CConstaterende datSchagen
Koppel je AI →
Document · PDF

14 Bijlage Decisio Actualisatie Arbeidsmigranten Provincie Noord-Holland d.d. 02-07-2024

Oordeelsvormende vergadering 2 september 2025, gemeente SchagenBij agendapunt: Geagendeerd op verzoek van Seniorenpartij Schagen: beantwoording artikel 43 vragen Seniorenpartij nieuwbouw Knepperspad 't Zand22.050 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Bron: Decisio (2024), via CBS Microdata

47

KENMERKEN Verblijfsduur arbeidsmigranten, 2022

Verblijfsduur arbeidsmigranten korter dan een jaar, 2022

70%

45% 60%61%62%

40%

40%

60%

35% 50%

36%

36% 33%

32%

34% 30%

30%

40%

25%

30%

20% 20%20%20%

20%

28%

15% 8% 8% 7%

10%

32%

10% 8% 7% 7%

4% 4% 4%

5% 0%

0% Minder dan een jaar

1 tot 2 jaar Amsterdam

2 tot en met 3 jaar 3 tot en met 5 jaar Noord-Holland

Meer dan 5 jaar

Nederland

6 op de 10 arbeidsmigranten werkt korter dan een jaar in Amsterdam 60% van de arbeidsmigranten werkt korter dan een jaar in Amsterdam; 40% werkt langer dan een jaar. Deze verhoudingen zijn min of meer gelijk aan die van Noord-Holland en Nederland.

Bij het kenmerk verblijfsduur gaat het om een momentopname. Dat wil zeggen dat op het moment van meten (2022) arbeidsmigranten bovenstaande verblijfsduur hebben. Het kan echter zo zijn dat deze groep in Nederland blijft en hun uiteindelijke verblijfsduur langer wordt.

Amsterdam Tot 4 maanden

Noord-Holland 4 tot 8 maanden

Nederland 8 tot en met 12 maanden

Een derde van de arbeidsmigranten werkt korter dan 4 maanden in Amsterdam Van de arbeidsmigranten die minder dan een jaar in Amsterdam verblijven verblijft een derde tot 4 maanden. 36% verblijft 4 tot 8 maanden en nog eens 32% verblijft 8 tot en met 12 maanden. In NoordHolland en Nederland is de groep ‘tot maanden’ het grootst terwijl dit in Amsterdam de groep ‘ tot maanden’ is.

48 Bron: Decisio (2024), via CBS Microdata

A R B E I D S M I G RA N T E N N A A R WO O N LO C AT I E 39.815 geregistreerd woonachtige arbeidsmigranten Op basis van BRP-registraties stonden in 2022 39.815 arbeidsmigranten geregistreerd woonachtig in Amsterdam. Dit is naar verwachting een onderschatting van het daadwerkelijke aantal1.

+5,1% per jaar

In 2020, het belangrijkste coronajaar, is er een daling te zien van het aantal arbeidsmigranten. Deze daling houdt aan in 2021. Het ging echter om een tijdelijke dip, want in 2022 was het aantal arbeidsmigranten op een niveau die hoger was dan voor de coronacrisis.

Bron: Decisio (2024), via CBS Microdata

Gemeente

Aantal 2010

Aantal 2019

Aantal 2022

Ontwikkeling 2010-2019

Ontwikkeling 2019-2022

Aantal werkende in 2022

Amsterdam

21.880

39.750

39.815

6,9%

0,1%

59.840

1Het komt voor dat het woonadres van een arbeidsmigrant niet bekend is via de CBS Microdata. Bijvoorbeeld doordat de

arbeidsmigrant, bij seizoensgebonden arbeid, minder dan vier maanden in Nederland verblijft en zich niet bij de gemeente inschrijft (dat is ook geen wettelijke plicht). Of het kan voorkomen dat de arbeidsmigrant onbekend is met het proces van inschrijving en/of zich niet wil inschrijven vanwege de vrees voor het verliezen van rechten in het land van herkomst. Het aantal geregistreerde arbeidsmigranten via de CBS Microdata is dus waarschijnlijk een onderschatting van het daadwerkelijke aantal wonende arbeidsmigranten. Uit eerder onderzoek is de inschatting dat gemiddeld 45 tot 55% van de arbeidsmigranten zich inschrijft.

49

A R B E I D S M I G RA N T E N N A A R WO O N LO C AT I E Aantal wonende arbeidsmigranten in Amsterdam naar PC4-gebied (en directe omgeving), 2010

Aantal wonende arbeidsmigranten in Amsterdam naar PC4-gebied (en directe omgeving), 2022

50 Bron: Decisio (2024), via CBS Microdata

S E I Z O E N S PI E K E N Seizoenspieken arbeidsmigranten Amsterdam, 2018 - 2022

Geen duidelijke zomerpiek in Amsterdam Het aantal werkzame arbeidsmigranten in Amsterdam kent geen duidelijke zomerpiek. In 2018 tot en met 2022 (behalve 2020) stijgt het aantal arbeidsmigranten door het jaar heen. Elk jaar heeft echter een eigen ‘piek’ waarbij het aantal arbeidsmigranten het hoogst ligt.

45.000 40.000 35.000 30.000

25.000 20.000 15.000

10.000 5.000

jul-22

okt-22

apr-22

jan-22

jul-21

okt-21

apr-21

jan-21

okt-20

jul-20

apr-20

jan-20

okt-19

jul-19

apr-19

jan-19

okt-18

jul-18

apr-18

jan-18

-

Seizoenspieken arbeidsmigranten (geïndexeerd, basisjaar = 100), 2018 - 2022

Noord-Holland en Nederland ervaren seizoenspiek In Noord-Holland en Nederland zien we een geleidelijke stijging van het aantal arbeidsmigranten door het jaar heen met een piek aan het einde van de zomer. Daarna neemt het aantal arbeidsmigranten af. Het terugkerende dal rond de jaarwisselingen valt deels te verklaren doordat 31 december een gangbare einddatum van contracten is.

Amsterdam

Noord-Holland

Bron: Decisio (2024), via CBS Microdata

Nederland

okt-22

jul-22

apr-22

jan-22

okt-21

jul-21

apr-21

jan-21

okt-20

jul-20

apr-20

jan-20

okt-19

jul-19

apr-19

jan-19

okt-18

jul-18

apr-18

jan-18

200 180 160 140 120 100 80 60 40 20 -

51

P RO G N O S E A R B E ID S M I G R A N T E N TOT 2 0 3 0 Op basis van de historische ontwikkeling in de economie en het aantal arbeidsmigranten in Amsterdam zijn prognoses opgesteld van de te verwachten ontwikkeling tot 2030. In onderstaand kader geven we een korte toelichting op de methodiek. Achtergrond: externe factoren van belang voor aantal arbeidsmigranten tot 2030

Verschillende externe factoren beïnvloeden het uiteindelijke aantal werkende arbeidsmigranten. Ten eerste kan technologische vooruitgang de vraag naar arbeidsmigranten verminderen door automatisering en mechanisatie van arbeidsintensieve taken. Daarnaast kan het politieke klimaat beperkingen stellen aan het aantal arbeidsmigranten door striktere immigratieregels en beleidsmaatregelen. Het aanbod van huisvesting kan eveneens belemmerd werken, aangezien een tekort aan geschikte woonruimte de vestiging van arbeidsmigranten kan beperken. Verder speelt vergrijzing en krapte op de arbeidsmarkt in zowel het herkomst- als aankomstland een rol, doordat een toenemende vergrijzing en krapte op de arbeidsmarkt in het herkomstland de beschikbaarheid van arbeidsmigranten kan verminderen, terwijl een vergrijzende bevolking en krapte op de arbeidsmarkt in het aankomstland de vraag naar arbeidskrachten kan verhogen. Tot slot beïnvloeden de welvaartsontwikkelingen in zowel het herkomst- als aankomstland de migratiestromen; een toenemende welvaart in het herkomstland kan migratie ontmoedigen, terwijl economische groei in het aankomstland de vraag naar arbeidsmigranten kan stimuleren. Prognose: 57.000 tot 129.500 arbeidsmigranten in 2030 Uit de prognosescenario’s blijkt voor Amsterdam dat het aantal werkende arbeidsmigranten zowel kan toe- als afnemen.

De populatie is naar schatting 57.000 tot 129.500 arbeidsmigranten. Dit gaat om een jaarlijkse groei binnen een bandbreedte van -1 tot 10 procent.

Prognose verwachte ontwikkeling aantal werkende arbeidsmigranten Amsterdam 140.000

129.500

120.000 100.000

84.000

80.000 59.840

60.000

57.000

40.000 22.490 20.000 -

Amsterdam Werkelijk

Amsterdam Trend

Amsterdam Laag

Amsterdam Hoog

Bron: Decisio (2024); o.b.v. CBS Microdata

52

B E H O E F T E H U I SV E ST I N G TOT 2 0 3 0 WLO-hoog: toename short-stay +1.500 tot en met 2025, +4.190 tot en met 2030 Op basis van de verdeling van de verblijfsduur van arbeidsmigranten in Amsterdam betekent de verwachte toename van het aantal arbeidsmigranten in Amsterdam het volgende: voor short-stay verwachten we een toename van tenminste 1.500 arbeidsmigranten in 2025. Tot en met 2030 verwachten we een toename van 4.190 arbeidsmigranten (voor short-stay; in het WLO-hoog scenario). Wanneer de trend (2010-2022) wordt gevolgd dan zijn de aantallen extra arbeidsmigranten in 2025 en 2030 lager dan in het WLO-scenario.

