14 Bijlage Decisio Actualisatie Arbeidsmigranten Provincie Noord-Holland d.d. 02-07-2024

West-Friesland

Noord-Holland

Bron: Decisio (2024), via CBS Microdata

Nederland

okt-22

jul-22

apr-22

jan-22

okt-21

jul-21

apr-21

jan-21

okt-20

jul-20

apr-20

jan-20

okt-19

jul-19

apr-19

jan-19

okt-18

jul-18

apr-18

jan-18

200 180 160 140 120 100 80 60 40 20 -

93

P RO G N O S E A R B E ID S M I G R A N T E N TOT 2 0 3 0 Op basis van de historische ontwikkeling in de economie en het aantal arbeidsmigranten in West-Friesland zijn prognoses opgesteld van de te verwachten ontwikkeling tot 2030. In onderstaand kader geven we een korte toelichting op de methodiek.

Prognose verwachte ontwikkeling aantal werkende arbeidsmigranten West-Friesland 25.000 20.500 20.000

Achtergrond: externe factoren van belang voor aantal arbeidsmigranten tot 2030

Verschillende externe factoren beïnvloeden het uiteindelijke aantal werkende arbeidsmigranten. Ten eerste kan technologische vooruitgang de vraag naar arbeidsmigranten verminderen door automatisering en mechanisatie van arbeidsintensieve taken. Daarnaast kan het politieke klimaat beperkingen stellen aan het aantal arbeidsmigranten door striktere immigratieregels en beleidsmaatregelen. Het aanbod van huisvesting kan eveneens belemmerd werken, aangezien een tekort aan geschikte woonruimte de vestiging van arbeidsmigranten kan beperken. Verder speelt vergrijzing en krapte op de arbeidsmarkt in zowel het herkomst- als aankomstland een rol, doordat een toenemende vergrijzing en krapte op de arbeidsmarkt in het herkomstland de beschikbaarheid van arbeidsmigranten kan verminderen, terwijl een vergrijzende bevolking en krapte op de arbeidsmarkt in het aankomstland de vraag naar arbeidskrachten kan verhogen. Tot slot beïnvloeden de welvaartsontwikkelingen in zowel het herkomst- als aankomstland de migratiestromen; een toenemende welvaart in het herkomstland kan migratie ontmoedigen, terwijl economische groei in het aankomstland de vraag naar arbeidsmigranten kan stimuleren.

Prognose: 12.000 tot 20.500 arbeidsmigranten in 2030 Uit de prognosescenario’s blijkt voor West-Friesland dat het aantal werkende arbeidsmigranten de komende jaren blijft toenemen tot een populatie van naar schatting 12.000 tot 20.500 arbeidsmigranten. Dit gaat om een jaarlijkse groei binnen een bandbreedte van 2 tot 9 procent.

14.000

15.000 10.030 10.000

12.000

5.000 -

West-Friesland Werkelijk

West-Friesland Trend

West-Friesland Laag

West-Friesland Hoog

Bron: Decisio (2024); o.b.v. CBS Microdata

94

B E H O E F T E H U I SV E ST I N G TOT 2 0 3 0 WLO-hoog: toename short-stay +390 tot en met 2025, +1.060 tot en met 2030 Op basis van de verdeling van de verblijfsduur van arbeidsmigranten in West-Friesland betekent de verwachte toename van het aantal arbeidsmigranten in West-Friesland het volgende: voor short-stay verwachten we een toename van tenminste 390 arbeidsmigranten in 2025. Tot en met 2030 verwachten we een toename van 1.060 arbeidsmigranten (voor short-stay; in het WLO-hoog scenario). Wanneer de trend (2010-2022) wordt gevolgd dan zijn de aantallen extra arbeidsmigranten in 2025 en 2030 lager dan in het WLO-scenario.

