

openbare ruimte

ecologische hotspots gebouwniveau

openbare ruimte

ecologische hotspots gebouwniveau

groene daken

piekberging / waterdoorlaveilige openbare ruimtes koeling openbare ruimte tende oppervlaktes stimuleren langzaam verkeer

circulair bouwen

circulair bouwen

zonnedaken

gebouwniveau openbare ruimte

groene daken

circulair bouwen

zonnedaken

waterberging op daken ecologische hotspots

openbare ruimte

ecologische hotspots openbare ruimte

Integrale afweging Het thema duurzaamheid is breed. Echter liggen er hoop kansen voor een integrale benadering van de verschillende opgaven. Zo hebben groen en water bijvoorbeeld niet alleen een positief effect op klimaatadaptatie, maar zullen ook de biodiversiteit vergroten. Hetzelfde geldt voor circulair bouwen. Stukken resthout van omgezaagde bomen, kunnen gebruikt worden voor het creëren van straatmeubilair, maar zullen ook het gebied vergroenen en iets toe kunnen voegen aan de biodiversiteit.

Ruimtelijk Raamwerk Nieuw-Mathenesse

gebouwniveau

ecologische hotspots gebouwniveau

kansen verduurzaming op gebouwniveau en in het publiek domein

nieuwe groenstructuur

openbare ruimte

zonnedaken zonnedaken

waterberging op daken

waterberging op daken ecologische hotspots

piekberging / waterdoorlaveilige openbare ruimtes koeling openbare ruimte tende oppervlaktes stimuleren langzaam verkeer

piekberging / waterdoorlatende

piekberging / waterdoorlaveilige openbare ruimtes koeling openbare ruimte tende oppervlaktes stimuleren langzaam verkeer

waterberging op daken

veilige openbare ruimtes / circulair bouwen

zonnedaken

waterberging op daken

stimuleren langzaam verkeer

groene daken circulair bouwen zonnedaken piekberging / waterdoorlaveilige openbare ruimtes koeling openbare ruimte tende oppervlaktes stimuleren langzaam verkeer

waterberging op daken

koeling openbare ruimte

gebouwniveau

ecologische hotspots

waterberging op daken

waterberging op daken

oppervlaktes

gebouwniveau

ecologische hotspots

zonnedaken

groene/daken circulair bouwen zonnedaken piekberging waterdoorlaveilige openbare ruimtes koeling openbare ruimte tende oppervlaktes stimuleren langzaam verkeer

groene daken openbare ruimte

piekberging / waterdoorlaveilige openbare ruimtes koeling openbare ruimte tende oppervlaktes stimuleren langzaam verkeer

groene dakenruimtes koeling circulair bouwen piekberging / waterdoorlaveilige openbare openbare ruimte tende oppervlaktes stimuleren langzaam verkeer

groene dakenruimtes koeling circulair bouwen piekberging / waterdoorlaveilige openbare openbare ruimte tende oppervlaktes stimuleren langzaam verkeer

groene daken

koeling openbare ruimte (windcorridors en schaduw d.m.v. bomenrijen) zoekgebied waterberging openbare ruimte natuurinclusiviteit zoekgebied waterdaken, groendaken, groengevels inpassing dijkverzwaring waterveiligheid

groene/daken circulair bouwen zonnedaken piekberging waterdoorlaveilige openbare ruimtes koeling openbare ruimte tende oppervlaktes stimuleren langzaam verkeer

waterberging op daken

gebouwniveau

Het is belangrijk dat er creatief wordt omgegaan met de beschikbare ruimte en waardevolle combinaties te gebruiken. Zo kan er bijvoorbeeld gedacht worden aan het combineren van klimaat adaptieve en natuur-inclusieve maatregelen (biodiverse wadi’s, groene gevels), klimaatadaptatie en energieopwekking (groen dak in

combinatie met zonnepanelen), maar ook circulariteit en mobiliteit (fietsenstalling van gerecycled kaphout). Met oog op het bovenstaande zijn er kaders en ambities geformuleerd voor duurzame gebiedsontwikkeling in Nieuw-Mathenesse. Deze zijn te vinden in hoofdstuk 4.4. groene daken

circulair bouwen

zonnedaken

waterberging op daken

71

3.8 Stedelijke structuur Ruimtelijke eenheden De ruimtelijke eenheden vormen de ensembles van gebouwen en openbaar gebied die met elkaar een eenheid vormen. Ze onderscheiden zich door verschil in programma, schaal van de gebouwen en een omkadering van lange lijnen. De verschillende eenheden zijn: 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Plint en stedelijke laag De karakteristiek van het publiek domein wordt, op gebouwniveau, met name bepaald door de plint en de stedelijke laag. Dit zijn de delen van het gebouw die het meest in het zicht zijn vanaf ooghoogte en de sfeer bepalen. Wat je ervaart wordt bepaald door een combinatie van de inrichting/vormgeving van de plint, open/ dichte gevels, het soort activiteit in de plint, uitlijning op de rooilijn, locaties van entrees, inrichting openbare ruimte. In het hele gebied geldt een stedenbouwkundige opbouw van een bouwblok waarin er een plint is van 3-9m en een stedelijk laag tot 25m, dit is het deel van het gebouw dat nog contact met de straat kan hebben. De gebouwdelen daarboven onderscheiden zich t.o.v. de stedelijk laag door een architecturale verbijzondering en/ of setback.

2

1 3

4

gebied glasfabriek Van Deventerdriehoek cluster Bakkershaven Nolet Gustoweg e.o. Nieuwe Maas

5

6

Publiek domein Het publiek domein wordt gevormd door straten en openbare ruimtes die omkaderd worden door gebouwen. Het zijn de publieke ruimtes van het gebied. De sfeer van het publieke domein is niet overal hetzelfde. Dit heeft te maken met de functie van de plek, maar ook met het programma wat er aan grenst. Door verschillende straten en gebieden in te richten voor een verschillend type gebruiker scheiden we verschillende milieus van elkaar, bijvoorbeeld verblijfsgebieden en logistieke zones.