Prognose verwachte ontwikkeling aantal wonende arbeidsmigranten Amsterdam

Aantal in Amsterdam wonende arbeidsmigranten (BRPgeregistreerd)

Prognose: conform scenario WLO-hoog Prognose: conform trend Amsterdam 2010-2022 Additioneel aantal: conform WLO-hoog Additioneel aantal wonende arbeidsmigranten: conform trend Op basis van prognose scenario WLO-hoog: Short (<1 jaar) Mid (1 tot 3 jaar) Long (3 jaar of langer) Totaal Op basis van prognose conform trend: Short (<1 jaar) Mid (1 tot 3 jaar) Long (3 jaar of langer) Totaal

2022 39.815 39.815 -

2025 49.000 48.000 9.185 8.185

2030 65.500 62.000 25.685 22.185

16% 34% 49% 100%

1.500 3.160 4.520 9.180

4.190 8.840 12.650 25.680

16% 34% 49% 100%

1.340 2.820 4.030 8.190

3.620 7.640 10.930 22.190

Bron: Decisio (2024), via CBS Microdata

Bron: Decisio (2024); o.b.v. CBS Microdata

53

GOOI EN VECHTSTREEK

54

K E R N C IJ FE R S G O O I E N V E C H T ST R E E K In Gooi en Vechtstreek werkten in 2022 3.760 arbeidsmigranten. Tussen 2010 en 2022 is het aantal jaarlijks gemiddeld gegroeid met 3,1%. In 2020, het belangrijkste coronajaar, was er een afname in het aantal arbeidsmigranten.

Op basis van BRP-registraties stonden in 2022 3.515 arbeidsmigranten geregistreerd in Gooi en Vechtstreek. Ongeveer tweederde daarvan woont in gemeente Hilversum. Tussen 2010 en 2022 nam het aantal jaarlijks gemiddeld met 6,4% toe.

De belangrijkste werkgemeenten voor Gooi en Vechtstreek zijn Hilversum en Huizen. 75% van de arbeidsmigranten werkte in 2022 in een van deze gemeenten.

Voor Gooi en Vechtstreek onderscheiden we een piek aan het einde van de zomer als het gaat om werkzame arbeidsmigranten. De piek in Gooi en Vechtstreek is goed vergelijkbaar met de seizoenpieken van de provincie Noord-Holland en Nederland.

De belangrijkste werksectoren voor arbeidsmigranten in Gooi en Vechtstreek zijn detailhandel en groothandel. Daarnaast werkt 4% van de arbeidsmigranten via een uitzendbureau of detachering.

Uit de prognosescenario’s blijkt voor Gooi en Vechtstreek dat het aantal werkende arbeidsmigranten de komende jaren blijft toenemen tot een populatie van naar schatting 4.800 tot 7.000 arbeidsmigranten. Dit gaat om een jaarlijkse groei binnen een bandbreedte van 3 tot 8 procent.

48% van de arbeidsmigranten werkte in 2022 korter dan een jaar in Gooi en Vechtstreek; 52% werkte langer dan een jaar. In vergelijking met Noord-Holland en Nederland verblijven de arbeidsmigranten in Gooi en Vechtstreek langer in de regio. De belangrijkste herkomstlanden van arbeidsmigranten in Gooi en Vechtstreek zijn Polen en Turkije. 19% van de in Gooi en Vechtstreek werkzame arbeidsmigranten is van Poolse afkomst. Sinds 2010 is vooral het aandeel Italiaanse en Roemeense arbeidsmigranten toegenomen.

55

A R B E I D S M I G RA N T E N N A A R W E R K LO C AT I E 4 duizend werkende arbeidsmigranten in Gooi en Vechtstreek In 2022 werkten in Gooi en Vechtstreek 3.760 arbeidsmigranten1. Tussen 2010 en 2022 is het aantal in de regio werkzame arbeidsmigranten gegroeid met een gemiddelde jaarlijkse groei van 3,1%. Afname aantal arbeidsmigranten in coronajaar In 2020, het belangrijkste coronajaar, was er een afname in het aantal arbeidsmigranten. Er was een afname van 140 arbeidsmigranten ten opzichte van 2019. Het ging echter om een tijdelijke dip, want in 2022 lag het aantal arbeidsmigranten op een niveau dat hoger was dan voor de coronacrisis.

In 2022 werkten in Gooi en Vechtstreek 3.760 internationale arbeidsmigranten. Ondanks covid-19 groeide het aantal met 360 arbeidsmigranten tussen 2019 en 2022.

+3,1% per jaar

Bron: Decisio (2024), via CBS Microdata 1Vestiging van uitzendbureaus en werklocatie

In de CBS Microdata is de werklocatie van arbeidsmigranten geregistreerd als het adres van de werkgever. Indien zij voor een uitzendbureau werken, komt het voor dat het werkadres elders gelegen is omdat zij tijdelijk bij een of meerdere werkgevers worden uitgezonden. Dit daadwerkelijke werkadres is op basis van CBS Microdata niet bekend. Daarom kan er sprake zijn van een lichte onder- of overschatting zijn per werkgemeente.

56

A R B E I D S M I G RA N T E N N A A R W E R K LO C AT I E De helft van de arbeidsmigranten werkte in Hilversum 51% van de arbeidsmigranten was in 2022 werkzaam in de gemeente Hilversum; in absolute zin gaat dit om 1.905 arbeidsmigranten. Andere belangrijke werkgemeenten voor arbeidsmigranten waren Huizen (930 arbeidsmigranten), Gooise Meren (395 arbeidsmigranten) en Wijdemeren (395 arbeidsmigranten). De gemeente met de minste werkende arbeidsmigranten in 2022 was Blaricum met 55 arbeidsmigranten.

Als we kijken naar de gemiddelde jaarlijkse groei van het aantal arbeidsmigranten in Gooi en Vechtstreek tussen 2010 en 2022, valt op dat Wijdemeren en Blaricum de grootste procentuele groei hebben doorgemaakt, namelijk 8% en 7% respectievelijk. De gemeente met de grootste absolute stijging tussen 2010 en 2022 is Hilversum (+640 arbeidsmigranten).

Gemeente Blaricum Gooise Meren Hilversum Huizen Laren (N.H.) Wijdemeren Gooi en Vechtstreek

Aantal 2010

Aantal 2019

Aantal 2022

Jaarlijkse ontwikkeling 2010-2022

Jaarlijkse ontwikkeling 2010-2019

Jaarlijkse ontwikkeling 2019-2022

25 400 1.265 710 45 165

40 430 1.865 725 90 250

55 395 1.905 930 80 395

7% 0% 3% 2% 5% 8%

5% 1% 4% 0% 8% 5%

11% -3% 1% 9% -4% 16%

2.610

3.400

3.760

3,1%

3,0%

3,4%

Bron: Decisio (2024), via CBS Microdata

Tussen 2019 en 2022 stijgt het aantal arbeidsmigranten in Gooi en Vechtstreek met 3%. Dit komt voornamelijk door de relatief grote groei in het aantal arbeidsmigranten in 2022. Gooise Meren en Laren herstellen niet volledig van de coronadip: in 2022 ligt het aantal arbeidsmigranten lager dan voor de coronacrisis (2019).

57

A R B E I D S M I G RA N T E N N A A R W E R K LO C AT I E Vergelijking met provinciale en Nederlandse ontwikkeling De indexcijfers in de figuur geven de ontwikkeling van het aantal arbeidsmigranten in Gooi en Vechtstreek weer ten opzichte van het provinciaal en landelijk niveau.

Tussen 2010 en 2022 kent de provincie Noord-Holland een gemiddelde groei van 5,5% per jaar tot 145.655 arbeidsmigranten in 2022. In diezelfde periode nam het aantal arbeidsmigranten in Nederland jaarlijks toe met 6,0% tot een aantal van 741.125 in 2022. De gemiddelde jaarlijkse groei van 3,1% van Gooi en Vechtstreek ligt dus lager dan de groei van de provincie Noord-Holland en Nederland. Zowel Gooi en Vechtstreek als Noord-Holland en Nederland ervaarden een dip in het aantal arbeidsmigranten in 2020. Dit kan verklaard worden door de coronacrisis. Er is echter in alle drie de regio’s een herstel te zien waarbij het aantal arbeidsmigranten in 2022 hoger ligt dan voor de coronacrisis. Tot slot is de groei in het aantal arbeidsmigranten in de Gooi en Vechtstreek aanzienlijk groter dan de groei in banen. Tussen 2010 en 2022 groeide het aantal banen binnen de regio met 0,3%2, dit wijst erop dat arbeidsmigranten een grotere rol krijgen binnen de arbeidsmarkt in Gooi en Vechtstreek.

Ontwikkeling aantal internationale arbeidsmigranten (geïndexeerd basisjaar1 = 2010), 2010 - 2022 250 202 200

190

150

144

100

50

0 2010

2011

2012

2013

2014

Gooi en Vechtstreek

2015

2016

2017

Noord-Holland

2018

2019

2020

2021

2022

Nederland

Bron: Decisio (2024), via CBS Microdata 1 Cijfers zijn geïndexeerd om de jaarlijkse ontwikkeling tussen regio’s onderling te kunnen vergelijken 2 Bron CBS: https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/83582NED/table?dl=A295E

58

KENMERKEN

Meeste arbeidsmigranten afkomstig uit Polen De belangrijkste herkomstlanden van arbeidsmigranten in Gooi en Vechtstreek zijn Polen (19%) en Turkije (8%) in 2022. De herkomstlanden met een relatief grote toename tussen 2010 en 2022 zijn Italië en Roemenië. Het aandeel Turken en Duitsers is daarentegen afgenomen.

