06b Programmaverantwoording 2022

23

Verhuur Gezondheidscentrum Onze gemeente huurt en verhuurt de ruimtes op de begane grond van het gezondheidscentrum tot en met februari 2026. Vanaf 1 augustus 2022 stonden er, vanwege opzegging van de huur, 3 ruimtes leeg. In 2023 zijn inmiddels 2 ruimtes opnieuw verhuurd. Detailhandel In het kader van de leefbaarheid is het van belang de winkelvoorzieningen in de kernen Rucphen, St. Willebrord en Sprundel te concentreren. Ook het behoud van de basisvoorzieningen in de kernen Schijf en Zegge moet bijdragen aan het in stand houden en verbeteren van economische activiteit. Regionaal zijn er afspraken gemaakt om ontwikkelingen op elkaar af te stemmen. Bij de herziening van bestemmingsplannen worden voorstellen opgenomen om het wijzigen van functies naar bijvoorbeeld woningen te vereenvoudigen. Zo wordt leegstand aangepakt en geven we tegelijkertijd invulling aan de afspraken om vrijkomende winkelmeters te schrappen. In 2022 zijn er voor de te ontwikkelen detailhandelslocatie aan de Kanariestraat/Emmausplein in St. Willebrord geen concrete initiatieven gekomen. In 2023 wordt deze locatie ingezet voor woningbouw. 3.3 - Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Bedrijfsloket / ondernemersloket Stichting Ondernemers Klankbord (OKB) is het eerste aanspreekpunt in onze gemeente voor advisering of ondersteuning in alle levensfasen en alle onderdelen van het ondernemen.

Zij adviseren en ondersteunen bij de start van onderneming, alle aspecten van bedrijfsuitoefening, faillissementspreventie en bedrijfsopvolging. De vijf samenwerkende gemeenten hebben het convenant met het OKB verlengd tot 1 april 2025 met de mogelijkheid voor verlenging tot 1 april 2027. Stichting OKB heeft in 2022 in totaal 9 ondernemers geholpen. 3.4 - Economische promotie Toerisme De agendapunten uit de uitvoeringsagenda worden samen met de ondernemers uitgevoerd. Niet in 2022 maar in 2023 wordt de uitvoeringsagenda geëvalueerd. In 2022 zijn de volgende acties uitgevoerd: • de Toeristische Gids en Toeristische Scheurkaart zijn ontwikkeld; • uit het toeristisch overleg zijn verschillende werkgroepen gevormd; • voor de doorontwikkeling van website OntdekR.nl is een toerisme strategisch organisatieplan geschreven; • de contacten tussen ondernemers en verengingen zijn opnieuw aangehaald tijdens het toeristisch overleg; • de gedichtenroute in Gemeente Rucphen is in ontwikkeling. Op meerdere locaties worden er bankjes met een gedicht geplaatst; • het Beheer zandwegen Rucphense Bossen is opgenomen in onderhoudsplan zandwegen; • Het ruiter- en mennetwerk Rucphen - Roosendaal is in 2022 aangelegd en wordt medio 2023 officieel geopend en in gebruik genomen. De route is toegankelijk te paard maar ook met paard en wagen.

De route is 50 kilometer lang en sluit aan op het netwerk van Zundert en Essen. De route is geheel bewegwijzerd met bordjes. Promotie Het promotiebeleid heeft tot doel het DNA van de gemeente uit te dragen en de gemeente meer op de kaart te zetten. Voorbeelden van evenementen hiervan die in 2022 hebben plaatsgevonden zijn de dorpenomloop, de ZLM Tour, de Vuelta en het U10 tournament bij Rood-Wit. We willen behouden wat we hebben en daar waar het kan verder laten groeien. Het nieuwe promotiebeleid wordt in 2023 opgesteld.

24

Beleidsindicatoren

Functiemenging 40,4%

53,3%

Rucphen

Nederland bron: Meerdere bronnen | 2021

*Functiemenging: De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen.

Vestigingen (van bedrijven) per 1.000 inwoners 15-65 jaar

164,3

165,1

Rucphen

Nederland bron: LISA | 2021

*Vestigingen (van bedrijven): Het aantal vestgingen van bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-65 jaar.

25

Programma 4: Onderwijs

Beoogd maatschappelijk effect Inwoners kunnen zich ontwikkelen tot burgers die in staat zijn om zelfstandig te functioneren en een positieve bijdrage te leveren aan de (lokale) samenleving. In het collegewerkprogramma vatten we dit samen onder de noemer “Scholing is de basis”. Kinderen moeten zich thuis voelen op school. We zorgen voor een veilige schoolomgeving en willen dat kinderen niet zonder diploma van school gaan. Dit realiseren we samen met betrokkenen.

Ontwikkelingen en speerpunten binnen dit programma Om ervoor te zorgen dat de jeugd/jongeren in onze gemeente zich zodanig kunnen ontwikkelen dat ze op kunnen groeien tot zelfredzame volwassenen die optimaal participeren in onze maatschappij hebben we een aantal speerpunten benoemd. Met dit programma zorgen we voor realisatie en behoud van voorzieningen op gebied van voor- en vroegschoolse educatie en onderwijs. Daarmee wordt een basis gelegd voor de algemene ontwikkeling. Ook wordt, in samenwerking met onze partners, ingezet op een optimale schoolloopbaan van onze jongeren. Voor de jongeren die tijdelijk hulp nodig hebben wordt ondersteuning op maat gerealiseerd via regulier aanbod, maar in 2022 ook via inzet van de middelen uit het Nationaal Programma Onderwijs.

Overzicht taakvelden en baten en lasten per taakveld

Openbaar basisonderwijs Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingzaken

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

TOTAAL

Prim. Beg. 2022

Begr. na wijz. 2022

Rekening 2022

101.236

101.236

100.719

697.568 -30.351 1.347.762 -621.208

646.913 1.867.694 -908.707

643.793 -20.071 1.529.227 -27.465

1.495.007

1.707.136

2.226.203

Verschillenverklaring per taakveld 4.3 - Onderwijsbeleid en leerlingzaken Aan scholen en kinderopvang werd voor een bedrag van bijna € 495.000,00 aan subsidies beschikt ten behoeve van voor- en vroegschoolse educatie (VVE). Hiervan resteert € 65.000,00. De scholen en kinderopvang krijgen voor aanvang van het jaar een beschikking en na afloop van het jaar een vaststellingsbeschikking op basis van de ingediende verantwoording. In het programma was ook een post onvoorzien opgenomen van € 50.000,00 voor extra peuters. Op deze post hoefde nagenoeg geen beroep gedaan te worden. Voor onderwijsvertraging door Covid werd een specifieke uitkering ontvangen van ruim € 240.000,00. Deze middelen werden in 2022 niet uitgegeven. De middelen kunnen tot 31 juli 2025 worden ingezet. Hiertoe zijn de middelen op de balans opgenomen onder de overlopende passiva. Het bovenstaande veroorzaakt op de exploitatie voor genoemd bedrag lagere uitgaven en inkomsten dan begroot. Van de rijksbijdrage voor onderwijsachterstanden (€ 594.000,00) resteert € 297.000,00. Dit bedrag is op de balans opgenomen onder de overlopende passiva en blijft beschikbaar voor de volgende jaren. Het deel van de rijksbijdrage 2019 t/m 2022 dat niet is uitgegeven dient terugbetaald te worden. Deze afrekening van € 357.000,00 is in 2022 verantwoord. Bovenstaande zaken veroorzaken de lage inkomsten op dit taakveld.

Overigens lopen al deze zaken via de reserve onderwijsachterstandenbeleid, waardoor dit geen consequenties heeft voor het resultaat van de jaarrekening.

26

De taakvelden

4.1 - Openbaar basisonderwijs Lokaal Programma Onderwijs Begin 2021 heeft het kabinet het Nationaal Programma Onderwijs gepubliceerd. Binnen dit programma zijn middelen toegekend (via een Specifieke uitkering (SPUK)) om de achterstanden die jongeren hebben opgelopen als gevolg van corona te bestrijden. Onze gemeente ontvangt in totaal € 240.190,00, in te zetten over een periode van 4 schooljaren (tot 31 juli 2025). De specifieke uitkering aan gemeenten bestaat uit twee delen: een uitkering op basis van het aantal leerlingen dat op 1 oktober 2020 stond ingeschreven op een vestiging van een school in het primair en voortgezet onderwijs in de gemeente en een uitkering op basis van de systematiek uit het Besluit specifieke uitkeringen gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid. De opdracht is om maatregelen te treffen voor kinderen die ingeschreven zijn op scholen en op de voorschoolse educatie binnen onze gemeentegrenzen. We mogen ook maatregelen treffen voor kinderen die in onze gemeente wonen en in een andere gemeente naar school gaan maar daarbij wordt nadrukkelijk geadviseerd om gezamenlijk op te trekken met omliggende gemeenten. De opvolging van dit advies is ingebed in de bestaande overlegstructuur die er is met de samenwerkingsverbanden rondom het passend onderwijs. In 2022 is voor de besteding van onze middelen het Lokaal Programma Onderwijs (LPO) opgesteld.

