05 Programmabegroting 2022

Lokaal organiseren we het overleg rondom de Lokale Educatieve Agenda (LEA). Op die agenda staan verschillende onderwerpen rondom thema’s als preventie, voor- en vroegschoolse educatie, de doorgaande lijn, lokale afstemming onderwijs en jeugdhulp. Sinds de zomer 2021 is daar nog de afstemming over het Nationaal Programma Onderwijs (het NPO) bijgekomen.

25

4.2 – Onderwijshuisvesting In de wet op het Primair onderwijs en Voortgezet onderwijs, is vastgelegd dat gemeenten een zorgplicht hebben voor voorzieningen in de onderwijshuisvesting op hun grondgebied. Goede onderwijshuisvesting is een belangrijke voorwaarde voor goed onderwijs. We hebben daarom in overleg met betrokken schoolbesturen en kinderopvangorganisaties een integraal huisvestingplan (IHP) voor onderwijshuisvesting opgesteld. Hierin zijn de uitgangspunten op het gebied van onderwijshuisvesting voor de komende jaren opgenomen. Het stimuleren van vorming van Integraal Kind Centrum (IKC) en duurzaam bouwen of renoveren is ook onderdeel van de visie. De uitgangspunten en conclusies uit het IHP vormen de basis voor de huisvesting van alle basisscholen. In 2022 staan de volgende doelen/projecten gepland: • het realiseren van uitbreiding van IKC Vinkenbos; • een toekomstbestendige huisvesting IKC Heilinde; • het oplossen van capaciteitstekort op OBS Het Palet; • het opstellen van een businesscase voor basisschool Mariadonk; • het opstellen van een locatieonderzoek voor toekomstbestendige huisvesting St. Martinus. Voor de investering voor de vervangende nieuwbouw scholen St. Willebrord geldt dat u te zijner tijd een afzonderlijk raadsvoorstel wordt aangeboden, waarbij dan ook het beschikbaar stellen van het benodigde krediet wordt betrokken. In 2022 komt het project m.b.t.

de huisvesting van de basisschool Heilinde in de realisatiefase. Daarna zal de huisvesting van het integraal kind centrum (IKC) duurzaam zijn en geschikt zijn voor het geven van modern onderwijs. Ook het binnenklimaat voldoet aan de huidige normen voor frisse scholen. 4.3 - Onderwijsbeleid en leerlingzaken Voorschoolse educatie In artikel 166 van de Wet op het primair onderwijs is geregeld dat gemeenten moeten zorgen voor voldoende voorzieningen voor peuters met een risico op een ontwikkelingsachterstand. Voor deze taak ontvangen we een specifieke uitkering onderwijsachterstanden. Het beleid is vastgelegd in het plan voorschoolse educatie 20202022, dat uw raad op 17 juni 2020 heeft vastgesteld. Belangrijke zaken in dit plan zijn de (wettelijke) uitbreiding van 10 naar 16 uur voorschoolse educatie alsmede de ondersteuning van zorgpeuters met een VVEindicatie en hun ouders (versterking ouderbetrokkenheid). De uitbreiding van 10 naar 16 uur voorschoolse educatie is gerealiseerd. Gevolgd wordt of peuters met een achterstand daadwerkelijk 16 uur naar de peuteropvang gaan. Versterking ouderbetrokkenheid is onderdeel van de doorontwikkeling sociaal domein. Dit project is in het voorjaar van 2021 van start gegaan en wordt voortgezet in 2022.

Leerlingenvervoer Artikel 4 WPO en artikel 4 WVO verplichten ons leerlingenvervoer te organiseren voor kinderen die niet in staat zijn om zelfstandig te reizen. Het doel hiervan is de bereikbaarheid van het onderwijs te borgen. De afgelopen jaren zijn er steeds meer complexe casussen van jeugdigen waarbij een vervoersvraagstuk aan de orde is. Dit leidt tot hogere kosten voor het leerlingenvervoer. Mede vanwege dergelijke vervoersvraagstukken is in het kader van de doorontwikkeling sociaal domein het project complexe aanpak jeugd opgezet. Dit project wordt in 2022 uitgevoerd. Daarnaast leiden de nieuwe vervoerscontracten, die in het schooljaar 2021-2022 zijn ingegaan, tot hogere kosten. In de Kadernota 2022 is een claim van € 184.000,00 opgenomen. Bestrijding van voortijdig schoolverlaten Voor de bestrijding van voortijdig schoolverlaten wordt regionaal samengewerkt binnen de gemeenschappelijke regeling met het Regionaal Bureau Leren (RBL). De bijdrage voor Rucphen in 2022 bedraagt € 36.598,00. De samenwerking heeft als doelstelling om samen schoolverzuim en schooluitval verder terug te dringen. De wettelijke opdracht voor deze taken is vastgelegd in de Leerplichtwet en Wet Regionale Meld- en Coördinatiefunctie (RMC-wet). Het doel van deze wetten is dat jongeren kennis en ervaring opdoen, waarmee ze een zelfstandige plek in de samenleving vinden.