Prognose verwachte ontwikkeling aantal wonende arbeidsmigranten West-Friesland

Aantal in West-Friesland wonende arbeidsmigranten (BRPgeregistreerd) Prognose: conform scenario WLO-hoog Prognose: conform trend West-Friesland 2010-2022 Additioneel aantal: conform WLO-hoog Additioneel aantal wonende arbeidsmigranten: conform trend Op basis van prognose scenario WLO-hoog: Short (<1 jaar) Mid (1 tot 3 jaar) Long (3 jaar of langer) Totaal Op basis van prognose conform trend: Short (<1 jaar) Mid (1 tot 3 jaar) Long (3 jaar of langer) Totaal

2022 5.425 5.425 -

2025 9.000 8.000 3.575 2.575

2030 15.000 12.000 9.575 6.575

11% 30% 59% 100%

390 1.070 2.110 3.570

1.060 2.860 5.660 9.580

11% 30% 59% 100%

280 770 1.520 2.570

730 1.960 3.890 6.580

Bron: Decisio (2024), via CBS Microdata

Bron: Decisio (2024); o.b.v. CBS Microdata

95

ZAANSTREEK WATERLAND

96

K E R N C IJ FE R S Z A A N ST R E E K WAT E R L A N D In Zaanstreek Waterland werkten in 2022 6.455 arbeidsmigranten. Tussen 2010 en 2022 is het aantal jaarlijks gemiddeld gegroeid met 4,0%. In 2020, het belangrijkste coronajaar, was er een afname in het aantal arbeidsmigranten.

Op basis van BRP-registraties stonden in 2022 6.995 arbeidsmigranten geregistreerd in Zaanstreek Waterland. 71% daarvan woont in gemeente Zaanstad. Tussen 2010 en 2022 nam het aantal jaarlijks gemiddeld met 7,2% toe.

De belangrijkste werkgemeente voor Zaanstreek Waterland was Zaanstad. Bijna 80% van de arbeidsmigranten werkte in 2022 in deze gemeente.

Voor Zaanstreek Waterland onderscheiden we een piek richting het einde van het jaar als het gaat om werkzame arbeidsmigranten. De piek in Zaanstreek Waterland is goed vergelijkbaar met de seizoenpieken van de provincie Noord-Holland en Nederland.

De belangrijkste werksectoren voor arbeidsmigranten in Zaanstreek Waterland zijn detailhandel en zakelijke dienstverlening. Daarnaast werkt 14% van de arbeidsmigranten via een uitzendbureau of detachering.

Uit de prognosescenario’s blijkt voor Zaanstreek Waterland dat het aantal werkende arbeidsmigranten de komende jaren blijft toenemen tot een populatie van naar schatting 7.000 tot 9.000 arbeidsmigranten. Dit gaat om een jaarlijkse groei binnen een bandbreedte van 1 tot 4 procent.

57% van de arbeidsmigranten werkt korter dan een jaar in Zaanstreek Waterland; 43% werkt langer dan een jaar. Deze verhoudingen zijn min of meer gelijk aan die van Noord-Holland en Nederland. Het belangrijkste herkomstland van arbeidsmigranten in Zaanstreek Waterland is Polen. 19% van de in Zaanstreek Waterland werkzame arbeidsmigranten is van Poolse afkomst. Sinds 2010 is vooral het aandeel Bulgaarse en Poolse arbeidsmigranten toegenomen.

97

A R B E I D S M I G RA N T E N N A A R W E R K LO C AT I E 6.455 werkende arbeidsmigranten in Zaanstreek Waterland In 2022 werkten in Zaanstreek Waterland 6.455 arbeidsmigranten1. Tussen 2010 en 2022 is het aantal in de regio werkzame arbeidsmigranten gegroeid met een gemiddelde jaarlijkse groei van 4,0%. Afname aantal arbeidsmigranten in coronajaar In 2020, het belangrijkste coronajaar, was er een afname in het aantal arbeidsmigranten. Er was een afname van 485 arbeidsmigranten ten opzichte van 2019. Het ging echter om een tijdelijke dip, want in 2021 ervaarde Zaanstreek Waterland weer een groei in het aantal arbeidsmigranten en in 2022 lag het aantal arbeidsmigranten op een niveau dat hoger was dan voor de coronacrisis.

In 2022 werkten in Zaanstreek Waterland 6.455 internationale arbeidsmigranten. Ondanks covid-19 groeide het aantal met 895 arbeidsmigranten tussen 2019 en 2022.

+4,0% per jaar

Bron: Decisio (2024), via CBS Microdata 1Vestiging van uitzendbureaus en werklocatie

In de CBS Microdata is de werklocatie van arbeidsmigranten geregistreerd als het adres van de werkgever. Indien zij voor een uitzendbureau werken, komt het voor dat het werkadres elders gelegen is omdat zij tijdelijk bij een of meerdere werkgevers worden uitgezonden. Dit daadwerkelijke werkadres is op basis van CBS Microdata niet bekend. Daarom kan er sprake zijn van een lichte onder- of overschatting zijn per werkgemeente.