Hierin is een analyse gemaakt van de lokale situatie en op basis van hiervan is een speerpunt gekozen: het verbeteren van het welbevinden en de mentale gezondheid van onze jongeren. De meest urgente kwesties wilden we zo snel mogelijk aanpakken. Daarom is er voor gekozen om in 2022 al twee concrete interventies te starten ter bevordering van dit doel. Eén interventie focust op de bestrijding van het ziekteverzuim onder leerlingen van onze basisscholen (project M@zl van de GGD). De andere concrete actie betreft het instellen van een mentaal steunpunt op het voortgezet onderwijs. Het steunpunt is er voor leerlingen waarbij psychische problemen een belemmering vormen voor het volgen van onderwijs. Er is iemand een halve dag per week extra beschikbaar voor het mentale welzijn van de leerlingen waarbij de hulpvraag de reguliere ondersteuning van school overstijgt. In overleg met onze netwerkpartners zullen we in 2023 bepalen waar we de resterende middelen voor in zullen zetten. Passend onderwijs Op regionaal niveau wordt met verschillende gemeenten en samenwerkingsverbanden overlegd over passend onderwijs. Onze gemeente heeft te maken met twee samenwerkingsverbanden; Samenwerkingsverband (SWV) Roosendaal-Moerdijk voor het primair onderwijs en regionaal samenwerkingsverband (RSV) Breda voor het voortgezet onderwijs.

In 2022 is aan de slag gegaan met het nieuwe ondersteuningsplan van SWV RoosendaalMoerdijk met een looptijd van 2022-2026. In 2022 stonden de volgende thema’s centraal: oudersteunpunten, OnderwijsZorgArrangementen (OZA), hoogbegaafdheid en arbeidsmarkttoeleiding. 4.2 – Onderwijshuisvesting Uitbreiding Vinkenbos Uw raad heeft op 16 december 2020 op basis van de businesscase een krediet beschikbaar gesteld van € 995.507,00 ter voorfinanciering van de kosten van uitbreiding van Integraal Kind Centrum (IKC) Vinkenbos. In de businesscase is uitgegaan van een uitbreiding met drie lokalen. Vorig jaar heeft het schoolbestuur aangegeven dat een uitbereiding met vier extra lokalen nodig is. Daarnaast is er in de businesscase vanuit gegaan dat op de huidige school een extra bouwlaag gezet wordt. Gebleken is echter dat de constructie hierop niet voorzien is. Vanwege de twee bovengenoemde zaken is door de bouwheer (het schoolbestuur) een concept-oplegnotitie op de businesscase voorbereid, waarin ook de financiële gevolgen in beeld zijn gebracht. Eind 2022 is uw raad in een informatieve bijeenkomt op de hoogte gebracht van de stand van zaken. Afgesproken is hoe uw raad actief betrokken blijft bij de verdere uitwerking van de uitbreiding van IKC Vinkenbos. Scholen in kern Rucphen Er is een sterke groei van het aantal leerlingen op basisschool het Palet. Omdat bij de St.

Martinusschool ook een huisvestingsvraagstuk speelt, is besloten tot een actualisering van het IHP voor de kern Rucphen. De actualisering is gestart na de zomervakantie van 2022. Eind 2022 is uw raad in een informatieve bijeenkomst op de hoogte gebracht van de stand van zaken. Afgesproken is dat de raad betrokken blijft bij de verdere uitwerking.

27

Bouw Heilinde In 2021 heeft bouwheer Borgesiusstichting opdracht gegeven aan een projectmanagementbureau om hen te ondersteunen bij het project rondom basisschool Heilinde. In 2022 is door de stuurgroep het programma van eisen (PvE) vastgesteld als uitgangspunt en is na afstemming met het inkoopbureau een architectenselectie georganiseerd. Eind 2023 kan een definitief ontwerp worden vastgesteld. Afgesproken is dat de raad betrokken blijft bij de verdere uitwerking. 4.3 - Onderwijsbeleid en leerlingzaken Sjors Sportief en Creatief In 2022 hebben de buurtsportcoaches de fysieke boekjes van Sjors Sportief en Creatief uitgedeeld op alle basisscholen in de gemeente Rucphen. De kosten vallen lager uit t.o.v. de begroting, omdat de buurtsportcoaches in 2022 een deel van de uitvoering op zich hebben genomen. Voorschoolse educatie (VVE) In het beleid voor voorschoolse educatie is versterking van ouderbetrokkenheid één van de speerpunten. Dit is tevens één van de projecten in de doorontwikkeling. Het doel van het project is om VVE-peuters met een zorgvraag en hun ouders optimale ondersteuning te bieden. Hiervoor zijn samenwerkingsafspraken gemaakt tussen jeugdprofessional, VVE-aanbieder en het consultatiebureau. Periodiek wordt de voortgang besproken met de partners. Naar aanleiding van de voortgangsbespreking vinden er zo nodig aanpassingen plaats.

Zo is in de loop van 2022 het aantal uren van de jeugdprofessional uitgebreid van 8 naar 16 uur, omdat het aantal VVE-peuters met een zorgvraag groter bleek dan gedacht. De jeugdprofessional heeft daardoor ook meer tijd voor ondersteuning van ouders. Tevens wordt er naar toegewerkt om in een zo vroeg mogelijk stadium te beoordelen op welke wijze de VVE-peuter met zorgvraag het best geholpen kan worden. Leerlingenvervoer De kosten van het leerlingenvervoer zijn in 2022 verder gestegen. In de 1e bestuursrapportage en de financiële slotwijziging 2022 heeft daarom een bijraming van in totaal ruim € 200.000,00 plaatsgevonden. De redenen voor de verdere kostenstijging zijn: • de nieuwe vervoerscontracten, die in september 2021 zijn ingegaan; • een stijging van het aantal leerlingen; • complexe casussen die niet onder de verordening leerlingenvervoer vallen, maar waarbij wenselijk is dat vervoer geregeld wordt; • gestegen kosten van het vervoer naar de Mytylschool; • gewijzigde rit-indeling met ingang van het schooljaar 2022-2023; • deelname aan regionale pilot Plein 3. Leerplicht en bestrijding voortijdig schoolverlaten De totale bijdrage aan het Regionaal Bureau Leren (RBL) in 2022 is begroot op € 36.598,00. Naast deze reguliere bijdrage is in 2022 extra ingezet op: •

•

De intensivering van de Regionale Meld- en Coördinatiefunctie; RMC functie. Deze extra inzet was nodig om de toegenomen zorg- en adviesvragen te kunnen behandelen. In 2022 hebben we hiervoor (aanvullend op de reguliere bijdrage) € 5.008,81 aan het RBL betaald. Met deze middelen hebben we tijdelijk 2 fte extra ondersteuning kunnen inzetten om de effecten van corona te bestrijden. Deze bijdrage kon budgetneutraal plaatsvinden door de ontvangst van extra financiële middelen vanuit de specifieke RMC uitkering. Het aanstellen van een projectaanjager via een pilot. Een aantal van deze gemeenten die geen netwerkcoördinator of enige andere vorm van collectieve verbinding op inhoudelijk beleidsgebied hebben, hebben gekozen voor de start van een pilot. Het doel van de pilot is om te onderzoeken of een dergelijke functie een toegevoegde waarde heeft voor zowel GR RBL als voor de betreffende 10 gemeenten zelf. De bijdrage in 2022 bedroeg € 2.994,00. De dekking van deze middelen komt uit een ESF-subsidie, daarmee loopt ook deze pilot budgettair neutraal. De pilot loopt nog tot eind 2023.