Een schooldiploma is daarvoor een vereiste.

26

In 2022 hebben we de volgende speerpunten of aandachtsgebieden: • aanpak thuiszitters; • sluitend regionaal vangnet voor jongeren van 12 tot 23 jaar; • overstap onderwijs (aansluiting po en vo, aansluiting vo en mbo en overstap mbo-mbo); • aanpak oud-voortijdig schoolverlaters. Daarnaast wordt de pilot projectaanjager Regionaal Bureau Leren (RBL) gecontinueerd en werken we verder aan de doorontwikkeling van het sociaal domein in de vorm van het NEET project. NEET staat voor Not in Employment, Education or Training en is een groep jongeren tussen de 18 en 23 jaar zonder onderwijs, zonder startkwalificatie, zonder werk en zonder uitkering. Met dit project willen we bewerkstelligen dat deze jongeren zoveel mogelijk naar school gaan om een diploma te behalen of, als dat niet lukt, aan het werk gaan (indien mogelijk in een combinatie van leren en werken), dan wel zorg of dagbesteding ontvangen.

27

1.4.5.

Beleidsindicatoren

Voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers) 2,6%

1,7%

Rucphen

Nederland bron: DUO / Ingrado | 2020

Absoluut verzuim

Relatief verzuim

per 1.000 leerlingen

per 1.000 leerlingen

3,8 26

19

2,4

Nederland

Rucphen bron: DUO / Ingrado | 2019

Nederland

Rucphen bron: DUO / Ingrado | 2019

* Er wordt gesproken van absoluut verzuim als een leerplichtige en/of kwalificatie plichtige jongere niet op een school of instelling staat ingeschreven. De periodeaanduiding "2019" staat voor schooljaar "2018/2019". * Er is sprake van relatief verzuim als een jongere wel op een school staat ingeschreven, maar gedurende een bepaalde tijd de lessen/praktijk verzuimt. Ook veelvuldig te laat komen kan hiertoe worden gerekend. De periodeaanduiding "2018" staat voor schooljaar "2018/2019". Onze gemeente kent een hoog percentage absoluut schoolverzuim. Een substantieel deel van dit percentage wordt veroorzaakt door de nog niet verwerkte vrijstellingen van jongeren die een school in het buitenland bezoeken. Het beroep op vrijstelling voor deze kinderen wordt regelmatig te laat of soms zelfs niet ingediend. Omdat er geen schoolinschrijving én geen vrijstelling is, worden deze kinderen als absoluut verzuimer opgevoerd. Na een rappel wordt dit in de administratie wel weer gecorrigeerd maar dit is pas na bekendmaking van de landelijke cijfers. Het is niet eenvoudig om dit om te buigen. We zijn hierbij immers ook afhankelijk van de aanvrager van de vrijstelling.

28

1.5.

Programma 5: Sport, cultuur en recreatie

1.5.1. Beoogd maatschappelijk effect Een vitale samenleving met (volop) mogelijkheden om elkaar te ontmoeten en ontspannen op het gebied van sport, cultuur en recreatie. 1.5.2. Ontwikkelingen en speerpunten binnen dit programma Speerpunten vanuit het Coalitieakkoord: • We waarderen het budget voor het onderhoud van de bestaande buitensportverenigingen op tot een niveau dat toereikend is voor de verenigingen; • Tennis en wielrennen worden toegevoegd aan de nota buitensport, zodat ook deze sporten/sportverenigingen recht krijgen op basisvergoedingen van de gemeente. • • •

In de Binnentuin blijven een binnen- en buitenzwembad, een sporthal en voorzieningen voor de reeds gevestigde buitensporten beschikbaar; Er wordt een wielerbaan voor gebruik door zowel jeugd als volwassenen gerealiseerd; We verkorten de periode van afvoeren van het slootmaaisel.

