Jaarrekening 2023 gewaarmerkt incl controleverklaring 2023 WG

48

5.2 Toerisme Wat hebben we bereikt •

•

De gratis kustbus was in 2023 een groot succes. De tellingen en websitebezoeken wijzen op een verhoging van het aantal reizigers. De inzet van toegankelijkere bussen heeft een positieve werking gehad op de tevredenheid van de reizigers. Oudesluis: tot en met 2024 zijn de verruimde openingstijden van de sluis en de brug bij Oudesluis geregeld met bediening door vrijwilligers. Dit moet geëvalueerd worden. Ook zoeken we naar mogelijkheden voor structurele borging.

Destinatie marketing Het Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord is per 1 januari 2024 gestopt met de uitvoering van de destinatiemarketing Holland boven Amsterdam. Uit onderzoek is bovendien gebleken dat er bij de gemeenten in Noord-Holland Noord (NHN) geen draagvlak meer was voor gezamenlijke destinatiemarketing. De portefeuillehouders toerisme van de Kop hebben afgesproken dat gezamenlijke destinatiemarketing op NHN schaal ook na 2023 de ambitie blijft, maar dat de Kop zich nu eerst op de promotie van de eigen regio moet richten om van daaruit weer op te bouwen. De haalbaarheid en mogelijke organisatie van de destinatiemarketing van de Kop is middels een verkenning onderzocht. De aanbevelingen uit de verkenning worden momenteel uitgewerkt naar een concreet plan van aanpak om te komen tot een destinatiemarketingorganisatie voor de Kop. Vooruitlopend hierop wordt hard gewerkt aan het bouwen van een nieuwe website, die de website van Holland boven Amsterdam per 1 april 2024 moet vervangen. De kosten voor dit alles worden gedekt uit de gelden van ‘Samen op Kop!’.

5.3 Agrarische sector Wat hebben we bereikt We hebben financieel bijgedragen aan Greenport NHN. Er zijn veel en grote belangen in het agrarisch gebied. In dit spanningsveld proberen we, denkend aan o.a. de kleine microturbines en spuitzones, zoveel mogelijk rekening te houden. Ook hebben we input geleverd aan de PPLG voor het gebied Kop Noord-Holland.

5.4 Seed Valley Wat hebben we bereikt Het accounthouderschap voor Bejo is medio 2023 gestart. Met Bejo onderzoeken we ook de ambities en mogelijkheden om het concentratiegebied te versterken. Dit is een continu proces, gezien de ambities van Bejo. Het accounthouderschap zal zich in 2024 daarnaast richten op Seed Valley in brede zin, gezien het grote belang van deze sector voor onze gemeente en de wereldwijde impact ervan. In het vervolg willen we ons daarnaast richten op mogelijke andere geïnteresseerde bedrijven, om hier het gesprek over aan te gaan.

49

5.5 Energy & Health Campus Wat hebben we bereikt Het accounthouderschap is eind 2023 opgestart. Het behouden en vergroten van het aantal bedrijven is een van de gespreksonderwerpen waar de gemeente in meedenkt met de EHC.

5.6 Evenementen Wat hebben we bereikt Als gemeente was het mooi om te zien dat er weer volop aandacht was voor het organiseren van evenementen. Dit was ook te zien in de toename van het aantal aangevraagde evenementen in 2023. Op de 5 grote evenementen in 2023 is integraal samengewerkt aan planvorming en bewaken van de openbare orde en veiligheid. Het gaat hierbij om Paasvee, Popweekend, Kermis Schagen, Zandstock en Badpop. De planvorming heeft geleid tot soepele en veilige evenementen waarbij zich geen excessen hebben voorgedaan. Het vaststellen van ons nieuwe evenementenbeleid stond gepland voor medio 2023. Door noodzakelijke aanpassingen in zowel de nieuwe Algemene Plaatselijke Verordening (APV) als de Verordening Fysieke Leefomgeving is het opstellen van het evenementenbeleid uitgesteld. Deze staat nu gepland voor het eerste kwartaal van 2024.

Wat heeft het gekost Totale lasten en baten per doelstelling per resultaat Programma Economische zaken

Omschrijving

Bedragen x € 1.000 Primaire Begroting 2023

Begroting 2023 na wijziging

Rekening 2023

Verschil

Lasten P5EZ1.23

Visie op bedrijvigheid & werkgelegenheid

595

595

681

-86

P5EZ2.23

Toerisme

369

431

711

-279

P5EZ6.23

Evenementen

79

67

97

-30

1.044

1.093

1.488

-396

161

-161

Totaal lasten

N

Baten P5EZ1.23

Visie op bedrijvigheid & werkgelegenheid

P5EZ2.23

Toerisme

P5EZ6.23

Evenementen

2.499

3.156

3.893

-737

71

71

73

-2

Totaal baten

2.570

3.227

4.127

-900

V

Saldo van lasten en baten

1.526

2.134

2.639

505

V

50

Toevoeging aan reserves Onttrekkingen aan reserves Saldo mutaties reserves Totaal resultaat

1.526

2.134

2.639

505

V

Toelichting verschillen Verschillen per doelstelling groter dan € 25.000,- moeten hieronder in ieder geval worden toegelicht. Lasten P5EZ1.23 • Ook in 2023 was de gemeente Schagen penvoerder in het kader van de regionale samenwerking. Het betreffen onder andere de projecten: Regiodeal, woonakkoord en de samenwerkingsagenda. De uitgaven hiervoor waren echter niet begroot. Zie ook de toelichting bij de baten waar de compensatie voor deze uitgaven zichtbaar zijn gemaakt (130N). • In 2023 werd nog rekening gehouden met uitgaven voor 'Leader'. Hiervoor zijn in 2023 geen bijdragen betaald (56V). • Overige verschillen (12N). P5EZ2.23 • De Stichting Recreatiehaven Schagen (SRS) doet voor ons het beheer van de recreatiehaven. Al geruime tijd draagt de SRS de geïnde haven- en liggelden niet meer af aan de gemeente. Hier staat tegenover dat de gemeente Schagen geen vergoedingen verstrekt aan de SRS. Onze accountant heeft aangegeven dat alle vordering op de SRS vanaf 2018 in de exploitatie verantwoord moeten worden. Dit geldt voor zowel de inkomsten als voor de uitgaven. Naast deze uitgaven is ook een verliesvoorziening gevormd omdat het nog niet duidelijk is hoe en wanneer de financiële afwikkeling zal plaatsvinden. Hierbij geldt dat tegenover deze kosten ook hogere inkomsten zijn opgenomen. Zie hiervoor de toelichting bij de baten (382N).

• Door capaciteitsgebrek is alleen het minimale gedaan voor toerisme en recreatie. De verwachting is dat een aantal zaken in 2024 alsnog opgepakt kan worden (75V). • Overige verschillen (28V). P5EZ6.23 In 2023 hebben we te maken gehad met extra kosten voor energie ten behoeve van kermis en evenementen (30N). Baten P5EZ1.23 • Zoals u bij lasten kunt lezen waren wij ook in 2023 penvoerder in het kader van de regionale samenwerking. Evenals de uitgaven waren ook de opbrengsten niet in de begroting 2023 opgenomen. Zoals ook was opgenomen in de toelichting in de jaarstukken 2022 hebben we ook een deel van de gemaakte kosten uit 2022 gecompenseerd gekregen (161V).

51

P5EZ2.23 • De Stichting Recreatiehaven Schagen (SRS) doet voor ons het beheer van de recreatiehaven. Onderdeel van de overeenkomst is dat de gemeente jaarlijks de geïnde haven-/liggelden ontvangt. Zoals u in de toelichting bij de lasten heeft kunnen lezen heeft onze accountant aangegeven dat wij de geldstromen apart vanaf 2018 zichtbaar moeten maken in onze administratie. Zie ook de toelichting bij de lasten (370V) • Door uitbreiding van het aantal toeristische accommodaties en een verhoging in de opgave van het aantal overnachtingen door toeristen hebben we meer toeristenbelasting ontvangen. De aanslagen toeristenbelasting worden altijd na afloop van het belastingjaar verzonden. Zo zijn de aanslagen van belastingjaar 2022 in mei 2023 opgelegd. Over belastingjaar 2022 blijken we nu meer te hebben ontvangen dan was geraamd. Overigens was 2022 een lastig jaar om te begroten, omdat we de jaren daarvoor met Corona te maken hadden (363V). • Overige verschillen (4V). P5EZ6.23 • Kermis en evenementen is een klein voordeel ontstaan bij pachten (2V).