Binnen het RBL lopen diverse activiteiten om het voortijdig schoolverlaten te bestrijden. Een van die activiteiten in 2022 was het project NEET. Dit project is ook opgenomen in ons eigen programma m.b.t. de doorontwikkeling van het sociaal domein. NEET staat voor Not in Employment, Education or Training en betreft een groep jongeren tussen de 18 en 23 jaar zonder onderwijs, zonder startkwalificatie, zonder werk en zonder uitkering. De NEET-aanpak wordt door het regionaal programma voortijdig schoolverlaten (VSV) 2021-2024

28

‘Gezien, gehoord en geholpen worden’ bekostigd, waardoor de aanpak in heel de Regio West-Brabant kan worden uitgerold. We willen hiermee een laagdrempelig ondersteuningsaanbod realiseren. Na een eerste contactmoment bleek dat ongeveer 75% van de jongeren met een NEET-kwalificatie een baan had. In het voorjaar van 2022 is met de resterende groep van 22 jongeren persoonlijk contact gezocht om deze jongeren alsnog een aanbod te kunnen doen. Uiteindelijk is ruim 28% van hen in traject bij het Werkplein of begeleid naar werk. Eenzelfde percentage is bezig met een zelfstudie. De overige groep heeft te kennen gegeven op dit moment geen behoefte te hebben aan ondersteuning. Mocht de situatie van de jongeren veranderen dat kunnen ze altijd zelf nog contact opnemen met de trajectbegeleiders. Vanwege deze positieve opbrengst is regionaal besloten in het voorjaar 2023 nogmaals een ronde te maken. In 2022 is naast de activiteiten die gericht zijn op de jongeren zelf ook met de herijking gestart van onze gezamenlijke visie en ambities binnen het RBL. Daarbij staan o.a. de volgende vragen centraal: Waarom bundelen we onze krachten, wat willen we bereiken voor onze jongeren en hoe kunnen we dit het beste organiseren? Het traject loopt door in 2023.

Beleidsindicatoren

Voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers) 2,0%

1,9%

Rucphen

Nederland bron: DUO / Ingrado | 2021

*Voortijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers): Het percentage van het totaal aantal leerlingen van het VO en MBO (12-23 jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat.

Absoluut verzuim

Relatief verzuim

per 1.000 leerlingen

per 1.000 leerlingen

4,9

21

21

Rucphen

Nederland

Rucphen

bron: Sitchting Halt | 2016 - 2020

2,7

Nederland

bron: DUO / Ingrado | 2021

bron: DUO / Ingrado | 2021

* Er wordt gesproken van Absoluut verzuim als een leerplichtige en/of kwalificatie plichtige jongere niet op een school of instelling staat ingeschreven. De periodeaanduiding "2021" staat voor schooljaar "2020/2021". * Er is sprake van Relatief verzuim als een jongere wel op een school staat ingeschreven, maar gedurende een bepaalde tijd de lessen/praktijk verzuimt. Ook veelvuldig te laat komen kan hiertoe worden gerekend. De periodeaanduiding "2021" staat voor schooljaar "2020/2021".

29

Onze gemeente kent een hoog percentage absoluut schoolverzuim. Een substantieel deel van dit percentage wordt veroorzaakt door de nog niet verwerkte vrijstellingen van jongeren die een school in het buitenland bezoeken. Het beroep op vrijstelling voor deze kinderen wordt regelmatig te laat of soms zelfs niet ingediend. Omdat er geen schoolinschrijving én geen vrijstelling is, worden deze kinderen als absoluut verzuimer opgevoerd. Na een rappel wordt dit in de administratie wel weer gecorrigeerd maar dit is pas na bekendmaking van de landelijke cijfers. Het is niet eenvoudig om dit om te buigen. We zijn hierbij immers ook afhankelijk van de aanvrager van de vrijstelling.

30

Programma 5: Sport, cultuur en recreatie

Beoogd maatschappelijk effect Een vitale samenleving met (volop) mogelijkheden om elkaar te ontmoeten en ontspannen op het gebied van sport, cultuur en recreatie.

Ontwikkelingen en speerpunten binnen dit programma Speerpunten vanuit het Coalitieakkoord: • We waarderen het budget voor het onderhoud van de bestaande buitensportverenigingen op tot een niveau dat toereikend is voor de verenigingen; • Tennis en wielrennen worden toegevoegd aan de nota buitensport, zodat ook deze sporten/sportverenigingen recht krijgen op basisvergoedingen van de gemeente; • In de Binnentuin blijven een binnen- en buitenzwembad, een sporthal en voorzieningen voor de reeds gevestigde buitensporten beschikbaar; • Er wordt een wielerbaan voor Willebrord Wil Vooruit (WWV) gerealiseerd; • We verkorten de periode van afvoeren van het slootmaaisel. Speerpunten vanuit de Toekomstvisie “Puur Rucphen 2030”: • De kwaliteiten van Rucphen als woongemeente zijn het dorpse gemeenschapsgevoel, het kleinschalig groene karakter, de nabijheid van bossen en het goede aanbod van voorzieningen; • De gemeente Rucphen is aantrekkelijk voor wonen en vrijetijdsbesteding; • De gemeente biedt ruimte om te ondernemen in de Binnentuin: actieve en innovatieve ondernemers bouwen aan bezoekers intensieve attracties in de vrijetijdseconomie; • Een sterke vrijetijdseconomie draagt bij aan de leefbaarheid van onze dorpen. De bouw van het zwembad en de voorbereiding van de exploitatie van het zwembad was een belangrijke ontwikkeling in 2022.

In maart 2020 is in de commissie MA het plan van aanpak doorontwikkeling sociaal domein besproken. In dit plan van aanpak zijn 3 thema’s benoemd: Integrale aanpak multiproblematiek, gezond opgroeien, en vitaal ouder worden. Binnen deze thema’s zijn in totaal 14 projecten uitgewerkt. De projecten worden uitgevoerd in de periode 2020-2023.

Overzicht taakvelden en baten en lasten per taakveld

Sportbeleid en activering Sportaccommodaties Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Musea Cultureel erfgoed Media Openbaar groen en (openlucht) recreatie

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

TOTAAL

31

Prim. Beg. 2022

Begr. na wijz. 2022

Rekening 2022

48.211 1.241.555 -126.676 64.096

147.592 -93.942 1.240.002 -187.043 80.836

1.200

1.200

66.122 -20.255 1.188.221 -193.912 75.030 -23 1.200

15.559

15.553

15.545

509.060

504.481

504.486

1.935.667 -335

2.167.365 -167.745

1.894.168 -184.911

3.688.337

3.708.299

3.345.671

Verschillenverklaring per taakveld 5.1 - Sportbeleid en activering De lagere baten en lasten binnen dit taakveld worden veroorzaakt doordat het uitvoeringsbudget sportakkoord niet volledig is ingezet in 2022. Het uitvoeringsbudget sportakkoord is gevormd uit de Specifieke uitkering ‘Regeling Sportakkoord 2020-2022’. In totaal is er € 93.942,00 geraamd in 2022 en resteert er per eind 2022 nog € 73.687,00. Van dit restantbedrag wordt € 37.716,00 als inkomst en uitgaaf overgebracht naar 2023. 5.2 - Sportaccommodaties De lagere lasten worden veroorzaakt doordat het budget klein onderhoud gebouwen met betrekking tot planmatig onderhoud De Vijfsprong en het budget kosten begeleiding oprichten accommodatiebedrijf Rucphen BV niet volledig is uitgegeven in 2022 (bij elkaar € 53.887,00). Het laatstgenoemde budget, € 12.215,00, wordt overgebracht naar 2023 omdat dit traject doorloopt in 2023. 5.7 - Openbaar groen en (openlucht) recreatie De lagere lasten worden veroorzaakt doordat de budgetten met betrekking tot wandelplaatsen en plantsoenen en het budget integraal beheer openbare ruimte: groenonderhoud in 2022 niet volledig ingezet zijn. Dit komt doordat in 2022 ten behoeve van het onderhoud aan de groenvakken in de verschillende dorpskernen een aanbesteding plaats heeft gevonden. De aanbesteding had betrekking op het inzetten van ondersteunende groenaannemers voor de WVS.

Hiervoor zijn de verschillende dorpen verdeeld in percelen. Er werd echter niet op alle percelen door groenaannemers ingeschreven en er werd daarnaast een (klein) aanbestedingsvoordeel behaald. Redenen om niet in te schrijven waren o.a. gebrek aan capaciteit en de financiële haalbaarheid. De restanten van beide budgetten, € 238.386,00, worden overgebracht naar 2023 met het oog op de groenonderhoudswerkzaamheden in 2023.