De herkomstlanden van arbeidsmigranten in Gooi en Vechtstreek komen overeen met het provinciaal en landelijk beeld. Ook landelijk is de grootste groep arbeidsmigranten van Poolse afkomst, en is het aandeel Roemenen relatief sterk toegenomen.

Bron: Decisio (2024), via CBS Microdata

59

KENMERKEN

Detailhandel en groothandel grootste sectoren Rechts op de pagina staat een grafiek met de top-8 werksectoren in 2010 en 2022. In Gooi en Vechtstreek werkte in 2022 33% van de arbeidsmigranten in detailhandel en nog eens 13% in groothandel. Een relatief klein percentage arbeidsmigranten werkte in 2022 via een uitzendbureau of detachering (4%). Van deze arbeidsmigranten is helaas niet bekend in welke sector zij daadwerkelijk werken. Het percentage arbeidsmigranten die via een uitzendbureau of detachering werkt is in Gooi en Vechtstreek lager dan in Noord-Holland (35%) en Nederland (53%)

Bron: Decisio (2024), via CBS Microdata

60

KENMERKEN Aandeel arbeidsmigranten werkende via uitzendbureau en/of detachering Rechts op de pagina staat een tabel met het aandeel arbeidsmigranten dat via een uitzendbureau en/of detachering werkte in de periode 2018-2022. Gemeenten met een (aanzienlijk) hoger aandeel werkende arbeidsmigranten via een uitzendbureau en/of detachering dan het provinciaal gemiddelde vervullen waarschijnlijk/mogelijk (voor een deel) een regiofunctie waarin arbeidsmigranten in een andere gemeente werken; in de CBS Microdata is de werklocatie van arbeidsmigranten geregistreerd als het adres van de werkgever. Indien zij voor een uitzendbureau werken, komt het voor dat het werkadres elders gelegen is omdat zij tijdelijk bij een of meerdere werkgevers worden uitgezonden.

Arbeidsmigranten die in Nederland via een uitzendbureau en/of detachering werkten, waren in de periode juni 2022 tot juni 2023 vooral actief in de logistiek (37%), tuinbouw (21%), voedingsindustrie (18%) en metaalindustrie (8%). De verdeling op regioniveau is niet bekend (ABU, 2024).

Aandeel arbeidsmigranten werkende via uitzendbureau en/of detachering, 2018 - 2022

Gemeente

Aandeel 2018

Aandeel 2019

Aandeel 2020

Aandeel 2021

Aandeel 2022

0% 16% 17% 8% 0% 0% 37%

0% 20% 15% 7% 0% 0% 36%

0% 22% 3% 4% 0% 0% 33%

0% 15% 2% 3% 0% 0% 33%

0% 11% 4% 0% 0% 3% 35%

Blaricum Gooise Meren Hilversum Huizen Laren (N.H.) Wijdemeren Noord-Holland

NB: aantallen werkende arbeidsmigranten via een uitzendbureau en/of detachering lager dan 10 dienen conform de (privacy)regels van het CBS afgerond te worden naar nul. Dit resulteert voor verschillende gemeenten in de provincie in een aandeel dat gelijk is aan nul procent. Percentages zijn verder afgerond op gehelen.

Bron: Decisio (2024), via CBS Microdata

61

KENMERKEN Verblijfsduur arbeidsmigranten, 2022

Verblijfsduur arbeidsmigranten korter dan een jaar, 2022

70%

45% 61%62%

50%

30% 40%

36% 33%

35%

48%

40%

39%

40%

60%

34% 30%

28%

32% 28%

25%

30%

20%

21%20%20%

20%

11%

10%

8% 7%

9%

7% 7%

15%

10% 4% 4%

10% 5%

0% Minder dan een jaar

1 tot 2 jaar

2 tot en met 3 jaar 3 tot en met 5 jaar Meer dan 5 jaar

0% Gooi en Vechtstreek

Gooi en Vechtstreek

Noord-Holland

Nederland

De helft van de arbeidsmigranten werkt korter dan een jaar in Gooi en Vechtstreek 48% van de arbeidsmigranten werkt korter dan een jaar in Gooi en Vechtstreek; 52% werkt langer dan een jaar. In vergelijking met NoordHolland en Nederland verblijven de arbeidsmigranten in Gooi en Vechtstreek langer in de regio. Bij het kenmerk verblijfsduur gaat het om een momentopname. Dat wil zeggen dat op het moment van meten (2022) arbeidsmigranten bovenstaande verblijfsduur hebben. Het kan echter zo zijn dat deze groep in Nederland blijft en hun uiteindelijke verblijfsduur langer wordt. Bron: Decisio (2024), via CBS Microdata

Tot 4 maanden

Noord-Holland 4 tot 8 maanden

Nederland 8 tot en met 12 maanden

4 op de 10 arbeidsmigranten werkt 4 tot 8 maanden in Gooi en Vechtstreek Van de arbeidsmigranten die minder dan een jaar in Gooi en Vechtstreek verblijven verblijft 39% 4 tot 8 maanden. Nog eens een derde verblijft 8 tot en met 12 maanden en 28% verblijft tot 4 maanden. In vergelijking met Noord-Holland en Nederland verblijven arbeidsmigranten in Gooi en Vechtstreek langer in de regio.

62

A R B E I D S M I G RA N T E N N A A R WO O N LO C AT I E 3.515 geregistreerd woonachtige arbeidsmigranten Op basis van BRP-registraties staan in 2022 3.515 arbeidsmigranten geregistreerd woonachtig in Gooi en Vechtstreek. Dit is naar verwachting een onderschatting van het daadwerkelijke aantal1.

Bron: Decisio (2024), via CBS Microdata

+6,4% per jaar

In 2020, het belangrijkste coronajaar, is er een lichte daling te zien van het aantal arbeidsmigranten. Het ging echter om een tijdelijke dip, want in 2021 zat het aantal arbeidsmigranten op een niveau die hoger was dan voor de coronacrisis. 6 op de 10 BRP-geregistreerde arbeidsmigranten woont in Hilversum De grootste groep arbeidsmigranten woont in Hilversum (63%); in absolute aantallen gaat dit om 2.215 arbeidsmigranten. Andere belangrijke woongemeenten voor arbeidsmigranten zijn Gooise Meren (680 arbeidsmigranten) en Huizen (320 arbeidsmigranten). Als we kijken naar de gemiddelde jaarlijkse groei van het aantal arbeidsmigranten in Gooi en Vechtstreek tussen 2010 en 2022 zien we dat Gooise Meren, Blaricum en Hilversum de grootste groei hebben doorgemaakt (allemaal 7%). In absolute aantallen heeft Hilversum de grootste groei doorgemaakt (+1.205 arbeidsmigranten). 1Het komt voor dat het woonadres van een arbeidsmigrant niet bekend is via de CBS Microdata. Bijvoorbeeld doordat de

arbeidsmigrant, bij seizoensgebonden arbeid, minder dan vier maanden in Nederland verblijft en zich niet bij de gemeente inschrijft (dat is ook geen wettelijke plicht). Of het kan voorkomen dat de arbeidsmigrant onbekend is met het proces van inschrijving en/of zich niet wil inschrijven vanwege de vrees voor het verliezen van rechten in het land van herkomst. Het aantal geregistreerde arbeidsmigranten via de CBS Microdata is dus waarschijnlijk een onderschatting van het daadwerkelijke aantal wonende arbeidsmigranten. Uit eerder onderzoek is de inschatting dat gemiddeld 45 tot 55% van de arbeidsmigranten zich inschrijft.

Gemeente Blaricum Gooise Meren Hilversum Huizen Laren (NH.) Wijdemeren Gooi en Vechtstreek

Aantal 2010

Aantal 2019

Aantal 2022

Ontwikkeling 2010-2019

Ontwikkeling 2019-2022

Aantal werkende in 2022

30 290 1.010 205 40 95

55 575 1.950 295 55 170

70 680 2.215 320 55 175

7% 8% 8% 4% 4% 7%

8% 6% 4% 3% 0% 1%

55 395 1.905 930 80 395

1.670

3.100

3.515

7,1%

4,3% 63

3.760

A R B E I D S M I G RA N T E N N A A R WO O N LO C AT I E Wonende arbeidsmigranten in Gooi en Vechtstreken (en directe omgeving) naar PC4-gebied, 2010

Wonende arbeidsmigranten in Gooi en Vechtstreken (en directe omgeving) naar PC4-gebied, 2022

64 Bron: Decisio (2024), via CBS Microdata

S E I Z O E N S PI E K E N Seizoenspieken arbeidsmigranten Gooi en Vechtstreek, 2018 - 2022

Piek arbeidsmigranten in Gooi en Vechtstreek Het aantal werkzame arbeidsmigranten in Gooi en Vechtstreek piekt aan het einde van de zomer (rond augustus/september). Richting het einde van het jaar daalt het aantal arbeidsmigranten weer. Dit illustreert dat de inzet van arbeidsmigranten seizoensgebonden is. Dit kan mogelijk verklaard worden door het relatief grote aandeel arbeidsmigranten die in de sector horeca werken.