52

6 Programma Participatie en dienstverlening We vinden het belangrijk dat iedereen mee kan doen in onze gemeente. Daarom hebben we de Lokale Inclusie Agenda 2021-2022 voortgezet en in 2023 verschillende activiteiten georganiseerd. Denk aan de Regenboogweek en de Week van het respect. We zijn verder gestart met het opstellen van een nieuwe Lokale Inclusie Agenda 2024-2028. Om met onze inwoners in contact te blijven en te weten wat er speelt, hebben we afgelopen jaar verschillende dorpsraden en wijkverenigingen bezocht. Daarnaast zijn we gestart met de organisatie van een burgerberaad rondom het thema leefbaarheid. We hebben onze inwoners in 2023 ook gevraagd naar de veiligheid in onze gemeente. Op basis van de uitkomsten van deze enquête en de uitkomsten van workshops met de gemeenteraad hebben we een nieuwe Veiligheidsagenda opgesteld. Daarnaast hebben we ons ook op andere manieren ingezet voor een veilig Schagen. Zo hebben we onder andere onze samenwerking met de Politie, het veiligheidshuis en de GGD/GGZ versterkt. Ook hebben we geïnvesteerd in het verbeteren van ons contact met de Omgevingsdienst NoordHolland Noord.

6.1 Participatie Wat hebben we bereikt In 2023 heeft ons college van burgemeester en wethouders 6 dorpsraden en 3 wijkverenigingen bezocht. Tijdens deze bezoeken sprak het college met de bestuursleden over zaken die zij belangrijk vinden voor hun dorp en wijk. Na de zomerperiode 2024 zijn alle dorpsraden 1 keer bezocht. Bezoeken voor de 2e ronde worden ingepland. Aan de 13 dorpsraden en 3 wijkverenigingen is het budget van € 2 per inwoner uitgekeerd. De gemeenteraad is samen met G1000 gestart met het opzetten van een burgerberaad rondom het thema leefbaarheid. Hiervoor zijn zogenaamde ‘proeverijen’ georganiseerd. Tijdens een proeverij konden lokale dorpsraden en politici kennis maken met het burgerberaad. Ook is gestart met het opzetten van de communicatie rondom het burgerberaad.

6.2 Dienstverlening en organisatie Wat hebben we bereikt De invoering van een online volgsysteem voor vragen van inwoners is afhankelijk van ons nieuwe zaaksysteem. We zijn hiervoor gestart met de voorbereidingen en inrichtingswerkzaamheden. We verwachten een livegang van ons nieuwe zaaksysteem in het eerste kwartaal van 2024, en hiermee ook een livegang van een online volgsysteem. We hebben onderzocht of de werkwijze van de klantenservice binnen onze hele organisatie kan worden toegepast. In het bijzonder voor ons team Publieke dienstverlening en het taakveld Toegang. Op basis van dit onderzoek starten we in het eerste kwartaal van 2024 met een pilot binnen het sociaal domein.

53

Na de implementatie van onze nieuwe organisatiestructuur hebben we, in overleg met ons college, gekeken naar onze gemeentelijke ambities. We hebben speerpunten bepaald en er is een realistische lange termijnplanning opgesteld. Een programma Dienstverlening, met daarin een vernieuwde visie op dienstverlening, is verschoven naar het eerste kwartaal van 2025. Afgelopen jaar hebben we op 22 november de verkiezingen voor de Tweede Kamer georganiseerd, na de val van het kabinet op 7 juli. Ondanks de relatief korte voorbereidingstijd zijn de verkiezingen succesvol verlopen. Lokale Inclusie Agenda 2021-2022 De Lokale Inclusie Agenda (LIA) is een document met afspraken om tot een toegankelijk en inclusief Schagen te komen. De resultaten van de LIA 2021-2022 hebben we gepresenteerd aan ons college en vervolgens aan de raad. Deze resultaten hebben we ook vastgesteld. In 2023 zijn we doorgegaan met de LIA 2021-2022. Dit zorgde ervoor dat we nog steeds nieuwe activiteiten konden verzorgen voor een toegankelijk en inclusief Schagen. Terwijl we ondertussen bezig waren met het organiseren en opstellen van de nieuwe LIA voor 20242028. In 2023 hebben we het volgende bereikt: • Roze Schakel: een activiteit voor mensen uit de LHBTIQ+-gemeenschap van 18 jaar en ouder om elkaar te kunnen ontmoeten.

Deze activiteit wordt maandelijks georganiseerd door Wonen Plus Welzijn en wijkvereniging Groeneweg in locatie de Groene schakel. Deze activiteit is de eerste in de regio en heeft van september tot en met december gemiddeld 28 bezoekers getrokken. Uit die bezoekers zijn enkele nieuwe vrijwilligers geworven. Deze activiteit wordt voor 1 jaar georganiseerd. Het jaar loopt tot en met juli. Door middel van evaluaties bekijken we samen met de organiserende organisaties of ze de activiteit in de toekomst blijven organiseren. • Samenwerking met Ongehinderd: Ongehinderd is een organisatie die de toegankelijkheid van gebouwen en stembureaus controleert. Aan de hand daarvan stellen zij adviesrapporten op. Deze informatie is zichtbaar op hun website en app. Wij hebben een eigen gemeentelijke pagina waar inwoners terecht kunnen om te bekijken of een locatie voldoet aan de mate van toegankelijkheid die nodig is voor een bepaalde beperking. • Symposium LATER: tijdens dit symposium stond kennis over- en ervaringen van regenboogouderen centraal. Regenboogouderen zijn mensen van 65 jaar en ouder die zich identificeren als LHBTIQ+. Het symposium was een samenwerking met de regio: de provincie en gemeenten Dijk en Waard, Alkmaar en Schagen.

• Regenboogpeiling 2024: om het welzijn en gevoel van acceptatie van mensen uit de LHBTIQ+ gemeenschap te peilen hebben we onder leiding van de GGD Hollands Noorden een Regenboogpeilingonderzoek opgestart. Dit onderzoek was vanaf december 2023 open om in te vullen en sloot in februari 2024. De resultaten worden verwacht in de loop van 2024. Jaarlijkse activiteiten: • Regenboogweek: voor de Regenboogweek hebben we een samenwerking opgezocht met de Grote Kerk. Zij hebben een regenboogviering georganiseerd met als thema: ‘man, waar ben jij?’, om de invloed van de man bespreekbaar te maken. In de bibliotheek van Tuitjenhorn was een fototentoonstelling te zien met verhalen van

54

•

•

regenboogouderen over hun eigen leven. Deze fototentoonstelling was een opwarmer voor het eerdergenoemde symposium LATER. Tot slot was er ook een bijeenkomst van de Roze Schakel. Week van Respect: dit jaar hebben we opnieuw de Week van Respect georganiseerd om respect onder jongeren onder de aandacht te brengen. Voorgaande jaren deden er een aantal scholen mee. Doordat we de Week van Respect onder de aandacht hebben gebracht bij Team Sportservice, hebben dit jaar ook een aantal sportverenigingen deelgenomen. Tot slot hebben we een gastles voorbereid in het kader van de Week van Respect. Deze is vervolgens door een wethouder op een basisschool gegeven. De Orange the World campagne: om aandacht te vragen voor moord en geweld dat gericht is tegen vrouwen is er jaarlijks de internationale campagne Orange the World. Wij deden hieraan mee door de vlag te hijsen met de tekst ‘Stop geweld tegen vrouwen' en ons gemeentehuis oranje te kleuren. Daarnaast hebben we dit ook landelijk bekend gemaakt door onze belofte te geven ons hiertegen te verzetten.

Lokale Inclusie Agenda 2024-2028 Ondertussen zijn we bezig met het opstellen van de LIA 2024-2028. De start hiervan was het symposium ‘Samen thuis in Schagen’ in Alpha. Tijdens dit symposium waren ervaringsdeskundige inwoners, maatschappelijke organisaties, ondernemers en medewerkers van onze gemeente aanwezig. Er zijn door de aanwezigen groepsgesprekken gevoerd over 4 onderwerpen: anti-discriminatie, alles thuis nabij organiseren voor kinderen van 0-12 jaar, toegankelijkheid en inclusief werkgeverschap. Aan het einde konden de aanwezigen per onderwerp een top 10 opgeven van zaken die zij belangrijk vonden. Een aantal van de aanwezigen hebben zich aangemeld voor werkgroepen om speerpunten en actiepunten verder uit te werken rondom deze eerdergenoemde onderwerpen. De eerste werkgroep bijeenkomsten zijn geweest. Een kernteam en een projectteam van medewerkers van onze gemeente is aangesteld, zodat de kwaliteit van de resultaten en de samenwerking tussen verschillende afdelingen wordt verbeterd. Door deze aanpassing is onze projectopdracht herschreven. De werkgroepen gaan verder in 2024. De LIA 2024-2028 wordt aan de raad gepresenteerd in het derde kwartaal van 2024.