De taakvelden 5.1 - Sportbeleid en activering Lokaal Sportakkoord Er is in 2022 gewerkt aan de voorbereidingen op een nieuw sportakkoord, dit zal in 2023 worden afgerond. De integraliteit en relatie met het preventieakkoord is gelegd met de focus op (het tegengaan c.q. voorkomen van) overgewicht. En binnen de context van het (nieuwe) sportakkoord is in 2022 gestart met het opzetten van een sportraad/sportplatform met als doel om de kennisdeling en samenwerking onder soortverenigingen te faciliteren. In 2023 zal op basis van een korte evaluatie nagegaan worden hoe dit wordt vervolgd. Het uitvoeringsbudget sportakkoord is niet volledig ingezet in 2022. In 2022 hebben we € 20.255,45 uitgegeven aan initiatieven vanuit partners (scholen, sportverenigingen, buurthuizen etc.), verenigingsondersteuning en het opzetten van het sportplatform/sportraad. De resterende middelen uit 2022 (€ 37.716,00) blijven in 2023 beschikbaar. Buurtsportcoaches De inzet van de buurtsportcoaches is gecontinueerd in 2022. Op basis van de Brede Regeling Combinatiefuncties ontvangen we hiervoor vanuit het Rijk middelen. De drie buurtsportcoaches richten zich op verschillende doelgroepen, zoals jeugd en jongeren, senioren, en mensen met een beperking (uniek sporten), met als doel het versterken van de sociale cohesie in onze gemeente.

5.2 - Sportaccommodaties Oprichting gemeentelijke BV Om een zo groot mogelijk maatschappelijk rendement te behalen, is begin 2022 besloten om voor de exploitatie van het nieuwe zwembad een gemeentelijke BV op te richten. Er is niet gekozen voor een commerciële exploitatie. Doel is een zwembad met een zo groot mogelijk maatschappelijk rendement tegen een redelijke exploitatiebijdrage. Medio 2022 is het Accommodatiebedrijf Rucphen B.V. opgericht en ingeschreven in de Kamer van Koophandel. Er zijn 3 de leden voor de Raad van Commissarissen benoemd en er is een directeur/bestuurder a.i. aangesteld. In het najaar is een selectieprocedure geweest, die heeft geresulteerd in de aanstelling van een vaste directeur/bestuurder per 1 januari 2023.

32

In de tweede helft van 2022 (en begin 2023) zijn de voorbereidingen getroffen voor het inrichten van de B.V. en het starten van de exploitatie. Betreft onder meer de overname/werving van personeel van Laco, de communicatie naar klanten, afstemming verenigingen, opstellen programmering, afsluiten verzekeringen, inrichten administratieve organisatie, inrichten van de website. Nieuwbouw zwembad De bouw van het nieuwe zwembad ‘De Watertuin’ in de Binnentuin is gestart in januari 2022. In maart 2023 heeft de oplevering van het zwembad plaatsgevonden. De werkzaamheden aan de openbare ruimte rondom het zwembad en het ontmoetingsplein zijn medio 2022 gestart. Er is hierbij in nauwe afstemming met de bouw van het zwembad gewerkt aan de realisatie. Ook deze werkzaamheden zijn in maart 2023 afgerond. Realisatie ontijzeringsinstallatie De werkzaamheden voor de realisatie van de ontijzering in de Binnentuin zijn gekoppeld aan de renovatie van het hockeyveld van HC Mistral en de civieltechnische werkzaamheden aan de Sportpromenade. De afzonderlijke opgaven kennen een sterke verwevenheid met elkaar waardoor de werkzaamheden zijn gecombineerd. In het tweede deel van 2023 worden de werkzaamheden afgerond. Actualisatie Nota buitensport De Nota buitensportaccommodaties (2018) en het sportveldrenovatieplan (2015) zijn niet meer actueel.

Beide documenten worden geactualiseerd en samengevoegd tot de Nota buitensport. In 2022 is gestart met de werkzaamheden, waarbij in samenwerking met de sportverenigingen de Nota wordt opgesteld. De actualisatie van de Nota buitensport wordt in september 2023 aan uw raad ter besluitvorming aangeboden. 5.3 - Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie In 2022 hebben we zoals beoogd zowel de cultuurprijs uitgegeven (Stichting Vrienden Heemtuin Rucphen) en deelgenomen aan cultuureducatie met kwaliteit. 5.5 – Cultureel erfgoed In de periode 2019 tot en met 2025 ontvangt Molenstichting de Hoop jaarlijks een tegemoetkoming van € 10.000,00 in de kosten voor onderhoud en instandhouding van de molen. 5.6 – Media Bibliotheek Rucphen is een huiskamer voor inwoners uit de gemeente Rucphen. De bibliotheek ondersteunt en stimuleert mensen in hun ontwikkeling en bouwt samen met hen aan een betere samenleving. De bibliotheek kent een brede collectie die beschikbaar is voor uiteenlopende doelgroepen waaronder een collectie voor jeugd (inclusief BoekStart collectie voor de allerkleinsten), volwassenen (incl. grootletterboeken en Makkelijk Lezen en specifieke collecties). De bibliotheek is naast een plek waar je boeken kunt lenen ook een plek om jezelf te ontwikkelen.

Ook heeft de bibliotheek in 2022 wederom cursussen, trainingen en activiteiten aangeboden, zowel online als fysiek. Digi-Taalhuis en Informatiepunt Digitale Overheid Digi-Taalhuis Rucphen heeft in september 2022 haar deuren geopend. Hiervoor hebben zij in 2022 eenmalig € 22.000,00 euro ontvangen. Na een jaar zal de evaluatie moeten bepalen of het Digi-Taalhuis in haar huidige vorm zal worden voortgezet. De financiering hiervan zal dan via de reguliere subsidie van de bibliotheek verlopen. Daarnaast vond in november 2022 de opening van het Informatiepunt Digitale Overheid in de bibliotheek van Rucphen plaats. Het Informatiepunt Digitale Overheid (IDO) is een plek in de bibliotheek waar iedereen gratis en zonder afspraak terecht kan met vragen over de digitale overheid.

33

5.7 - Openbaar groen en (openlucht) recreatie Het op peil houden van de kwaliteit van het openbaar groen is essentieel. Dit gebeurt door voldoende onderhoud, maar ook door groen te renoveren. In 2022 is met wijkgerichte renovaties in onder andere de Kerlinge (Sprundel) en de Bloemenbuurt (St. Willebrord) het groen gerenoveerd. Daarnaast heeft er gemeentebreed een inboetronde plaatsgevonden. Hierbij zijn in de dorpen de versleten plekken in de groenvakken aangevuld met nieuwe beplanting. Groenbeleid Het gemeentelijk groen vertegenwoordigt een belangrijke rol in de belevingswaarde van onze gemeente. Daarnaast biedt het ruimte aan ontwikkelingen op het gebied van klimaat, duurzaamheid en biodiversiteit. Om dit te borgen is op 2 februari 2022 het groenbeleidsplan Groen R | Groenbeleid gemeente Rucphen vastgesteld. Groenbeheer Het beheerniveau van het groenonderhoud is vastgesteld op beeldkwaliteitsniveau B. Het natuurlijk verloop van het aantal groenmedewerkers van de WVS en de toenemende mate van weersextremen zorgt dat deze kwaliteit met moeite gehaald wordt. Om het vastgestelde beeldkwaliteitsniveau te borgen heeft de WVS in 2022 ondersteuning gehad van (lokale) groenaannemers. Onderdeel van het groenbeleid is het herzien van het groenbeheer. Een goed groenbeheer is het fundament voor een betere kwaliteit buiten.

Om het vastgestelde beeldkwaliteitsniveau te bereiken en te behouden gaan we werken met een beeld- en frequentiebestek. Ten behoeve van de werkzaamheden wordt onderzocht welke partij voor uitvoering van de werkzaamheden het meest passend is. De werkzaamheden kunnen worden uitgevoerd door een commerciële partij, de WVS of een combinatie hiervan. In april 2023 heeft uw raad hier een keuze in gemaakt. Landschap In 2022 is samen met onze groene partners de actualisatie van het landschapsontwikkelingsplan opgestart. In het landschapsontwikkelingsplan wordt de ambitie van het groenbeleidsplan verder geconcretiseerd op het gebied van wonen, werken, recreëren en natuurontwikkeling in het Rucphense buitengebied. Door middel van een gebiedsgerichte aanpak wordt hieraan vormgegeven. De ontwikkeling van het landschapsontwikkelingsplan loopt parallel met de omgevingsvisie 2.0 en wordt in 2023 aan uw raad ter besluitvorming aangeboden.