72

ruimtelijke eenheden

d

d c

c a

b

b

begrippendiagram publiek domein: a. publiek domein; b. plint; c. stedelijke laag en d. set-back

Vier zones In Nieuw-Mathenesse wordt onderscheid gemaakt tussen vier typen publiek domein: • langzame binnengebieden • stedelijke assen • gastvrije werkmilieus • dynamische werkgebieden

‘Een eigentijds, stedelijke en gastvrij gebied om te werken, wonen en recreëren’

langzame binnengebieden

stedelijke assen

De inrichting van het publiek domein heeft invloed op verkeershinder en de inrichting van de plint heeft samenhang met de mogelijkheden voor het plaatsen van verschillende functies. Deze zonering op kwaliteit zorgt voor sturing bij het mengen van functies in de toekomst. Het varieren van de inrichting van het publiek domein is daarmee een aanzet om in plaats van functie in de toekomst milieuprestatie te gebruiken voor milieuhinderzonering. Al met al is het een instrument om de leefbaarheid van het gebied te borgen.

Ruimtelijk Raamwerk Nieuw-Mathenesse

gastvrije werkmilieus

Langzame binnengebieden De langzame binnengebieden zijn de treuzelroutes door het gebied. Deze loper verbind de toekomstige woongebieden met elkaar en worden gekenmerkt door rust en groen.

dynamische werkgebieden

• •

• Een aantal principes die hier gelden: • voetganger domineert; • auto te gast; • bebouwing in één rooilijn, met uitzondering van

het binnengebied van de glasfabriek; plint minimaal 4m hoog; de plinten hebben een hoge mate van transparantie, interactie tussen binnen-buiten en de entrees zijn hier ook gevestigd; details in de gevel en architectuur.

Stedelijke assen De stedelijk assen zijn de drukke verkeersroutes in het gebied. Hier liggen de snelheden hoger en hier liggen de

73

doorgaande routes voor fiets, auto- en vrachtverkeer. Belangrijk is dat de routes veilig zijn en functioneel. Een aantal principes die hier gelden: • gescheiden banen voor voetganger, fietser en auto; • inritten naar parkeergarages liggen aan deze assen; • bebouwing in één rooilijn; • plint minimaal 4m hoog; • de meest transparante, open gevels zijn gepositioneerd aan deze assen, net zoals de entrees; • variatie in programma, op die manier dat er levendigheid is op verschillende momenten van de dag Gastvrije werkmilieus De gastvrije werkmilieus zijn routes waar de transformtie van industrie naar stad gaat leven. Het gaat hier om ervaren en beleven, van water, bedrijvigheid, het erfgoed en mensen. De openbare ruimte wordt aantrekkelijk ingericht voor langzaam verkeer maar maakt tegelijkertijd ook ruimte voor een veilige mix met langzaam bedrijfsverkeer. Een aantal principes die hier gelden: • industriele uitstraling; • voetgangers delen de straat met auto en vrachtauto;

74

• •

•

plint minimaal 4m hoog; de plinten hebben op de hoeken waar mogelijk transparantie, interactie tussen binnen-buiten en de entrees zijn hier ook gevestigd; details in de gevel en architectuur.

Dynamische werkgebieden De dynamische werkmilieus zijn de straten waaraan alleen bedrijfskavels gelegen zijn. Dit zijn de routes voor bestemmingsverkeer waar meer hinder is toegestaan en waar logistiek verkeer ontsloten wordt. Een aantal principes die hier gelden: • inritten voor logistiek verkeer, vrachtwagens draaien op eigen terrein; • bebouwing hoeft hier niet in de rooilijn te worden geplaatst, zodat er meer mogelijkheden zijn voor de inrichting van de bedrijfskavels.

Nieuw-Mathenesse zal deze twee schaalniveaus overbruggen en logisch aanhelen. De hoogste dichtheden zullen in het noordelijk gebied komen (A). Dit is de plek waarbij de nabijheid van OV en voorzieningen het beste is. Twee hoogteaccenten in het gebied zullen duidelijk herkenbaar zijn: de voormalige silo’s van de glasfabriek en een nieuw hoogteaccent in het Van Cleeffhof. Deze passen goed bij de leesbaarheid van de ruimtelijke structuur. Langs de oevers van het water zijn er een aantal entrees tot het gebied waar kansen zijn een hoogteaccent te maken (B). Een andere plek waar hoogte kan worden gemaakt is het front langs de Nieuwe Maas. De ruimte die de rivier biedt kansen om Schiedam een gezicht vanaf het water te geven (C). De overig plekken in Nieuw-Mathenesse zijn passend naar hun omgeving en hebben geen hoogteaccenten.

Dichtheden Nieuw-Mathenesse ligt omgeven door bestaande buurten, maar grenst aan de oostzijde ook aan het nieuw te ontwikkelen gebied M4H. Hier komen hoge dichtheden en op sommige plekken hoogbouw. De omliggende bestaande woonwijken, en de binnenstad, hebben juist een lagere dichtheid en bouwhoogte.

Zichtlijnen en oriëntatiepunten Op een aantal plekken binnen en buiten het gebied staan markante gebouwen. Het zijn landmarks die zorgen voor oriëntatie in het gebied. Denk hierbij aan de voormalige silo’s t.p.v. de glasfabriek, de molen van Nolet en de

‘Een eigentijds, stedelijke en gastvrij gebied om te werken, wonen en recreëren’

Heilig Hartkerk. In dit raamwerk is het de ambitie om lange zichtlijnen naar deze landmarks vrij te houden. Het kaartje hiernaast geeft aan waar deze liggen.

5 A 1

2

1 3 B 4

C

Grensflat 32m

Marconi torens 100m

Grensflat 32m

Marconi torens 100m

Glasfabriek nu 40m

zichtlijnen

Glasfabriek nu 40m

Nolet loods 30m

zoekgebieden verdichtingslocaties

Nolet loods 30m

De Walvisch 35m De Walvisch 35m

Toren Havenkerk 40m Toren Havenkerk 40m

2

100m

3

70m 50m 30m

Daarnaast wordt er gezocht naar nieuwe zichtlijnen en landmarks om meer structuur en oriëntatie te bieden. Ten eerste zal met de nieuwe dwarsverbinding in het verlengde van de Van Berckenrodestraat de zichtrelatie met het water van de Schie hersteld worden (a.). Ten tweede wordt in het Van Cleeffhof een hoogteaccent geplaatst (b.). Deze volgt de zichtlijn langs de lange kade van de Merwehaven en markeert het karaktervolle binnenhof van de Van Deventerdriehoek. In samenwerking met Rotterdam zullen kansrijke zichtrelaties met het waterbekken van de Merwehaven en bijzondere gebouwen binnen M4H onderzocht worden. In de kaart geven de grijze lijnen de ambities weer om ook zichtrelaties met het waterbekken van de Merwehaven te realiseren vanuit de gebiedsentree bij de Grensflat.