6.3 Veiligheid Wat hebben we bereikt •

We versterken de samenwerking met onze partners zoals de Politie, het veiligheidshuis en de GGD/GGZ.

Voor de verbinding tussen de zorg en het veiligheidsdomein is in 2023 de functie van regisseur Zorg en veiligheid structureel geborgd binnen het team Openbare orde en veiligheid. Deze regisseur zorgt voor de verbinding tussen de verschillende partijen en draagt zorg voor het feit dat iedereen weet welke taak waar belegd is. De regisseur houdt de regie op de complexe casuïstiek en stuurt waar nodig aan om het proces goed te laten verlopen. In 2023

55

zijn ruim 75 verschillende casussen besproken in verschillende overlegvormen. Zoals het veiligheidshuis, maar ook intern met verschillende collega’s. Naast het versterken van de samenwerking met deze ketenpartners hebben we ook geïnvesteerd in het verbeteren van het contact met de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord (OD NHN). Wekelijks is een aanspreekpunt vanuit de OD NHN werkzaam op ons gemeentehuis. Deze persoon is aanspreekpunt voor alle aspecten die in onze gemeente spelen op het gebied van milieu. Ook is er een tweemaandelijks overleg tussen de accounthouder van de OD NHN en een van onze beleidsmedewerkers. Daarnaast is met de komst van de Omgevingswet de dienstverleningsovereenkomst met de OD NHN geactualiseerd. De komst van de Omgevingswet heeft er ook toe geleid dat we een raadsvoorstel hebben voorbereid waarin we adviseren om de milieu plustaken te mandateren aan de OD NHN. Dit raadsvoorstel wordt in het eerste kwartaal van 2024 behandeld in de raad. We hebben een nieuwe dienstverleningsovereenkomst met de veiligheidsregio opgesteld voor de risicobeheersingstaken. Denk aan advisering over complexe omgevingsvergunningen en evenementen. Er is 1gelijkluidende overeenkomst opgesteld voor alle gemeenten waarna er maatwerk per gemeente kan worden afgenomen. Wij hebben een overeenkomst afgesloten voor 140 uur per jaar. •

We stellen een meerjarenplan Veiligheid op met daarbij behorend uitvoeringsprogramma.

Het opstellen van ons nieuwe meerjarenplan veiligheid heeft iets vertraging opgelopen door verschillende grote maatschappelijke opgaven, zoals vluchtelingen. Op basis van de resultaten van een enquête onder onze inwoners, en de uitkomsten van workshops met de gemeenteraad in 2023, hebben we een nieuwe Veiligheidsagenda opgesteld. Deze is eind december 2023 ter besluitvorming aangeboden aan ons college en in de eerste raadsvergadering van 2024 vastgesteld. •

We stellen nieuw evenementenbeleid vast.

Het vaststellen van ons nieuwe evenementenbeleid stond gepland voor 2023. Door noodzakelijke aanpassingen in zowel onze nieuwe Algemeen plaatselijke verordening (APV) als de Verordening fysieke leefomgeving (VFL) is het opstellen van het evenementenbeleid uitgesteld. Deze staat nu gepland voor het eerste kwartaal van 2024 •

Het Bibob-beleid wordt verder in onze organisatie doorgevoerd.

In 2023 is de werking van de wet Bibob binnen onze gemeente onderzocht. Op basis van dit onderzoek hebben we geadviseerd om het beleid te herzien en te investeren in het vergroten van de kennis over de wet Bibob binnen onze organisatie. Dit heeft er onder andere toe geleid dat we een Bibob coördinator hebben aangesteld. Deze coördinator voert regie op de lopende zaken en voert Bibob toetsen uit. •

We stellen nieuw beleid vast voor Vergunningen, toezicht en handhaving. Dit is aangepast aan de Omgevingswet.

56

Op 31 december 2023 is de looptijd van het huidige VTH-beleid afgelopen. Samen met landelijke ontwikkelingen, zoals de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen, maakt dat actualisatie van het VTH-beleid nodig is. Het nieuwe beleid wordt vastgelegd in de Uitvoerings- en Handhavingsstrategie. Hierin geven we op basis van een probleem- en risicoanalyse aan welke keuzes gemaakt worden zodat het voor inwoners, bestuurders en ambtenaren helder is waar onze prioriteiten liggen. In de strategie staan de algemene doelen van de Omgevingswet en de kwaliteitsdoelstellingen uit de landelijke kwaliteitscriteria centraal. Voor de uitvoering van toezicht en handhaving zijn we aangesloten bij de Landelijke Handhavingsstrategie Omgevingswet (LHSO). De strategie is in de eerste collegevergadering van 2024 vastgesteld en ter informatie aan de gemeenteraad gezonden. •

We zetten in op passend toezicht en passende handhaving onder de Omgevingswet.

De ingangsdatum van de Omgevingswet is uitgesteld tot 1 januari 2024. Afgelopen jaar zijn de handhavingsbrieven aangepast aan de Omgevingswet om hiermee aan de slag te kunnen per 1 januari 2024. Ook is onze toezichts- en handhavingsstrategie aangepast aan de landelijke handhavingsstrategie en opgenomen in de Uitvoerings- en Handhavingsstrategie. Samen met de invoering van de Omgevingswet is de Wet kwaliteitsborging (Wkb) van kracht geworden. De Wkb heeft gevolgen voor de wettelijke taken rondom bouwactiviteiten. We hebben Wkb beleid opgesteld. Hierin is onze toezichthoudende taak onder de Wkb nader uitgewerkt. De Wkb is geïmplementeerd door het opstellen van een werkproces en daarbij behorende processtappen. Ook zijn onze brieven aan de Wkb aangepast. Begin 2024 volgen onze toezichthouders en juristen een cursus om de Omgevingswet en Wkb verder eigen te maken. •

Voor de samenwerking tussen de buitengewone opsporingsambtenaren, oftewel boa’s en de Politie stellen wij een handhavings-arrangement vast.

We hebben een eerste concept handhavingsarrangement opgesteld. Dit handhavingsarrangement is een dynamisch document waarbij de samenwerking steeds verder wordt uitgewerkt. Onderwerpen die hierin zijn opgenomen zijn onder andere aanpak vuurwerk en overlast. •

We dragen bij aan een veilig strand.

Met de 3 reddingsbrigades hebben we in 2023 een uitvoeringsovereenkomst afgesloten. Om de hoge kosten voor energie en brandstof te compenseren hebben de reddingsbrigades eenmalig meer subsidie ontvangen. Op verzoek van de reddingsbrigade Callantsoog is het beschikbare investeringsbedrag voor een trekker, die begroot was in 2024, naar voren gehaald in 2023. Deze investering is nog niet gedaan. Wel is vanwege een defect een nieuwe motor aangeschaft. Om badgasten meer bewust te maken van de risico’s van zwemmen in zee hebben we in 2023 deelgenomen aan het project ‘Wie checkt jou’. Hierbij zijn flyers en posters in verschillende talen verspreid binnen onze gemeente. De boodschap richtte zich vooral op het niet alleen, zonder toezicht, te gaan zwemmen.

57

In december 2023 is gestart met de realisatie van een nieuw pand ten behoeve van de Reddingsbrigade Sint Maartenszee. Het oude pand is gesloopt en de contouren van de nieuwbouw waren op het moment van de jaarwisseling zichtbaar. De extra kosten vanwege de vertraging en de gevolgen van de ecologische toets worden in beeld gebracht. Oplevering verwacht in juni 2024. Voor ingebruikname door de Reddingsbrigade wordt gestreefd naar start strandseizoen: 9 mei 2024. Oneigenlijk gebruik Begin 2023 waren er 210 adressen waar niemand stond ingeschreven in de Gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens (GBA). Het team Burgerzaken, woonfraude, heeft 15 adressen in onderzoek genomen voor adresonderzoek. Toezicht en handhaving heeft 195 adressen gecontroleerd op oneigenlijk gebruik.