Beleidsindicatoren

Niet-sporters 57,8%

49,3%

Rucphen

Nederland bron: Meerdere bronnen | 2020

*Niet-sporters: Het percentage niet-wekelijkse sporters t.o.v. de bevolking van 19 jaar en ouder.

34

Programma 6: Sociaal domein

Beoogd maatschappelijk effect De sociale cohesie van de gemeente is toekomstbestendig en de burgers zijn zoveel mogelijk in staat zowel voor zichzelf als voor anderen te zorgen.

Ontwikkelingen en speerpunten binnen dit programma Speerpunten uit de Toekomstvisie “Puur Rucphen 2030”: • We hebben de ambitie dat alle inwoners op eigen kracht kunnen deelnemen aan de samenleving; • Transformatie sociaal domein: “van zorgen voor naar zorgen dat”; • Wij spelen in het sociaal domein een actieve rol in het lokale en regionale veld. We willen bewerkstelligen dat de sociale cohesie van de gemeente toekomstbestendig is en dat de burgers zoveel mogelijk in staat zijn zowel voor zichzelf als voor anderen te zorgen. Dat doen we door: • Het bevorderen van sociale cohesie en een sterke samenleving; • Inzetten op preventie; • Het bieden / bevorderen van algemene voorzieningen waarvoor geen individuele beschikking van de gemeente nodig is; • Het bieden van zorg en ondersteuning. Iedereen moet mee kunnen doen, niemand valt buiten de boot. We gaan daarbij ook uit van de zelfredzaamheid van inwoners. Uitgangspunt blijft dat de gemeentelijke taken op het gebied van het sociaal domein uitgevoerd worden binnen de wettelijke normen. In 2022 hebben we in De6 verband aanbestedingen doorlopen voor Wmo Huishoudelijke Ondersteuning en Begeleiding. Voordelen van regionaal samenwerken combineren we met de kracht van ons lokaal bestuur. We onderzoeken de schaalgrootte voor de taken en rollen op het gebied van de WMO (van De6 naar D9).

Overzicht taakvelden en baten en lasten per taakveld

Samenkracht en burgerparticipatie Wijkteams Inkomensregelingen Begeleide participatie Arbeidsparticipatie Maatwerkvoorziening (WMO) Maatwerkdienstverlening 18+ Maatwerkdienstverlening 18Geëscaleerde zorg 18+ Geëscaleerde zorg 18-

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

TOTAAL

Prim. Beg. 2022

Begr. na wijz. 2022

Rekening 2022

1.405.852 -154.172 2.799.099 -255.976 7.362.079 -5.041.182 6.730.772

1.875.035 -177.156 3.645.600 -255.976 8.852.957 -4.775.060 6.818.129

1.833.253 -173.975 2.840.251 -236.170 8.072.756 -4.592.620 6.621.411

1.034.358 -100.353 868.024 -16.853 5.386.551 -345.469 3.852.621

1.193.140 -242.784 867.187 -16.853 5.554.278 -357.613 3.936.930

964.378 -393.860 748.149 -14.091 5.632.247 -384.283 4.311.127

380.919

264.402

246.815

637.073

683.968

581.266

24.543.343 27.866.184 26.056.654

35

Verschillenverklaring per taakveld 6.1 - Samenkracht en burgerparticipatie Van het budget Zorginfrastructuur resteert € 51.000,00. We willen deze middelen inzetten voor het onderdeel indicatievrije dagbesteding. Dat is één van de projecten uit het Plan van Aanpak Doorontwikkeling Sociaal Domein 2020 – 2024. Het budget dient derhalve beschikbaar te blijven voor 2023. 6.2 – Wijkteams Aan dit taakveld worden onder meer personeelslasten doorbelast met betrekking tot de doorontwikkeling van de afdeling Maatschappelijke Ontwikkeling (€ 360.000,00), regieassistenten en beleidsondersteuning. Voor 2021 en de jaren hierna zijn hiervoor eenmalige middelen beschikbaar gesteld. Van deze middelen resteert eind 2022 € 453.000,00. Op het budget Plan van Aanpak Sociaal Domein resteert € 141.000,00. Dit budget is benodigd voor de verdere uitvoering van de deelprojecten van het plan in 2023 en wordt hiervoor overgebracht. Van de deelprojecten “integrale toegang” en “valpreventie” resteert respectievelijk € 121.000,00 en € 24.000,00. Ook deze middelen blijven beschikbaar in 2023 voor de verdere uitvoering van de projecten. Op het budget voor jeugdprofessionals resteert ruim € 26.000,00. Er werd 0,3 FTE minder afgenomen. Van het werkbudget voor regionale samenwerking op het gebied van WMO resteert ruim € 25.000,00. Het grootste deel van deze kosten wordt doorbelast aan de regio.

Dit veroorzaakt dus ook lagere uitgaven. 6.3 – Inkomensregelingen Van het budget van € 5,6 mln. voor inkomensvoorziening resteert € 15.000,00. Op grond van de regeling Tijdelijke Overbrugging Zelfstandige Ondernemers (TOZO) werd € 204.000,00 terug ontvangen. Het gaat om in 2021 verstrekte voorschotten. Deze worden verantwoord als negatieve uitgaven. Hier staat tegenover dat € 173.000,00 dient te worden terugbetaald aan het Rijk. Dit veroorzaakt de lagere inkomsten op dit taakveld. Van het budget “vroegsignalering en gerichte hulp via bijzondere bijstand” resteert € 32.000,00. Van het budget voor armoedebestrijding kinderen resteert € 25.000,00. Voor het participatieproject Kringloper Kledingbank is in 2022 geen locatie gevonden. Het budget van € 120.000,00 dat hiervoor in 2022 beschikbaar was wordt overgebracht naar 2023. Van het budget voor Energietoeslag resteert € 328.500,00. Eind 2022 werden van het Rijk middelen ontvangen om nog in december voorschotten te verstrekken. Door het late tijdstip waarop dit bekend werd was dit echter niet meer uitvoerbaar. Het Werkplein heeft dit pas in 2023 gedaan. Het resterende budget dient derhalve te worden overgebracht naar 2023. 6.4 - Begeleide participatie De totale exploitatiebijdrage aan WVS van de deelnemende gemeenten bedroeg in 2022 ruim € 7,5 mln. De jaarrekening van het WVS sluit met een positief saldo van € 1.068.000,00.

Hiervan wordt € 600.000,00 gereserveerd voor de CAO-ontwikkelingen in 2023 en € 50.000,00 voor het jubileum van WVS. € 418.000,00 wordt terug gestort aan de gemeenten (Rucphen € 49.120,00). Daarnaast worden de in 2021 ontvangen Covid-gelden die niet hoefden te worden ingezet uitgekeerd. Het gaat om een bedrag van bijna € 1,3 mln. (Rucphen € 147.600,00). 6.5 – Arbeidsparticipatie In de jaarrekening van het Werkplein resteert op het programma Werk en Participatie € 389.000,00. Dit komt met name doordat er flink minder leerwerktrajecten zijn ingezet vanwege de nasleep van Corona-beperkingen, de organisatieontwikkeling en de uitvoering van tijdelijke regelingen (zoals de energietoeslag). Voor Rucphen gaat het om een bedrag van € 27.000,00. In verband met de vervroegde invoering van de nieuwe Wet Inburgering werd in 2021 € 9.000,00 overgebracht naar 2022. Dit bedrag hoefde niet te worden ingezet. Van het budget voor inburgeringsvoorzieningen resteert € 121.000,00. Het gaat om middelen vanuit een specifieke uitkering. De middelen die niet zijn ingezet dienen te worden terugbetaald; dit veroorzaakt voor dit bedrag een lagere inkomst op dit taakveld. De uitvoeringskosten voor inburgering waren € 24.000,00 lager. Vanaf 2022 sluit het Werkplein de overeenkomst met Vluchtelingenwerk Nederland voor Maatschappelijke Begeleiding.

In 2022 is nog wel een bedrag van € 10.000,00 betaald in verband met overname van lopende trajecten van 2021. De rest van het budget van bijna € 56.000,00 kan vrijvallen. De specifieke uitkering “Opvang Ontheemden Oekraïne” was € 259.000,00 hoger dan waar rekening mee was gehouden. In de 2e Bestuursrapportage is hiervoor € 100.000,00 opgenomen, maar op dat moment was nog niet duidelijk hoe de regeling er precies uit zou zien.