100m Nieuw-Mathenesse

M4H

70m 50m 30m

4 Nieuw-Mathenesse

M4H

principe schema hoogte opbouw van binnenstad naar Nieuw-Mathenesse naar Rotterdam

Ruimtelijk Raamwerk Nieuw-Mathenesse

Deze paragraaf is nog in ontwikkeling en zal na afstemming met de planvorming binnen de gemeente Rotterdam voor M4H definitief gemaakt worden.

markante gebouwen zorgen voor oriëntatie

75

Foto: Paul Martens luchtfoto Nieuw-Mathenesse anno 2020

76

‘Een eigentijds, stedelijke en gastvrij gebied om te werken, wonen en recreëren’

3.9 Raamwerkkaart 2035 De raamwerkkaart toont het totaalconcept voor NieuwMathenesse - fase 1. “Deze raamwerkkaart toont het raamwerk dat past bij de vaststelling van de ambities voor Nieuw-Mathenesse deelgebied Noord en Distilleercluster. De raamwerkkaart wordt de komende maanden verder uitgebreid met de deelgebieden Gustoweg en Nieuwe Maas, dit omdat in deze deelgebieden nog lopende onderzoeken en afstemmingen met stakeholders spelen.”

Legenda hoofdontsluitingsweg bestemmingsverkeer bestemmingsverkeer centrum Schiedam zichtlijn hoofdfietsverbinding langzaam verkeersroute stedelijk groen hoogteaccent

Ruimtelijk Raamwerk Nieuw-Mathenesse

FASE 1

77

xxx

78

‘Een eigentijds, stedelijke en gastvrij gebied om te werken, wonen en recreëren’

4. Richtlijnen voor uitwerking 4.1 Openbare ruimte De inrichting van de openbare ruimte vervult naast invloed op het karakter en uitstraling van een gebied ook een aantal belangrijke functies. Hierin komen ‘harde’, kwantificeerbare functies zoals ruimte voor verkeer samen met ‘zachte’ functies die zorg dragen voor de leefbaarheid en kwaliteit van het terrein. Over het gehele gebied geldt dat het DNA als stedelijk industriegebied aan de haven voelbaar mag blijven. Historische elementen blijven bestaan en bedrijvigheid mag gezien worden.

Inrichting openbare ruimte

Belangrijke ambities die een uitwerking moeten vinden in de inrichting van de openbare ruimte zijn: • groen: bomen t.b.v. koeling; permeabele oppervlaktes t.b.v. sponswerking tijdens hevige regenval; bijdragen aan vergroten ecologische waarde; • veiligheid: heldere routing en scheiding van langzaam verkeer ten opzichte van auto- en vrachtverkeer; goede logistieke routing; • sociale veiligheid & gezondheid: veilige, zichtbare en aantrekkelijke plekken voor sport & spel; goed verlichte buitenruimtes.

Deze opdeling resulteert in 6 zones hiernaast in kaart weergegeven. Richtlijnen en omschrijvingen van deze inrichting van de openbare ruimte per karakterzone wordt in een vervolgstap verder uitgewerkt.

Het gebied wordt grofweg opgedeeld in de 2 verschillende karakterzones van het binnendijks- en buitendijks gebied. Daarnaast wordt er onderscheid gemaakt in de indeling van het publiek domein zoals deze is omschreven in de stedelijke structuur in H3.8 waar er binnen Nieuw-Mathenesse onderscheid gemaakt wordt tussen vier vormen van ‘stedelijkheid’ resulterend in ‘langzamelopers’, ‘stedelijke assen’, ‘gastvrije werkmilieus’ en ‘dynamische werkgebieden’.

1a 1c 1b 2

3b

3a

zones openbare ruimte

Voor deze zones zal in de vervolg fase met uitwerking van deelgebieden 3 en 4 verder uitwerking gegeven worden zoals aan materialen, wegprofielen, water en groen.

1. binnendijks 1a binnengebieden stedelijk 1b gastvrij werkmilieu Buitenhavenweg 1c werkmilieu’s binnendijks 2. stedelijke assen 3. buitendijks 3a oevers buitendijk 3b werkmilieu’s buitendijks

Ruimtelijk Raamwerk Nieuw-Mathenesse

79

4.2 Mobiliteit Richtlijnen mobiliteit Mobiliteitsnorm & parkeren De mobiliteitsnorm is een vertaling van de mobiliteitsbehoefte ter plaatse. De beschikbaarheid van nieuwbouwplannen worden op diverse aspecten beoordeeld en in volgorde zoals in de afbeelding hiernaast is uiteengezet omgezet tot een richtlijn. Zo kan een gedeelte van de oorspronkelijke parkeereis van te voren afgevangen worden door alternatieve modaliteiten en resulteren in een lagere parkeervraag. Werkgeversaanpak forensen Zoals omschreven in hoofdstuk 2 is er met name op de korte afstand veel winst te behalen door autoritten die korter zijn dan 10 kilometer te vervangen door tweewielerritten. Daarom ligt er een aandachtspunt bij werkgevers in het gebied om bij te dragen aan het verlagen van de verkeersbelasting en parkeerdruk. Een zogenoemd mobiliteitsactieplan geeft op werkgeverniveau inzichten in de bereikbaarheid van de locatie en de reisopties voor medewerkers met bijbehorende analyses, een verdere verdieping naar de financiële gevolgen op basis van reiskostenvergoedingen en mobiliteitsbeleid. Daarnaast bevat het plan conclusies en aanbevelingen met als doel hier als werkgever gericht mee aan de slag te gaan.