Wat heeft het gekost Totale lasten en baten per doelstelling per resultaat Programma Participatie en dienstverlening

Omschrijving

Bedragen x € 1.000 Primaire Begroting 2023

Begroting 2023 na wijziging

Rekening 2023

Verschil

Lasten P6PD1.23

Participatie

388

202

177

25

P6PD2.23

Dienstverlening en organisatie

466

623

635

-12

P6PD3.23

Veiligheid

5.178

4.999

4.937

62

P6PD4.23

Bestuur

1.969

1.822

2.497

-676

P6PD5.23

Organisatiekosten

43.070

46.214

45.211

1.003

51.070

53.860

53.547

403

Totaal lasten

V

Baten P6PD2.23

Dienstverlening en organisatie

439

439

568

-129

P6PD3.23

Veiligheid

79

79

123

-44

P6PD4.23

Bestuur

47

425

-379

P6PD5.23

Organisatiekosten

1.013

2.056

1.362

694

1.531

2.620

2.479

141

N

Saldo van lasten en baten

-49.540

-51.240

-50.978

262

V

Toevoeging aan reserves

829

829

829

0

Onttrekkingen aan reserves

999

1.254

718

536

Saldo mutaties reserves

170

425

-111

-536

N

-49.369

-50.815

-51.089

-274

N

Totaal baten

Totaal resultaat

Toelichting verschillen Verschillen per doelstelling groter dan € 25.000,- moeten hieronder in ieder geval worden toegelicht.

58

Lasten P6PD1.23 • Conform het coalitieakkoord is dit jaar begonnen met de voorbereidingen, uitvoering en begeleiding van het organiseren van Burgerberaad. Na de opstartfase zijn er in 2023 vooral kosten gemaakt voor de voorbereiding en begeleiding. De kosten zijn iets lager dan de geprognosticeerde raming (15V). • In 2023 hebben wij het instrument burgerparticipatie frequent ingezet om vanuit de samenleving ook de ideeën te gebruiken die bijdrage aan de uitvoering van projecten. Toch blijkt dat we dit jaar nog een klein bedrag overhouden op het beschikbaar gestelde budget (9V). • Overige verschillen (1V). P6PD2.23 • In de tussenrapportages heeft een bijstelling plaatsgevonden van het budget rechtskundige hulp omdat er meer beroep werd gedaan op het voeren van procedures en de ondersteuning die daarbij noodzakelijk is. Het werkelijk gebruik is uiteindelijk iets lager uitgevallen dan ingeschat (11V). • Voor de begroting gaan we uit van de te verwachtte vernieuwingen van rijbewijzen en reisdocumenten op basis van wat wij uit ons systeem halen en wat wij doorkrijgen van de RDW. Daar zitten niet de nieuwe aanvragen bij. De verwachtte vernieuwingen en de nieuwe aanvragen zijn hoger uitgevallen dan onze prognose. Hierdoor hebben we een positief resultaat bij de baten. Het tegenovergestelde zien we bij de lasten. We moeten meer afdragen aan het rijk (60N).

• In de begroting 2023 is rekening gehouden met een benchmarkonderzoek. Doordat in 2023 de gehele grof- en fijnstructuur van de organisatie is doorgevoerd en rust in de organisatie van belang is , is ervoor gekozen om dit jaar geen benchmarkonderzoek uit te zetten (15V). • Daarnaast zorgen minder uitgaven voor lijkschouwingen en de registratie van het GBA voor een resterend voordeel (19V). • Overige verschillen (3V). P6PD3.23 • Voor de veiligheidsregio is een restant budget over. Bij de 1e financiële rapportage 2024 actualiseren we dit budget (33V). • Verder zijn geen studiekosten voor rampenbestrijding in 2023 gemaakt. Er zijn wel een aantal oefeningen georganiseerd maar deze waren verder zonder kosten (10V). • Het onderhoud aan de reddingsbrigade posten wat voorzien was in 2023 is uitgesteld naar 2024 en/of 2025 (19V). P6PD4.23 • Ieder jaar wordt de hoogte van de voorziening wachtgeld voormalige wethouders bepaald. Naast de hogere verplichte doorbetaling dan begroot aan de voormalige wethouders moet de voorziening voor nog toekomstige kosten naar boven worden bijgesteld. Dit omdat de levensverwachting is toegenomen en daardoor langer gebruik wordt gemaakt van deze regeling (132N). • Daarnaast moest de bestaande wachtgeldverplichting van de huidige wethouders worden aangepast aan de huidige situatie.

Dit betekent dat er een extra storting in de voorziening moest plaatsvinden om de voorziening op niveau te houden voor de toekomstige verplichtingen (218N).

59

•

•

•

De pensioenopbouw van de bestaande wethouders zijn in beeld gebracht en dit heeft tot gevolg dat conform de BBV voor deze pensioengelden een voorziening gevormd moet worden (294N). In 2023 ontstaat een overschrijding op het budget Gemeenteraad en Commissies. Dit wordt veroorzaakt door ziektevervanging van twee raadsleden. Naast de bestaande raadsleden moest voor hun vervangers ook een vergoeding verstrekt worden, waardoor het budget hoger uitviel (26N). Overige verschillen (6N).

P6PD5.23 • Er zijn minder lasten verantwoord voor de CDOKE-gelden duurzaamheid. Het doel van deze meerjarige regeling is om de capaciteit (bemensing) te vergroten bij decentrale overheden voor de uitvoering van klimaat- en energiebeleid. In de regeling is klimaat- en energiebeleid gedefinieerd als beleid gericht op het behalen van de doelstellingen genoemd in de Klimaatwet. De middelen worden als een brede doeluitkering uitgekeerd. Dat wil zeggen dat gemeenten en provincies een ruime vrijheid hebben om de middelen te besteden. In 2023 worden deze middelen ingezet om de personele inzet uit te betalen. Omdat wij pas in het vierde kwartaal de betreffende formatie konden invullen zijn de lasten daardoor lager uitgevallen (783V). Het restant blijft beschikbaar voor het volgend jaar. Zie ook de baten. • Medewerkers die vallen onder de CAO Gemeenten kunnen vanaf 1 januari 2022 bovenwettelijke vakantie-uren sparen. Binnen de organisatie wordt hier nog beperkt gebruik van gemaakt. Voor de reeds opgespaarde uren moet conform de BBV een voorziening gevormd worden (32N). • In de jaarrekening 2023 is een overschot op het totale salarisbudget. Een aanzienlijk deel heeft te maken met het verloop binnen de organisatie en het moeilijk kunnen invullen van de vacatures en inhuur tijdelijk personeel. Binnen het ruimtelijk domein speelt dit een steeds grotere rol (159V).

• Daarnaast zijn er personeelskosten verantwoord op werkzaamheden voor de gezamenlijke uitvoering van het Regionaal Meld en Coördinatiepunt (RMC). Hier tegenover staat een vergoeding vanuit de centrumgemeente Den Helder (110V). • In de begroting 2023 is budget opgenomen voor mobiliteit. Dit budget is bedoeld voor het verzorgen van loopbaantrajecten voor werknemers en voor het afsluiten van vaststellingsovereenkomsten. Als gevolg van de nieuwe grof- en fijnstructuur, die is doorgevoerd in de organisatie, is er minder beroep gedaan op dit beschikbare budget voor het begeleiden van medewerkers naar ander of passend werk (50V). • De overschrijding van het I&A budget 2023 is veroorzaakt door de aanloopkosten voor het nieuwe zaaksysteem (Djuma) en de hogere licentie- en onderhoudskosten van de ICT-omgeving wegens inflatie (104N). • In de begroting 2023 is budget opgenomen voor 2 onderzoeken in het kader van artikel 213a onderzoeken. Het afgelopen jaar is ingezet op 1 onderzoek namelijk het inkoop en aanbestedingsbeleid. Deze keuze en lagere kosten voor het uitvoeren van het onderzoek zorgt voor lagere uitgaven (64V). • Overige verschillen (27N).

60

Baten P6PD2.23 • De legesinkomsten voor identiteitsdocumenten zijn dit jaar aanzienlijk hoger uitgevallen dan begroot. In 2023 zijn uiteindelijk meer nieuwe reisdocumenten aangevraagd dan er was verwacht. Deze ontwikkeling heeft zowel gevolgen voor de afdrachten (zie lasten) maar ook voor extra opbrengsten (127V). • Overige verschillen (2V). P6PD3.23 • In 2023 is de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) gewijzigd en is de exploitatievergunningplicht hierin opgenomen. Sinds 2023 worden deze vergunningen verleend. In 2023 is een inhaalslag gemaakt met het verlenen van Alcoholwet vergunningen. Daarnaast zijn in 2023, ten opzichte van eerdere jaren, meer vergunningen voor objecten in de openbare ruimte en het inrichten van bouwterreinen verleend. Dit heeft te maken met de bouwprojecten die uitgevoerd worden in de gemeente. Over de afgegeven vergunningen worden leges geheven, dit heeft geleid tot een hoger bedrag aan binnengekomen leges (21V). • In 2023 is het nodig geweest om meer dwangsommen op te leggen omdat de regels niet nageleefd werden (18V). • Overige verschillen (5V). P6PD4.23 • Voor bestaande wachtgeldverplichting van de huidige wethouders is een voorziening gevormd. De hoogte van deze voorziening is conform de BBV beoordeeld op mogelijk gebruik. Deze inschatting heeft geleid tot het neerwaarts bijstellen van de voorziening (371V). • Overige verschillen (8V).