Speerpunten vanuit de Toekomstvisie “Puur Rucphen 2030”: • De kwaliteiten van Rucphen als woongemeente zijn het dorpse gemeenschapsgevoel, het kleinschalig groene karakter, de nabijheid van bossen en het goede aanbod van voorzieningen; • De gemeente Rucphen is aantrekkelijk voor wonen en vrijetijdsbesteding; • Een sterke vrijetijdseconomie draagt bij aan de leefbaarheid van onze dorpen. 1.5.3.

Overzicht taakvelden en baten en lasten per taakveld

De baten en lasten die aan het programma verbonden zijn, zijn in onderstaande tabel per taakveld vermeld: Rekening 2020 Sportbeleid en activering Sportaccommodaties Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Musea Cultureel erfgoed Media Openbaar groen en (openlucht) recreatie TOTAAL

1.5.4.

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

Begr. na wijz. 2021

Begroting 2022

66.196 -20.000 1.028.564 -173.188 135.556 -2.115 1.600

109.081 -40.000 1.054.593 -183.718 83.730

48.211 1.241.555 -126.676 64.096

1.200

1.200

21.934 3.143 471.677

22.741

15.559

504.705

509.060

1.597.393 -423.453 2.707.308

1.979.328 -47.967 3.483.693

1.935.667 -335 3.688.337

De taakvelden

5.1 - Sportbeleid en activering Voor het sportbeleid is de beleidsnota Sport Verenigt Rucphen leidend. In deze beleidsnota zijn de ambities uit het Nationaal Sportakkoord vertaald naar een lokale invulling voor de gemeente Rucphen. De aflopen periode is gewerkt aan het realiseren van ambities op het gebied van: • inclusief sporten en bewegen; • duurzame sportinfrastructuur; • vitale sportaanbieders; • positieve sportcultuur; • beweegvaardigheid voor kinderen.

29

Dit wordt in 2022 gecontinueerd. Lokaal sportakkoord Het lokaal sportakkoord draagt bij aan bovenstaande ambities. De gevormde werkgroepen zullen de aanvragen van partners in 2022 blijven beoordelen om in te zetten op deze ambities. Het lokaal sportakkoord loopt tot en met 2022, wat betekent dat we in 2022 het laatste uitvoeringsbudget ontvangen. Buurtsportcoaches De buurtsportcoaches leveren een bijdrage aan verschillende projecten in het Sociaal Domein. Hierbij wordt gekeken naar de huidige lokale situatie. Enerzijds zullen zij zich inzetten op bestaande projecten en de versterking daarvan, zoals het lokaal sportakkoord, Uniek Sporten en ondersteuning van onze sportaanbieders. Anderzijds richten zij zich op nieuwe ontwikkelingen ten behoeve van de doelgroepen (jeugd en jongeren, jong volwassenen en senioren en mensen met een beperking). Hierbij gaan we uit van de ambities uit de beleidsnota Sport Verenigt Rucphen. In 2022 wordt de inzet van de buurtsportcoaches gecontinueerd. 5.2 – Sportaccommodaties Nieuwbouw zwembad In de raadsvergadering van 23 september 2020 is besloten om een nieuw zwembad te bouwen. De voorbereiding van de bouw heeft, mede door de coronacrisis, wat langer geduurd dan was gepland. De bouw is in het najaar van 2021 gestart. Het nieuwe zwembad kan naar verwachting per 1 januari 2023 in gebruik genomen worden.

Vervolgens kan in de zomer van 2023 de accommodatie weer fungeren als buitenbad en kan gebruik worden gemaakt van de ligweide en het nieuwe spraypark. Om een zo groot mogelijk maatschappelijk rendement te behalen, willen we voor de exploitatie van het nieuwe zwembad een gemeentelijke BV oprichten. De voorbereidingen hiervoor zijn in het najaar van 2021 gestart. Naar verwachting kan de gemeentelijke BV medio 2022 worden opgericht. De gemeentelijke BV heeft waarschijnlijk een gunstige positie: de Belastingdienst is gevraagd om een zogenaamd voorgenomen besluit te nemen over de vraag of er bij een gemeentelijke BV recht is op btw-compensatie. Als dat niet het geval is, dan kiezen we voor commerciële exploitatie. Ontijzering Voor de aanleg van het tennispark van TV Rico is de ontijzeringsinstallatie verwijderd. Door de realisatie van het tennispark van TV Rico, de aanleg van de atletiekbaan voor AVR’90, de toekomstige ontwikkelingen van de ligweide bij het zwembad, en de wens van HC Mistral voor een waterveld, is er een grote behoefte aan een nieuwe ontijzeringsinstallatie. Door de uitbreiding van areaal is tevens een uitbreiding van de pompcapaciteit noodzakelijk. Uitwerking wordt in overleg met de betrokken partijen gevoerd, waarbij de gemeente Rucphen de realisatie faciliteert.