98

A R B E I D S M I G RA N T E N N A A R W E R K LO C AT I E 8 op de 10 arbeidsmigranten werkte in Zaanstad 79% van de arbeidsmigranten was in 2022 werkzaam in de gemeente Zaanstad; in absolute zin gaat dit om 5.095 arbeidsmigranten. Andere belangrijke werkgemeenten voor arbeidsmigranten waren Purmerend (765 arbeidsmigranten) en Edam-Volendam (270 arbeidsmigranten). De gemeente met de minste werkende arbeidsmigranten in 2022 was Landsmeer met 50 arbeidsmigranten. Als we kijken naar de gemiddelde jaarlijkse groei van het aantal arbeidsmigranten in Zaanstreek Waterland tussen 2010 en 2022, valt op dat Oostzaan en Zaanstad de grootste procentuele groei hebben doorgemaakt, namelijk 8% en 5% respectievelijk. De gemeente met de grootste absolute stijging tussen 2010 en 2022 is Zaanstad (+2.325 arbeidsmigranten).

Gemeente

Aantal 2010

Aantal 2019

Aantal 2022

Jaarlijkse ontwikkeling 2010-2022

Jaarlijkse ontwikkeling 2010-2019

Jaarlijkse ontwikkeling 2019-2022

Edam-Volendam Landsmeer Oostzaan Purmerend Waterland Wormerland Zaanstad

545 30 45 475 145 45 2.770

265 50 165 785 140 55 4.100

270 50 115 765 105 55 5.095

-6% 4% 8% 4% -3% 2% 5%

-8% 6% 16% 6% 0% 2% 4%

1% 0% -11% -1% -9% 0% 8%

Zaanstreek Waterland

4.055

5.560

6.455

4,0%

3,6%

5,1%

Bron: Decisio (2024), via CBS Microdata

Tussen 2019 en 2022 stijgt het aantal arbeidsmigranten in Zaanstreek Waterland met 5%. Dit komt voornamelijk door de relatief grote groei in het aantal arbeidsmigranten in 2022. Oostzaan, Purmerend en Waterland herstellen niet volledig van de coronadip: in 2022 ligt het aantal arbeidsmigranten lager dan voor de coronacrisis (2019).

99

A R B E I D S M I G RA N T E N N A A R W E R K LO C AT I E Vergelijking met provinciale en Nederlandse ontwikkeling De indexcijfers in de figuur geven de ontwikkeling van het aantal arbeidsmigranten in Zaanstreek Waterland weer ten opzichte van het provinciaal en landelijk niveau.

Tussen 2010 en 2022 kent de provincie Noord-Holland een gemiddelde groei van 5,5% per jaar tot 145.655 arbeidsmigranten in 2022. In diezelfde periode nam het aantal arbeidsmigranten in Nederland jaarlijks toe met 6,0% tot een aantal van 741.125 in 2022. De gemiddelde jaarlijkse groei van 4,0% van Zaanstreek Waterland ligt dus lager dan de groei van de provincie Noord-Holland en Nederland. Zowel Zaanstreek Waterland als Noord-Holland en Nederland ervaarden een dip in het aantal arbeidsmigranten in 2020. Dit kan verklaard worden door de coronacrisis. Er is echter in alle drie de regio’s een herstel te zien waarbij het aantal arbeidsmigranten in 2022 hoger ligt dan voor de coronacrisis. Tot slot is de groei in het aantal arbeidsmigranten in Zaanstreek Waterland aanzienlijk groter dan de groei in banen. Tussen 2010 en 2022 groeide het aantal banen binnen de regio met 0,9%2, dit wijst erop dat arbeidsmigranten een grotere rol krijgen binnen de arbeidsmarkt in Zaanstreek Waterland.

Ontwikkeling aantal internationale arbeidsmigranten (geïndexeerd basisjaar1 = 2010), 2010 - 2022

250 202 190

200

159 150

100

50

0 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 Zaanstreek Waterland

Noord-Holland

Nederland

Bron: Decisio (2024), via CBS Microdata 1 Cijfers zijn geïndexeerd om de jaarlijkse ontwikkeling tussen regio’s onderling te kunnen vergelijken 2 Bron CBS: https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/83582NED/table?dl=A295E

100