P6PD5.23 • We hebben inkomsten gehad van detachering van een medewerker die een mobiliteitstraject heeft gevolgd. Met deze extra opbrengsten hebben we vooraf geen rekening gehouden en zorgt daardoor voor een extra opbrengst (44V). • Er zijn minder baten verantwoord voor de CDOKE-gelden duurzaamheid. Het doel van deze meerjarige regeling is om de capaciteit (bemensing) te vergroten bij decentrale overheden voor de uitvoering van klimaat- en energiebeleid. In de regeling is klimaat- en energiebeleid gedefinieerd als beleid gericht op het behalen van de doelstellingen genoemd in de Klimaatwet. De middelen worden als een brede doeluitkering uitgekeerd. Dat wil zeggen dat gemeenten en provincies een ruime vrijheid hebben om de middelen te besteden. In 2023 worden deze middelen ingezet om de personele inzet uit te betalen. Omdat wij pas in het vierde kwartaal de betreffende formatie konden invullen zijn de lasten daardoor lager uitgevallen en de rijksbijdrage hierop aangepast (783N). Het restant blijft beschikbaar voor het volgend jaar. Zie ook de lasten. • Naast het reguliere salarisbudget (op basis van de formatie) hebben we als gemeente te maken met de inzet van personeel voor de regio, of andere projecten waarop de salariskosten verhaald kunnen worden.

Voorbeelden hiervan zijn: De Kop Werkt, Nieuwe Wet inburgering en werkzaamheden in het kader van de opvang en huisvesting van Oekraïners. Deze compensatie voor de gemaakte salariskosten vallen hoger uit dan waarmee in de begroting rekening is gehouden (45V).

61

Reserves Onttrekkingen: • In 2023 heeft een lagere onttrekking plaatsgevonden uit de reserve onderhoud gemeentelijke gebouwen. Dit betreft lagere kosten onderhoud van onder andere reddingsbrigades, woningen en garages, culturele gebouwen en gemeentelijke gebouwen. De lagere onttrekking aan de reserve onderhoud gemeentelijke gebouwen heeft per saldo geen effect op het rekeningresultaat (551N). • Voor het jaar 2023, is net als voorgaande jaren, een budget in de begroting meegenomen voor het aanschaffen van de benodigde BYOD. In de begroting 2023 is hiervoor een totaalbedrag opgenomen van € 130.000. Dit jaar is hiervan een bedrag gebruikt van € 152.000. De hogere kosten vloeien voornamelijk voort uit de hogere instroom in de organisatie. De hoger uitgaven brengt met zich mee dat er meer wordt onttrokken uit de reserve BYOD dan waar rekening mee werd gehouden (22V). • In 2023 is aan de reserve reddingsbrigades een bedrag van € 7.000 minder onttrokken in verband met iets lagere investeringskosten die nodig zijn om de veiligheid op het water en strand te waarborgen (7N).

62

7 Programma Financiën In dit programma wordt inzicht gegeven in onze grootste bron van inkomsten, de Algemene Uitkering Gemeentefonds, en onze eigen inkomsten via de opgelegde heffingen en leges. Deze heffingen zijn vaak de enige mogelijkheid om aanvullende wensen te kunnen verwezenlijken of dekken.

7.1 Algemene uitkering Wat hebben we bereikt Gemeenten krijgen geld van de rijksoverheid uit het gemeentefonds. Hiermee betalen zij een deel van hun uitgaven. Gemeenten bepalen zelf waar ze dit geld aan besteden. Hoeveel geld gemeenten uit het gemeentefonds krijgen, hangt af van hun kenmerken en belastingcapaciteit. De belastingcapaciteit geeft aan hoeveel belasting een gemeente jaarlijks kan innen. De rijksoverheid kijkt bij de verdeling van het gemeentefonds onder meer naar: het aantal inwoners, het aantal jongeren, het aantal uitkeringsgerechtigden, de oppervlakte van de gemeente en de grootte van de watergebieden. Deze kenmerken heten maatstaven. Er zijn meer dan 60 maatstaven. Elke maatstaf heeft een bedrag voor elke 'eenheid’. De gemeente krijgt dus geld voor iedere inwoner, iedere jongere, enzovoorts. Geurende het jaar zijn er reguliere aanpassingen van de maatstaven en de uitkeringsfactor geweest. In 2023 hebben we daarnaast een extra bijdrage ontvangen. De rijksoverheid heeft middelen aan het gemeentefonds toegevoegd om mensen met een laag inkomen te ondersteunen bij het voldoen van de energierekening. Van het beschikbare bedrag van €1,4 miljard is in 2022 al €500 miljoen uitgekeerd. De volledige €1.352 miljoen is verdeeld op basis van het aantal huishoudens met een langdurig laag inkomen. Dat is minder dan 120% van het sociaal minimum.

Wij hebben hiervoor in 2023 ruim €1,75 miljoen extra ontvangen uit de decembercirculaire.

7.2 OZB Wat hebben we bereikt Resultaten vanuit begroting: minder OZB ontvangen dan begroot. De algemene dekkingsmiddelen van de gemeente Schagen bestaan met name uit de Algemene uitkering uit het Gemeentefonds en de Integratie Uitkering Sociaal Domein. De lokale heffingen vormen daarnaast een grote bron van inkomsten. De onroerendezaakbelasting, ook wel OZB genoemd, wordt onderverdeeld in OZB-woningen (eigenarenbelasting) en OZB niet-woningen (gebruikersbelasting). De OZB-woningen was in 2023 begroot op €8.572.125. De werkelijke ontvangen OZB is minder dan begroot, namelijk €8.487.240. Er is daardoor sprake van een nadelig verschil van €84.885. De OZB niet-woningen was in 2023 begroot op €3.773.643. De werkelijke ontvangen OZB is minder dan begroot, namelijk €3.754.955. Ook hier is er daardoor sprake van een nadelig verschil van €18.688.

63

Deze verschillen zijn veroorzaakt doordat de gemiddelde WOZ-waarde minder hard gestegen was dan verwacht, de opbrengsten uit de nieuwbouwwoningen lager uitvielen en er in 2023 meer bezwaren werden ingediend tegen de WOZ-waarde.

7.3 Reserves Wat hebben we bereikt Algemene reserve De gemeente Schagen streeft naar een algemene reserve van minimaal €8 miljoen. Deze reserve dient als incidenteel dekkingsmiddel of om de reservepositie van de gemeente verder te versterken. Eind 2023 was de stand van deze reserve €8.158.759 voor storting van het rekeningresultaat. Reserve weerstandsvermogen De reserve weerstandsvermogen dient voor het opvangen van risico’s. Welke risico’s we lopen en de financiële gevolgen daarvan worden inzichtelijk in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’.

7.4 Vennootschapsbelasting (Vpb) Wat hebben we bereikt Sinds 1 januari 2016 bestaat de Wet modernisering vennootschapsbelastingplicht overheidsondernemingen (vpb). We zijn hiermee vpb-plichtig geworden als wij een onderneming drijven. Het belangrijkste onderdeel van de Vpb-plicht van gemeenten wordt gevormd door de gemeentelijke grondexploitaties. Voor het jaar 2023 is de voorgeschreven Post Quick Scan (PQS) gedaan. Tot nu toe liet de PQS van onze gemeente zien dat we nog niet door de ondernemerspoort zijn gegaan. Hierbij wordt gekeken naar het totale resultaat van alle lopende grondexploitaties. Door het sluiten en het openen van nieuwe grondexploitaties kan het totaalbeeld van de grondexploitaties snel veranderen. Jaarlijks toetsen wij of de opzet in zijn totaliteit verandert door het openen of afsluiten van projecten.

7.6 Overhead Wat hebben we bereikt Onder overhead verstaat het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) in artikel 1 ‘alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces’. Baten en lasten van overhead worden niet onder de afzonderlijke beleidsprogramma’s geregistreerd maar apart in het overzicht overhead en ook afzonderlijk vermeld in het overzicht van baten en lasten. Denk hierbij aan de kosten van: • • • • • • •

Leidinggevenden primair proces (inclusief secretariaten en officemanagement); Financiën en Inkoop; Personeel & Organisatie; Juridische zaken; Interne en externe communicatie; Bestuurszaken en bestuursondersteuning; ICT-activiteiten; 64

• •

Facilitaire zaken en Huisvesting; DIV (documentaire informatievoorziening).

