20 Brief MRDH 17 mei 2023 Vaststelling Strategische agenda en nota van beantwoording

Bereikbaarheid van arbeidsplaatsen en economische toplocaties, maar ook goede bereikbaarheid van steeds meer locaties met de fiets, zijn wat ons betreft randvoorwaarden voor het bevorderen van ‘brede welvaart’ in onze regio. Vertalen van deze ontwikkelingen en constateringen naar de Metropoolregio betekent: alleen bouwen met een vervoersplan. Ook klimaatvriendelijke en duurzame mobiliteit zijn vaststaande uitgangspunten. We verwachten dan ook dat de MRDH deze punten zal faciliteren. Reactie algemeen bestuur We herkennen uw opmerking dat er een samenhang moet zijn tussen bouwplannen en de wijze waarop de bereikbaarheid is gewaarborgd. Daarom is in de Strategische Agenda opgenomen dat de MRDH bij de verstedelijkingsplannen een bijdrage levert door gevraagd en ongevraagd te adviseren over de beste oplossingen voor mobiliteit, bereikbaarheid en werklocaties. De door u genoemde punten zijn onderdeel van deze advisering. We steunen dat dit als eerste opdracht wordt geformuleerd en willen benadrukken dat naast het bevorderen van ‘brede welvaart’ door steeds rekening te houden met voldoende bereikbaarheid voor iedereen, ook het bevorderen van fysieke en mentale gezondheid door goede bereikbaarheid van de recreatiegebieden, voor iedereen gegarandeerd wordt. Helaas is vrijetijdseconomie als specifiek aandachtsgebied voor de MRDH verlaten.

We gaan ervanuit dat voor zover de MRDH hier geen actieve rol voor zichzelf meer in ziet u zich inspant dat de provincie dit met veel verve zal gaan oppakken. Voor de bereikbaarheid van woon- en werkgebieden maar ook voor de bereikbaarheid van de recreatiegebieden zijn ook goed werkende veerdiensten cruciaal. Dat is momenteel een groot punt van zorg. Reactie algemeen bestuur Als Metropoolregio onderschrijven we het belang van recreatiegebieden voor leefbaarheid en het vestigingsklimaat. Daarom gaan we de komende jaren extra inzetten op de bereikbaarheid van en naar recreatiegebieden met openbaar vervoer of fiets. Dit moeten we per gebied, in gezamenlijkheid gaan verkennen. Ten aanzien van de veerdiensten merken we op dat deze primair onder verantwoordelijkheid van de provincie Zuid-Holland vallen, we brengen uw zorg bij hen onder de aandacht. Wij onderschrijven het belang van het richten van aandacht op creëren van toekomstbestendige banen en daarmee ook toekomstbestendig onderwijs. We kunnen ons vinden in de aandacht die uitgaat naar aansluiting van onderwijs op de arbeidsmarkt. We zien dat met ook het MBO is meegenomen in deze opdracht wat goed aansluit bij het gemiddelde opleidingsniveau van inwoners uit Maassluis.

LLO en de campus-achtige ontwikkelingen zijn in de toekomst ook interessant voor ontwikkelingen die we op dit moment in Maasluis realiseren zoals een Living Lab Maassluis en diverse activiteiten onder het Maritiem Erfgoed programma. Wij zien daarnaast nog kansen voor de MRDH om samen met de gemeenten actief Pagina 32 van 102

toonaangevende bedrijven te benaderen die mogelijk een rol kunnen spelen binnen de doelstellingen van de MRDH. Het is belangrijk dat de slag met het bedrijfsleven nog beter wordt gemaakt zodat de aandacht niet te veel blijft hangen in overheidsorganisaties, adviesbureaus en brancheorganisaties. Reactie algemeen bestuur Met u zijn we het eens dat we ons moeten blijven inzetten voor alle (toekomstige) arbeidskrachten. En dat gaan we gerichter doen voor mensen op MBO niveau. Want zeker ook praktisch geschoolden dragen bij aan de grote transities die gaande zijn. Living Lab Maassluis en het Maritiem Erfgoedprogramma zijn inspirerende voorbeelden van de manier waarop we in de metropoolregio werken aan versterking van de opleidingsmogelijkheden. U dringt erop aan om het bedrijfsleven hier nog meer bij te gaan betrekken. Wat ons betreft een goede suggestie die we graag nader met u uit gaan werken. Ten aanzien van het MKB wil de MRDH helpen de dienstverlening aan het MKB te verbeteren. We haken graag aan bij initiatieven die ons MKB kunnen helpen. Het "digital platform" is hier een kansrijk voorbeeld van. Reactie algemeen bestuur De MRDH helpt haar individuele gemeenten om de dienstverlening aan het MKB te verbeteren. Hoe dat zo effectief mogelijk kan is nog een puzzel, die wij graag met o.a. de expertise van de gemeenten, willen gaan leggen.

Hierbij geldt dat onze inzet moet bijdragen aan datgene wat in de regio al is en wordt georganiseerd. Door bij te dragen aan de dienstverlening van gemeenten aan het MKB kunnen we steeds gericht inzetten op dat wat nodig is. We vinden het belangrijk dat blijvend ingezet wordt op actieve en collectieve vormen van mobiliteit. Om voldoende gebruik hiervan te realiseren adviseren wij zorg te dragen voor voldoende frequentie en nabijheid van OV en deelmobiliteit en toegankelijkheid regionale comfortabele fietsroutes. Wij hopen dat de uitvoering van deze opdracht ons voldoende gaat steunen in onze eigen opgave om duurzame mobiliteit te bevorderen. Reactie algemeen bestuur Wij delen uw opvatting dat dit van belang is. Daarom hebben we aan deze onderwerpen aandacht besteed in onze Strategische Agenda. Graag gaan wij met u het gesprek aan om dit onderwerp verder uit te diepen en te concretiseren. In nauwe samenspraak met betrokken gemeenten wordt onderzocht of een regionale visie ketenmobiliteit kan worden opgesteld. Ook wordt toegewerkt naar een gedeeld beeld over deelmobiliteit en de rol van de MRDH daarin. En werken we samen met het Rijk en andere regionale partners aan een adaptieve ontwikkelstrategie voor fiets- en autonetwerk.

Vervolgens gaat de MRDH in 2024 een visie maken op het hele mobiliteitssysteem in onze regio voor 2040 voor zowel auto, fiets als OV (inclusief OV-knooppunten), als tactische uitwerking van de Strategische Agenda. De afgelopen jaren stonden in het teken van herstel van het openbaar vervoer. Nu wil de MRDH zo snel mogelijk gaan werken aan een vernieuwd perspectief voor het openbaar vervoer (inclusief OV-knooppunten), in samenhang met de modaliteiten fiets en auto. Waarbij thema’s zoals deelmobiliteit, Smart mobility, MaaS en hubs worden meegenomen. Wij zijn verheugd te zien dat de woonwerk-akkoorden integraal zijn meegenomen in de geactualiseerde regionale bedrijventerreinen visie. Dit helpt ons om de werklocaties te behouden en te intensiveren. Desalniettemin blijft ook opdracht 4 voor ons een omvangrijk programma en blijft het voor ons als kleinere gemeente soms lastig aangehaakt te blijven. We zien dat regionale initiatieven kansen kunnen bieden en gezien de bepekte uitvoerings- en ontwikkelcapaciteit die we zelf hebben vinden we het ook noodzakelijk en wenselijk daarbij aan te sluiten. Reactie algemeen bestuur Het vernieuwen van werklocaties is een belangrijk thema, voor elke gemeente. Mocht uitvoeringscapaciteit een rol spelen dan wijzen we op de ontwikkelingen van de flexpool. Een nieuwe werkwijze die we in de Strategische Agenda hebben opgenomen.