36

6.6 – Maatwerkvoorzieningen Op het taakveld Maatwerkvoorzieningen WMO resteert € 119.000,00. Dit wordt veroorzaakt door het budget voor Woonvoorzieningen, hier resteert € 181.000,00. De voorzieningen op dit taakveld betreffen open-eind regelingen. Als een inwoner deze zorg aanvraagt moeten wij deze leveren. Voor woonvoorzieningen in het bijzonder geldt dat het soms om erg grote bedragen gaat, waardoor het moeilijk is dit te begroten. Op rolstoelen, scootmobielen en overige vervoersvoorzieningen waren de uitgaven € 67.000,00 hoger dan geraamd. 6.71 - Maatwerkdienstverlening 18+ Op dit taakveld waren er lagere uitgaven van € 109.000,00 op een 2-tal deelprojecten uit het Plan van Aanpak voor het Sociaal Domein. Het gaat om de projecten Inrichting Financiële Zorg en Indicatievrije Dagbesteding. De budgetten hiervoor worden overgebracht naar 2023. Van de budgetten voor Schuldhulpverlening resteert € 35.000,00, voor Deeltaxi resteert € 36.000,00. Hier staan hogere uitgaven tegenover op het budget voor Huishoudelijke Ondersteuning en Begeleiding van respectievelijk € 111.000,00 (5%) en € 160.000,00 (7%). 6.72 - Maatwerkdienstverlening 18De budgetten voor niet vrij toegankelijke (jeugd)zorg zijn met € 392.000,00 overschreden. Er is sprake van een verdere toename in arrangementen jeugdzorg ten opzichte van de prognoses.

In het totaalbedrag is ook € 98.000,00 aan ‘nog-te-betalen’-posten opgenomen. Deze arrangementen zijn gestart of beëindigd in 2022, maar nog niet afgerekend door de zorgaanbieders. Op onderdeel JeugdzorgPlus is een overschrijding van € 40.000,00. Binnen deze vorm van gesloten jeugdzorg worde we belast voor het werkelijke aantal zorgdagen en het aandeel in de beschikbaarheidsvoorziening. Ook dat is gebaseerd op de afgenomen zorgdagen. Ook zijn er een aantal voordelige mutaties. Zo is er een overschot van € 10.500,00 op het regionale innovatiebudget en hebben er nog geen bestedingen plaatsgevonden op het budget ‘complexe zorgvragen’ (€ 50.000,00). Dit budget wordt overgebracht naar 2023. 6.82 - Geëscaleerde zorg 18Op dit taakveld is sprake van een overschot van bijna € 103.000,00. Dit bestaat uit minder lasten voor verslavingspreventie (€ 16.600,00) en een overschot op jeugdbescherming en jeugdreclassering (€ 87.000,00). Er is sprake van een afname in arrangementen jeugdzorg ten opzichte van de prognoses. Ook jeugdbescherming en -reclassering vallen onder de niet vrij toegankelijke zorg.

De taakvelden 6.1 - Samenkracht en burgerparticipatie Deeltaxi Eind juni 2022 heeft de Regio West-Brabant (RWB) een tweede herijkte begroting 2022 aangeleverd voor het deeltaxivervoer (KCV), gezien het aantal ritten stagneerde op het niveau van 80% ten opzichte van het precorona jaar 2019. Echter, zijn er in 2022 minder ritten gereden dan in de herijkte begroting van was uitgegaan. Indicatievrije dagbesteding In 2022 zijn de overeenkomsten voor Wmo Begeleiding en daarmee het product daginvulling opnieuw aanbesteed. Op 1 januari 2023 is het nieuwe contract Wmo Begeleiding ingegaan. We hebben ervoor gekozen om eerst de effecten van deze nieuwe contracten te monitoren alvorens de pilot indicatievrije dagbesteding te starten. We hebben 2022 gebruikt om gesprekken gevoerd met onze stakeholders over de pilot en opties te verkennen. 6.2 – Wijkteams Wet maatschappelijke ondersteuning Voor de uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) moeten gemeenten zorgen voor een laagdrempelige toegang voor burgers met een ondersteuningsvraag. Onze inzet was in 2022 gericht op een laagdrempelige toegang voor: • voorzieningen die gericht zijn op de bevordering van de eigen kracht en participatie; • informatie en advies; • doorgeleiding naar maatwerkvoorzieningen en – dienstverlening;

37

•

doorverwijzing naar eerste- en tweedelijns voorzieningen.

Binnen de gemeente worden deze taken binnen het Zorgloket uitgevoerd door onze regieassistenten Wmo voornamelijk door keukentafelgesprekken en/of ondersteuning. Gelet op de ontwikkelingen binnen het sociaal domein zijn deze functies en de omvang van de formatie van ons loket voortdurend onderwerp van doorontwikkeling. Het jaar 2022 heeft vooral in het teken gestaan van de implementatie van de nieuwe contracten voor Wmo Huishoudelijke Ondersteuning en Wmo Begeleiding. Integrale toegang Sociaal Domein Ons college heeft in 2022 een projectopdracht gegeven om een loket in te richten waar inwoners terecht kunnen met hun vragen op het gebied van welzijn, zorg en financiën. Doel van het project is om inwoners te verwijzen naar de juiste plek hetgeen een voorliggende voorziening kan zijn of passende hulp vanuit de Wmo, Jeugd, Schuldhulpverlening of specialistische hulp. Deze opdracht is onderdeel van het Plan van Aanpak doorontwikkeling sociaal domein 2020-2024. In 2022 is gestart met de uitwerking van de opdracht. Onafhankelijke cliëntondersteuning In 2022 is de onafhankelijke cliëntondersteuning uitgevoerd zoals vastgelegd in het contract. Tevens vond de regionale aanbesteding plaats voor nieuwe contracten per 2023. Deze contracten zijn op 1 januari 2023 ingegaan. Daarnaast waren er in onze gemeente verschillende vrijwillige cliëntondersteuners actief.

Zij werden in 2022 door de gemeente gefaciliteerd in het volgen van de opleiding tot cliëntondersteuner. Meerkosten Jeugdwet en Wmo 2021/2022 De VNG en het Rijk hebben afspraken gemaakt over het bieden van financiële zekerheid en ruimte aan zorgorganisaties en professionals vanwege Corona (Covid 19). Met als doel dat de zorgaanbieders een uiterste inspanning kunnen verrichten om het coronavirus maximaal te controleren, kwetsbare mensen te beschermen en goede zorg te verlenen voor diegenen die dit nodig hebben. De vergoeding van de meerkosten is één van de onderdelen die binnen deze bestuurlijke afspraak van de VNG en het Rijk valt. Net als in 2020 hebben de D9 gemeenten voor 2021 en 2022 een meerkostenregeling in het leven geroepen. De uitvoering daarvan is gedelegeerd aan de gemeente Roosendaal. Het subsidieplafond van € 67.048,00 wordt bekostigd uit de Risicoreserve Coronacrisis. De uitvoeringskosten voor de gemeente Roosendaal bedragen € 3.540,00 en worden ook bekostigd uit de Risicoreserve Coronacrisis. 6.3 – Inkomensregelingen Vanwege de grote onzekerheden rondom de ontwikkeling van de economie en de werkgelegenheid is in de oorspronkelijke begroting 2022 van het Werkplein Hart van West-Brabant uitgegaan van een stijging van het uitkeringsbestand met 4%.

Op basis van de ramingen van het Centraal Planbureau (CPB) van juni 2021 werd dit echter al bijgesteld naar een stijging van 2%. In de ramingen van het CPB van september 2021 sloeg dit vervolgens om naar een daling van het uitkeringsbestand met 1,3%. Op basis van de daadwerkelijke aantallen uitkeringen over het jaar 2022 zien we in Rucphen uiteindelijk zelfs een daling van 3,3%. De totale bijdrage aan de bedrijfsvoering van het Werkplein bedraagt voor Rucphen € 1.232.994,00.