De kosten van overhead kunnen worden uitgedrukt in een percentage. Dit percentage drukt de totale overheadkosten uit in het percentage van het totaal van de lasten exclusief toevoegingen aan reserves. €21.400 (totale overheadkosten / €1000) / €149.097 (totale lasten exclusief toevoegingen aan reserves / €1000) = 14% (percentage overhead) In 2023 is de Notitie overhead geactualiseerd ten opzichte van de Notitie overhead uit 2016 en gaat in op de inhoud en reikwijdte van het begrip 'overhead' zoals voorgeschreven in artikel 1 van het Besluit begroting en verantwoording ('BBV'). Deze gaat echter in vanaf de begroting 2025.

7.7 Onvoorzien Wat hebben we bereikt Binnen het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) is er een verplichting tot het opnemen van een post onvoorzien in de begroting. Deze post is bedoeld om kosten die bij het opstellen van de begroting niet voorzienbaar waren, maar toch zijn ontstaan, op te vangen. In de tweede tussenrapportage is dit bedrag vrijgevallen en opgenomen in het te verwachten begrotingssaldo of rekeningresultaat.

Wat heeft het gekost Totale lasten en baten per doelstelling per resultaat Programma Financiën

Omschrijving

Bedragen x € 1.000 Primaire Begroting 2023

Begroting 2023 na wijziging

Rekening 2023

Verschil

349

5

Lasten P7PD2.23

OZB

159

354

P7PD4.23

Vpb

1

1

P7PD5.23

Overig

4.193

1.319

1.542

-223

4.353

1.674

1.892

-218

Totaal lasten

1

N

Baten P7PD1.23

Algemene uitkering

84.783

88.513

90.247

-1.733

P7PD2.23

OZB

12.030

12.384

12.310

74

P7PD5.23

Overig

6.459

4.689

5.699

-1.010

Totaal baten

103.272

105.586

108.256

-2.670

V

Saldo van lasten en baten

98.919

103.912

106.364

2.452

V

Toevoeging aan reserves

1.910

5.656

5.581

75

Onttrekkingen aan reserves

79

5.418

5.130

287

65

Saldo mutaties reserves

-1.831

-238

-451

-212

N

Totaal resultaat

97.089

103.674

105.914

2.240

V

Toelichting verschillen Verschillen per doelstelling groter dan € 25.000,- moeten hieronder in ieder geval worden toegelicht. Lasten P7PD5.23 • Het afgelopen jaar hebben wij veel 'kort geld' (voor een periode van minder dan een jaar) geleend in plaats van 'lang geld'. Het lenen van kort geld is ook in de loop van het jaar duurder geworden door de gestegen rente. Zowel de hogere kosten van de kortlopende leningen en de verplichte rente die betaald moet worden voor de duurzaamheidsleningen en startersleningen die belegd zijn bij de SVN zorgen voor hogere rentekosten (42N). • Er heeft een opschoonactie plaatsgevonden van de bestaande investeringen (activa). Dat heeft geleid tot het noodzakelijk afboeken van een aantal investeringen (OBS Oudesluis en locatie de Ark) omdat deze investeringen inmiddels zijn gesloopt (193N). • Voor de jaarlijkse controle op de forensenbelasting zijn dit jaar geen uitgaven gemaakt. Dit heeft te maken met het plan van aanpak dat wordt gemaakt om de controle op de inkomsten aan te scherpen en daarmee meer inzicht te krijgen in eventuele inkomstenderving (20V). • Overige verschillen (8N). Baten P7PD1.23 • Bij het uitkomen van de decembercirculaire is duidelijk geworden dat wij nog extra gelden kregen voor: accresontwikkeling, energietoeslag, omgevingswet en Oekraïense ontheemden.

Deze extra middelen, die aan het einde van het jaar zijn toegevoegd, vervallen nu in het resultaat (1.733V). Ten opzichte van deze extra inkomsten staan ook extra uitgaven voor het uitkeren van de energietoeslag richting de betrokken huishoudens. Deze uitgaven zijn voornamelijk terug te vinden in programma 1 (1.5 armoede en eenzaamheid). P7PD2.23 • In de begroting is rekening gehouden met een areaaluitbreiding van het aantal te realiseren woningen voor de berekening van de onroerendezaakbelasting. In werkelijkheid loopt de geplande woningbouw achter op de prognose. Hierdoor is er in 2023 minder onroerendezaakbelasting ontvangen dan geraamd (104N). • Ook dit jaar zien wij dat er meer middelen ingezet moeten worden (aanmaningen en dwangbevelen) om de opgelegde aanslagen te innen. Deze maatregelen zorgen voor meer opbrengsten ten opzichte van de begroting (30V). P7PD5.23 • In verband met het schatkistbankieren ontvangt de gemeente een gecomprimeerde rente van het uitstaande geld bij de Bank Nederlandse Gemeenten. Het rentepercentage is in de loop van het jaar gestegen van 1,9% in het eerste kwartaal naar 3,9% in het vierde kwartaal. Naast de stijgende rentevergoeding is er ook een

66

•

•

•

•

toename van uitstaande gelden. De oorzaak van deze stijging is te wijten aan het achterblijven van de geplande investeringen (529V). Vanaf dit jaar wordt er conform de regels in de BBV (Besluit Begroting en Verantwoording) ook rente toegerekend aan de grondexploitatie. Deze rentevergoeding was niet opgenomen in de begroting en levert een voordeel op het Treasurybudget (91V). Bij de jaarrekening 2022 is bij de algemene uitkering een stelpost opgenomen voor de verwachte aanpassingen op het toenmalige accres. Uiteindelijk heeft er geen aanpassing plaatsgevonden en vervalt het bedrag nu in het resultaat (250V). In 2023 heeft er een herrekening plaatsgevonden van het gemengde percentage dat gehanteerd wordt voor de teruggave van de BTW. Na deze herrekening hebben wij meer BTW kunnen terugvragen over 2022 (141V). Overige verschillen (1N).

Reserves P7PD3.23 Toevoegingen • Dit betreft de geraamde dotatie 50% van verkoop tafelzilver. Bij het vaststellen van het grondbeleid is door de raad besloten om 100% van het verkoop tafelzilver te doteren aan de reserve grondexploitatie, hierdoor komt de dotatie aan de algemene reserve te vervallen (75V). Onttrekkingen • Voor de implementatie van de Omgevingswet houden we de komende jaren rekening met invoeringskosten. Voor het jaar 2023 zijn deze uitgaven lager uitgevallen dan geraamd. Deze lagere kosten worden ten laste van de algemene reserve gebracht. De lagere onttrekking aan de algemene reserve heeft per saldo geen effect op het rekeningresultaat (287N).

Totaal Algemene dekkingsmiddelen Bedragen x € 1.000,Omschrijving

Primaire Begroting 2023

Begroting 2023 na wijziging

Rekening 2023

Lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is

14179 V

14.493 V

14.388 V

Uitkering gemeentefonds

84783 V

88513 V

90247 V

Dividend

501 V

701 V

1.230 V

Saldo van de financieringsfunctie

157 V

517 V

600 V

99.620 V

104.224 V

106.465 V

Totaal algemene dekkingsmiddelen

67

Overzicht paragrafen Paragraaf financiering Algemeen Deze paragraaf bevat onze beleidsvoornemens ten aanzien van het risicobeheer van de financieringsportefeuille en geeft inzicht in de rentelasten, het renteresultaat, de wijze waarop rente aan investeringen, grondexploitaties en taakvelden wordt toegerekend en de financieringsbehoefte. In deze paragraaf komen achtereenvolgens deze onderwerpen aan de orde: · Financieel beleid; · Wet Houdbare Overheidsfinanciën (wet HOF) en verplicht schatkistbankieren; · Financieringsstructuur; · Renteontwikkeling; · Risicobeheer; · Renterisiconorm; · Kredietrisico; · Kasgeldlimiet; · Renteomslag; · Schatkistbankieren. Financieel beleid Het financieel beleid van onze gemeente kenmerkt zich door zuiver te begroten en transparant te zijn in onze rapportages. Onder ‘zuiver begroten’ verstaan we dat alle noodzakelijke lasten structureel zijn verwerkt in een sluitende begroting en dat we geen lasten doorschuiven naar de toekomst. In 2023 zijn er over het boekjaar 2023, 4 rapportages geweest, namelijk: de eerste en tweede prognose en de eerste en tweede tussenrapportage. Er zijn geen lasten doorgeschoven naar de toekomst. Het EMU-saldo is het saldo van de inkomsten en uitgaven van de overheid. Het EMU-saldo van de lokale overheid telt mee voor het EMU-saldo van de totale overheid.