3.000 2.500 2.000 1.500 1.000 500

jul-22

okt-22

apr-22

jan-22

okt-21

jul-21

jan-21

apr-21

okt-20

jul-20

apr-20

jan-20

jul-19

okt-19

apr-19

jan-19

okt-18

jul-18

jan-18

apr-18

-

Seizoenspieken arbeidsmigranten (geïndexeerd, basisjaar = 100), 2018 - 2022

Gooi en Vechtstreek

Bron: Decisio (2024), via CBS Microdata

Noord-Holland

Nederland

Vergelijkbare seizoentrend als met Noord-Holland en Nederland De seizoenpieken in de Gooi en Vechtstreek zijn vergelijkbaar met Noord-Holland en Nederland. In Noord-Holland en Nederland zien we ook een geleidelijke stijging van het aantal arbeidsmigranten door het jaar heen met een piek aan het einde van de zomer. Deze piek ligt bij Gooi en Vechtstreek iets later dan in Noord-Holland en Nederland. Daarna neemt het aantal arbeidsmigranten af. Het terugkerende dal rond de jaarwisselingen valt deels te verklaren doordat 31 december een gangbare einddatum van contracten is.

okt-22

jul-22

jan-22

apr-22

okt-21

jul-21

apr-21

jan-21

okt-20

jul-20

apr-20

jan-20

okt-19

jul-19

apr-19

jan-19

okt-18

jul-18

apr-18

jan-18

200 180 160 140 120 100 80 60 40 20 -

65

P RO G N O S E A R B E ID S M I G R A N T E N TOT 2 0 3 0 Op basis van de historische ontwikkeling in de economie en het aantal arbeidsmigranten in Gooi en Vechtstreek zijn prognoses opgesteld van de te verwachten ontwikkeling tot 2030. In onderstaand kader geven we een korte toelichting op de methodiek.

Prognose verwachte ontwikkeling aantal werkende arbeidsmigranten Amsterdam 8.000

7.000

7.000 6.000

Achtergrond: externe factoren van belang voor aantal arbeidsmigranten tot 2030

Verschillende externe factoren beïnvloeden het uiteindelijke aantal werkende arbeidsmigranten. Ten eerste kan technologische vooruitgang de vraag naar arbeidsmigranten verminderen door automatisering en mechanisatie van arbeidsintensieve taken. Daarnaast kan het politieke klimaat beperkingen stellen aan het aantal arbeidsmigranten door striktere immigratieregels en beleidsmaatregelen. Het aanbod van huisvesting kan eveneens belemmerd werken, aangezien een tekort aan geschikte woonruimte de vestiging van arbeidsmigranten kan beperken. Verder speelt vergrijzing en krapte op de arbeidsmarkt in zowel het herkomst- als aankomstland een rol, doordat een toenemende vergrijzing en krapte op de arbeidsmarkt in het herkomstland de beschikbaarheid van arbeidsmigranten kan verminderen, terwijl een vergrijzende bevolking en krapte op de arbeidsmarkt in het aankomstland de vraag naar arbeidskrachten kan verhogen. Tot slot beïnvloeden de welvaartsontwikkelingen in zowel het herkomst- als aankomstland de migratiestromen; een toenemende welvaart in het herkomstland kan migratie ontmoedigen, terwijl economische groei in het aankomstland de vraag naar arbeidsmigranten kan stimuleren.

Prognose: 4.800 tot 7.000 arbeidsmigranten in 2030 Uit de prognosescenario’s blijkt voor Gooi en Vechtstreek dat het aantal werkende arbeidsmigranten de komende jaren blijft toenemen tot een populatie van naar schatting 4.800 tot 7.000 arbeidsmigranten. Dit gaat om een jaarlijkse groei binnen een bandbreedte van 3 tot 8 procent.

5.000

5.000 4.800

3.760

4.000 3.000 2.000 1.000 -

Het Gooi en Vechtstreek Werkelijk

Het Gooi en Vechtstreek Trend

Het Gooi en Vechtstreek Laag

Het Gooi en Vechtstreek Hoog

Bron: Decisio (2024); o.b.v. CBS Microdata

66

B E H O E F T E H U I SV E ST I N G TOT 2 0 3 0 WLO-hoog: toename short-stay +160 tot en met 2025, +370 tot en met 2030 Op basis van de verdeling van de verblijfsduur van arbeidsmigranten in Gooi en Vechtstreek betekent de verwachte toename van het aantal arbeidsmigranten in Gooi en Vechtstreek het volgende: voor short-stay verwachten we een toename van tenminste 160 arbeidsmigranten in 2025. Tot en met 2030 verwachten we een toename van 370 arbeidsmigranten (voor short-stay; in het WLO-hoog scenario). Wanneer de trend (2010-2022) wordt gevolgd dan zijn de aantallen extra arbeidsmigranten in 2025 en 2030 lager dan in het WLO-scenario.

Prognose verwachte ontwikkeling aantal wonende arbeidsmigranten Gooi en Vechtstreek

Aantal in Gooi en Vechtstreek wonende arbeidsmigranten (BRPgeregistreerd)

Prognose: conform scenario WLO-hoog Prognose: conform trend Gooi en Vechtstreek 2010-2022 Additioneel aantal: conform WLO-hoog Additioneel aantal wonende arbeidsmigranten: conform trend Op basis van prognose scenario WLO-hoog: Short (<1 jaar) Mid (1 tot 3 jaar) Long (3 jaar of langer) Totaal Op basis van prognose conform trend: Short (<1 jaar) Mid (1 tot 3 jaar) Long (3 jaar of langer) Totaal

2022 3.515 3.515 -

2025 5.000 4.500 1.485 985

2030 7.000 6.000 3.485 2.485

11% 29% 61% 100%

160 430 900 1.490

370 1.000 2.120 3.490

11% 29% 61% 100%

100 280 600 980

260 710 1.510 2.480

Bron: Decisio (2024), via CBS Microdata

Bron: Decisio (2024); o.b.v. CBS Microdata

67

KOP VAN NOORD-HOLLAND

68

K E R N C IJ FE R S KO P VA N N O O R D - H O L L A N D In de Kop van Noord-Holland werkten in 2022 6.630 arbeidsmigranten. Tussen 2010 en 2022 is het aantal jaarlijks gemiddeld gegroeid met 0,6%. In 2020, het belangrijkste coronajaar, was er een afname in het aantal arbeidsmigranten.

Op basis van BRP-registraties stonden in 2022 3.605 arbeidsmigranten geregistreerd in de Kop van Noord-Holland. Ruim 50% daarvan woont in gemeente Hollands Kroon. Tussen 2010 en 2022 nam het aantal jaarlijks gemiddeld met 9,6% toe.

De belangrijkste werkgemeenten voor de Kop van NoordHolland zijn Hollands Kroon en Schagen. 80% van de arbeidsmigranten werkte in 2022 in een van deze gemeenten.

Er zijn twee pieken in aantal werkzame arbeidsmigranten te onderscheiden bij de regio Kop van Noord-Holland. Daarmee verschilt het seizoenpatroon van deze regio met die van de provincie Noord-Holland en Nederland.

De belangrijkste werksector voor arbeidsmigranten in de Kop van Noord-Holland is landbouw en visserij (30%). Daarnaast werkt 50% van de arbeidsmigranten via een uitzendbureau of detachering. 73% van de arbeidsmigranten werkt korter dan een jaar in de Kop van Noord-Holland; 27% werkt langer dan een jaar. In vergelijking met Noord-Holland en Nederland verblijven de arbeidsmigranten in de Kop van Noord-Holland korter in de regio.

Uit de prognosescenario’s blijkt voor de Kop van Noord-Holland dat het aantal werkende arbeidsmigranten de komende jaren blijft toenemen tot een populatie van naar schatting 7.000 tot 17.000 arbeidsmigranten. Dit gaat om een jaarlijkse groei binnen een bandbreedte van 1 tot 12 procent.

De belangrijkste herkomstlanden van arbeidsmigranten in de Kop van Noord-Holland zijn Polen en Roemenië. 61% van de in de Kop van Noord-Holland werkzame arbeidsmigranten is van Poolse afkomst. Sinds 2010 is vooral het aandeel Roemeense arbeidsmigranten toegenomen.

69

A R B E I D S M I G RA N T E N N A A R W E R K LO C AT I E 6.630 werkende arbeidsmigranten in de Kop van Noord-Holland In 2022 werkten er in de Kop van Noord-Holland 6.630 arbeidsmigranten. Tussen 2010 en 2022 is het aantal in de regio werkzame arbeidsmigranten gegroeid met een gemiddelde jaarlijkse groei van 0,6%. Zoals te zien is in het figuur is er relatief veel fluctuatie in het aantal arbeidsmigranten door de jaren heen.

+0,6% per jaar

Afname aantal arbeidsmigranten in coronajaar In 2020, het belangrijkste coronajaar, was er een afname in het aantal arbeidsmigranten. Er was een afname van 900 arbeidsmigranten ten opzichte van 2019. Het ging echter om een tijdelijke dip, want in 2021 lag het aantal arbeidsmigranten op een niveau dat hoger was dan voor de coronacrisis.

In 2022 werkten in de Kop van Noord-Holland 6.630 internationale arbeidsmigranten. Ondanks covid-19 groeide het aantal met 1.515 arbeidsmigranten tussen 2019 en 2022.