De flexpool is er op gericht om alle gemeenten een kans te bieden in het uitvoeren van de opdrachten. We gaan graag met u in gesprek om te bezien welke mogelijkheden de flexpool voor u zou kunnen bieden. Het voorzien van een robuust, betrouwbaar en samenhangend mobiliteit-netwerk zien we als de kerntaak van de MRDH en daarom zeer belangrijk dat HOVverbindingen niet alleen behouden blijven maar ook zoveel mogelijk gestimuleerd worden. Voor ons is de studie naar de HOV-route Den Haag- NaaldwijkPagina 33 van 102

Maassluis zeer belangrijk. Aangezien realiseren van HOV-verbindingen tijdrovend en zeer duur zijn achten wij het niet wenselijk voorbereiding van dit traject langer uit te stellen. Voor onze inwoners is dit een zeer belangrijk alternatief om uit de auto te komen en in de regio wonen en werken te combineren. Reactie algemeen bestuur De MRDH ziet dat er behoefte is om het OV tussen Den Haag, Westland en de Hoekse Lijn te versterken en zien hier inderdaad kansen om de mobiliteitstransitie verder vorm te geven. Daarom werken we mee aan een verdiepende HOV-verkenning naar een BRT-verbinding. Afhankelijk van de uitkomsten van die verkenning, bepalen MRDH en gemeenten wat de vervolgstappen zijn. Daarnaast gaat de MRDH in 2024 een visie maken op het hele mobiliteitssysteem in onze regio voor 2040 voor zowel auto, fiets als OV (inclusief OVknooppunten), als tactische uitwerking van de Strategische Agenda. De afgelopen jaren stonden in het teken van herstel van het openbaar vervoer. Nu wil de MRDH zo snel mogelijk gaan werken aan een vernieuwd perspectief voor het openbaar vervoer (inclusief OV-knooppunten), in samenhang met de modaliteiten fiets en auto. Waarbij thema’s zoals deelmobiliteit, Smart mobility, MaaS en hubs worden meegenomen.

Wij missen een visie op nachtelijk OV, wat een toegevoegde waarde heeft voor Maassluis inwoners met een onregelmatige baan in Rotterdam en jongeren die genieten van het uitgaansleven in zowel Rotterdam als Maassluis. Uitgaanspubliek kan niet meer rekenen op de BOB- bus en is tientallen euro's kwijt aan vervoerskosten om van Rotterdam naar Maassluis (of terug) te komen. Naar onze mening zou een metropoolregio met ruim 2,5 miljoen inwoners per definitie nachtelijk OV moeten hebben. Wij zijn net als onze buurgemeente Vlaardingen voorstander om de mogelijkheden en effecten te onderzoeken voor een nachtmetro op de Hoekse Lijn (in met name het weekend) waarbij, mede met het oog op het aspect sociale veiligheid, behoud van de BOB-bus wordt meegenomen omdat deze op meerdere plekken in de stad halteert. Reactie algemeen bestuur Corona heeft ons tot grote financiële uitdagingen gesteld in het openbaar vervoer en gezamenlijk hebben we keuzes moeten maken. Dit heeft geleid tot het tijdelijk schrappen van OV lijnen en haltes waaronder ook de BOB-bus. Zodra het (financieel en personeel) weer mogelijk is kijken we in de bestuurscommissie Va, waar ook Maassluis een stem heeft, naar de mogelijkheden om het nachtelijk OV weer in te voeren. Ook willen we het belang van comfortabele lokale en regionale fietsroutes benadrukken.

Het recent vastgestelde basisnetwerk fiets is in nauwe samenwerking met de gemeenten geactualiseerd. Deze routes worden bij voorkeur in samenwerking met de lokaal deskundige gemeenten ontwikkeld en vormgegeven. Reactie algemeen bestuur Versterking van regionale fietsroutes is een prioriteit die de 21 gemeenten van de Metropoolregio eerder met elkaar overeenkwamen. Lokaal en regionale afstemming en inzet is -zoals u ook aangeeft- van belang. Zoals al eerder aangehaald blijft goede toegang tot het OV en voldoende frequentie van dienstregelingen van belang om toename van het aantal inwoners en de mobiliteit van inwoners binnen de regio te garanderen. In de waterwegregio is het voor het bevorderen van ‘brede welvaart’ extra belangrijk goede toegankelijkheid voor onderwijs en werk in de regio te realiseren. Reactie algemeen bestuur Ons vertrekpunt is meer welvaart én welzijn voor de mensen die in de metropoolregio Rotterdam Den Haag wonen, werken en leven. Het belang daarvan zit diep verweven in het DNA van MRDH en dat uitgangspunt was bepalend bij de oprichting. Bij de kans die gezien wordt om 1-2% groei te realiseren gaat het om zowel om economische als maatschappelijke groei. Tegelijkertijd zien we dat de uitwerking van ‘brede welvaart’ gelet op onze taken nader gesprek vraagt met de gemeenten.

We gaan met elkaar verkennen welke aspecten van ‘brede welvaart’ tot het takenpakket van de Metropoolregio behoren. Uiteraard werken we daarin samen met diverse andere publieke en private partijen. Het thema wordt nader uitgewerkt bij de uitwerking van de leidende principes (zie hiervoor hoofdstuk 3 van de Strategische Agenda). Ook in het algemeen bestuur komt ‘brede welvaart’ op tafel. We maken de verbinding tussen het thema ‘brede welvaart’ en de zes opdrachten uit de Strategische Agenda. Pagina 34 van 102

We zien dat de MRDH steeds transparanter en communicatiever opereert. Desondanks willen we aandacht blijven vragen voor de beperkte capaciteit die wij als middelgrote gemeente beschikbaar hebben om aan te kunnen sluiten en goed mee te kunnen doen in de mogelijkheden die de MRDH biedt. We zien dat de MRDH door middel van het opzetten van een flexpool hierop anticipeert in die zin dat daarmee uitvoeringskracht wordt gerealiseerd. Graag zouden wij gebruik maken van deze flexpool. Als er daarnaast extra aandacht kan zijn voor compacter informatie verstrekken ten behoeve van de diverse overleggen, gaan wij ervan uit dat de baten die de MRDH kan brengen, boven de kosten uit stijgen. Reactie algemeen bestuur De flexpool is er inderdaad op gericht om de realisatiekracht te vergroten. We gaan graag met u in gesprek over hoe uw gemeente gebruik zou kunnen maken van deze flexpool. Daarnaast nemen we de oproep ter harte om efficiënt om te gaan met het plannen van overleggen zonder dat dit ten koste gaat van transparantie en communicatie.

Pagina 35 van 102

Midden-Delfland Om de effectiviteit van de beperkte middelen te vergroten is gekozen voor een sterkere focus op de kerntaken. De gemeenteraad onderschrijft dit uitgangspunt om een maximaal resultaat te bereiken, dat daarmee ook het meest effectief is voor onze bedrijven, inwoners en gebruikers van het landschap. Risico van deze benadering is dat de integrale benadering van de maatschappelijke opgaven verloren gaat. In het voorwoord geeft u dit spanningsveld al aan 'Wij zetten in op ‘brede welvaart’ voor alle huidige en toekomstige inwoners. Wij doen dit door de bereikbaarheid verder te verbeteren en de economie te vernieuwen.' Binnen de focus op de kerntaken blijft een integrale benadering van de maatschappelijke opgaven noodzakelijk. Voorstel is om vanuit de zes opdrachten in beeld te brengen op welke wijze die bij kunnen dragen aan de ‘brede welvaart’. Aanbevelingen vanuit een dergelijk onderzoek versterken de projecten die verbonden zijn aan de zes opgaven. Tegelijkertijd is het advies om in de 'agendapost' bij voorstellen aan de bestuurlijke gremia het onderwerp '‘brede welvaart’' toe te voegen. Doel hiervan is een blijvende aandacht voor de integrale benadering bij de advisering en bestuurlijke afweging bij de besluitvorming.

Reactie algemeen bestuur Ons vertrekpunt is meer welvaart én welzijn voor de mensen die in de metropoolregio Rotterdam Den Haag wonen, werken en leven. Het belang daarvan zit diep verweven in het DNA van MRDH en dat uitgangspunt was bepalend bij de oprichting. Bij de kans die gezien wordt om 1-2% groei te realiseren gaat het om zowel om economische als maatschappelijke groei. Tegelijkertijd zien we dat de uitwerking van ‘brede welvaart’ gelet op onze taken nader gesprek vraagt met de gemeenten. We gaan met elkaar verkennen welke aspecten van ‘brede welvaart’ tot het takenpakket van de Metropoolregio behoren. Uiteraard werken we daarin samen met diverse andere publieke en private partijen. Het thema wordt nader uitgewerkt bij de uitwerking van de leidende principes (zie hiervoor hoofdstuk 3 van de Strategische Agenda). Ook in het algemeen bestuur komt ‘brede welvaart’ op tafel. We maken de verbinding tussen het thema ‘brede welvaart’ en de zes opdrachten uit de Strategische Agenda. Fijn dat u meedenkt met een andere invulling van de agendaposten Die betrekken we bij onze blijvende inzet om de agendaposten te verbeteren, waarbij we vooralsnog niet voornemens zijn om hele specifieke thema’s toe te voegen aan de agendaposten. Amendement werken, groen en wonen in balans De gemeenteraad onderschrijft de strekking en intentie van dit amendement.