In het Verdrag van Maastricht uit 1992 is afgesproken dat het EMU-tekort van een land maximaal 3% van het bruto binnenlands product (BBP) mag zijn. In de wet staat dat gemeenten een gelijkwaardige bijdrage moeten leveren aan het terugdringen van het EMU-tekort. Het EMU-saldo, ofwel het nationale begrotingstekort, mag niet groter zijn dan 3% van het bruto binnenlands product (bbp). Van dit tekort neemt het Rijk 2,5% voor zijn rekening en de decentrale overheden 0,5%. De EMU-saldo

Begroting Rekening Rekening 2023 2023 2022

Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan/onttrekking uit reserves Mutaties (im)materiële vaste activa (-) Mutatie voorzieningen (+) Mutatie voorraden (incl. bouwgronden in exploitatie) (-)

68

1.017

16.712

8.649

21.531 932

1.309 99

3.781 -23

-3.071

-5.762

-994

Verwachte boekwinst bij verkoop effecten en verkoop (im)materiële vaste activa (+) EMU-saldi gemeente Schagen

0

0

0

-16.511

21.264

5.839

Financieringsstructuur Onze gemeente heeft middelen nodig voor de financiering van vaste activa, de bouwgrondexploitatie en de lopende transacties. Dat zijn uitgaven min ontvangsten. De financieringsmiddelen bestaan uit de eigen reserves en voorzieningen, langlopende leningen, kortlopende leningen, debetsaldi in rekening-courant en crediteuren. Een deel van deze investeringen komt ten laste van reserves en voorzieningen. Daardoor nemen deze als financieringsbron af. De investeringen van onze gemeente zijn gefinancierd met langlopende geldleningen, eigen reserves en kortlopende geldleningen. Aan de omvang van kortlopende geldleningen zit een limiet; de kasgeldlimiet. In Schagen bedraagt die afgerond €12,7 miljoen. Wanneer wij dit limiet drie kwartalen overschrijden, moet langlopende financiering worden aangetrokken. In 2023 was het gehele jaar sprake van een overschot aan liquide middelen. Dit is voor een groot deel ontstaan door vooruit ontvangen voorschotten van het Rijk. De middelen zijn overgeboekt op de zogenaamde rekening Schatkistbankieren. Op 31 december 2023 bedroeg het saldo van deze rekening ruim €24,3 miljoen. De investeringen met een economisch nut en financiële vaste activa (Regius, startersleningen e.d.) bedragen bij elkaar €84 miljoen. Hier staat €48 miljoen aan vaste geldleningen tegenover. De rest is gefinancierd met reserves en kasgeld.

De leningenportefeuille bestaat per 31 december 2023 uit 10 leningen met een oorspronkelijke hoofdsom van €75 miljoen. Het saldo van de openstaande leningen bedraagt €48 miljoen. Renteontwikkeling De ECB heeft in 2022 en 2023 voor het eerst sinds 11 jaar meerdere keren de depositorente verhoogd. De rente lag eind juli 2022 nog op -0,5%. De ECB heeft in 2023 inmiddels 5 keer de rente verhoogd. De depositorente van de ECB steeg van 2% aan het begin van het jaar naar 3,75%. Een stijging van 1,75%. Risicobeheer Een belangrijk onderdeel van het treasurybeheer in onze organisatie is het risicobeheer. Het risicobeheer omvat alle activiteiten die zich richten op het beheersen van financiële risico’s zoals renterisico’s, kredietrisico’s en liquiditeitenrisico’s. Onze gemeente loopt geen koersrisico omdat ons effectenbezit geen speculatief karakter heeft. De aandelen zijn gewaardeerd tegen historische aanschafprijs. Renterisiconorm In de wet financiering decentrale overheden (Wet fido) is het sturingsinstrument 'renterisiconorm' geïntroduceerd. Met deze norm wordt een kader gesteld voor de spreiding van de looptijden van langlopende geldleningen. Het doel van de renterisiconorm is het beperken van de gevolgen van een stijgende kapitaalmarktrente op de rentelasten van de gemeente.

Dit wordt bereikt door een limiet te stellen aan dat deel van de vaste schuld waarover het rentepercentage in een bepaald jaar moet worden aangepast aan de

69

geldende markttarieven. De bedoelde aanpassingen van rentepercentages doen zich voor bij herfinanciering en renteherziening. Herfinanciering houdt in dat een vervangende lening wordt aangetrokken om aan de aflossingsverplichting van een bestaande lening te voldoen. Renteherziening doet zich voor wanneer de geldgever het rentepercentage van een lening gedurende de looptijd herziet. Spreiding dient te voorkomen dat in een jaar een relatief groot deel van het vreemd vermogen geherfinancierd dient te worden of dat renteaanpassing plaats zal vinden in een periode waarin de rente relatief hoog is. De renterisiconorm zorgt er uiteindelijk voor dat de rentestijgingen vertraagd doorwerken op de rentelasten in een jaar. Hieronder volgt een berekening van de renterisiconorm van 2023. Kredietrisico Bij het bepalen van kredietrisico’s maken we een onderscheid tussen risico’s. Er zijn risico's die wij als gemeente lopen omdat wij geldleningen verstrekken of hebben verstrekt aan andere partijen, en er zijn risico’s die wij als gemeente lopen omdat wij gemeentegaranties, oftewel borgstelling, hebben afgegeven. De genoemde risico’s hebben zich niet voorgedaan in 2023. Bedragen x euro 1.000,Begroting 2023

Berekening renterisiconorm en risico

Rekening 2023

Rekening 2022

1a Renteherziening op vaste schuld o/g 1b Renteherziening op vaste schuld u/g 2 Netto renteherziening op vaste schuld (a-b) 3a Nieuwe aangetrokken vaste schuld

11.000

3b Nieuwe verstrekte lange leningen 4 Netto aangetrokken vaste schuld (a-b)

11.000

-

-

5 Betaalde aflossingen

3.205

3.205

3.205

6 Herfinanciering (laagste van 4 en 5)

3.205

3.205

3.205

7 Rente risico op vaste schuld (2+6)

3.205

3.205

3.205

Begroting 2023

Rekening 2023

Rekening 2022

145.447

149.097

132.342

20%

20%

20%

29.089

29.819

26.468

Begroting 2023

Rekening 2023

Rekening 2022

10 Renterisiconorm

29.089

29.819

26.468

7 Renterisico op vaste schuld

3.205

3.205

3.205

11 Ruimte (+) / Overschrijding (-) (10-7)

25.884

26.614

23.263

Rente risiconorm 8 Begrotings- rekeningtotaal 9 Bij ministeriele regeling vastgesteld % 10 Renterisiconorm

Toets rente risiconorm

70

Bedragen x €1.000,Verstrekte leningen Leningen Verenigingen/Stichtingen Duurzaamheidsleningen Startersleningen Hypotheken Obligatlelening Alliander Deelnemingen Totaal

2023 712 3.104 3.456 154 1.446 676 9.548

2022 726 3.076 2.415 164 1.446 327 8.154

Kasgeldlimiet In de onderstaande tabel toetsen we de omvang van de kasgeldlimiet aan de wettelijke norm uit de Wet fido. De gegevens voor de begroting baseren we op de wettelijke gemiddelde omvang van de vlottende schuld en vlottende middelen aan het begin van het boekjaar. De kasgeldlimiet wordt berekend als een percentage van de jaarbegroting en geldt voor het hele jaar. De kortlopende schuld mag niet verder oplopen dan 8,5% van het rekeningtotaal aan lasten voor bestemming. Dit houdt in dat de kasgeldlimiet 8,5% van €148 miljoen, dus €12 miljoen bedraagt. Mocht het nodig zijn kan de gemeente korte termijn financiering aantrekken tot dit bedrag. Bedragen x euro 1.000,Begroting 2023

Rekening 2023

Rekening 2022

begrotings- rekeningtotaal

145.447

149.097

132.342

kasgeldlimiet in procenten

8,50%

8,50%

8,50%

kasgeldlimiet in bedrag

12.363

12.673

11.249

Berekening kasgeldlimiet 1) Toegestane kasgeldlimiet

2) Omvang vlottende schuld schuld in rekening courant

-

overige geldleningen niet zijnde vast schuld

7.679

4.219

4.354

overige uitstaande schulden <1jaar

32.850

22.379

17.511

40.529

28.081

21.865

contante gelden in kas

2

1

tegoeden in rekening-courant

54

2

20.549

51.764

34.744

20.549

51.820

34.750

Totaal netto vlottende schuld (2-3)

19.980

-25.222

-12.882

Toegestane kasgeldlimiet (1)

12.363

12.673

11.249

-7.617

37.895

24.131

Totaal vlottende schuld 3) Omvang vlottende middelen

overige uitstaande gelden < 1 jaar Totaal vlottende middelen 4) Toets kasgeldlimiet

Ruimte (+) / Overschrijding (-)

71

Renteomslag (ook wel rekenrente) en renteresultaat • • •

Voor de berekening van de renteomslag volgen we de methodiek uit de BBV-notitie rente 2017. De renteomslag voor 2023 bedraagt 1,5%. De externe en interne rente wordt door middel van de renteomslag via de kapitaallasten doorberekend aan de taakvelden.