Bron: Decisio (2024), via CBS Microdata

1Vestiging van uitzendbureaus en werklocatie

In de CBS Microdata is de werklocatie van arbeidsmigranten geregistreerd als het adres van de werkgever. Indien zij voor een uitzendbureau werken, komt het voor dat het werkadres elders gelegen is omdat zij tijdelijk bij een of meerdere werkgevers worden uitgezonden. Dit daadwerkelijke werkadres is op basis van CBS Microdata niet bekend. Daarom kan er sprake zijn van een lichte onder- of overschatting zijn per werkgemeente.

70

A R B E I D S M I G RA N T E N N A A R W E R K LO C AT I E 80% van de arbeidsmigranten werkt in Hollands Kroon of Schagen 80% van de arbeidsmigranten was in 2022 werkzaam in de gemeenten Hollands Kroon of Schagen; in absolute zin gaat dit om 2.650 arbeidsmigranten in Schagen en 2.620 arbeidsmigranten in Hollands Kroon. De gemeente met de minste werkende arbeidsmigranten in 2022 was Texel met 635 arbeidsmigranten.

Gemeente Den Helder Hollands Kroon Schagen Texel Kop van NoordHolland

Aantal 2010

Aantal 2019

Aantal 2022

Jaarlijkse ontwikkeling 2010-2022

Jaarlijkse ontwikkeling 2010-2019

Jaarlijkse ontwikkeling 2019-2022

1.170 2.310 2.465 195

540 2.260 2.085 230

725 2.620 2.650 635

-4% 1% 1% 10%

-8% 0% -2% 2%

10% 5% 8% 40%

6.140

5.115

6.630

0,6%

-2,0%

9,0%

Bron: Decisio (2024), via CBS Microdata

Als we kijken naar de gemiddelde jaarlijkse groei van het aantal arbeidsmigranten in de Kop van NoordHolland tussen 2010 en 2022, valt op dat Texel de grootste procentuele groei heeft doorgemaakt, namelijk 10%. De gemeente met de grootste absolute stijging tussen 2010 en 2022 is ook Texel (+440 arbeidsmigranten).

71

A R B E I D S M I G RA N T E N N A A R W E R K LO C AT I E Vergelijking met provinciale en Nederlandse ontwikkeling De indexcijfers in de figuur geven de ontwikkeling van het aantal arbeidsmigranten in de Kop van Noord-Holland weer ten opzichte van het provinciaal en landelijk niveau.

Tussen 2010 en 2022 kent de provincie Noord-Holland een gemiddelde groei van 5,5% per jaar tot 145.655 arbeidsmigranten in 2022. In diezelfde periode nam het aantal arbeidsmigranten in Nederland jaarlijks toe met 6,0% tot een aantal van 741.125 in 2022. De gemiddelde jaarlijkse groei van 0,6% van de Kop van Noord-Holland ligt dus lager dan de groei van de provincie Noord-Holland en Nederland. Zowel de Kop van Noord-Holland als Noord-Holland en Nederland ervaarden een dip in het aantal arbeidsmigranten in 2020. Dit kan verklaard worden door de coronacrisis. Er is echter in alle drie de regio’s een herstel te zien waarbij het aantal arbeidsmigranten in 2022 hoger ligt dan voor de coronacrisis. Tot slot is de groei in het aantal arbeidsmigranten in de Kop van Noord-Holland kleiner dan de groei in banen. Tussen 2010 en 2022 groeide het aantal banen binnen de regio met 0,7%2, Het aandeel arbeidsmigranten lijkt dus geen grotere rol te krijgen in de Kop van Noord-Holland.

Ontwikkeling aantal internationale arbeidsmigranten (geïndexeerd basisjaar1 = 2010), 2010 - 2022 250

202

200

190 150 108 100

50

0 2010

2011

2012

2013

2014

2015

Kop van Noord-Holland

2016

2017

Noord-Holland

2018

2019

2020

2021

2022

Nederland

Bron: Decisio (2024), via CBS Microdata 1 Cijfers zijn geïndexeerd om de jaarlijkse ontwikkeling tussen regio’s onderling te kunnen vergelijken 2 Bron CBS: https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/83582NED/table?dl=A295E

72

KENMERKEN

Meeste arbeidsmigranten afkomstig uit Polen, vooral aantal Roemenen neemt toe De belangrijkste herkomstlanden van arbeidsmigranten in de Kop van Noord-Holland zijn Polen (61%) en Roemenië (25%) in 2022. Het herkomstland met een relatief grote toename tussen 2010 en 2022 is Roemenië. Het aandeel Polen is daarentegen afgenomen.

De herkomstlanden van arbeidsmigranten in de Kop van Noord-Holland komen overeen met het provinciaal en landelijk beeld. Ook landelijk is de grootste groep arbeidsmigranten van Poolse afkomst, en is het aandeel Roemenen het sterkst toegenomen.

Bron: Decisio (2024), via CBS Microdata

73

KENMERKEN Landbouw en visserij grootste sector Rechts op de pagina staat een grafiek met de top-8 werksectoren in 2010 en 2022. In de Kop van Noord-Holland werkte in 2022 30% van de arbeidsmigranten in landbouw en visserij. Daarnaast werkte de helft van de arbeidsmigranten (50%) via een uitzendbureau of detachering. Van deze arbeidsmigranten is helaas niet bekend in welke sector zij daadwerkelijk werken. De sector landbouw en visserij ervaarde tussen 2010 en 2022 een afname in het percentage arbeidsmigranten. Deze afname is ook in NoordHolland en Nederland te zien. Het percentage arbeidsmigranten dat via een uitzendbureau of detachering werkt is in de Kop van Noord-Holland hoger dan in Noord-Holland (35%), maar lager dan in Nederland (53%)

Bron: Decisio (2024), via CBS Microdata

74

KENMERKEN Aandeel arbeidsmigranten werkende via uitzendbureau en/of detachering Rechts op de pagina staat een tabel met het aandeel arbeidsmigranten dat via een uitzendbureau en/of detachering werkte in de periode 2018-2022. Gemeenten met een (aanzienlijk) hoger aandeel werkende arbeidsmigranten via een uitzendbureau en/of detachering dan het provinciaal gemiddelde vervullen waarschijnlijk/mogelijk (voor een deel) een regiofunctie waarin arbeidsmigranten in een andere gemeente werken; in de CBS Microdata is de werklocatie van arbeidsmigranten geregistreerd als het adres van de werkgever. Indien zij voor een uitzendbureau werken, komt het voor dat het werkadres elders gelegen is omdat zij tijdelijk bij een of meerdere werkgevers worden uitgezonden.

Arbeidsmigranten die in Nederland via een uitzendbureau en/of detachering werkten, waren in de periode juni 2022 tot juni 2023 vooral actief in de logistiek (37%), tuinbouw (21%), voedingsindustrie (18%) en metaalindustrie (8%). De verdeling op regioniveau is niet bekend (ABU, 2024).

Aandeel arbeidsmigranten werkende via uitzendbureau en/of detachering, 2018 - 2022

Gemeente

Aandeel 2018

Aandeel 2019

Aandeel 2020

Aandeel 2021

Aandeel 2022

48% 59% 59% 0% 37%

42% 60% 58% 0% 36%

27% 53% 48% 0% 33%

31% 53% 54% 0% 33%

38% 60% 54% 0% 35%

Den Helder Hollands Kroon Schagen Texel Noord-Holland

NB: aantallen werkende arbeidsmigranten via een uitzendbureau en/of detachering lager dan 10 dienen conform de (privacy)regels van het CBS afgerond te worden naar nul. Dit resulteert voor verschillende gemeenten in de provincie in een aandeel dat gelijk is aan nul procent. Percentages zijn verder afgerond op gehelen.

Bron: Decisio (2024), via CBS Microdata

75

KENMERKEN Verblijfsduur arbeidsmigranten, 2022 80% 70%

Verblijfsduur arbeidsmigranten korter dan een jaar, 2022 60%

56%

73% 50%

61%62%

60%

40%

36%

50% 30%

40% 30%

20%

20%20% 13%

20% 10%

5%

8% 7%

6% 7% 7%

40% 34% 30%

32%

25%

28%

18%

10% 3% 4% 4% 0%

0% Minder dan een jaar

1 tot 2 jaar

2 tot en met 3 jaar 3 tot en met 5 jaar Meer dan 5 jaar

Kop van Noord-Holland Tot 4 maanden

Kop van Noord-Holland

Noord-Holland

Noord-Holland 4 tot 8 maanden

Nederland 8 tot en met 12 maanden

Nederland

7 op de 10 arbeidsmigranten werkt korter dan een jaar in de Kop van Noord-Holland 73% van de arbeidsmigranten werkt korter dan een jaar in de Kop van Noord-Holland; 27% werkt langer dan een jaar. In vergelijking met Noord-Holland en Nederland verblijven de arbeidsmigranten in de Kop van Noord-Holland korter in de regio. Bij het kenmerk verblijfsduur gaat het om een momentopname. Dat wil zeggen dat op het moment van meten (2022) arbeidsmigranten bovenstaande verblijfsduur hebben. Het kan echter zo zijn dat deze groep in Nederland blijft en hun uiteindelijke verblijfsduur langer wordt.