80

Tot stand koming van de richtlijn van de mobiliteitsnorm

‘Een eigentijds, stedelijke en gastvrij gebied om te werken, wonen en recreëren’

Vervolgens kan op basis van de analyses op werkgeverniveau inzicht worden verkregen in de mogelijkheden om de bereikbaarheid duurzaam te verbeteren op gebiedsniveau per bedrijventerrein (Distilleercluster, Gustoweg en Nieuwe Maas) alsmede ook overstijgend voor NieuwMathenesse. De aanpak is daarbij zo opgezet dat werkgevers in tijd weinig belast worden en deelname daardoor laagdrempelig is. Echter wordt wel commitment gevraagd om gezamenlijk invulling te geven aan een optimale uitwerking Een combinatie op werkgeversniveau waarin de werknemersstromen realistisch zijn alsmede ook logistieke stromen worden gefaciliteerd met een optimaal en duurzaam mobiliteitsbeleid wat rekening houdt met economische ontwikkeling, bereikbaarheid, leefbaarheid en duurzaamheid. Een goede fietsinfrastructuur, fietsfaciliteiten en fietsdeelsystemen zijn een kwalitatieve versterking van het OV aan te. De huidige bereikbaarheid per OV wordt uitgedrukt in de reistijd (kwaliteit) van de OV verbinding ten opzichte van de auto, hierbij wordt gebruik gemaakt van de zogeheten verplaatsingstijdfactor (VF factor). Wanneer het eerste of laatste gedeelte (first – of last mile) van de verplaatsing wordt vervangen door de fiets,

kan de totale reistijd voor OV reizigers veranderen. Hierdoor verandert ook de VF verhouding tussen het OV en de auto. Dat verschil als vergelijk tussen de huidige OV reistijd en - verbinding en de OV-verbinding inclusief inzet van fiets dient te worden gebruikt om de verwachte sterkte (van de werking) van investering in fietsinfrastructuur, fietsfaciliteiten en fietsdeelsystemen meetbaar te maken. Verkeersveiligheid De afgelopen jaren heeft in Schiedam een negatieve ontwikkeling plaatsgevonden door de groei van het aantal verkeersbewegingen. De negatieve ontwikkeling is in Schiedam sterker dan het landelijk gemiddelde. Richtlijnen om dit tegen te gaan richten zich op: • het scheiden van verkeerstromen en modaliteiten • buiten de randwegen een snelheidsverlaging naar 30 km/u • aanpak voor verkeersonveilige locaties

‘Port of Schiedam-bikes’ als voorbeeld last-mile voorziening werkgevers

Mobiliteitshub Door een mobiliteitshub goed te positioneren binnen een stad en goed vorm te geven kunnen mensen hun auto achterlaten aan de rand van een wijk waardoor er binnen de wijk meer aantrekkelijke ruimte overblijft om bijvoorbeeld te verblijven. In samenhang met de stimuleren van gedeelde auto’s

Ruimtelijk Raamwerk Nieuw-Mathenesse

81

mobiliteitsvisie Schiedam ligt er in Noord een zoekgebied voor het realiseren van een dergelijke hub. In een vervolg fase met er verder uitgewerkt worden voor wie en hoe een dergelijke mobiliteitshub vorm kan krijgen. Richtlijnen voor deze vervolgstap zijn: • •

deelfietsen

•

aantrekkelijke routing er naar toe -auto- en er uit -voetgangers, fietsers en scooters. combineren van functies voor het creëren van een hub op wijkniveau. Denk naast parkeren en aanbieden en opladen van deelmobiliteit bijvoorbeeld aan kleine winkeltjes, fietsenmaker, werkruimte, pakketjesloket, energie opwekken of wijkvoorzieningen. doelgroepen in beeld brengen voor het tot stand brengen van een passende hub in Nieuw-Mathenesse

Entrees tot het gebied aanpakken De plekken waar de lange lijnen het stadsdeel binnendringen vormen de entrees, ook wel het visitekaartje, van het gebied. Deze entrees bestaan uit knopen ofwel routes. Ze vormen essentiële schakels in de structuur. Als we de kaarten van voorgaande pagina’s over elkaar heen leggen is zichtbaar waar deze liggen. Een aantal van deze entrees is nieuw, een aantal bestaand. Maar ze

verdienen allen aandacht in de transformatie van Nieuw-Mathenesse. Het Ruimtelijk Raamwerk stelt daarom de volgende ingrepen voor: 1. Boerhaavelaan als aanlooproute naar station Schiedam Centrum. De Boerhaavelaan vormt vanuit Nieuw-Mathenesse en M4H de snelste route voor fietsers naar (de nieuw te komen) stationsingang. De inrichting en uitstraling van de Boerhaavelaan sluit nu niet aan bij deze ambitie en verdient een kwaliteitsverbetering. En ook de aansluiting met de knoop bij de grensflat. 2. De knoop bij de grensflat als entree tot het gebied. Op deze plek komen veel routes en verschillende verkeersstromen samen, het vormt een van de belangrijkste entrees van het gebied. De dijk en de drukke weg vormen in de huidige situatie grote barrières en oriëntatie mist. Ambitie is om een logische een snelle verbinding te maken over de knoop voor fietsers en voetgangers vanuit Nieuw-Mathenesse en M4H richting de Boerhaavelaan. Het voormalig pompgebouw, welke iconisch aan deze route ligt, kan worden

wijkvoorzieningen

82

‘Een eigentijds, stedelijke en gastvrij gebied om te werken, wonen en recreëren’

ingezet om deze schakel op een bijzondere manier vorm te geven. Daarnaast dient ook de verbinding voor fietsers, via de Rotterdamsedijk, naar de historische binnenstad veel soepeler te verlopen. 3. Rotterdamsedijk als stadsstraat. Doordat de verkeersstructuur wijzigt en deze straat een stadsstraat wordt, zijn er mogelijkheden de inrichting te veranderen. Daarbij is het essentieel meer en beter begaanbare oversteken te maken voor fietsers en voetgangers en de barrièrewerking die deze voormalige dijk heeft te verminderen. 4. De knoop rondom de Koemarkt als schakel met de binnenstad. Zorgen voor een optimale verbinding voor fietsers en voetganger richting de historische binnenstad. Een aangename plek maken van de Koemarkt, als entree van de historisch stad én als entree van Nieuw-Mathenesse. Denk daarbij aan een logische looplijn van de Hoogstraat en Lange Haven naar de Buitenhavenweg en het maken van (groene) verblijfsplekken. 5. Knoop Maasdijk-Oost als nieuwe entree. Dit is de plek waar de nieuw te maken brug vanuit M4H op Nieuw-Mathenesse landt. Deze knoop vormt een