Aantal uitkeringsdossiers Werkplein 400

Aantal dossiers

350 300 250 200 150 100 50 0 2018

2019

2020

2021

2022

Aantal dossiers bron: managementrapportages Werkplein

Energietoeslag Tot 1 april 2023 konden huishoudens tot 120% van het bestaansminimum via het Werkplein de energietoeslag aanvragen of hebben deze ambtshalve toegekend gekregen. We hebben hierbij ingezet op zo’n hoog mogelijk

38

bereik van deze regeling. In totaal hebben 1076 huishoudens, 98%, binnen onze gemeente de energietoeslag ontvangen. Het toegekende budget voor deze regeling komt daarmee vooralsnog op een tekort van € 162.435,00. Eerder heeft het Rijk echter aangeven dat wanneer dit budget ontoereikend zou zijn gemeenten hiervoor zullen worden gecompenseerd. Gemeenten en het VNG zijn momenteel met Rijk in gesprek om het Rijk deze belofte na te laten komen. Schuldhulpverlening Door een stijging in het aantal schuldhulpaanvragen, de genoodzaakte overstap naar Kredietbank Nederland, en het aanstellen van een regionaal (De6) projectleider hebben we te maken met een stijging in de uitvoeringskosten. Deze gestegen kosten konden worden opgevangen binnen de bestaande budgetten. Armoede In 2022 is in zowel regionaal als lokaal verband extra aandacht besteed om verschillende armoederegelingen onder de aandacht te brengen onder onze inwoners. Samen met de actualiteit rondom onder meer de prijsstijgingen, hebben we gezien dat dit afgelopen jaar heeft geresulteerd in een stijging in gebruik van verschillende armoederegelingen. 6.4 - Begeleide participatie WVS In het kader van Corona hebben gemeenten ook over het eerste kwartaal van 2022 nog een compensatie ontvangen ten behoeve van het Sociale Werkbedrijf. Gemeente Rucphen ontving een bedrag van € 33.187,00, dat is doorbetaald aan WVS.

De totale gemeentelijke bijdrage WVS (kosten van bedrijfsvoering) in 2022 is voor Rucphen € 885.113,00.

Aantal personen WVS 300

Aantal personen

250 200 150 100 50 0 2018

2019

2020

2021

2022

Aantal personen bron: kwartaalrapportages WVS

Ketensamenwerking In 2022 zijn grote stappen gezet in de samenwerking tussen de drie ketenorganisaties (WVS, Werkplein Hart van West-Brabant en ISD Brabantse Wal). De locaties van WVS worden nu ook als werkplek gebruikt door de medewerkers van de Werkpleinen, wat de onderlinge afstemming ten goede komt. De drie proeftuinen die in 2021 zijn uitgevoerd, zijn in 2022 samengevoegd en doorontwikkeld tot één nieuwe werkwijze waarbij de inwoner maatwerk ontvangt op basis van een gezamenlijk werkproces (‘de routekaart’). Vanaf 2023 wordt dit het reguliere proces waar mee gewerkt wordt. Daarnaast is in 2022 ook gewerkt aan de implementatie van (het koersdocument rondom) het publiek groenbedrijf. De instroom in het groen blijft echter fors achter. Het vermoeden is dat dit vooral te maken heeft met de negatieve beeldvorming. Door middel van rondleidingen en ‘beleefmiddagen’ wordt geprobeerd om deze beeldvorming bij zowel de klantmanagers van de Werkpleinen als potentiële kandidaten te veranderen. De werkdruk bij het Werkplein (zie toelichting bij 6.5) is ook van invloed geweest op de inzet binnen de ketensamenwerking. Hierdoor bleven de kwantitatieve resultaten van de ketensamenwerking in 2022 achter.

6.5 – Arbeidsparticipatie Participatiewet Nationale en internationale ontwikkelingen hebben voor het Werkplein tot extra werkzaamheden geleid zoals de uitvoering van de energietoeslag, de inzet voor Oekraïense vluchtelingen en de afwerking van de Tozoregelingen. Als gevolg van deze extra werkzaamheden, in combinatie met de huidige krappe arbeidsmarkt, bleef de inzet op de reguliere taken zoals de ontwikkeling richting werk achter.

39

Integrale vraagverheldering en ondersteuning Doelgroep C In het kader van de Doorontwikkeling Sociaal Domein is in 2022 uitvoering gegeven aan dit project. In totaal zijn met 18 inwoners uit de doelgroep van het project één of meerdere gesprekken gevoerd. De resultaten van dit project bevestigen dat bij deze doelgroep vaak sprake is van multiproblematiek. Daarnaast kan worden geconcludeerd dat er over het algemeen voldoende en adequate ondersteuning is ingezet. Met betrekking tot de mogelijkheden om (op termijn) weer maatschappelijk te participeren zijn de uitkomsten zeer divers: waar een aantal inwoners hier op korte termijn al stappen in wil zetten, is dit voor anderen (nog) niet haalbaar. Opvang ontheemden Oekraïne In 2022 zijn ontheemden uit Oekraïne in onze gemeente opgevangen. Een aantal ontheemden hebben onderdak gevonden bij particulieren in onze gemeente. Er zijn 13 personen ondergebracht in een Gemeentelijke Opvang Ontheemden (GOO). Wij hebben daarvoor tijdelijk twee woningen beschikbaar gesteld die op de nominatie stonden om aan de woningvoorraad te worden onttrokken. De kosten voor de opvang worden gedekt door een Specifieke Uitkering (SPUK) die wij ontvangen van het Rijk.

6.6 - Maatwerkvoorziening (Wmo) We bieden ondersteuning die bijdraagt aan de zelfredzaamheid en de participatie van personen met een fysieke beperking of chronische psychische of psychosociale problemen. Het kader hiervoor bestaat uit de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015, de Verordening maatschappelijke ondersteuning 2020 Gemeente Rucphen en de beleidsregels maatschappelijke ondersteuning 2020 Gemeente Rucphen. De speerpunten worden hieronder in de taakvelden 6.71 en 6.81 nader uitgewerkt.

Aantal cliënten met begeleiding 800 700 600 500 400 300 200 100 0 2018

2019

2020 Voorzieningen

2021

2022

Unieke cliënten bron: gemeentelijke database 2022

Aantal cliënten met huishoudelijke ondersteuning 1800 1600 1400 1200 1000 800 600 400 200 0 2018

2019

2020 Voorzieningen

2021

2022

Unieke cliënten bron: gemeentelijke database 2022

6.71 - Maatwerkdienstverlening 18+ Huishoudelijke ondersteuning In 2022 is tot september gewerkt volgens het oude verlengde contract huishoudelijke ondersteuning. De voorbereidingen voor de aanbesteding en de implementatie van de nieuwe contracten zijn van start gegaan. Het nieuwe contract is ingegaan op 1 oktober 2022. Met de nieuwe contracten leveren we in De6 verband een bijdrage aan de zelfredzaamheid van onze met name kwetsbare inwoners.

40

Begeleiding Op 1 januari 2022 liep de huidige overeenkomst voor Wmo Begeleiding af. Om het aanbestedingsproces voor de nieuwe overeenkomst zorgvuldig te laten verlopen, hebben we besloten om de overeenkomst met 1 jaar te verlengen tot 1 januari 2023. In 2022 is verder gewerkt aan de aanbesteding voor Wmo Begeleiding en de implementatie van de nieuwe contracten. Deze zijn ingegaan op 1 januari 2023. Met de nieuwe contracten leveren we in De6 verband een bijdrage aan de zelfredzaamheid van onze met name kwetsbare inwoners. Hulpmiddelen Wmo Het contract voor de hulpmiddelen Wmo, met name rolstoelen en scootmobielen, liep door in 2022. Net als de afgelopen jaren, werd consequent bewaakt of voldaan werd aan de contractvoorwaarden en ingegrepen wanneer dit niet het geval was. Het contract loopt af per 30 juni 2023. Het jaar 2022 is gebruikt om de aanbesteding voor te bereiden op regionaal niveau. In 2022 hebben we meer kosten gemaakt dan geraamd, we merken dat er meer vraag is naar scootmobielen en aangepaste vervoersvoorzieningen, ook zijn door de inflatie de producten en diensten duurder geworden. Persoonsgebonden Budget Wmo Huishoudelijke Ondersteuning en Wmo Begeleiding De ramingen voor de Pgb’s voor de Wmo Huishoudelijke Ondersteuning en Wmo Begeleiding zijn verlaagd met € 148.000,00 aan de hand van de werkelijke uitgaven over 2021.