Beide kerntaken zijn beleidsmatig niet los te benaderen van de maatschappelijke vraagstukken op wonen en de groenblauwe leefomgeving; voor ons specifiek het Bijzonder Provinciaal Landschap van Midden-Delfland met belangrijke stedelijke functies in het hart van de metropool. Wij beschouwen het amendement als een appèl op het optimaal benutten van de netwerkfunctie van de MRDH en niet als een aanzet tot wijziging van het takenpakket. In die situatie ontstaat het risico op een discussie over government en taken. Een dergelijke discussie verzwakt de regionale samenwerking. De netwerkfunctie richt zich dan in het bijzonder op de samenwerking met de provincie Zuid-Holland. Concreet houdt dit in te werken vanuit een integrale ruimtelijke benadering bij de Groeiagenda Zuid- Holland, het MIRT (meerjarenprogramma infrastructuur, ruimte en transport), MoVe (mobiliteit en verstedelijking) en de afspraken tussen provincie en Rijk over de ruimtelijke inpassing van opgaven op het gebied wonen, bereikbaarheid, energie, economie, landbouw en natuur. Reactie algemeen bestuur We onderschrijven het belang van een groene, waterrijke omgeving als een voorwaarde voor een gezonde en prettig leefbare omgeving. Mensen varen er wel bij en het versterkt het vestigingsklimaat. De afgelopen jaren faciliteerde de MRDH onder meer de bestuurlijke tafel groenblauwe leefomgeving.

We maken naar aanleiding van diverse zienswijzen onderscheid tussen het faciliteren van tafels en inhoudelijk verantwoordelijk zijn voor het realiseren van een groenblauwe leefomgeving. Wat betreft het faciliteren van deze tafels wordt voorgesteld dit te blijven doen en hierop de Strategische Agenda aan te passen. Faciliteren betekent dat de MRDH faciliteiten beschikbaar stelt. De MRDH is daarbij niet verantwoordelijk voor de inhoud van de ontmoetingen. Mocht het leveren van Pagina 36 van 102

inhoud aan de orde zijn voor bereikbaarheid of economie dan doet de MRDH dit als lid van de tafel. Zoals we in de Strategische Agenda aangeven, geven we daarnaast gevraagd en ongevraagd advies bij onderwerpen die onze kerntaken raken. Toevoegen aan de Strategische Agenda bij ‘Van ambitie naar resultaat’: Faciliteren van bestuurlijke tafels De MRDH faciliteert regionale initiatieven zoals de bestuurlijke tafel groenblauwe leefomgeving en het bestuurlijk netwerk energie. Maar ook andere regionale initiatieven kunnen gefaciliteerd worden. De MRDH is daarbij niet verantwoordelijk voor de inhoud en zal daar ook geen trekker van zijn. Mocht het leveren van inhoud aan de orde zijn dan doet de MRDH dit als lid van of deelnemer aan de tafel. De gemeenteraad constateert naar tevredenheid de erkenning van het nut en belang van de groene landschappen. Tegelijkertijd is vanuit de kerntaken van de MRDH het risico op aantasting van de ruimtelijke kwaliteiten van het landschap. Bij de uitwerking van de Strategische Agenda vragen wij aandacht voor dit risico. Het landschap is kwetsbaar en het in stand houden van het huidige minimale kwaliteitsniveau is feitelijk al niet mogelijk door het ontbreken van voldoende middelen voor onderhoud en beheer.

Tot op heden kan een deel van deze kosten nog worden opgevangen worden uit de compensatiemiddelen IODS (doortrekken A4, integrale ontwikkeling Delft-Schiedam). Deze middelen zijn eindig, waardoor binnen afzienbare tijd een verdere verschraling van het onderhoud dreigt. Bij absoluut onvermijdelijke ruimtelijke ingrepen in het landschap dient dan ook aandacht voor structurele vergoeding en compensatie van de ruimtelijke kwaliteit geboden te worden. Concreet voorbeeld hiervan is de spoorverbreding Oude Lijn, traject Delft-Schiedam. Reactie algemeen bestuur De MRDH erkent dat de landschappelijke inpassing belangrijk is bij infrastructurele projecten. Vanuit de rol van de MRDH als mede-opdrachtgever en vertegenwoordiging van haar gemeenten vragen we aandacht voor de impact op het landschap door dergelijke infrastructurele projecten en het mitigeren van die effecten. Het aansluiten op de Europese en nationale doelstellingen voor de C02-uitstoot ondersteunt Midden- Delfland. Het loslaten van een eigen regionale doelstelling zorg voor meer focus en slagkracht door het vervallen van een eigen controle- en verantwoordingssystematiek. Tegelijkertijd is een hoog ambitieniveau noodzakelijk vanuit de maatschappelijke urgentie om de stikstofuitstoot te verlagen.

De MRDH kan aan deze ambitie bijdragen met een OV-netwerk dat aansluit op de behoeften van inwoners en het stimuleren van het fietsverkeer. Vanuit het vergroten van de ‘brede welvaart’ adviseren wij uit te gaan van duurzame en gezonde mobiliteit. Het gaat hier om de negatieve effecten van luchtverontreiniging en geluidsoverlast. Tegelijkertijd gaat het ook over positieve gezondheid door mensen te stimuleren meer gebruik te maken van de fiets en lopen in combinatie met het OV. Tegelijkertijd dient de automobiliteit gericht te zijn op verlaging van het aantal kilometers en het vergroten van de verkeersveiligheid. Bij vermindering van het autoverkeer is het naar de mening van Midden-Delfland gewenst de huidige plannen voor de verbreding van de A4 af te wijzen en het budget tegelijkertijd te gebruiken voor een duurzame voor van mobiliteit. Reactie algemeen bestuur We herkennen de klimaatopgave en de opgave om CO2 uitstoot te verminderen in het verkeer en met elkaar vanuit verschillende rollen te werken aan een duurzaam mobiliteitssysteem. De afspraken voor versterking van de A4 zijn vastgelegd in een bestuursovereenkomst waar we ons als Metropoolregio aan hebben gecommitteerd. Dat neemt niet weg dat we vanuit de ambities die we met elkaar hebben op het gebied van duurzaamheid, verkeersveiligheid en maatschappelijke ontwikkelingen het gesprek daarover blijven voeren.

Binnen het project A4 werken we vanuit de kaders van de bestuursovereenkomst en blijven we aandacht vragen voor een duurzaam mobiliteitssysteem. Duurzaam is naar onze mening het zoveel mogelijk in stand houden van het huidige OV-systeem, zoals opgenomen in opdracht 6. Voor Midden-Delfland houdt dit vanuit de ‘brede welvaart’ in, het minimaal in stand houden van de halfuursdienst van lijn 33, gecombineerd aan de bereikbaarheid van het groenblauwe Pagina 37 van 102

Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland. Hierbij hoort ook het stimuleren van fietsverkeer. Onderscheid tussen utilitaire en recreatieve fietsroutes is door de beperkte aanwezigheid van groenblauwe gebieden nauwelijks aanwezig. Het realiseren van ontbrekende schakels in de netwerken en verbeteren van bestaande routes dragen direct bij aan het verminderen van het autogebruik en recreatieve functies. Bij het realiseren van deze plannen vragen wij wel aandacht voor de structurele kosten van beheer en onderhoud. Reactie algemeen bestuur De MRDH maakt fietsbeleid, stelt het basisnetwerk vast, werkt aan de Metropolitane fietsroutes en subsidieert onderdelen van dit netwerk en deze fietsroutes waarmee resultaat op straat wordt gerealiseerd. Het beheer en onderhoud is echter geen taak van de MRDH en we zien hierin dan ook geen rol voor de Metropoolregio. Eerder is door de bestuurscommissie van MRDH besloten om de halfuur dienst van lijn 33 in Midden-Delfland in stand te houden. Dit besluit staat niet ter discussie.