Ruimtelijk Raamwerk Nieuw-Mathenesse

van de belangrijkste entrees voor langzaam verkeer en verdient een hoogwaardige uitstraling. 6. De knoop rondom de Koninginnebrug optimaliseren. Deze knoop vormt een schakel tussen de Gorzen en Nieuw-Mathenesse. Er liggen hier kansen de ruimtelijk kwaliteit te verbeteren door betere inkadering van de knoop door gebouwen en een betere oriëntatie. 7. Knoop Bakkersstraat - Makkersstraat. Dit is de plek waar een nieuwe brug voor langzaam verkeer ervoor zorgt dat de binnenstad, via stadspark de Plantage, een prettige verbinding heeft met Nieuw-Mathenesse. De openbare ruimte en gebouwen rondom deze knoop vormen nog geen vriendelijke entree en vragen om een kwaliteitsverbetering. Bovenstaande ingrepen vormen de opgaves voor de toekomst en zullen in een vervolg op het Ruimtelijk Raamwerk nader uitgewerkt worden. Deze paragraaf is nog in ontwikkeling en zal na afstemming met het uitvoeringsplan mobiliteit en de planvorming binnen de gemeente Rotterdam definitief gemaakt worden.

1 3

4

2 7

5 6

de entrees in het gebied die een opgave zijn voor het vervolg

83

4.3 Milieuprestaties Omgevingswet als kans Met de komst van de Omgevingswet ontstaan er mogelijkheden om op een andere manier met de milieuruimte van bedrijven om te gaan. Onder de huidige regelgeving worden bedrijven vaak ingedeeld in milieucategorieën en wordt een bijbehorende zonering toegepast. Zo worden zware bedrijven op afstand van gevoelige bestemmingen geplaatst en lichtere bedrijven dichterbij. Er worden daardoor moeilijk keuzes gemaakt over welk soort bedrijven gewenst zijn. Vanwege standaard richtafstanden van de milieucategorieën is het combineren van wonen en werken op bedrijventerreinen binnen de huidige regelgeving dan ook een lastige opgave. Er wordt daardoor vaak voorrang gegeven aan de economische ontwikkeling van het industrieterrein of bedrijventerrein, zonder de kansen voor integraal ontwikkelen optimaal te benutten. Er zijn manieren om hier in het vervolg, met de Omgevingswet, anders mee om te gaan. Aan de hand van de volgende handvatten willen we op een andere manier de milieuruimte van bedrijven gaan reguleren. Geen zonering We hanteren niet meer de zonering, maar er worden immissies bepaalt voor de ruimtelijke effecten van

84

bedrijven, zoals geluid, geur, veiligheid, licht en stof. De immissiegrenzen liggen op of rondom het industrieterrein. Bedrijven krijgen een emissiebudget, waarmee voldaan kan worden aan de immissiegrens. Hoe een bedrijf dat doet, mag het bedrijf zelf bepalen. Een bedrijf kan daarmee zelf kiezen waar het zich gaat vestigen. Indien het bedrijf bereid is om investeringen te doen, of innovatieve oplossingen heeft voor het beperken van de emissie kan een bedrijf op deze manier dicht(er) bij gevoelige bestemmingen vestigen. De flexibiliteit en innovatieve kracht van bedrijven wordt hiermee aanzienlijk vergroot.

te beperken. We gaan onderzoeken of het mogelijk is om met eenvoudige voorwaarden voor de indeling en inrichting van kavels op voorhand al sturing te gegeven op het milieueffect. Voorbeelden zijn, strategische plaatsing van:

Slim inrichten van het kavel In het vigerende Actieplan Luchtkwaliteit & Geluid (2019) is afgesproken dat wij een toename van hinder gerelateerd aan geluidsoverlast en luchtverontreiniging als gevolg van ruimtelijke ontwikkelingen zo veel mogelijk willen beperken. Dit gaat op voor zowel de bouwfase (overlast bouwverkeer en de bouw zelf) als de fase waarin de woningen/gebouwen in gebruik zijn genomen. Ook keuzes over bijvoorbeeld ontsluitingswegen spelen hier een rol. Daarom worden zowel geluidsbelasting als luchtkwaliteit belangrijke factoren in de integrale afweging van de herontwikkeling van Nieuw-Mathenesse. Het doel is altijd om tot slimme keuzes te komen en zo hinder voor de inwoners van Schiedam tot een minimum

Branchering Het heeft voordelen om dezelfde soorten bedrijven bij elkaar te zetten, of bedrijven bij elkaar te clusteren die van elkaars producten, reststromen, of energie gebruik maken. Ook dat is een andere manier van bestemmen. Er wordt niet meer gekeken naar algemene milieucategorieën, maar naar welk soort bedrijven we waar op het industrieterrein willen toelaten. Daarmee versterken we de identiteit van het gebied en deelgebieden van het industrieterrein.

• • • •

de in-en uitrit; de buitenopslag/buitenactiviteiten; footprint van het gebouw; toepassen standaardvoorzieningen.

Op deze manier wordt het gemakkelijker om wonen en werken op voorhand te combineren.

Bovenstaande zal in een vervolgstap verder uitgewerkt worden.

‘Een eigentijds, stedelijke en gastvrij gebied om te werken, wonen en recreëren’

4.4 Duurzame ontwikkeling De hierop volgende richtlijnen van toetsingscriteria moeten in een volgende fase goedgekeurd worden.