Bedragen x € 1.000 2023 a. De externe rentelasten over de korte en lange financiering

1.247

b. De externe rentebaten

-1.230

Saldo rentelasten en rentebaten

17

c. De rente die aan de grondexploitatie moet

11

worden doorberekend De rente van projectfinanciering die aan het desbetreffende taakveld moet worden toegerekend Aan taakvelden toe te rekenen externe rente

17

d1. Rente over eigen vermogen

0

d2. Rente over voorzieningen

0

Totaal werkelijk aan taakvelden toe te rekenen rente

17

e. De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag)

1.847

f. Renteresultaat op het taakveld Treasury

-1.830

Schatkistbankieren Eind 2013 is het schatkistbankieren ingevoerd. Dit houdt in dat overtollige middelen, met uitzondering van middelen nodig voor uitoefening van de publieke taak, voortaan uitsluitend bij het Rijk, oftewel de schatkist, of bij andere lagere overheden mogen worden uitgezet. Dit beperkt eventuele kredietrisico’s. Een bepaald bedrag, afhankelijk van het begrotingstotaal, het zogenaamde drempelbedrag, mag buiten de schatkist worden gehouden. Voor onze gemeente is dit een bedrag van €2,9 miljoen. De verantwoording over het schatkistbankieren is conform de wettelijke richtlijnen opgenomen in de toelichting op de balans onder de vlottende activa. Per 31 december 2023 is het saldo van het schatkistbankieren €24.324.400.

72

Paragraaf lokale heffingen Algemeen Deze paragraaf geeft een overzicht van de diverse lokale heffingen en belastingen op hoofdlijnen. Hiermee ontstaat inzicht in de lokale lastendruk. Dit is van belang voor de integrale afweging tussen enerzijds het beleid en anderzijds de inkomsten. Ook wordt weergegeven welk beleid wij in 2023 hebben gevoerd ten aanzien van de kwijtschelding. Tenslotte is een vergelijking opgenomen uit de Coelo-atlas met betrekking tot de gemiddelde woonlasten. De belangrijkste belastingen, rechten en leges, die in onze gemeente worden geheven zijn: a. Onroerendezaakbelastingen De belangrijkste inkomstenbron van de gemeente waarover het gemeentebestuur zelf zeggenschap heeft zijn de Onroerendezaakbelastingen (OZB). Bij de berekening van de tarieven is rekening gehouden met de geraamde opbrengst in de begroting 2023. De geraamde opbrengst is inclusief de afdracht voor het Ondernemersfonds Schagen (OFS), het compensatiebudget voor sport en cultuur en de verandering van de WOZ-waarden. De opbrengst is geraamd op € 12.345.768. De werkelijke opbrengst bedraagt € 12.237.155. Ten opzichte van de geraamde opbrengst is de werkelijke opbrengst € 108.613 lager, dit is 0,9% minder dan geraamd. De reden hiervan heeft diverse oorzaken.

De stijging van de gemiddelde WOZ-waarde was iets lager dan verwacht, de opbrengst uit de nieuwbouwwoningen was iets lager en er waren in 2023 meer bezwaren tegen de WOZwaarde. b. Afvalstoffenheffing De afvalstoffenheffing wordt geheven over alle huishoudens als dekking in de kosten van het ophalen en afvoeren van het huishoudelijk afval. De hoogte van de afvalstoffenheffing is mede afhankelijk van het aantal personen binnen een huishouden. Daarnaast betalen huishoudens met een extra container een extra bedrag. In onderstaande tabel is een overzicht van de tarieven opgenomen. Afvalstoffenheffing 1 persoonshuishouden 2 en 3 persoonshuishouden ≥ 4 persoonshuishouden extra container

Tarief 2023 322,379,410,206,-

De opbrengst is geraamd op € 7.508.472. De werkelijke opbrengst bedraagt € 7.581.675.

73

KOSTENDEKKENDHEID AFVALSTOFFENHEFFING Kosten

Bedrag

2.1

Verkeer en vervoer

€ 351.583

6.3

Inkomensregelingen (kwijtschelding)

€ 207.986

7.3

Afval

€ 5.200.753

Overhead

€ 85.000

BTW

€ 1.267.969 € 7.113.291

Totaal Kosten

Opbrengsten 1.1

Bedrag

Afvalstoffenheffing

€ 7.584.291 € 7.584.291

Totaal Opbrengsten Totaaloverzicht

Bedrag

Totaal kosten

€ 7.113.291

Totaal opbrengsten

€ 7.584.291 107%

Kostendekkendheidspercentage Storting voorziening

€ 471.000

c. Rioolheffing De rioolheffing wordt geheven voor het afvoeren of het lozen van afvalwater op de gemeentelijke riolering. Direct of indirect. De hoogte van de rioolheffing is afhankelijk van het aantal kubieke meters water dat wordt afgevoerd. De ontwikkeling van de tarieven hangt nauw samen met de uitvoering van het Programma Stedelijk Water en Riolering (PSWR). In onderstaande tabel is een overzicht van de tarieven opgenomen. Rioolheffing Tarief 2023 basistarief (tot 350 m³ afvalwater) 205,meerverbruik: > 350 m³ t/m 99.750 m³ vanaf 99.751 m³

per eenheid van 350 m³ per eenheid van 750 m³

205,205,-

De opbrengst is geraamd op € 5.469.849. De werkelijke opbrengst bedraagt € 5.480.492. KOSTENDEKKENDHEID RIOOLHEFFING Kosten 6.3

Inkomensregelingen (kwijtschelding)

7.2

Riolering

Bedrag € 122.007 € 3.691.576

Reserves en voorzieningen

€ 214.000

Overhead

€ 815.000

BTW

€ 775.207 € 5.617.790

Totaal Kosten

74

Opbrengsten 1.1

Bedrag

Belasting per perceel:

€ 5.483.790 € 5.483.790

Totaal Opbrengsten Totaaloverzicht

Bedrag

Totaal kosten

€ 5.617.790

Totaal opbrengsten

€ 5.483.790 97.60%

Kostendekkendheidspercentage

d. Toeristenbelasting Het tarief per overnachting is vastgesteld op € 1,75 per persoon per nacht. De aanslagen toeristenbelasting worden na afloop van het jaar opgelegd. Dit is omdat dan pas het aantal overnachtingen bekend is. Dit betekent dat de aanslagen van 2023 voor het overgrote deel in mei 2024 worden opgelegd. In de jaarrekening 2023 is nu een bedrag van € 3.213.739 als opbrengst verantwoord. De opbrengst is geraamd op € 2.850.792. De werkelijke opbrengst bedraagt € 3.213.739. Ten opzichte van de geraamde opbrengst is de werkelijke opbrengst € 362.947 hoger. Dit komt door uitbreiding van het aantal toeristische accommodaties en een verhoging in de opgave van het aantal overnachtingen door toeristen. De aanslagen toeristenbelasting worden altijd na afloop van het belastingjaar verzonden. Zo zijn de aanslagen van belastingjaar 2022 in mei 2023 opgelegd. Over belastingjaar 2022 blijken we nu € 294.275 meer te ontvangen dan was geraamd. Overigens was 2022 een lastig jaar om te begroten, omdat we de jaren daarvoor met Corona te maken hadden. e. Forensenbelasting De forensenbelasting wordt achteraf gelijktijdig met de toeristenbelasting in mei 2024 opgelegd. In de jaarrekening 2023 is een bedrag van € 2.070.619 als opbrengst verantwoord. Tussentijds worden aanslagen opgelegd aan belastingplichtigen, die in de loop van 2023 hun recreatiewoning of caravan verkopen.