Naast de gebruikskosten worden op basis van jaarlijkse afschrijving, naar rato, de realisatiekosten in rekening gebracht bij de gebruikers. Een eerste inschatting van de kosten bedraagt € 150.000,00. 5.3 - Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Cultuureducatie met kwaliteit We nemen deel aan cultuureducatie met kwaliteit in de programmaperiode 2021-2024. Middels deze regeling maken leerlingen kennis met kunst en cultuur. Ze leren om zelf kunst te maken (bijvoorbeeld dans, schilderen) en kunst en cultuur te ervaren (bezoeken van voorstellingen). Dit komt ten goede aan hun ontwikkeling. Lokale verenigingen worden hierbij betrokken. Cultuurprijs Net zoals voorgaande jaren reiken we in 2022 een cultuurprijs uit. De prijs wordt toegekend aan een instelling of persoon die zich op het terrein van cultuur (bijzonder) verdienstelijk heeft gemaakt.

30

5.5 - Cultureel erfgoed We zorgen voor bescherming van ons cultureel erfgoed. Dat wil zeggen: voor het behoud van onze rijksmonumenten en cultureel waardevolle objecten. Voor molen De Hoop zijn we in overleg met de molenstichting nadere afspraken gemaakt voor de periode 2019 – 2025. De cultuurhistorisch waardevolle panden zijn geïnventariseerd en worden door middel van de erfgoedverordening en de bestemmingsplannen beschermd. Niet vanuit de gedachte dat er niks kan, maar vanuit de gedachte dat met respect voor het gebouw, nieuwe functies toegestaan kunnen worden. 5.6 – Media De Bibliotheek West-Brabant zet zich vol in voor de ontwikkeling van bibliotheken als de huiskamer van Rucphen waar ontmoeten en ontdekken centraal staan en de ontwikkeling en invoering van programma’s die gericht zijn op leesbevordering, basisvaardigheden, digitale geletterdheid en informeren. Het hebben en houden van een fysieke bibliotheek in de huidige vorm is een discussiepunt. In 2022 onderzoeken wij samen met de bibliotheek welke mogelijkheden er zijn om dit anders vorm te geven in de toekomst. Tevens zal er, net als in de afgelopen jaren, focus op jeugd zijn. Het doel van focus op jeugd is om meer kinderen te bereiken en het lezen en leesplezier te bevorderen.

Het stimuleren van (taal)-)ontwikkeling doen we door middel van ‘BoekStart’, ‘De Bibliotheek op school’, ‘Doorlopende leeslijn’ en tot slot voorleesactiviteiten. Naast de focus op jeugd biedt de bibliotheek in 2022 wederom activiteiten aan ter bestrijding van laaggeletterdheid. In het kader van laaggeletterdheid wordt in 2022 de optie besproken voor een Taalhuis in Rucphen. Het is de plek waar laaggeletterden, maar ook vrijwilligers en andere betrokkenen en belanghebbenden advies kunnen krijgen over geschikt lesmateriaal en het taalaanbod in de regio. Naast het Taalhuis als inlooppunt is het ook een netwerkaanpak voor gemeente, welzijnsorganisaties, werkgevers, taalaanbieders etc. Hoofddoel is om een oplossing te kunnen bieden voor inwoners die beschikken over lage basisvaardigheden. De optie om een Taalhuis te openen bedraagt €22.000,00. 5.7 - Openbaar groen en (openlucht) recreatie Eind 2021 wordt het geactualiseerde groenbeleid vastgesteld. Klimaat, duurzaamheid, biodiversiteit en participatie vervullen hierin een belangrijke rol. Tevens actualiseren we het groenbeheer en -onderhoud. Met deze actualisaties ontstaat een solide basis voor een groene uitstraling van de gemeente. Op het moment van opstellen van deze programmabegroting is de keuze qua groenbeheer en -onderhoud nog niet bekend.

De eventuele rolverdeling tussen een groen onderhoudsaannemer en de WVS (groenonderhoud) is daardoor nog niet te duiden. Het maaien van waterlopen wordt uitgevoerd conform het Waterlopenbeheerplan. Dit wordt uitgevoerd in samenwerking met waterschap Brabantse Delta en 11 andere gemeenten uit de waterkringen Baronie en West. Het jaar 2022 is het tweede jaar van de samenwerking in deze vorm waarbij verbeterpunten vanuit het eerste jaar, zoals tijdig en grondig afvoeren van het slootmaaisel, worden meegenomen 1.5.5.