Relatief grote groep die korter dan 4 maanden in Kop van NoordHolland verblijft Van de arbeidsmigranten die minder dan een jaar in Kop van Noord-Holland verblijven verblijft de grootste groep (56%) tot 4 maanden. Nog eens 25% van deze arbeidsmigranten verblijft 4 tot 8 maanden. In Noord-Holland en Nederland is de groep ‘tot maanden’ ook het grootst.

76 Bron: Decisio (2024), via CBS Microdata

A R B E I D S M I G RA N T E N N A A R WO O N LO C AT I E 3.605 geregistreerd woonachtige arbeidsmigranten Op basis van BRP-registraties stonden in 2022 3.605 arbeidsmigranten geregistreerd woonachtig in de Kop van Noord-Holland. Dit is naar verwachting een onderschatting van het daadwerkelijke aantal1.

Bron: Decisio (2022), via CBS Microdata

In 2020, het belangrijkste coronajaar, is er een stijging te zien in het aantal arbeidsmigranten. In 2020 was er een groei van 305 arbeidsmigranten ten opzichte van 2019. In 2021 was er echter een lichte daling in het aantal. Het ging om een tijdelijke dip, want in 2022 steeg het aantal weer naar een niveau die hoger lag dan in 2020.

+9,6% per jaar

Ruim 50% van de BRP-geregistreerde arbeidsmigranten woont in Hollands Kroon De grootste groep arbeidsmigranten woont in de gemeente Hollands Kroon (56%); in absolute aantallen gaat dit om 2.020 arbeidsmigranten. Andere belangrijke woongemeenten voor arbeidsmigranten zijn Den Helder (715 arbeidsmigranten) en Schagen (575 arbeidsmigranten). Als we kijken naar de gemiddelde jaarlijkse groei van het aantal arbeidsmigranten in Kop van Noord-Holland tussen 2010 en 2022 zien we dat Hollands Kroon de grootste groei heeft doorgemaakt (16%). Ook in absolute aantallen heeft Hollands Kroon de grootste groei doorgemaakt (+1.690 arbeidsmigranten). 1Het komt voor dat het woonadres van een arbeidsmigrant niet bekend is via de CBS Microdata. Bijvoorbeeld doordat de

arbeidsmigrant, bij seizoensgebonden arbeid, minder dan vier maanden in Nederland verblijft en zich niet bij de gemeente inschrijft (dat is ook geen wettelijke plicht). Of het kan voorkomen dat de arbeidsmigrant onbekend is met het proces van inschrijving en/of zich niet wil inschrijven vanwege de vrees voor het verliezen van rechten in het land van herkomst. Het aantal geregistreerde arbeidsmigranten via de CBS Microdata is dus waarschijnlijk een onderschatting van het daadwerkelijke aantal wonende arbeidsmigranten. Uit eerder onderzoek is de inschatting dat gemiddeld 45 tot 55% van de arbeidsmigranten zich inschrijft.

Gemeente Den Helder Hollands Kroon Schagen Texel Kop van NoordHolland

Aantal 2010

Aantal 2019

Aantal 2022

Ontwikkeling 2010-2019

Ontwikkeling 2019-2022

Aandeel werkende in 2022

460 330 295 115

635 1.880 510 160

715 2.020 575 295

4% 21% 6% 4%

4% 2% 4% 23%

725 2.620 2.650 635

1.200

3.185

3.605

11,5%

4,2%

6.630

A R B E I D S M I G RA N T E N N A A R WO O N LO C AT I E Wonende arbeidsmigranten in Kop van Noord-Holland (en directe omgeving) naar PC4-gebied, 2010

Wonende arbeidsmigranten in Kop van Noord-Holland (en directe omgeving) naar PC4-gebied, 2022

78 Bron: Decisio (2022), via CBS Microdata

S E I Z O E N S PI E K E N Seizoenspieken arbeidsmigranten Kop van Noord-Holland, 2018 - 2022

Spitse zomerse piek in arbeidsmigranten in de regio Kop van Noord-Holland Het aantal werkzame arbeidsmigranten in de regio Kop van Noord-Holland piekt met name in de zomer. Richting de wintermaanden daalt het aantal arbeidsmigranten weer met januari meestal als dieptepunt. Dit illustreert dat de inzet van arbeidsmigranten seizoensgebonden is. Dit zit hem bijvoorbeeld in de sector landbouw en visserij.

4.500 4.000

3.500 3.000 2.500

2.000 1.500 1.000 500

jul-22

okt-22

apr-22

jan-22

okt-21

jul-21

apr-21

jan-21

okt-20

jul-20

jan-20

apr-20

okt-19

jul-19

jan-19

apr-19

okt-18

jul-18

jan-18

apr-18

-

Seizoenspieken arbeidsmigranten (geïndexeerd, basisjaar = 100), 2018 - 2022 300

250 200 150 100

Kop van Noord-Holland kent hoge pieken en dalen Het aantal arbeidsmigranten in de regio Kop van Noord-Holland is zeer seizoensgebonden. Er zijn in de regio twee pieken te onderscheiden. Een vindt plaats rond juli en de ander later rond oktober/november. Daarmee verschilt het patroon van de Kop van Noord-Holland met die van Noord-Holland en Nederland. Noord-Holland en Nederland kennen een meer geleidelijk patroon in pieken van aantal arbeidsmigranten. Het dal rond de jaarwisselingen valt deels te verklaren doordat 31 december een gangbare einddatum van contracten is.

50

Kop van Noord-Holland

Bron: Decisio (2024), via CBS Microdata

Noord-Holland

Nederland

okt-22

jul-22

apr-22

jan-22

okt-21

jul-21

apr-21

jan-21

okt-20

jul-20

apr-20

jan-20

okt-19

jul-19

apr-19

jan-19

okt-18

jul-18

apr-18

jan-18

-

79

P RO G N O S E A R B E ID S M I G R A N T E N TOT 2 0 3 0 Op basis van de historische ontwikkeling in de economie en het aantal arbeidsmigranten in Kop van Noord-Holland zijn prognoses opgesteld van de te verwachten ontwikkeling tot 2030. In onderstaand kader geven we een korte toelichting op de methodiek.

Prognose verwachte ontwikkeling aantal werkende arbeidsmigranten Kop van NoordHolland 20.000 18.000

17.000

16.000

Achtergrond: externe factoren van belang voor aantal arbeidsmigranten tot 2030

Verschillende externe factoren beïnvloeden het uiteindelijke aantal werkende arbeidsmigranten. Ten eerste kan technologische vooruitgang de vraag naar arbeidsmigranten verminderen door automatisering en mechanisatie van arbeidsintensieve taken. Daarnaast kan het politieke klimaat beperkingen stellen aan het aantal arbeidsmigranten door striktere immigratieregels en beleidsmaatregelen. Het aanbod van huisvesting kan eveneens belemmerd werken, aangezien een tekort aan geschikte woonruimte de vestiging van arbeidsmigranten kan beperken. Verder speelt vergrijzing en krapte op de arbeidsmarkt in zowel het herkomst- als aankomstland een rol, doordat een toenemende vergrijzing en krapte op de arbeidsmarkt in het herkomstland de beschikbaarheid van arbeidsmigranten kan verminderen, terwijl een vergrijzende bevolking en krapte op de arbeidsmarkt in het aankomstland de vraag naar arbeidskrachten kan verhogen. Tot slot beïnvloeden de welvaartsontwikkelingen in zowel het herkomst- als aankomstland de migratiestromen; een toenemende welvaart in het herkomstland kan migratie ontmoedigen, terwijl economische groei in het aankomstland de vraag naar arbeidsmigranten kan stimuleren.

Prognose: 7.000 tot 17.000 arbeidsmigranten in 2030 Uit de prognosescenario’s blijkt voor de Kop van Noord-Holland dat het aantal werkende arbeidsmigranten de komende jaren blijft toenemen tot een populatie van naar schatting 7.000 tot 17.000 arbeidsmigranten. Dit gaat om een jaarlijkse groei binnen een bandbreedte van 1 tot 12 procent.

14.000 11.000

12.000

10.000 6.630

8.000

7.000

6.000

4.000 2.000 -

Kop van Noord-Holland Werkelijk

Kop van Noord-Holland Trend

Kop van Noord-Holland Laag

Kop van Noord-Holland Hoog

Bron: Decisio (2024); o.b.v. CBS Microdata

80

B E H O E F T E H U I SV E ST I N G TOT 2 0 3 0 WLO-hoog: toename short-stay +520 tot en met 2025, +1.440 tot en met 2030 Op basis van de verdeling van de verblijfsduur van arbeidsmigranten in de Kop van Noord-Holland betekent de verwachte toename van het aantal arbeidsmigranten in de Kop van Noord-Holland het volgende: voor shortstay verwachten we een toename van tenminste 520 arbeidsmigranten in 2025. Tot en met 2030 verwachten we een toename van 1.440 arbeidsmigranten (voor short-stay; in het WLO-hoog scenario). Wanneer de trend (2010-2022) wordt gevolgd dan zijn de aantallen extra arbeidsmigranten in 2025 en 2030 lager dan in het WLO-scenario.