Doelstellingen Zoals in H.3.6 te lezen is zijn er twee belangrijke doelstellingen voor Nieuw-Mathenesse. Beide doelstellingen worden versterkt door een aantal subdoelstellingen: In de toekomst is Nieuw-Mathenesse groen en waterrijk 1. Nieuw-Mathenesse werkt samen met het water 2. Nieuw-Mathenesse is een aangename en koele verblijfsplek 3. Wilde planten en dieren krijgen de ruimte in Nieuw-Mathenesse In de toekomst is Nieuw-Mathenesse energieneutraal en circulair 4. Nieuw-Mathenesse produceert en gebruikt duurzame energie 5. Nieuw-Mathenesse bouwt circulair De kaders en ambities die onder deze twee doelstellingen en subdoelstellingen vallen worden in deze paragraaf nader toegelicht. uitzicht vanaf de kop van de Nieuwe Maas

Ruimtelijk Raamwerk Nieuw-Mathenesse

85

Toetsingskader GPR In 2019 is voor de herstructurering van de Spaanse Polder en ’s-Gravenland het Toetsingskader Duurzaamheid ontwikkeld op basis van de GPR Gebouw methodiek. Hierin zijn vijf duurzaamheidspijlers meegenomen: (1) energie, (2) milieu, (3) gezondheid, (4) gebruikskwaliteit) en (5) toekomstwaarde. GPR Gebouw is een webbased software voor het meten van duurzaamheid van woning- en utiliteitsbouw in iedere bouwfase: beleid, ontwerp, realisatie en renovatie. Via rapportcijfers (1-10) toont GPR in één oogopslag hoe een gebouw, project of plan presteert op het gebied van duurzaamheid en milieu. Het Toetsingskader Duurzaamheid is op dit moment alleen nog maar beschikbaar voor bedrijfspanden in bovengenoemde industrieterreinen. Voor deze panden eist de gemeente Schiedam een gemiddelde score van een 8. Of, indien GPR vervangen wordt, een vergelijkbare score met een ander meetinstrument. Voor de gebiedsontwikkeling in Nieuw-Mathenesse wordt er aan gedacht om eenzelfde methodiek toe te passen voor zowel bedrijfspanden als woningbouw. Dit zal echter nog nader moeten worden uitgewerkt om de uitgangspunten zoveel mogelijk passend te maken voor deze ontwikkeling.

Daarnaast wordt er in de eerder genoemde herstructurering van de Spaanse Polder en ’s-Gravenland op dit moment gewerkt aan een methodiek om de duurzaamheid te toetsen van de openbare ruimte. De gemeente ambieert om deze methode uiteindelijk ook toe te passen op Nieuw-Mathenesse. Onderstaande kaders en ambities geven richtlijnen mee over hoe (toekomstige) gebouwen en het gebied als geheel duurzaam ontwikkeld kunnen worden.

Nieuw-Mathenesse groen en waterrijk Het is belangrijk dat Nieuw-Mathenesse groen en waterrijk wordt. Dit heeft niet alleen voordelen voor klimaatadaptatie, maar zorgt er tevens voor dat de biodiversiteit vergroot kan worden in het gebied.

groene daken, die ook in het zicht liggen van gezamelijke buitenruimtes

‘In de toekomst is NieuwMathenesse groen en waterrijk’ toevoegen van groen en wateropvang in openbaar gebied

86

‘Een eigentijds, stedelijke en gastvrij gebied om te werken, wonen en recreëren’

Nieuw-Mathenesse werkt samen met het water Het is belangrijk dat Nieuw-Mathenesse zo ingericht wordt dat het om kan gaan met een tekort of een teveel aan water. Deze paragraaf gaat dieper in op wateroverlast, droogte en overstromingen. Kaders: • Het plangebied kan een extreme bui verwerken, waarbij 60 mm neerslag valt in een uur tijd, zodat de wateroverlast en schade beperkt blijft. Bij de bouwplanontwikkeling wordt gevraagd om op eigen perceel in elk geval 25 mm (25 liter per m2) (tijdelijk) vast te houden; • In de omliggende straten ligt een gemengd rioolstelsel. Het afvalwater (uit de bebouwing) moet worden afgevoerd naar het (vuilwater)riool. Indien grootschalige herontwikkeling van de deelgebieden plaatsvindt kan een gescheiden stelsel overwogen worden. Dit moet doelmatig worden afgewogen, zodat er bepaald kan worden of het efficiënt en betaalbaar is. In afstemming met beheer zou het overtollige neerslagwater vertraagd kunnen worden afgevoerd naar de omliggende wateren; • Er moet rekening worden gehouden dat de bodem daalt (wegen + bebouwing). Daarbij is het

Ruimtelijk Raamwerk Nieuw-Mathenesse

• •

•

•

•

•

belangrijk om uit te zoeken of er nog panden op staal gefundeerd zijn; De inrichting van het plangebied is afgestemd op de verwachte grondwaterstanden; Dwars door Nieuw-Mathenesse loopt de primaire waterkering (dijk). Deze wordt waarschijnlijk in de periode tot 2050 op hoogte gebracht. De exacte toekomstige dijkhoogte is nog niet bekend; In de huidige situatie vindt afspoeling plaats aan de binnenzijde van de dijk en kampen de bedrijven aan de dijk met wateroverlast. In het kader van de dijkversterking moet voor deze problematiek een oplossing worden uitgewerkt; Hoofdstations van gas, drinkwater en elektriciteit moeten kunnen blijven functioneren, ook bij grotere overstromingsdiepten. Ambities Het plangebied kan een extreme bui verwerken, waarbij 70 mm neerslag valt in een uur tijd, zodat de wateroverlast en schade beperkt blijft. Bij de bouwplanontwikkeling wordt gevraagd om op eigen perceel in elk geval 50 mm (50 liter per m2) (tijdelijk) vast te houden (convenant klimaatadaptief bouwen); Maatregelen die schade door bodemdaling

een groen imago met verblijfsplekken

[1] Eisen (convenant klimaatadaptief bouwen) zijn: • Voor overstromingen met een waterdiepte tot 20 cm treedt geen schade op aan gebouwen en blijven hoofdwegen begaanbaar, • Voor overstromingen met een waterdiepte tot 50 cm worden maatregelen getroffen om schade aan gebouwen te beperken, als deze doelmatig zijn, • Voor overstromingen met een waterdiepte tot 200 cm worden maatregelen getroffen om vitale infrastructuur en kwetsbare objecten te beschermen, • Voor overstromingen met een waterdiepte boven 200 cm worden maatregelen getroffen om veilig te kunnen schuilen (in het overstroomde gebied of elders)