Pagina 38 van 102

Nissewaard In het afgelopen jaar is er in gezamenlijkheid gewerkt aan het opstellen van deze Strategische Agenda. We waarderen het prettige en constructieve proces van de totstandkoming, zoals de regionale bijeenkomsten die hebben plaatsgevonden en de mogelijkheid die aan raadsleden is geboden om input te geven. Het heeft geleid tot een concept-Strategische Agenda. Onze complimenten daarvoor. Reactie algemeen bestuur De totstandkoming van de Strategische Agenda was voor ons een gezamenlijk traject met dus ook een gezamenlijk resultaat. Dank voor de complimenten die we graag met u delen want de Strategische Agenda maakten we samen. De Strategische Agenda formuleert de koers voor de komende vier jaar door te werken aan vier regionale opgaven; groei, vernieuwen, kwaliteit en herstel van de regio. Wij zien het werken aan deze opgaven als een belangrijke bijdrage om de welvaart en daarmee aan het welzijn van haar inwoners te verbeteren. Wij zijn dan ook verheugd dat de MRDH in het voorjaar van 2023 met een voorstel komt hoe ‘brede welvaart’ te betrekken bij de keuzes die gemaakt gaan worden bij mobiliteit en economisch vestigingsklimaat. Reactie algemeen bestuur Ons vertrekpunt is meer welvaart én welzijn voor de mensen die in de metropoolregio Rotterdam Den Haag wonen, werken en leven.

Het belang daarvan zit diep verweven in het DNA van MRDH en dat uitgangspunt was bepalend bij de oprichting. Bij de kans die gezien wordt om 1-2% groei te realiseren gaat het om zowel om economische als maatschappelijke groei. Tegelijkertijd zien we dat de uitwerking van ‘brede welvaart’ gelet op onze taken nader gesprek vraagt met de gemeenten. We gaan met elkaar verkennen welke aspecten van ‘brede welvaart’ tot het takenpakket van de Metropoolregio behoren. Uiteraard werken we daarin samen met diverse andere publieke en private partijen. Het thema wordt nader uitgewerkt bij de uitwerking van de leidende principes (zie hiervoor hoofdstuk 3 van de Strategische Agenda). Ook in het algemeen bestuur komt ‘brede welvaart’ op tafel. We maken de verbinding tussen het thema ‘brede welvaart’ en de zes opdrachten uit de Strategische Agenda. Nissewaard ziet zich met Spijkenisse als New Town en haar groene achterland als een belangrijke schakel in het verbinden van stad en land. Zij vormt samen met Voorne aan Zee een prachtige groen blauwe aanvulling op het nabij gelegen hoogstedelijk gebied. New Towns zijn ooit ontwikkeld als het klassieke ideaal van 'suburbia': 'Wonen bij de stad, in het landschap'. Het was een vestigingsmilieu met ruimte, groen en veelal grondgebonden woningen. Deze gebieden voorzagen bovendien in bereikbaar werk voor een groot deel van de bevolking.

Dat ideaal is nog te vinden, maar de oorspronkelijke vitaliteit en leefbaarheid staat steeds meer onder druk. De gevolgen zien we momenteel terug in de teruglopende leefbaarheidsbarometer van steden als Spijkenisse en andere New Towns. Om een belangrijke rol in de welvaart, groei, weerbaarheid en leefbaarheid van onze regio te kunnen blijven vervullen, zijn een goede bereikbaarheid, zowel met OV als auto, en voldoende mogelijkheden om te leren en te kunnen werken van essentieel belang. Reactie algemeen bestuur Dank voor de reflectie op de positie van Nissewaard als New Town. Uw gemeente voelt zich verbonden met het groengebied waar het door omgeven is en Voorne aan Zee. Tegelijkertijd benoemt u een aantal herkenbare opgaven die zorgen voor druk in uw gemeente. Met u gaan we graag nader in gesprek over hoe we de kwaliteiten en opgaven in uw gemeente verder kunnen oppakken, waarbij we graag een verbinding leggen met de andere New Towns in onze regio. We willen met elkaar investeren in bereikbaarheid om de inwonersgroei naar bijna drie miljoen inwoners in 2040 in de regio te faciliteren.

Om deze groei op duurzame wijze te faciliteren, zal de komende jaren verder worden gewerkt aan de bereikbaarheid van de nieuwe verstedelijkings- locaties, het verbinden van innovatieve kennis- en onderwijsknooppunten, de bereikbaarheid van werklocaties en het behouden van de leefbaarheid en open ruimte. Er wordt ingezet op actieve en/of collectieve vormen van mobiliteit zoals, lopen, fietsen, OV en deelmobiliteit en minder autogebruik, het verbeteren van de kwaliteit van het Pagina 39 van 102

bestaande mobiliteitsnetwerk en het herstel van het OV- gebruik door de coronacrisis. Aangezien de gemeente Nissewaard tussen Rotterdam en Antwerpen ligt, pleiten wij voor het realiseren van een A4-zuid (met een afslag Spijkenisse). Deze verbinding kan op de langere termijn structurele verbetering bieden in de regionale bereikbaarheid, en ook het potentieel van de zuidelijke Randstad verder versterken. Reactie algemeen bestuur De afgelopen jaren is meermaals onderzoek geweest naar verbeteringen van de regionale bereikbaarheid van Nissewaard, Voorne Putten en de Rotterdamse Haven. MRDH heeft een belangrijke rol gespeeld in deze onderzoeken, waar ook de gemeente nadrukkelijk bij betrokken is geweest. In deze onderzoeken is ook aandacht voor de (on-)mogelijkheden met betrekking tot de A4-zuid. Uit de onderzoeken is gebleken dat de effecten minimaal zijn en de kosten hoog waardoor deze investeringen niet opwegen tegen het resultaat. Ook binnen de gebiedsuitwerking Voorne-Putten en Haven Rotterdam is dit onlangs herbevestigd. Daarom zien wij nu geen aanleiding om, vanuit de beperkte rollen, verantwoordelijkheden en capaciteit die wij hebben, hier extra inzet op te plegen.

Gezamenlijk blijven we uiteraard in de toekomst werken aan verdere versterking van de bereikbaarheid zoals ook de afgelopen jaren is gedaan en blijven doen in het bus-en metrostation (17 mln.) en een robuust maatregelpakket Voorne Putten en Haven Rotterdam bestaande uit 14 (OV, fiets en auto) maatregelen met een bedrag van € 115 mln. voor de (middel)lange termijn We zien de upgrade van busstation en metrostation Spijkenisse Centrum en de gebiedsuitwerking Voorne-Putten en Haven Rotterdam als noodzakelijke stappen om van dit deel van de regio optimaal gebruik te kunnen blijven maken. We vragen de MRDH om zich ook de komende jaren met ons te blijven in zetten om de bereikbaarheid van onze stad, onze werklocaties en onze natuur- en recreatiegebieden op ons eiland te verbeteren. We zien dan ook kansen om met elkaar te onderzoeken hoe de bereikbaarheid van recreatie- en natuurgebieden op Voorne Putten kan worden verbeterd. Reactie algemeen bestuur De afgelopen jaren hebben we elkaar gevonden in de ambities om Nissewaard te versterken als een belangrijk knooppunt van mobiliteit in dit gedeelte van de regio. U benoemt terecht de successen die we gezamenlijk hebben geboekt en de resultaten die dat zal opleveren voor huidige en toekomstige inwoners.