Beleidsindicatoren

% Niet-sporters 57,8%

49,3%

Rucphen

Nederland bron: Meerdere bronnen | 2020

* De Gezondheidsmonitor volwassenen (en ouderen) wordt elke vier jaar georganiseerd.

31

1.6.

Programma 6: Sociaal domein

1.6.1. Beoogd maatschappelijk effect De sociale cohesie van de gemeente is toekomstbestendig en de burgers zijn zoveel mogelijk in staat zowel voor zichzelf als voor anderen te zorgen. 1.6.2. Ontwikkelingen en speerpunten binnen dit programma Speerpunten uit de Toekomstvisie “Puur Rucphen 2030”: • We hebben de ambitie dat alle inwoners op eigen kracht kunnen deelnemen aan de samenleving; • Transformatie sociaal domein: “van zorgen voor naar zorgen dat”; • Wij spelen in het sociaal domein een actieve rol in het lokale en regionale veld. We willen bewerkstelligen dat de sociale cohesie van de gemeente toekomstbestendig is en dat de burgers zoveel mogelijk in staat zijn zowel voor zichzelf als voor anderen te zorgen. Dat doen we door: • Het bevorderen van sociale cohesie en een sterke samenleving; • Inzetten op preventie; • Het bieden / bevorderen van algemene voorzieningen waarvoor geen individuele beschikking van de gemeente nodig is; • Het bieden van zorg en ondersteuning. 1.6.3.

Overzicht taakvelden en baten en lasten per taakveld

De baten en lasten die aan het programma verbonden zijn, zijn in onderstaande tabel per taakveld vermeld: Rekening 2020 Samenkracht en burgerparticipatie Wijkteams Inkomensregelingen Begeleide participatie Arbeidsparticipatie Maatwerkvoorziening (WMO) Maatwerkdienstverlening 18+ Maatwerkdienstverlening 18Geëscaleerde zorg 18+ Geëscaleerde zorg 18TOTAAL

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

Begr. na wijz. 2021

Begroting 2022

1.555.012 -160.729 2.702.369 -293.547 8.935.904 -7.590.156 7.210.536

1.570.134 -155.459 3.618.758 -255.976 8.054.213 -5.952.384 6.602.428

1.405.852 -154.172 2.799.099 -255.976 7.362.079 -5.041.182 6.730.772

773.054

924.535

853.782 -9.376 5.108.489 -294.784 3.931.272 -2.610 207.023

883.855 -16.700 5.292.095 -349.664 3.822.662

1.034.358 -100.353 868.024 -16.853 5.386.551 -345.469 3.852.621

456.096

380.919

455.211

465.072

637.073

23.381.450

24.959.665

24.543.343

32

1.6.4.

De taakvelden

6.1 - Samenkracht en burgerparticipatie Indicatievrije dagbesteding In het kader van de doorontwikkeling sociaal domein wordt in 2022 gestart met het project indicatievrije dagbesteding. Als we in willen spelen op de steeds groter wordende zorgvraag, is het noodzakelijk om potentiële zorgvragers vroegtijdig in beeld te krijgen. Dit kan door middel van een indicatievrije dagbesteding. Dit is een vorm van dagbesteding waarbij de doelgroep kan binnenlopen, zonder hier een indicatie voor aan te vragen bij de gemeente. Omdat er geen indicatie aangevraagd hoeft te worden, is de drempel voor mensen om hieraan deel te nemen minder hoog. Om uit te spreken dat hulp nodig is en om een indicatie aan te vragen, is nu vaak nog een drempel. Daarom zien we in onze gemeente dat veel mensen pas (té) laat hulp vragen. Meedoen aan leuke activiteiten in een inloop is laagdrempeliger. De planning is om hiermee te starten begin 2022. Dit is uiteraard afhankelijk van de op dat moment geldende maatregelen in het kader van de Coronacrisis. Deeltaxi De regio West-Brabant (RWB) voert het deeltaxivervoer uit onder andere namens onze gemeente. Door het gebruik van de Deeltaxi kunnen inwoners blijven deelnemen aan de samenleving. De RWB heeft de gemeentelijke bijdrage voor 2022 voor het deeltaxivervoer naar beneden bijgesteld vanwege de aanhoudende gevolgen van de Coronacrisis.