87

•

tegengaan en kosteneffectief zijn over de levensduur van 60 jaar worden in het ontwerp opgenomen (convenant klimaatadaptief bouwen); Het buitendijkse gebied moet ook in de toekomst bestand blijven tegen overstromingen. Het gebied is in het verleden opgehoogd en overstroomt niet. Als gevolg van de zeespiegelstijging kan het gebied in de toekomst af en toe te maken krijgen met overstromingen. Naar verwachting zal de overstromingsdiepte beperkt blijven tot enkele decimeters. Bebouwing en wegen moeten om die reden bestand zijn tegen een overstromingsdiepte tot 50 cm.[1]

Nieuw-Mathenesse is een aangename en koele verblijfsplek In deze paragraaf wordt beschreven hoe NieuwMathenesse om moet gaan met hitte, zodat er uiteindelijk een aangename en koele plek gerealiseerd kan worden. Kaders: • Nieuw-Mathenesse mag bij hittegolven niet meer dan 2 graden opwarmen ten opzichte van het omliggende buitengebied. Dit houdt in dat het totale oppervlak (bebouwing + buitenruimte) voor

88

40% uit groen bestaat. Ambities: • Tenminste 30 % van alle oppervlakken (gevel + dak) wordt warmtewerend of verkoelend ingericht/ gebouwd om opwarming van het stedelijk gebied verminderen (convenant klimaatadaptief bouwen); • Koeling van gebouwen leidt niet tot opwarming van de (verblijfs-)ruimte in de directe omgeving (convenant klimaatadaptief bouwen); • Binnen 300m van elke woning ligt een aangename, aantrekkelijke, groene en koele verblijfsplek. Er wordt tenminste een koele plek van 200m2 gecreëerd. Deze plek bevat minstens twee bomen van de 1e grootte orde (Hogeschool van Amsterdam, 2020); • Er is tenminste 40% schaduw in het plangebied (binnenstedelijke gebieden) op de hoogste zonnestand voor verblijfsplekken en gebieden waar langzaam verkeer zich verplaatst (Hogeschool van Amsterdam, 2020); • Het groen is zichtbaar in Nieuw-Mathenesse, zodat het een duurzaam en groen imago ontwikkelt. Denk aan groene gevels, groene daken, daktuinen, groene balkons en groene straten; • Er worden planten en bomen toegevoegd aan het

biodiversiteit stimuleren, zelfs in de kades

opnemen van nestkassen in de gevels

‘Een eigentijds, stedelijke en gastvrij gebied om te werken, wonen en recreëren’

•

•

•

•

gebied, zodat de buitenruimte wordt verkoeld. Het is echter wel belangrijk dat deze planten en bomen genoeg water kunnen opnemen uit de ondergrond; In de inrichting van de buitenruimte en de bedrijfspercelen wordt verharding tot een minimum beperkt; Bij de keuze van beplanting worden er groenstructuren gekozen die vanuit beheer en onderhoud goed te onderhouden en toekomstbestendig zijn; Bebouwing en groen wordt zo georiënteerd dat er een verkoelende wind vanaf het water het gebied in kan waaien. Tochtgaten worden niet dichtgezet met opgaand groen; In laanstructuren worden verschillende soorten bomen toegepast. Hiermee wordt het risico verkleind dat er bomen uitvallen in te toekomst vanwege boomziekten. Bij het gebruik van verschillende boomsoorten (verschillende kroonvormen en kroondichtheden) treedt er tevens ook geen tunneleffect op (luchtverontreiniging door uitlaatgassen onder boomkronen). Dit komt doordat de luchtcirculatie beter in werveling wordt gebracht.

Wilde dieren en planten krijgen de ruimte in Nieuw-Mathenesse Groen en water implementeren in Nieuw-Mathenesse

heeft niet alleen voordelen voor waterberging en hitte, maar kan ook een positief effect hebben op de biodiversiteit in Nieuw-Mathenesse. Deze paragraaf beschrijft de verschillende kaders en ambities. Kaders: • In het ontwerp van alle gebouwen worden minimaal enkele verblijfsplaatsen gecreëerd voor gebouw gebonden soorten, zoals metselbijen, huismussen, gierzwaluw en vleermuizen; • De beheerder (eigenaar) is verantwoordelijk voor het onderhoud en in stand houding van de groen objecten. De beheerder is aansprakelijk voor eventuele onbedoelde gevolgschade, bijvoorbeeld lekkage of verstopte dakgoten; • Alle toe te passen beplanting in de openbare ruimte levert een bijdrage aan voedselvoorziening voor o.a. zoogdieren, vogels en insecten zoals bijen en vlinders. Hiervan is 25% lokaal inheems; • Openbaar gebied wordt waar mogelijk ingericht met elementen (steenhopen, takkenrillen, insectenhotels, etc.), die de biodiversiteit ten goede komen; • Groen en natuur hebben een belevingswaarde voor gebruikers en bezoekers van het gebied.

straatmeubilair met een natuurlijke uitstraling

straatmeubilair met een natuurlijke uitstraling

Ruimtelijk Raamwerk Nieuw-Mathenesse

89

Ambities: • Het horizontale en verticale oppervlak wordt in samenhang met de groenblauwe structuren in de bredere omgeving ingericht en creëert een hoogwaardig habitat voor ten minste gebouw bewonende soorten (convenant klimaatadaptief bouwen); • Voor de woongebieden moet minimaal 50% van de footprint van het gebouw terugkomen als horizontale en/of verticale buitenruimtes zoals bijvoorbeeld daktuinen, geveltuinen of een groene parkeerplaats. Daarvan moet minimaal 40% ingericht worden met groen dat een bijdrage levert aan de biodiversiteit; • Voor de bedrijventerreinen moet minimaal 25% van de footprint van het gebouw terugkomen als horizontale en/of verticale buitenruimte, zoals bijvoorbeeld daktuinen, geveltuinen of een groen parkeerplaats. Daarvan moet minimaal 40% ingericht worden met groen dat een bijdrage levert aan de biodiversiteit; • Nieuw-Mathenesse grenst aan de Buitenhaven (blauwe structuur Schiedam). Er worden minimaal twee drijvende eilanden gerealiseerd in de Buitenhaven om de ecologische waarde van deze structuur te versterken. De eilanden staan in ver-