En natuurlijk gaan we daarmee door, we betrekken u graag bij het onderzoek hoe we de bereikbaarheid van recreatie- en natuurgebieden kunnen versterken. Voor Nissewaard (stedelijk woon- en werkgebied) is kwalitatief goed openbaar vervoer van het grootste belang. De Strategische Agenda heeft als koers om voor de stedelijke woon- en werkgebieden het OV te versterken op de hoofdassen. In de andere richtingen wordt gekeken naar alternatieve mobiliteit. Wanneer dit tot een verschraling kan leiden van de lokale OV-ontsluiting van woonwijken dan vragen we ons af of we hier de juiste keuzes maken. Juist een goede ontsluiting van woonwijken door het OV biedt in een stedelijk woon- en werkgebied grote kansen om het autogebruik te verminderen. Wij pleiten dan ook voor een efficiënt metronet met een goede aansluiting op de RandstadRail, mede om de verdiencapaciteit te vergroten. Een directe metrolijn tussen Den Haag en Spijkenisse kan hieraan bijdragen. Mede in het kader van de verduurzaming is het van belang dat onze inwoners niet alleen voor de grotere afstanden gebruik kunnen maken van efficiënt OV, maar dat het openbaar vervoer als een vorm van basismobiliteit beschikbaar blijft. Dit betekent ook dat de frequentie van het aantal metro's richting Nissewaard op peil moet blijven en niet dat de frequentie na Hoogvliet afneemt.

Reactie algemeen bestuur Uw reactie is een pleidooi voor kwalitatief goed en efficiënt openbaar vervoer. Dat is precies wat we als Metropoolregio, waar u onderdeel van bent, als inzet hebben benoemd. Daarbij willen we ook adresseren dat Spijkenisse nu al is verbonden met Den Haag via de Randstadrail of via de metro. De MRDH heeft daarnaast ongeveer 500 miljoen euro extra bijgedragen om het OV tijdens de coronajaren in stand te houden. Dat is gebeurd door een mix van compensatiemaatregelen en stimuleringsmaatregelen om het OV toekomstvast te maken. Dankzij de extra financiële inzet van de MRDH en ondersteuning van het Rijk hebben we de afgelopen jaren grote negatieve impact zoveel als mogelijk weten af te wenden. Daarnaast gaat de MRDH in 2024 een visie maken op het hele mobiliteitssysteem in onze regio voor 2040 voor zowel auto, fiets als OV (inclusief OVknooppunten), als tactische uitwerking van de Strategische Agenda. De afgelopen jaren stonden in het teken van herstel van het openbaar vervoer. Nu wil de Pagina 40 van 102

MRDH zo snel mogelijk gaan werken aan een vernieuwd perspectief voor het openbaar vervoer (inclusief OV-knooppunten), in samenhang met de modaliteiten fiets en auto. Waarbij thema’s zoals deelmobiliteit, Smart mobility, MaaS en hubs worden meegenomen. Nissewaard kent een zeer hoge uitgaande pendel door relatief weinig eigen werkgelegenheid binnen de gemeentegrenzen en op het eiland Voorne-Putten. Van oudsher is goede bereikbaarheid een cruciale voorwaarde voor het vestigen van bedrijven. Door te investeren in goede bereikbaarheid en daarmee aantrekkelijker te worden als vestigingsplaats voor bedrijven kan het mes aan twee kanten snijden. Graag onderzoeken we met de MRDH hiertoe andere mogelijkheden. Reactie algemeen bestuur Binnen de gebiedsuitwerking Voorne-Putten en Haven Rotterdam heeft dit thema een plek. Uw oproep ondersteunt de ingeslagen weg binnen de gebiedsuitwerking en moedigt aan om hiermee door te gaan. In de komende jaren staat er veel noodzakelijk onderhoud van wegen, bruggen en tunnels in en buiten de regio gepland. Maar dit betekent, zoals in de Strategische Agenda wordt gesteld, dat er ook forse hinder is als gevolg van verminderde capaciteit op het wegennetwerk. In 2023 zal de renovatie van de Haringvlietbrug en de Heinenoordtunnel tot meer hinder op de alternatieve routes leiden.

Dit geldt ook voor de daarna geplande renovatie van de Spijkenissebrug en de Hartelbrug in Nissewaard. Om de hinder zoveel mogelijk te beperken is tijdige en heldere communicatie vanuit Zuid Holland Bereikbaar en Rijkswaterstaat, aangevuld vanuit de regio, van groot belang wat betreft de werkzaamheden, aanvoerroutes en alternatieve reismogelijkheden. Reactie algemeen bestuur Uw pleidooi voor blijvende heldere communicatie over de geplande renovatie van de Spijkenissebrug en de Hartelbrug in Nissewaard is helder en terecht. Als één van de initiatiefnemers en moederorganisaties van Zuid-Holland Bereikbaar brengen we uw oproep daar proactief onder de aandacht en benadrukken we het belang van mitigerende maatregelen, zodat voor iedereen tijdig duidelijk is hoe gedurende periodes van grote hinder de gemeente en haar omgeving toch bereikbaar blijft. Daarnaast gaan we u regelmatig informeren over de inzet en resultaten van Zuid-Holland Bereikbaar. Er zijn momenteel veel bedrijven en sectoren die geen geschikte arbeidskrachten kunnen vinden. De MRDH wil zich gaan richten op een betere aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt bij de IT-, energie-, techniek-, greenport-, zorgen High Tech Systems Materials-sector en het haven industrieel complex. Dit zien wij als een goede ontwikkeling. Ook in onze gemeente neemt de (potentiële) beroepsbevolking af door vergrijzing en ontgroening.

Daarnaast maakt de transitie in de haven dat er andere type werknemers gevraagd wordt, dan nu het geval is. Vraag en aanbod sluiten minder goed op elkaar aan. Inzet op Leven Lang Ontwikkelen (LLO) en campussen om arbeidskrachten te binden en te blijven boeien is voor ons van wezenlijk belang om als gemeente en als New Town vitaal te blijven en een bijdrage te kunnen leveren aan een krachtige regio. We zien in de Strategische Agenda dat zowel de campussen als LLO zich concentreren in de hoogstedelijke gebieden. We vragen ons af hoe we er met elkaar voor kunnen zorgen dat er een evenwichtigere spreiding over de hele regio ontstaat, zodat ook inwoners en ondernemers van Voorne-Putten en zuidelijkere gebieden daarvan profiteren. Reactie algemeen bestuur Dank voor de waardering van onze focus op een betere aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt bij de IT-, energie-, techniek-, greenport-, zorgen High Tech Systems Materials-sector en het haven industrieel complex. We ondersteunen vanuit het campusprogramma inmiddels de Green Technology campus in Voorne aan Zee (voorheen Brielle) en denken graag mee in campus- en LLO voorstellen vanuit Nissewaard en het vertalen van idee naar initiatief waardoor we tot realisatie kunnen komen, zodat ook inwoners en ondernemers van Voorne-Putten en zuidelijkere gebieden daarvan kunnen profiteren.

Daarbij vinden we het belangrijk om aan te sluiten bij goede initiatieven met regionale meerwaarde en energie, de MRDH voert geen actief spreidingsbeleid voor campussen.

Pagina 41 van 102

Het economische en maatschappelijk belang van winkelgebieden, kantorenlocaties en bedrijventerreinen is groot. We willen als regio extra inzetten op het optimaal en beter benutten van de beschikbare ruimte voor werken, groenblauwe recreatie en wonen. Dit vraagt ook om een balans in aandacht voor het thema bereikbaarheid in zowel hoogstedelijk, stedelijk woon- en werkgebied als ruimtelijk wonen en recreëren als het economisch vestigingsklimaat. In de afgelopen maanden is er uitgebreid gesproken over de groenblauwe leefomgeving en de rol van de MRDH hierin. We stellen het op prijs dat het amendement werken, groen en wonen in balans is aangenomen. We hadden graag gezien dat het onderwerp groenblauw nog wat steviger was verankerd in de Strategische Agenda, maar we zijn blij dat het wel nadrukkelijker een positie heeft gekregen. Wij kijken uit naar de wijze waarop de MRDH invulling geeft aan haar agenderende rol rondom dit onderwerp. Reactie algemeen bestuur We onderschrijven het belang van een groene, waterrijke omgeving als een voorwaarde voor een gezonde en prettig leefbare omgeving. Mensen varen er wel bij en het versterkt het vestigingsklimaat. De afgelopen jaren faciliteerde de MRDH onder meer de bestuurlijke tafel groenblauwe leefomgeving.