Er wordt gemonitord of het gebruik van het vervoer weer aantrekt en of hiervoor de gemeentelijke bijdrage moet worden bijgesteld. 6.2 – Wijkteams Wet maatschappelijke ondersteuning Voor de uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) moeten gemeenten zorgen voor een laagdrempelige toegang voor burgers met een ondersteuningsvraag. Onze inzet is gericht op een laagdrempelige toegang voor: • voorzieningen die gericht zijn op de bevordering van de eigen kracht en participatie; • informatie en advies; • doorgeleiding naar maatwerkvoorzieningen en – dienstverlening; • doorverwijzing naar eerste- en tweedelijns voorzieningen. Binnen de gemeente worden deze taken binnen het Zorgloket uitgevoerd door onze regieassistenten Wmo voornamelijk door keukentafelgesprekken en/of ondersteuning. Gelet op de ontwikkelingen binnen het sociaal domein zijn deze functies en de omvang van de formatie van ons loket voortdurend onderwerp van doorontwikkeling. Cliëntondersteuning Binnen de Wmo is vastgelegd dat gemeenten verplicht zijn om onafhankelijke cliëntondersteuning aan te bieden aan hun inwoners. Voor de uitvoering van de onafhankelijke cliëntondersteuning hebben we samen met de gemeenten Etten-Leur, Halderberge, Moerdijk en Zundert een contract met MEE West-Brabant. Dit contract is verlengd voor het jaar 2022.

Naast de onafhankelijke cliëntondersteuning zijn er binnen de gemeente verschillende vrijwillige cliëntondersteuners actief. Zij worden door de gemeente gefaciliteerd in het volgen van de opleiding tot cliëntondersteuner. Jeugdwet Gemeenten moeten op grond van de Jeugdwet zorgen voor ondersteuning en jeugdhulp aan jeugdigen en hun ouders/verzorgers wanneer dit op eigen kracht of met inzet van het eigen sociale netwerk niet of onvoldoende lukt. We zijn verplicht er voor te zorgen dat er voldoende en kwalitatief goede jeugdhulp beschikbaar is die aansluit bij de behoeften en mogelijkheden van jeugdigen, ouders en gezin. Daarnaast wordt uitvoering gegeven aan de jeugdbeschermings- en jeugdreclasseringsmaatregelen. Om zorg betaalbaar te houden, niet alleen nu maar ook in de toekomst, is samenwerking cruciaal. Voor de uitvoering van de Jeugdwet wordt er regionaal in De9 verband samengewerkt en op sommige vlakken bovenregionaal, provinciaal en landelijk. Om goed samen te kunnen werken zijn gemeenten verplicht om in de regio met regionale partners de samenwerking vorm te geven door het vaststellen van een zogenaamde Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO) Door deze NvO geven gemeenten richting aan de langere termijn; wat we als jeugdhulpregio samen doen en hoe dit lokaal en bovenregionaal is verbonden.

Dit is geen eenmalige actie die stopt als de jeugdhulpregio aan de norm voldoet, maar een duurzame beweging om kwalitatief goede,

33

beschikbare en betaalbare jeugdhulp te borgen. Tevens zijn we vanuit de rijksoverheid verplicht om in 2022 te gaan werken met een regiovisie Jeugd. 6.3 – Inkomensregelingen Wanneer inwoners onvoldoende inkomen of vermogen hebben om in hun levensonderhoud te voorzien en ze ook niet in aanmerking komen voor een andere uitkering, komen ze in aanmerking voor een bijstandsuitkering. Hiermee kunnen inwoners de periode overbruggen totdat ze weer betaald werk hebben. Inwoners zijn zelf verantwoordelijk voor het vinden van een baan, maar het Werkplein kan onze inwoners hierbij ondersteunen. Wanneer betaald werk geen mogelijkheid is, leveren onze inwoners een tegenprestatie voor de uitkering die zij ontvangen. Deze tegenprestatie is nuttig voor de maatschappij en kan bijvoorbeeld ingevuld worden door deelname aan het project maatschappelijk participeren. Naast de bijzondere bijstand werken we met inkomenstoeslag, kindpakketten, een collectieve zorgverzekering en het project ‘Vroeg Eropaf Rucphen’. Per januari 2021 is de ‘Wet gemeentelijke schuldhulpverlening’ aangepast. Deze wetswijziging heeft mede tot gevolg dat we zelf meer de regie gaan nemen op de schuldhulpverlening. Vanuit de doorontwikkeling sociaal domein gaan we dan ook uitvoering geven aan de inrichting van Financiële Zorg.