Per onderdeel betekent dit dat de raming is bijgesteld naar € 275.000,00 voor WMO Huishoudelijke Ondersteuning en € 55.000,00 voor WMO Begeleiding. Waspunt Voor cliënten met huishoudelijke ondersteuning die niet zelf kunnen wassen, hebben de De5 gemeenten een regionaal Waspunt in het kader van de Wmo 2015. In 2022 zijn deze werkzaamheden voor ongeveer 170 cliënten uitgevoerd. De totale kosten voor het Waspunt waren in 2022 € 16.338,00 hoger dan initieel begroot. Dit is het gevolg van de stijgende brandstof kosten en prijsstijgingen voor bijv. wasmiddelen, de huur van een extra auto en het toenemende aantal cliënten dat gebruik maakt van het Waspunt. Op grond van een dienstverleningsovereenkomst voert onze gemeente de werkzaamheden uit en heeft deze doorbelast o.b.v. de verdeelsleutel inwonersaantal. Per saldo waren de kosten voor onze gemeente in 2022 € 5.934,00 hoger. 6.72 - Maatwerkdienstverlening 18Aanpak knelpunten zorglandschap Jeugd In de Regiovisie jeugdhulp WBW 2022-2025, “Koersvast op weg naar de nieuwe balans” is aangegeven dat we de knelpunten in ons zorglandschap aan willen pakken. In 2022 hebben we twee initiatieven verder uitgewerkt. We hebben Ambulante Hulp met Spoed aanbesteed, omdat deze vorm van crisiszorg werd gemist in ons zorglandschap.

Daarnaast hebben we op regionaal niveau een zorgmakelaar aangetrokken, die de toegangen en gecertificeerde instellingen gaat ondersteunen bij het inzetten van de best passende jeugdhulp. Budgetten (niet vrij-toegankelijke) jeugdzorg 2022 Gedurende het begrotingsjaar zijn de budgetten voor jeugdzorg meerdere malen (per 1 juli en per 1 oktober 2022) geprognosticeerd. Hierbij werden de lopende verplichtingen uit toegekende zorgarrangementen inzichtelijk gemaakt. Ook maakten we een inschatting van de nog te verwachten toekenningen. Onze prognoses gaven op dat moment geen aanleiding om het begrote bedrag voor jeugdzorg aan te passen. Per jaareinde is er alsnog sprake van een tekort op Zorg in Natura (arrangementen) van € 417.000,00. We wijzen deze stijging toe aan een toename van aantallen het laatste kwartaal van 2022, maar ook als gevolg van een algemene kostenstijging binnen de budgetten van Zorg in Natura (arrangementen), Tegenover deze stijging staat een overschot van € 111.000,00 op het Landelijk transitiearrangement, jeugdbescherming en reclassering.

Aantal cliënten met jeugdhulp 1000 900 800 700 600 500 400 300 200 100 0 2018

2019 Niet vrij toegankelijke zorg

2020 Inzet JP

41

2021

2022

Unieke cliënten bron: regionaal dashboard GRIP

6.81 - Geëscaleerde zorg 18+ Beschermd wonen & maatschappelijke opvang Na het formeel wegvallen van de Centrumgemeenteconstructie voor Beschermd Wonen per 1 januari 2022, hebben de gemeenten Bergen op Zoom, Woensdrecht, Steenbergen, Roosendaal, Halderberge en Rucphen besloten de samenwerking te continueren waarin de gemeente Bergen op Zoom als centrumgemeente fungeert. De samenwerkingsafspraken zijn vastgelegd in een convenant. Minimaal zal de komende drie jaar (2023, 2024 en 2025) regionaal worden samengewerkt in het organiseren van Beschermd Wonen. De samenwerking wordt continu gemonitord en jaarlijks geëvalueerd om de samenwerkingsafspraken aan te scherpen. Met deze decentralisatie vindt ook de overgang plaats naar een nieuw objectief verdeelmodel. Hierbij is een ingroeipad van 10 jaar afgesproken, waarin de middelen worden herverdeeld van de centrumgemeenten naar alle gemeenten (met stappen van 10%). Regionale samenwerking blijft hierbij noodzakelijk. Gedurende deze drie jaar gaan we uit van financiële solidariteit waarbij alle budgetten die de samenwerkende gemeenten voor Beschermd Wonen ontvangen, bij elkaar worden gelegd en waarmee de volledige uitvoering van Beschermd Wonen wordt bekostigd. De maatschappelijke opvang, verslavingszorg en (Openbare Geestelijke Gezondheidszorg) OGGZ blijven de komende jaren nog een taak van de centrumgemeenten.

In 2025 wordt, mede op basis van de ervaringen met beschermd wonen, bekeken of dit gedecentraliseerd kan worden vanaf 2026. Inloop ggz We willen inzetten op het voorkomen van zwaardere problematiek. Vanwege deze reden organiseerden we een inloop ggz voor mensen met lichte ggz problematiek. Deze inloop kan ook preventief werken om terugval te voorkomen. In de eerste maanden van 2022 is de inloop niet open gegaan vanwege coronamaatregelen, maar vervangen door persoonlijke 1-op-1 gesprekken en persoonlijk maatwerk. Wijk GGZ-er In 2021 zijn we begonnen met de voorbereidingen voor de pilot Wijk-GGZ-er. In januari 2022 is deze van start gegaan. De Wijk-GGZ-er focust zich op de samenwerking met netwerkpartners. Denk hierbij aan OGGZ, handhaving etc. Hierdoor weet men haar steeds beter te vinden voor het doorzetten van meldingen. De pilot heeft een loopduur t/m april 2023. De eerste bevindingen zijn positief. Gemeenschappelijke Regeling (GR) Geweld in Afhankelijkheidsrelaties (GIA) en Meldpunt Crisiszorg Per 1 januari 2023 treden de gemeenten Alphen-Chaam en Baarle Nassau uit de Gemeenschappelijke Regeling (GR) Geweld in Afhankelijkheidsrelaties (GIA) en Meldpunt Crisiszorg. De overige deelnemende gemeenten (w.o. de gemeente Rucphen) dienen akkoord te geven op de beschikking van de uittredingskosten die dit met zich meebrengt.

Het college heeft in 2022 besloten hiermee akkoord te gaan. 6.82 - Geëscaleerde zorg 18Ontwikkelingen Jeugdbescherming en jeugdreclassering Als onderdeel van het in 2021 ingezette traject om te komen tot een toekomstbestendige jeugdbescherming, is er vanuit de vijf jeugdhulpregio’s in onze provincie in 2022 een aanvullende financiële bijdrage verstrekt aan Jeugdbescherming Brabant (JBB). Er is in dit traject intensief samengewerkt met de Jeugdautoriteit, het Ministerie Justitie en Veiligheid en de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd om de problematiek het hoofd te bieden. De bijdrage is bedoeld om JBB een éénmalige impuls te geven voor het verstevigen van haar arbeidsmarktaanpak, ondersteuning van de jeugdbeschermers en om zo de vitaliteit van de medewerkers te verhogen. Door gemeente Rucphen is een bijdrage van € 29.411,00 beschikbaar gesteld. Spoedeisende Zorg Jeugd (SEZ) Vanaf 1 januari 2022 is Spring de eerst aangewezen organisatie om de crisis op te pakken voor crises binnen kantoortijden. Per 1 juli 2021 waren crises buiten kantoortijden al overgedragen van JBB naar Spring.

42

Beleidsindicatoren

Jongeren met jeugdhulp aantal per 1.000 jongeren % van alle jongeren tot 18 jaar

Rucphen

12,8

Nederland

10,7

bron: CBS Jeugd | 2022

*Jongeren met jeugdhulp: Het percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp. Jeugdhulp is hulp bij psychische hulpvragen, een verstandelijke beperking en/of opvoedproblemen. Jeugdhulp is bedoeld voor kinderen en jongeren tot 18 jaar, soms tot 23 jaar.

Jongeren met jeugdreclassering

Jongeren met jeugdbescherming

geen data

0,3%

1,1%

1,1%

Rucphen

Nederland

Rucphen

Nederland

bron: CBS Jeugd | 2022

bron: CBS Jeugd | 2022

*Jongeren met jeugdreclassering: Een jongere die met de politie in aanraking is geweest en een procesverbaal heeft gekregen, kan jeugdreclassering opgelegd krijgen. Jeugdreclassering is een vorm van jeugdzorg waarbij de jongere wordt geholpen, begeleid en gecontroleerd. Het doel van jeugdreclassering is om in samenwerking met ouder(s) of netwerk, het gedrag van de jongere te veranderen en recidive te voorkomen. *Jongeren met jeugdbescherming: Jeugdbescherming is een maatregel die de rechter dwingend oplegt wanneer een gezonde en veilige ontwikkeling van een kind of jongere in de leeftijd van 0 tot 18 jaar (ernstig) wordt bedreigd en vrijwillige hulp niet (voldoende) helpt.

Personen met een bijstandsuitkering per 10.000 inwoners

Rucphen

254,7

Nederland

431,2

bron: CBS | 2021

*Personen met een bijstandsuitkering: Het aantal personen met een uitkering op grond van de Wet werk en bijstand (WWB, t/m 2014) en de Participatiewet (vanaf 2015).