We maken naar aanleiding van diverse zienswijzen onderscheid tussen het faciliteren van tafels en inhoudelijk verantwoordelijk zijn voor het realiseren van een groenblauwe leefomgeving. Wat betreft het faciliteren van deze tafels wordt voorgesteld dit te blijven doen en hierop de Strategische Agenda aan te passen. Faciliteren betekent dat de MRDH faciliteiten beschikbaar stelt. De MRDH is daarbij niet verantwoordelijk voor de inhoud van de ontmoetingen. Mocht het leveren van inhoud aan de orde zijn voor bereikbaarheid of economie dan doet de MRDH dit als lid van de tafel. Zoals we in de Strategische Agenda aangeven, geven we daarnaast gevraagd en ongevraagd advies bij onderwerpen die onze kerntaken raken. Toevoegen aan de Strategische Agenda bij ‘Van ambitie naar resultaat’: Faciliteren van bestuurlijke tafels De MRDH faciliteert regionale initiatieven zoals de bestuurlijke tafel groenblauwe leefomgeving en het bestuurlijk netwerk energie. Maar ook andere regionale initiatieven kunnen gefaciliteerd worden. De MRDH is daarbij niet verantwoordelijk voor de inhoud en zal daar ook geen trekker van zijn. Mocht het leveren van inhoud aan de orde zijn dan doet de MRDH dit als lid van of deelnemer aan de tafel. De MRDH werkt samen met veel verschillende stakeholders om tot resultaat te komen op het gebied van bereikbaarheid en economisch vestigingsklimaat.

Door krachten op de thema's Duurzaamheid, Agrifood, Landschap & Toerisme en Onderwijs & Arbeidsmarkt te bundelen werken de eilanden Goeree-Overflakkee, Hoeksche Waard en Voorne-Putten inmiddels enkele jaren succesvol samen in de Zuid-Hollandse Delta. Dat doen we voor 300.000 inwoners. Wij kijken uit naar een nauwere samenwerking tussen de MRDH en de Zuid-Hollandse Delta om tot nog meer resultaat te komen. Reactie algemeen bestuur Vanuit de MRDH werken we met veel samenwerkingsverbanden en omliggende regio's samen. We zien uit naar nauwere samenwerking met de Zuid-Hollandse Delta om ieder vanuit zijn eigen rollen en verantwoordelijkheden te verkennen hoe we elkaar kunnen versterken. We zullen daartoe de komende tijd gesprekken voeren met omliggende regio’s en andere samenwerkingsverbanden. De MRDH heeft in de afgelopen periode de regionale verbindende platforms die in brede zin ingaan op het thema energie in de vorm van uitwisseling en deling van kennis en informatie gefaciliteerd. Dit heeft geresulteerd in een zeer succesvolle samenwerking en een voorbeeld voor de rest van het land. Energie is niet opgenomen als focuspunt binnen de Strategische Agenda, maar is een cruciale randvoorwaarde voor economische ontwikkeling in de regio. We zien er meerwaarde in dat de MRDH ook de komende jaren deze platforms blijft faciliteren.

De MRDH-werkorganisatie is niet voor niets in eerste instantie als logische plaats gevonden die met relatief beperkte inzet dit mogelijk maakt. We stellen het op prijs dat het AB heeft aangegeven het Bestuurlijk netwerk te blijven faciliteren totdat er in de zomer van 2023 een gedragen voorstel aan de Bestuurscommissie EV wordt gedaan. Reactie algemeen bestuur Pagina 42 van 102

De afgelopen jaren faciliteerde de MRDH onder meer het bestuurlijk netwerk energie. We maken naar aanleiding van diverse zienswijzen onderscheid tussen het faciliteren van tafels en inhoudelijk verantwoordelijk zijn voor het realiseren van de energietransitie. Wat betreft het faciliteren van deze tafels wordt voorgesteld dit te blijven doen en hierop de Strategische Agenda aan te passen. Faciliteren betekent dat de MRDH faciliteiten beschikbaar stelt. De MRDH is daarbij niet verantwoordelijk voor de inhoud van de ontmoetingen. Mocht het leveren van inhoud aan de orde zijn voor bereikbaarheid of economie dan doet de MRDH dit als lid van de tafel. Zoals we in de Strategische Agenda aangeven, geven we daarnaast gevraagd en ongevraagd advies bij onderwerpen die onze kerntaken raken. Toevoegen aan de Strategische Agenda bij ‘Van ambitie naar resultaat’: Faciliteren van bestuurlijke tafels De MRDH faciliteert regionale initiatieven zoals de bestuurlijke tafel groenblauwe leefomgeving en het bestuurlijk netwerk energie. Maar ook andere regionale initiatieven kunnen gefaciliteerd worden. De MRDH is daarbij niet verantwoordelijk voor de inhoud en zal daar ook geen trekker van zijn. Mocht het leveren van inhoud aan de orde zijn dan doet de MRDH dit als lid van of deelnemer aan de tafel.

De raad is op 22 december door het Algemeen Bestuur geïnformeerd over hun eerste reflecties op het onderzoeksrapport van de Rekenkamer Rotterdam 'bijdragen aan de regionale economie'. De conclusies van de rekenkamer maken duidelijk dat de MRDH het economisch vestigingsklimaat in de regio bevordert. De strategische en de faciliterende rol vervult de MRDH volgens verwachting. De uitvoerende functie vraagt volgens de Rekenkamer om een herbezinning en doet daar concrete aanbevelingen voor. Daarnaast zijn er aanbevelingen over de wijze waarop de gemeenteraden betrokken zijn bij de MRDH. Hoewel er sprake is van verlengd bestuur, en daarmee de directe invloed van de gemeenteraad beperkt, bestaan er volgens de rekenkamer mogelijkheden om verbeteringen in de betrokkenheid aan te brengen. Wij stellen de eerste reflectie van het AB (bij brief van 16 december 2022) op de conclusie en aanbevelingen van het Rekenkamer onderzoek zeer op prijs en onderschrijven deze. We zijn benieuwd hoe uitvoering gegeven zal worden aan de aanbevelingen in het rapport. Het AB adviseert in hun brief om het Rekenkamerrapport, de aanbevelingen van de bestuurscommissie EV en de concept-Strategische Agenda in samenhang met elkaar te bespreken. De reactie van de Bestuurscommissie EV zal eind januari '23 bekend zijn.

Dit maakt dat bij het schrijven van deze zienswijze nog niet verder ingegaan kan worden op de uitkomsten hiervan en de impact op de Strategische agenda. De reactie van de Bestuurscommissie EV zal zodra deze beschikbaar is aan de besluitvormingsstukken worden toegevoegd. Reactie algemeen bestuur De komende periode wordt uitvoering gegeven aan de aanbevelingen van het rapport van de Rekenkamer van de gemeente Rotterdam. Hierin wordt u ook meegenomen zoals we in de brief van 23 februari hebben aangeven.

Pagina 43 van 102

Pijnacker-Nootdorp Het voorliggende concept ontwerp Strategische Agenda is het resultaat van een periode van consultatie van gemeenteraadsleden, bestuurders, ambtenaren, stakeholders en omliggende regio’s, waar gesproken is over de concrete invulling van de koers van de MRDH. Daarnaast hebben wij van u een mondelinge toelichting gekregen op de nu voorliggende Strategische Agenda in december. Wij hebben grote waardering voor het uitgebreide en zorgvuldige participatieproces en de wijze waarop het concept ontwerp in gezamenlijkheid is voorbereid en tot stand is gekomen. Een mate van zorgvuldigheid en betrokkenheid die wat ons betreft navolging verdient bij de verdere uitwerking van de agenda in (beleids)programma’s, projecten en de begroting. Minder gelukkig zijn wij met het feit dat u de reflecties van de advies- en ook bestuurscommissies niet heeft verwerkt in het concept ontwerp en dat u hier pas bij de beantwoording van de zienswijze nader op in zal gaan. Wij hebben deze reflecties daarom betrokken bij onze zienswijze. Reactie algemeen bestuur De totstandkoming van de Strategische Agenda was voor ons een gezamenlijk traject met dus ook een gezamenlijk resultaat. Dank voor de complimenten die we graag met u delen want de Strategische Agenda maakten we samen. En wij gaan deze werkwijze ook bij de verdere uitwerking voortzetten.