Dit houdt in dat per 1 januari 2022 de toegang tot schuldhulpverlening wordt toegevoegd aan onze gemeentelijke toegang. In de regio is de nota integraal armoede- en schuldenbeleid De6 vastgesteld. In 2022 zal verder uitvoering worden gegeven aan de hierin opgenomen actiepunten. Per 2022 gaat het Werkplein voor de De6-gemeenten uitvoering geven aan de nieuwe Wet Inburgering. Hierin is een belangrijke rol weggelegd voor Vluchtelingenwerk. In verband met de intensivering van de taken als gevolg van de nieuwe wet en het feit dat we regionaal gaan samenwerken op het gebied van inburgering, wordt op dit moment gewerkt aan de overgang van Vluchtelingenwerk Rucphen naar Vluchtelingenwerk Nederland. Uiteraard gebeurt dit in goed overleg met alle betrokken partijen. 6.4 - Begeleide participatie WVS geeft uitvoering aan de Wet sociale werkvoorziening (SW), Beschut Werken en ontwikkeltrajecten voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Met de invoering van de Participatiewet (1 januari 2015) is de instroom in de Sociale Werkvoorziening (SW) afgesloten. Degenen die een SW-dienstverband hadden, blijven hun rechten behouden. Dit betekent een geleidelijke afbouw van het SW-bedrijf WVS. Door middel van het herstructureringstraject is WVS omgevormd tot het leerwerkbedrijf van West-Brabant. Hierbij werkt zij samen met ISD Brabantse Wal en het Werkplein Hart van West-Brabant.

Binnen deze ketensamenwerking is het maatschappelijke doel om inwoners optimaal ondersteuning te bieden bij hun ontwikkeling naar werk of participatie.

6.5 – Arbeidsparticipatie Participatiewet Het doel van de Participatiewet is dat iedereen die kan werken aan het werk is en door een eigen inkomen (of vermogen) voorziet in zijn levensonderhoud. Op grond van wet- en regelgeving zijn er verschillende ondersteuningsmogelijkheden om doorstroom richting arbeidsmarkt te bevorderen. Dit kan bijvoorbeeld door jobcoaching, proefplaatsing of tijdelijke loonkostensubsidie, maar ook door scholing of een indicatie banenafspraak. Ook voor startende ondernemers bestaan passende mogelijkheden.

34

6.6 - Maatwerkvoorzieningen (WMO) We bieden ondersteuning die bijdraagt aan de zelfredzaamheid en de participatie van personen met een fysieke beperking of chronische psychische of psychosociale problemen. Het kader hiervoor bestaat uit de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015, de Verordening maatschappelijke ondersteuning 2020 Gemeente Rucphen en de beleidsregels maatschappelijke ondersteuning 2020 Gemeente Rucphen. De speerpunten worden hieronder in de taakvelden 6.71 en 6.81 nader uitgewerkt. 6.71 - Maatwerkdienstverlening 18+ De Wmo richt zich primair op de ondersteuning van onze burgers. Deze ondersteuning kent meerdere vormen zoals huishoudelijke ondersteuning, begeleiding en hulpmiddelen. Begeleiding Voor de periode 2017 tot en met 2021 is in De6-verband een overeenkomst afgesloten voor de maatwerkvoorziening Wmo Begeleiding. De De6 gemeenten hebben besloten gebruik te maken van de verlengingsoptie met 1 jaar (2022) uit de huidige overeenkomst. In 2020 zijn de voorbereidingen gestart voor de nieuwe regionale overeenkomst die moeten gaan gelden vanaf 1 januari 2023. Huishoudelijke ondersteuning In 2021 is de huishoudelijke ondersteuning opnieuw aanbesteed. Dit contract loopt van 1 januari 2022 tot en met 30 september 2022. Vanaf 1 oktober 2022 wordt gestart met een nieuw contract. Begin 2022 wordt de aanbestedingsprocedure hiervoor doorlopen.