•

•

houding tot de beschikbare ruimte; Op minimaal één locatie wordt braakliggend terrein gebruikt voor de toepassing van “Tijdelijke Natuur”. Braakliggende terreinen worden voor zover mogelijk natuurvriendelijk beheerd. Met als doelstelling het inzetten op natuur die baat heeft bij pionierssoorten zoals kruidige gewassen met een tijdelijk karakter; Groen, natuur, biodiversiteit en duurzame ontwikkelingen leveren een bijdrage aan de natuur educatieve doelstellingen van de gemeente Schiedam. Hierbij kan gedacht worden aan samenwerkingen met lokale onderwijsinstellingen en lokale milieuorganisaties.

zonnepanelen op de daken

Energieneutraal en circulair Nieuw-Mathenesse heeft grote uitdagingen als het gaat om klimaatmitigatie. Het is belangrijk dat het gebied energieneutraal wordt in de toekomst, zodat de doelstelling van de gemeente Schiedam behaald kan worden. Bovendien zijn er in dit gebied kansen om circulair te ontwikkelen. Nieuw-Mathenesse produceert en gebruikt duurzame energie Om de ambitie om een CO2 neutrale gemeente te een drijvend eiland voor natuureducatie, biodiversiteit en versterking van de waterkwaliteit

90

‘Een eigentijds, stedelijke en gastvrij gebied om te werken, wonen en recreëren’

worden in 2050 is het belangrijk dat er duurzame energie opgewekt en gebruikt worden. Deze paragraaf omschrijft de verschillende kaders en ambities. Kaders: • Nieuw-Mathenesse draagt bij aan de Schiedamse ambitie om in 2050 CO neutraal te zijn. De woningbouw dient daarom energieneutraal te worden opgeleverd; • In 2030 worden er 49% minder broeikassen uitgestoten ten opzichte van 1990. Dit houdt in dat niet alleen de nieuwbouw van het gas af moet, maar ook gebouwen die getransformeerd/ gerenoveerd gaan worden; • Op dit moment is de Gemeente Schiedam bezig met het ontwikkelen van een warmtetransitieplan. Hierbij is het mogelijk dat er in de toekomst een warmtenet wordt aangelegd in NieuwMathenesse. Daarom is het belangrijk om alvast na te denken over de bijbehorende (ondergrondse) infrastructuur, zoals bijvoorbeeld het plaatsen van warmtestations en energie opslag punten. Verder dient er onderzocht te worden of er mogelijkheden zijn om eventueel beschikbare restwarmte bij de aanwezige bedrijven in Nieuw-Mathenesse te gebruiken als warmtevoorziening.

Ruimtelijk Raamwerk Nieuw-Mathenesse

Ambities: • De gemeente Schiedam heeft de ambitie om minimaal 40% procent van de Schiedamse daken te bedekken met zonnepanelen in 2030 (RES). Voor deze locatie zien wij kansen om aan deze ambitie bij te dragen door op zoveel mogelijk panden opwek van zonne-energie te realiseren; • In de situering van het gebouw en de technische uitwerking wordt zoveel mogelijk gebruik gemaakt van passieve zonne-energie (oriëntatie op de zon); • Nieuw-Mathenesse is een innovatief bedrijventerrein. Er wordt op minimaal één locatie geëxperimenteerd met een innovatie op het gebied van energieopwekking- en/of opslag. Nieuw-Mathenesse bouwt circulair Het is noodzakelijk dat grondstoffen hergebruikt en zo efficiënt mogelijk worden ingezet, omdat de voorraad grondstoffen niet oneindig is. Bovendien beperkt circulair bouwen de klimaatverandering. Uiteindelijk werkt de gemeente Schiedam toe naar een circulaire economie, waar afval wordt gezien als grondstof, en de kringlopen op bedrijventerreinen zijn gesloten. Er bestaat een levendige deeleconomie, waarbij circulaire economie een permanente plek heeft gekregen. In de toekomst is Nieuw-Mathenesse een circulair bedrijventerrein, waar

wordt gestreefd naar verminderen van materiaalgebruik, waarbij actief gebruikt wordt gemaakt van elkaars reststromen en kringlopen gesloten zijn. Daarnaast worden er zoveel mogelijk bio-based materialen gebruikt waarbij rekening wordt gehouden met de biodiversiteit en omgeving. Deze paragraaf omschrijft de kaders en ambities voor circulair bouwen. Kaders: • Voor de nieuwbouw wordt een materialenpaspoort opgesteld. Dit geeft inzicht in gebruikte materialen en herbruikbaarheid daarvan (demontabel, herbruikbaar, bio-based);

‘Nieuw-Mathenesse is energieneutraal en circulair’

91

Ambities: • Gebouwen worden adaptief en zo veel mogelijk demontabel en bio-based (bijvoorbeeld gebruik van FSC hout) ontworpen: van tevoren wordt bepaald welke componenten robuust uitgevoerd moeten worden (gebruik van >50 jaar) en welke flexibel moeten zijn (<50 jaar); • Producten worden zo veel mogelijk lokaal hergebruikt: er wordt onderzocht of er in het gebied reststromen aanwezig zijn die in het gebied of binnen de gemeente een hoogwaardige herbestemming kunnen krijgen; • Voor de nieuwbouw wordt een zo laag mogelijk milieubelasting gehanteerd, uitgedrukt in MPG; • Nieuw in te brengen materialen zijn zoveel mogelijk van bio-based materialen of hebben een non-virgin herkomst; • Nieuw in te brengen producten zijn zo veel mogelijk ontworpen om hergebruikt of gerecycled te worden op het einde van de levensduur; • Producten worden zo veel mogelijk demontabel verwerkt in het gebouw om een tweede levenscyclus te stimuleren; • Objecten in de openbare ruimte worden gefabriceerd van hergebruikt materiaal; • In Nieuw-Mathenesse stimuleren we deelgebruik