We waarderen het dat u de reflecties van de advies- en bestuurscommissies heeft meegenomen in uw zienswijze en betrekken uw punt van kritiek bij de volgende trajecten. De geactualiseerde agenda is anders dan de vorige. Wij zijn met u van mening dat de agenda scherper en concreter is en wij vinden dit een positieve ontwikkeling. U geeft aan dat alle activiteiten uit de agenda zichtbaar zullen worden opgenomen in de begroting zodat beleid en middelen optimaal met elkaar zijn verbonden. Net als de adviescommissies in hun reflecties vinden wij dit een eerste goede stap, die navolging zou moeten krijgen bij de uitvoering. U geeft aan dat u de adviescommissies voorstelt hierover bij de jaarlijkse begroting een update te geven. Wij vinden dit een goede vervolgstap, waarmee ook na vaststelling van de Strategische Agenda de sturing op de uitvoering scherp en concreet wordt, zodat jaarlijks bijgestuurd kan worden. We zien de eerste meetbare resultaten in het voorjaar dan ook met belangstelling tegemoet om te betrekken bij onze zienswijze op de MRDH begroting 2024. Reactie algemeen bestuur Wij zijn blij dat u onze mening onderschrijft en delen uw wens om jaarlijks de voortgang te monitoren en eventueel te kunnen bijsturen. We hebben de verwerking van de ambities uit de Strategische Agenda in de begroting inmiddels in gang gezet, dus dat zult u terugzien in de begroting.

Naast scherper en concreter noemt u de geactualiseerde Strategische Agenda tegelijkertijd ‘slechts’ een vertrekpunt en een werkexemplaar. Een levend en richtinggevend document dat niet in beton is gegoten. Wij zien met u het voordeel dat de agenda daardoor eenvoudig is aan te passen en bij te sturen en nieuwe opdrachten makkelijker kunnen worden toegevoegd om zo voortdurend rekening te houden met en in te spelen op actuele ontwikkelingen. Reactie algemeen bestuur We zijn blij dat u het voordeel herkent en erkent en we hopen dat we op deze manier met elkaar flexibeler zijn en beter kunnen inspelen op actuele ontwikkelingen. Wij constateren echter ook een groot nadeel, namelijk dat de invulling en uitwerking van diverse onderdelen van de agenda ons nog niet bekend zijn. Zo geeft u aan (in het voorjaar) nog met diverse aanvullende voorstellen te komen over onder andere de verdere implementatie van de Strategische Agenda; over het thema ‘brede welvaart’ en hoe dit te betrekken bij keuzes op het gebied van mobiliteit en economisch vestgingsklimaat; over het (loslaten van het) faciliteren van het Bestuurlijk Netwerk energietransitie en over het onderzoek van de Rekenkamer Rotterdam naar de bijdrage van de MRDH aan de regionale economie.

Daarnaast moet nog een lobbyagenda worden opgesteld, zijn nog niet alle aanbevelingen uit de tweede tussenevaluatie opgepakt en uitgewerkt en gaat u het pas deze zomer hebben over het betrekken van bewoners. Al deze open einden maken het voor ons op dit moment lastig om op een zorgvuldige en complete manier onze zienswijze te geven op de nu voorliggende agenda. Wij verzoeken u dan ook om zoveel als mogelijk van deze open einden voorafgaand aan, of Pagina 44 van 102

uiterlijk tegelijk met de beantwoording van de zienswijze en vaststelling van de agenda in mei af te hechten, waar mogelijk afgestemd met de betrokken gremia, zodat wij in ieder geval concreet en volledig kunnen zijn in onze zienswijze op de MRDH begroting 2024. Reactie algemeen bestuur De Strategische Agenda geeft focus en richting voor de aankomende vier jaar met de mogelijkheid om een aantal thema's te ontwikkelen en uit te werken. Tegelijkertijd is de nieuwe Strategische Agenda wendbaar, nieuwe onderwerpen, aanscherpingen en actualiteiten vragen van ons om met elkaar het gesprek te blijven voeren en daar concrete doelen aan te verbinden. Wat betreft ‘brede welvaart’ starten we dit jaar met de uitwerking van het onderwerp om het concreet en toepasbaar te maken voor de opdrachten. De afgelopen jaren faciliteerde de MRDH onder meer het bestuurlijk netwerk energie. We maken naar aanleiding van diverse zienswijzen onderscheid tussen het faciliteren van tafels en inhoudelijk verantwoordelijk zijn voor het realiseren van de energietransitie. Wat betreft het faciliteren van deze tafels wordt voorgesteld dit te blijven doen en hierop de Strategische Agenda aan te passen. Faciliteren betekent dat de MRDH faciliteiten beschikbaar stelt. De MRDH is daarbij niet verantwoordelijk voor de inhoud van de ontmoetingen.

Mocht het leveren van inhoud aan de orde zijn voor bereikbaarheid of economie dan doet de MRDH dit als lid van de tafel. Zoals we in de Strategische Agenda aangeven, geven we daarnaast gevraagd en ongevraagd advies bij onderwerpen die onze kerntaken raken. Toevoegen aan de Strategische Agenda bij ‘Van ambitie naar resultaat’: Faciliteren van bestuurlijke tafels De MRDH faciliteert regionale initiatieven zoals de bestuurlijke tafel groenblauwe leefomgeving en het bestuurlijk netwerk energie. Maar ook andere regionale initiatieven kunnen gefaciliteerd worden. De MRDH is daarbij niet verantwoordelijk voor de inhoud en zal daar ook geen trekker van zijn. Mocht het leveren van inhoud aan de orde zijn dan doet de MRDH dit als lid van of deelnemer aan de tafel. De Strategische Agenda schetst een viertal regionale opgaven die op ons afkomen. Stuk voor stuk opgaven die groot en complex zijn en voor een individuele gemeente steeds lastiger om zelfstandig op te lossen. De eerste en grootste opgave die u schetst en die wij zeker herkennen, is de groei van de regio. Onze regio telt al 2,4 miljoen inwoners en daar komen de komende 20 jaar ongeveer 400.000 inwoners bij die allemaal willen wonen, werken en recreëren. U stelt in de agenda om die groei vanuit de kerntaken van de MRDH op een adequate en passende manier te faciliteren, echter zonder daarin concreet te worden.

In de aanbiedingsbrief geeft u wel aan in die context te werken aan een betere bereikbaarheid met robuuste verbindingen en duurzame mobiliteit. Ter voorkoming van een nieuwe kerntaken discussie stellen wij voor deze zinsnede ook op te nemen in de tekst van de Strategische Agenda bladzijde 11 en daar tevens aan toe te voegen hoe de MRDH de groei van de regio vanuit het economisch vestgingsklimaat op een adequate en passende manier wil gaan faciliteren. Reactie algemeen bestuur We nemen uw suggestie ter harte en passen de Strategische Agenda aan op blz. 11. ‘Was’: De metropoolregio heeft al 2,4 miljoen inwoners en daar komen de komende 20 jaar ongeveer 400.000 inwoners bij. Die willen allemaal prettig wonen, werken en recreëren. Vanuit onze kerntaken faciliteren we de groei op een adequate en passende manier. ‘Wordt’: De metropoolregio heeft al 2,4 miljoen inwoners en daar komen de komende 20 jaar ongeveer 400.000 inwoners bij. Die willen allemaal prettig wonen, werken en recreëren. We faciliteren de groei op een adequate en passende manier en werken daarbij aan een betere bereikbaarheid met robuuste verbindingen en duurzame mobiliteit en het versterken van het economisch vestigingsklimaat.

Pagina 45 van 102

Een tweede opgave is het vernieuwen van de regio. Vernieuwing is volgens u nodig omdat in onze regio nog te veel wordt vertrouwd op oude technologieën en de arbeidsmarkt en het onderwijs nog onvoldoende op elkaar aansluiten. Wij zijn vanuit ons raadsakkoord op hoofdlijnen eenzelfde mening toegedaan en constateren daarin tevens dat de economische vernieuwing, nu nog maar langzaam op gang komt. Wij zijn daarom met u van mening dat innovaties en investeringen in nieuwe technologieën nodig zijn om bij te dragen aan een toekomstbestendige economie en duurzamer reisgedrag. Reactie algemeen bestuur We herkennen de opgave en we blijven inderdaad investeren in innoveren en nieuwe technologieën om de benodigde transities optimaal aan te jagen en te faciliteren. De derde opgave is de kwaliteit van de regio. In de Strategische Agenda geeft u aan dat groei van de economie, de bevolking en de mobiliteit moet samengaan met meer kwaliteit en leefbaarheid. Dat betekent volgens u zorgen voor een optimaal functionerend, duurzaam en veilig mobiliteitssysteem, het creëren van goede ruimtelijke condities en de schaarse ruimte meerdere functies geven. Om hier op een goede manier mee om te kunnen gaan is het van belang de kwaliteiten en knelpunten te kennen.