Prognose verwachte ontwikkeling aantal wonende arbeidsmigranten Kop van Noord-Holland

Aantal in Kop van Noord-Holland wonende arbeidsmigranten (BRP-geregistreerd) Prognose: conform scenario WLO-hoog Prognose: conform trend Kop van Noord-Holland 2010-2022 Additioneel aantal: conform WLO-hoog Additioneel aantal wonende arbeidsmigranten: conform trend Op basis van prognose scenario WLO-hoog: Short (<1 jaar) Mid (1 tot 3 jaar) Long (3 jaar of langer) Totaal Op basis van prognose conform trend: Short (<1 jaar) Mid (1 tot 3 jaar) Long (3 jaar of langer) Totaal

2022 3.605 3.605 -

2025 7.000 5.500 3.395 1.895

2030 13.000 8.700 9.395 5.095

15% 34% 51% 100%

520 1.160 1.710 3.390

1.440 3.210 4.740 9.390

15% 34% 51% 100%

290 650 960 1.900

780 1.740 2.570 5.090

Bron: Decisio (2024), via CBS Microdata

Bron: Decisio (2024); o.b.v. CBS Microdata

81

WEST-FRIESLAND

82

K E R N C IJ FE R S W E ST- F R IE S L A N D In West-Friesland werkten in 2022 10.030 arbeidsmigranten. Tussen 2010 en 2022 is het aantal jaarlijks gemiddeld gegroeid met 2,1%. In 2020, het belangrijkste coronajaar, was er een afname in het aantal arbeidsmigranten. De belangrijkste werkgemeenten voor West-Friesland waren Medemblik en Koggenlang. Circa 60% van de arbeidsmigranten werkte in 2022 in deze gemeente. De belangrijkste werksector voor arbeidsmigranten in WestFriesland is landbouw en visserij. Daarnaast werkt 25% van de arbeidsmigranten via een uitzendbureau of detachering. 71% van de arbeidsmigranten werkt korter dan een jaar in West-Friesland; 29% werkt langer dan een jaar. In vergelijking met Noord-Holland en Nederland verblijven de arbeidsmigranten in de West-Friesland korter in de regio.

Op basis van BRP-registraties stonden in 2022 5.425 arbeidsmigranten geregistreerd in West-Friesland. 33% daarvan woont in gemeente Hoorn. Tussen 2010 en 2022 nam het aantal jaarlijks gemiddeld met 8,6% toe. Voor West-Friesland onderscheiden we een piek in de zomer als het gaat om werkzame arbeidsmigranten. Deze piek is spitser dan de seizoenspieken van Noord-Holland en Nederland. Daarmee verschilt het seizoenpatroon van deze regio met die van de provincie Noord-Holland en Nederland. Uit de prognosescenario’s blijkt voor West-Friesland dat het aantal werkende arbeidsmigranten de komende jaren blijft toenemen tot een populatie van naar schatting 12.000 tot 20.500 arbeidsmigranten. Dit gaat om een jaarlijkse groei binnen een bandbreedte van 2 tot 9 procent.

Het belangrijkste herkomstland van arbeidsmigranten in WestFriesland is Polen. 70% van de in West-Friesland werkzame arbeidsmigranten is van Poolse afkomst. Sinds 2010 is vooral het aandeel Bulgaarse en Roemeense arbeidsmigranten toegenomen.

83

A R B E I D S M I G RA N T E N N A A R W E R K LO C AT I E 10.030 werkende arbeidsmigranten in de West-Friesland In 2022 werkten in West-Friesland 10.030 arbeidsmigranten. In de periode 2010-2022 nam het aantal werkzame arbeidsmigranten in de regio jaarlijks gemiddeld met 2,1% toe. De regio West-Friesland kende door de jaren heen relatief veel fluctuaties in het aantal werkende arbeidsmigranten.

+2,1% per jaar

Afname aantal arbeidsmigranten in coronajaar In 2020, het belangrijkste coronajaar, was er een afname in het aantal arbeidsmigranten. Er was een afname van 610 arbeidsmigranten ten opzichte van 2019. Het ging echter om een tijdelijke dip, want in 2021 lag het aantal arbeidsmigranten op een niveau dat hoger was dan voor de coronacrisis.

In 2022 werkten in West-Friesland 10.030 internationale arbeidsmigranten. Ondanks covid-19 groeide het aantal met 1.540 arbeidsmigranten tussen 2019 en 2022.

Bron: Decisio (2024), via CBS Microdata

1Vestiging van uitzendbureaus en werklocatie

In de CBS Microdata is de werklocatie van arbeidsmigranten geregistreerd als het adres van de werkgever. Indien zij voor een uitzendbureau werken, komt het voor dat het werkadres elders gelegen is omdat zij tijdelijk bij een of meerdere werkgevers worden uitgezonden. Dit daadwerkelijke werkadres is op basis van CBS Microdata niet bekend. Daarom kan er sprake zijn van een lichte onder- of overschatting zijn per werkgemeente.

84

A R B E I D S M I G RA N T E N N A A R W E R K LO C AT I E Een derde van de arbeidsmigranten werkte in Medemblik 36% van de arbeidsmigranten was in 2022 werkzaam in de gemeente Medemblik; in absolute zin gaat dit om 3.600 arbeidsmigranten. Andere belangrijke werkgemeenten voor arbeidsmigranten waren Koggenland (2.605 arbeidsmigranten) en Drechterland (1.465 arbeidsmigranten). De gemeente met de minste werkende arbeidsmigranten in 2022 was Opmeer met 420 arbeidsmigranten.

Als we kijken naar de gemiddelde jaarlijkse groei van het aantal arbeidsmigranten in West-Friesland tussen 2010 en 2022, valt op dat Opmeer en Medemblik de grootste procentuele groei hebben doorgemaakt, namelijk 9% en 7% respectievelijk. De gemeente met de grootste absolute stijging tussen 2010 en 2022 is Medemblik (+2.005 arbeidsmigranten).

Gemeente

Aantal 2010

Aantal 2019

Aantal 2022

Jaarlijkse ontwikkeling 2010-2022

Jaarlijkse ontwikkeling 2010-2019

Jaarlijkse ontwikkeling 2019-2022

Drechterland

1.305

1.055

1.465

1%

-2%

12%

Enkhuizen

275

300

430

4%

1%

13%

Hoorn

1.685

930

775

-6%

-6%

-6%

Koggenland

2.250

2.210

2.605

1%

0%

6%

2.850 Bron: Decisio (2024), via 1.595 CBS Microdata

3.600

7%

7%

8%

360 785

420 735

9%

10%

5%

2%

4%

-2%

8.490

10.030

2,1%

0,9%

5,7%

Medemblik Opmeer

Stede Broec West-Friesland

155 555 7.820

Tussen 2019 en 2022 stijgt het aantal arbeidsmigranten in West-Friesland met 6%. Dit komt voornamelijk door de relatief grote groei in het aantal arbeidsmigranten in 2021. Hoorn en Stede Broec herstellen niet volledig van de coronadip: in 2022 ligt het aantal arbeidsmigranten lager dan voor de coronacrisis (2019).

85

A R B E I D S M I G RA N T E N N A A R W E R K LO C AT I E Vergelijking met provinciale en Nederlandse ontwikkeling De indexcijfers in de figuur geven de ontwikkeling van het aantal arbeidsmigranten in West-Friesland weer ten opzichte van het provinciaal en landelijk niveau.

In de periode 2010-2022 kende de provincie Noord-Holland een gemiddelde groei van 5,5% per jaar tot 145.655 arbeidsmigranten in 20202. Gedurende deze periode nam het aantal arbeidsmigranten in Nederland jaarlijks toe met 6,0% tot 741.125 in 2022. De gemiddelde jaarlijkse groei van 2,1% van de regio West-Friesland lag lager dan de jaarlijkse groei in Noord-Holland en Nederland. Het aantal werkende arbeidsmigranten daalde zowel in WestFriesland, als in Noord-Holland en Nederland. Dit als gevolg van de coronacrisis. In alle regio’s herstelde het aantal werkzame arbeidsmigranten. Tot slot is de groei in het aantal arbeidsmigranten in WestFriesland groter dan de groei in banen. Tussen 2010 en 2022 groeide het aantal banen binnen de regio met 1,5%2,dit wijst erop dat arbeidsmigranten een grotere rol krijgen binnen de arbeidsmarkt in West-Friesland.

Ontwikkeling aantal internationale arbeidsmigranten (geïndexeerd basisjaar1 = 2010), 2010 - 2022 250

202 190

200

150

144

100

50

0 2010

2011

2012

2013

2014

West-Friesland

2015

2016

2017

Noord-Holland

2018

2019

2020

2021

Nederland

Bron: Decisio (2024), via CBS Microdata 1 Cijfers zijn geïndexeerd om de jaarlijkse ontwikkeling tussen regio’s onderling te kunnen vergelijken 2 Bron CBS: https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/83582NED/table?dl=A295E

86

2022

KENMERKEN

Meeste arbeidsmigranten afkomstig uit Polen De belangrijkste herkomstlanden van arbeidsmigranten in West-Friesland waren Polen (70%) en Roemenië (8%) in 2022. De herkomstlanden met een relatief grote toename tussen 2010 en 2022 zijn Bulgarije en Roemenië. Het aandeel Polen is redelijk sterk afgenomen. De belangrijkste herkomstlanden van arbeidsmigranten in West-Friesland komen overeen met het provinciaal en landelijk beeld. Ook landelijk is de grootste groep arbeidsmigranten van Poolse afkomst, en is het aandeel Roemenen relatief sterk toegenomen.