Vanuit onze omgevingsvisie ‘Verbonden met elkaar’ zien wij het als opgave, nieuwe ontwikkelingen zodanig te geleiden dat we kwaliteiten behouden, knelpunten oplossen en nieuwe kwaliteiten toevoegen. Centraal staat daarbij wat een plan kan bijdragen aan een gebied en hoe gebieden aan elkaar bijdragen en beter met elkaar verbonden kunnen worden. Reactie algemeen bestuur U heeft een mooie aanpak/werkwijze ontwikkeld en we kunnen ons voorstellen dat die methode ook een plek krijgt bij het toepassen van de gebiedstypen in de uitwerking van de zes opdrachten die we als Metropoolregio samen hebben opgesteld. De vierde en laatste opgave is herstel van de regio. Het aantal ov-reizigers is nog steeds niet op het niveau van 2019. Dit dwingt ons volgens u om scherpe en soms moeilijke keuzes te maken om kwalitatief goed OV aan te blijven bieden binnen beperkte financiële mogelijkheden. Wij zijn het hier volledig mee eens maar het is wat ons betreft maar de helft van het verhaal. Wij constateren dat naast het OV ook de lokale economie en ondernemers nog steeds te maken hebben met de gevolgen van de coronacrisis en de oorlog in Oekraïne en daarmee samenhangende inflatie, tekorten en veranderend consumentengedrag. Een deel van de herstelopgave die wat ons betreft niet onbenoemd mag blijven in de definitieve versie van de Strategische Agenda.

Reactie algemeen bestuur De opgave van de MRDH in economische zin is het vernieuwen van de economie en versterken van het economisch vestigingsklimaat. Vanuit die inzet draagt de Metropoolregio dus waar nodig en mogelijk ook bij aan het herstel van de economie. De eerste opdracht ‘Investeren in bereikbaarheid om de inwonersgroei in de regio te faciliteren’ richt zich op plannen en projecten voor een goede bereikbaarheid in de toekomst. Wij vinden de opdracht helder geformuleerd en concreet uitgewerkt in tastbare resultaten, met meetbare indicatoren. De plannen zijn wat ons betreft ambitieus, maar realistisch en goed verdeeld over de hele regio. We zijn blij met de verhoging van de intensiteit en capaciteit van de E-lijn en de extra aandacht voor de bereikbaarheid van en naar natuur- en recreatiegebieden. Wel hebben wij vragen bij de indicatoren op bladzijde 24.

Waar komen deze getallen vandaan en waar zijn ze op gebaseerd? En gaat het hier om vooraf gestelde doelen of aan het einde geconstateerde uitkomsten? Want waarom streven we bijvoorbeeld naar 12% meer arbeidsplaatsen binnen 45 minuten reizen met OV en niet 15% of 20%? En is 80% van de groei van inwoners en arbeidsplaatsen binnen het invloedsgebied van OV-knooppunten te danken aan de aangelegde infrastructuur, de gecreëerde werklocaties of situering van (nieuwe) woningen? Reactie algemeen bestuur Bij het bepalen van de indicatoren bij deze Strategische Agenda, is de hoogte van de indicator een balans tussen ambitie (beter) en realisme (haalbaar). Dat verklaart waarom wij streven naar bijvoorbeeld 12% meer arbeidsplaatsen binnen 45 min, en niet een hoger getal. Pagina 46 van 102

De tweede opdracht richt zich op vernieuwing door een ‘Toekomstbestendige economie te stimuleren’. Wij zijn met u van mening dat de huidige en toekomstige inwoners een geschikte baan moeten kunnen vinden en bedrijven geschikt personeel en mogelijkheden hebben om te innoveren voor de toekomst. Wij zijn daarnaast positief gestemd dat de focus ook bij het MKB ligt en dat de MRDH wil blijven bijdragen aan de toekomst van de glastuinbouw en zijn benieuwd naar de resultaten. Kunt u expliciet aangeven hoe onze ondernemers en tuinders hier zo optimaal mogelijk van kunnen profiteren, gegeven het feit dat geen van de campussen of leven lang ontwikkelen LLO-projecten zich in de gemeente Pijnacker-Nootdorp bevinden? In uw toelichting d.d. 8 december jl. noemde u daartoe als mogelijkheid Region of the Future. In de nu voorliggende agenda zien wij echter niet terug wat Region of the Future concreet voor Pijnacker-Nootdorp zou kunnen betekenen. Wij zouden daarom graag zien dat wat u daarover mondeling aan de raad heeft verteld, in de tekst van de definitieve versie van de Strategische Agenda wordt opgenomen. Zo noemde u: innovaties op Energietransitie, robotica in de openbare ruimte en urban data. Het versnellen van de campusontwikkeling en het ondersteunen van het mkb via gemeenten met toegepaste innovatie.

Reactie algemeen bestuur Region of the Future richt zich op de domeinen energietransitie, robotica in de openbare ruimte en Urban data. Binnen deze domeinen worden verschillende projecten opgepakt, waar ook Pijnacker-Nootdorp profijt van kan hebben. Er zijn in april jl. diverse sessies georganiseerd waarvoor alle gemeenten zijn uitgenodigd en zijn bevraagd op het inbrengen van concrete ideeën/vraagstukken op deze domeinen. Deze worden op dit moment verder uitgewerkt. Als voorbeeld noemen wij innovaties op het gebied van energietransities, die bijvoorbeeld in de glastuinbouw kunnen bijdragen aan het verder verlagen van de energiekosten. De MRDH helpt haar individuele gemeenten om de dienstverlening aan het mkb te verbeteren. Hoe dat zo effectief mogelijk kan is nog een puzzel, die wij graag met o.a. de expertise van de gemeenten, willen gaan leggen. Hierbij geldt dat onze inzet moet bijdragen aan datgene wat in de regio al is en wordt georganiseerd. Door bij te dragen aan de dienstverlening van gemeenten aan het MKB kunnen we steeds gericht inzetten op dat wat nodig is. De derde opdracht gaat over ‘Het stimuleren van actieve en collectieve vormen van mobiliteit’ om nu en in de toekomst de bereikbaarheid te verbeteren en te verduurzamen.

Dit gebeurt onder andere door de realisatie van ongeveer 100 km metropolitane fietsroutes waaronder de twee routes door onze gemeente, van Den Haag naar Pijnacker en van Delft via Oude Leede naar Rotterdam. U wil daarnaast raakvlakken en kansen van om het OV-systeem te verbeteren. U geeft aan op initiatief van individuele gemeenten te onderzoeken wat mogelijke verbeteringen zijn. Wij pleiten echter voor een meer (pro)actievere rol van de MRDH, waarin partijen door de MRDH bij elkaar worden gebracht en daadwerkelijk wordt getoetst, bijvoorbeeld met een pilot, of hierin winst te boeken valt. Dit onderwerp staat al heel lang op de agenda maar komt tot nu toe niet tot stand. Hetzelfde geldt voor de rol van de MRDH bij deelmobiliteit. Deelmobiliteit komt nu alleen in de grote steden echt van de grond. Maar het is juist van belang dat er verbinding wordt gemaakt tussen de steden en de omliggende gebieden. Ook hier zou de MRDH daarom een (pro)actievere rol moeten innemen dan nu in de Strategische Agenda wordt geschetst. Bijvoorbeeld een rol vergelijkbaar met hoe de gemeente Rotterdam de concessie laadpalen heeft georganiseerd. Daarnaast pleiten wij er voor om via “Zuid Holland Bereikbaar’ niet alleen ‘acceptabele hinder’ na te streven maar breed in te zetten op mobiliteitstransitie en mobiliteitsmanagement, met zowel een werkgevers-, scholen- als ook bewonersaanpak.