Bron: Decisio (2024), via CBS Microdata

87

KENMERKEN Landbouw en visserij grootste sector Rechts op de pagina staat een grafiek met de top-8 werksectoren in 2010 en 2022. In de regio West-Friesland werkte in 2022 37% van de arbeidsmigranten in landbouw en vissserij. 25% van de arbeidsmigranten werkte via uitzendbureaus en detachering. Het is onbekend in welke sector zij daadwerkelijk werkzaam waren. Ten opzichte van 2010 bleef het aandeel arbeidsmigranten werkzaam in de landbouw en visserij vrij constant. Het percentage arbeidsmigranten dat via een uitzendbureau of detachering werkt is in WestFriesland lager dan in Noord-Holland (35%) en in Nederland (53%).

Bron: Decisio (2024), via CBS Microdata

88

KENMERKEN Aandeel arbeidsmigranten werkende via uitzendbureau en/of detachering Rechts op de pagina staat een tabel met het aandeel arbeidsmigranten dat via een uitzendbureau en/of detachering werkte in de periode 2018-2022. Gemeenten met een (aanzienlijk) hoger aandeel werkende arbeidsmigranten via een uitzendbureau en/of detachering dan het provinciaal gemiddelde vervullen waarschijnlijk/mogelijk (voor een deel) een regiofunctie waarin arbeidsmigranten in een andere gemeente werken; in de CBS Microdata is de werklocatie van arbeidsmigranten geregistreerd als het adres van de werkgever. Indien zij voor een uitzendbureau werken, komt het voor dat het werkadres elders gelegen is omdat zij tijdelijk bij een of meerdere werkgevers worden uitgezonden.

Arbeidsmigranten die in Nederland via een uitzendbureau en/of detachering werkten, waren in de periode juni 2022 tot juni 2023 vooral actief in de logistiek (37%), tuinbouw (21%), voedingsindustrie (18%) en metaalindustrie (8%). De verdeling op regioniveau is niet bekend (ABU, 2024).

Aandeel arbeidsmigranten werkende via uitzendbureau en/of detachering, 2018 - 2022

Gemeente

Aandeel 2018

Aandeel 2019

Aandeel 2020

Aandeel 2021

Aandeel 2022

12% 0% 4% 78% 1% 72% 10% 37%

15% 0% 4% 79% 2% 67% 8% 36%

17% 0% 4% 78% 1% 67% 1% 33%

14% 0% 4% 78% 2% 70% 1% 33%

16% 0% 5% 76% 1% 64% 0% 35%

Drechterland Enkhuizen Hoorn Koggenland Medemblik Opmeer Stede Broec Noord-Holland

NB: aantallen werkende arbeidsmigranten via een uitzendbureau en/of detachering lager dan 10 dienen conform de (privacy)regels van het CBS afgerond te worden naar nul. Dit resulteert voor verschillende gemeenten in de provincie in een aandeel dat gelijk is aan nul procent. Percentages zijn verder afgerond op gehelen.

Bron: Decisio (2024), via CBS Microdata

89

KENMERKEN Verblijfsduur arbeidsmigranten, 2022 80% 70%

Verblijfsduur arbeidsmigranten korter dan een jaar, 2022 50%

71%

45%

61%62%

44%

40%

40%

60%

35%

50%

36%

34%

34%

30%

30%

40%

25%

30%

32% 28%

22%

20%

20%20% 13%

20%

15% 6% 8% 7%

10%

6% 7% 7%

4% 4% 4%

0% Minder dan een jaar

1 tot 2 jaar

2 tot en met 3 jaar3 tot en met 5 jaar Meer dan 5 jaar

West-Friesland

Noord-Holland

Nederland

7 op de 10 arbeidsmigranten werkt korter dan een jaar in de WestFriesland 71% van de arbeidsmigranten werkt korter dan een jaar in WestFriesland; 29% werkt langer dan een jaar. In vergelijking met NoordHolland en Nederland verblijven de arbeidsmigranten in de WestFriesland korter in de regio. Bij het kenmerk verblijfsduur gaat het om een momentopname. Dat wil zeggen dat op het moment van meten (2022) arbeidsmigranten bovenstaande verblijfsduur hebben. Het kan echter zo zijn dat deze groep in Nederland blijft en hun uiteindelijke verblijfsduur langer wordt.

10% 5% 0% West-Friesland Tot 4 maanden

Noord-Holland 4 tot 8 maanden

Nederland 8 tot en met 12 maanden

Relatief grote groep die korter dan 4 maanden in West-Friesland verblijft Van de arbeidsmigranten die minder dan een jaar in WestFriesland verblijven verblijft de grootste groep (44%) tot 4 maanden. Nog eens 34% van deze arbeidsmigranten verblijft 4 tot 8 maanden. In Noord-Holland en Nederland is de groep ‘tot maanden’ ook het grootst.

90 Bron: Decisio (2024), via CBS Microdata

A R B E I D S M I G RA N T E N N A A R WO O N LO C AT I E 5.425 geregistreerde woonachtige arbeidsmigranten in West-Friesland Op basis van BRP-registraties stonden in 2022 5.425 arbeidsmigranten in West-Friesland geregistreerd. Naar verwachting is dit een onderschatting van het daadwerkelijk aantal wonende arbeidsmigranten in de regio1.

Bron: Decisio (2024), via CBS Microdata

+8,6% per jaar

Het coronajaar 2020 veroorzaakte geen daling in het aantal wonende arbeidsmigranten in West-Friesland. Het aantal arbeidsmigranten lag in 2021 7,3% hoger in vergelijking met 2020.

Een derde van de BRP-geregistreerde arbeidsmigranten woont in Hoorn De grootste groep arbeidsmigranten woont in de gemeente Hoorn (33%); in absolute aantallen gaat dit om 1.785 arbeidsmigranten. Andere belangrijke woongemeenten voor arbeidsmigranten zijn Medemblik (1.375 arbeidsmigranten) en Stede Broec (630 arbeidsmigranten). Als we kijken naar de gemiddelde jaarlijkse groei van het aantal arbeidsmigranten in Kop van Noord-Holland tussen 2010 en 2022 zien we dat Opmeer de grootste groei heeft doorgemaakt (15%). In absolute aantallen heeft Hoorn de grootste groei doorgemaakt (+1.040 arbeidsmigranten). 1Het komt voor dat het woonadres van een arbeidsmigrant niet bekend is via de CBS Microdata. Bijvoorbeeld doordat de

arbeidsmigrant, bij seizoensgebonden arbeid, minder dan vier maanden in Nederland verblijft en zich niet bij de gemeente inschrijft (dat is ook geen wettelijke plicht). Of het kan voorkomen dat de arbeidsmigrant onbekend is met het proces van inschrijving en/of zich niet wil inschrijven vanwege de vrees voor het verliezen van rechten in het land van herkomst. Het aantal geregistreerde arbeidsmigranten via de CBS Microdata is dus waarschijnlijk een onderschatting van het daadwerkelijke aantal wonende arbeidsmigranten. Uit eerder onderzoek is de inschatting dat gemiddeld 45 tot 55% van de arbeidsmigranten zich inschrijft.

Gemeente

Aantal 2010

Aantal 2019

Aantal 2022

Ontwikkeling 2010-2019

Ontwikkeling 2019-2022

Aandeel werkende in 2022

Drechterland Enkhuizen Hoorn Koggenland Medemblik Opmeer Stede Broec West-Friesland

160 235 745 130 450 70 230 2.020

395 465 1.520 195 1.185 405 515 4.680

520 530 1.785 220 1.375 365 630 5.425

11% 8% 8% 5% 11% 22% 9% 9,8%

10% 4% 6% 4% 5% -3% 7% 5,0%

1.465 430 775 2.605 3.600 420 735 10.030

91

A R B E I D S M I G RA N T E N N A A R WO O N LO C AT I E Wonende arbeidsmigranten in West-Friesland (en directe omgeving) naar PC4-gebied, 2010

Wonende arbeidsmigranten in West-Friesland (en directe omgeving) naar PC4-gebied, 2022

92 Bron: Decisio (2024), via CBS Microdata

S E I Z O E N S PI E K E N Seizoenspieken arbeidsmigranten West-Friesland, 2018 - 2022

Spitse zomerse piek in arbeidsmigranten in de regio West-Friesland Het aantal werkzame arbeidsmigranten in de regio West-Friesland piekt met name in de zomer. Over de periode van 2018 tot en met 2022 laat de figuur structureel een piek zien rond juli. Richting de wintermaanden daalt het aantal arbeidsmigranten weer met januari meestal als dieptepunt. Dit illustreert dat de inzet van arbeidsmigranten seizoensgebonden is. Dit zit hem bijvoorbeeld in de sector landbouw en visserij.

6.000 5.000

4.000 3.000 2.000 1.000

jul-22

okt-22

apr-22

jan-22

okt-21

jul-21

jan-21

apr-21

okt-20

jul-20

apr-20

jan-20

okt-19

jul-19

apr-19

jan-19

okt-18

jul-18

apr-18

jan-18

-

Seizoenspieken arbeidsmigranten (geïndexeerd, basisjaar = 100), 2018 - 2022

West-Friesland kent hoge pieken en dalen Het aantal arbeidsmigranten in de regio West-Friesland is zeer seizoensgebonden. Daarmee verschilt het patroon van West-Friesland met die van Noord-Holland en Nederland. Noord-Holland en Nederland kennen een meer geleidelijk patroon in pieken van aantal arbeidsmigranten. Het dal rond de jaarwisselingen valt deels te verklaren doordat 31 december een gangbare einddatum van contracten is.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/15801624/1