Hulpmiddelen Wmo Het contract voor de hulpmiddelen Wmo, met name rolstoelen en scootmobielen, loopt door in 2022. Net als de afgelopen jaren, wordt consequent bewaakt of voldaan wordt aan de contractvoorwaarden. 6.72 - Maatwerkdienstverlening 18Jeugdwet De Jeugdwet richt zich onder andere op ondersteuning van onze jeugdigen en hun ouders/verzorgers daar waar er opvoedings- en/of ontwikkelingsproblematiek speelt. Deze ondersteuning wordt geboden via (lokaal) preventief aanbod, ondersteuning door een jeugdprofessional of wanneer zwaardere zorg nodig is, via een jeugdzorgwerker van een jeugdzorgaanbieder. In 2022 gaat de nieuwe regiovisie Jeugd de basis vormen. De reeds in gang gezette ontwikkelingen als de verbinding van onderwijs met Jeugdzorg, specialistisch en preventief aanbod maar ook het beter laten aansluiten van specialistische zorg en gesloten jeugdzorg bij wat jongeren met complexe problemen nodig hebben zal hierin opgenomen zijn. Het kleinschalig organiseren van jeugdhulp en welke alternatieve trajecten ingezet kunnen worden om een gesloten jeugdzorgplaatsing te voorkomen wordt samen met jeugdzorgaanbieders verder uitgewerkt op basis van de Jeugdvisie op Wonen. Niet vrij toegankelijk (jeugd)zorg Vanaf 2018 is er een stijgende lijn in de totaalkosten voor niet vrij toegankelijk (jeugd)zorg.

In de Kadernota 2022 is daarom een structurele claim van € 400.000,00 opgenomen. Dit bedrag is minimaal benodigd voor een reëele raming. Vervolgens is in juni 2021 bekend gemaakt dat het kabinet voor 2022 incidenteel € 1,314 miljard extra beschikbaar stelt ter compensatie van de tekorten in de jeugdzorg. Voor Rucphen is dit een bedrag van € 1.459.000,00 in 2022. Het betreft een extra ontvangst binnen de algemene uitkering die we op basis van de landelijke afspraken structureel als stelpost mogen opnemen. De exacte bedragen leest u terug in hoofdstuk 2.4. De middelen zijn toegevoegd aan de algemene uitkering en in principe vrij besteedbaar. Desondanks is de aanleiding voor deze toevoeging compensatie voor tekorten in de jeugdzorg. Dit gaf ons aanleiding en rechtvaardiging om de claim uit de Kadernota 2022 te verhogen. Ook de prognoses uit 2021 onderschrijven deze keuze. In de 2e bestuursrapportage 2021 worden de budgetten voor niet vrij toegankelijke zorg verhoogd met € 405.000,00. De verhoging is gebaseerd op een hoger geprognosticeerd tekort. Er is dus een reëel risico dat we ook in de financiële slotwijziging 2021 om aanvullend budget vragen.

35

Op basis van bovenstaande stellen wij uw raad voor de structurele claim uit te breiden met € 300.000,00 naar in totaal € 700.000,00 structureel. Deze raming is op totaalniveau € 50.000,00 meer dan de werkelijke kosten in 2020. Effecten van de knelpunten in de Jeugdzorg West-Brabant-West Op regionaal niveau wordt een plan voorbereid om de knelpunten Jeugdzorg West-Brabant-West aan te pakken. De benodigde acties en financiële vertaling hiervan zijn begin 2022 pas bekend. Omdat er op dit moment nog geen concreet plan is uitgewerkt, zijn hiervoor in onze begroting geen aanvullende middelen geclaimd. We willen u erop attent maken dat deze aanpak nodig is om de kosten in de Jeugdzorg op langere termijn te beperken. Dit leidt regionaal tot zorgen. Er is ingezet om de extra compensatie jeugdzorg in te zetten om de acties uit het plan te bekostigen. Omdat de compensatie vrij besteedbaar is, is er zorg dat de middelen niet beschikbaar zijn/blijven voor de acties uit het plan. Voorgesteld werd om een stelpost of onderbouwde risico-paragraaf op te nemen in afwachting van een nader voorstel. Een stelpost die beslag legt op structurele algemene middelen gaat ons college te ver. Wel hebben we ervoor gekozen de knelpunten in onze risicoparagraaf (hoofdstuk 5.2) op te nemen.

6.81 - Geëscaleerde zorg 18+ Beschermd wonen & maatschappelijke opvang Gemeente Bergen op Zoom is centrumgemeente voor de taken op het gebied van beschermd wonen en maatschappelijke opvang en ontvangt hiervoor de rijksmiddelen. Het Rijk heeft aangekondigd alle gemeenten afzonderlijk verantwoordelijk te willen maken voor deze taken. In 2020 is bekend gemaakt dat de eerste stap in de decentralisatie van beschermd wonen wordt uitgesteld naar 2023. Met deze decentralisatie vindt ook de overgang plaats naar een nieuw objectief verdeelmodel. Hierbij is een ingroeipad van 10 jaar afgesproken, waarin de middelen worden herverdeeld van de centrumgemeenten naar alle gemeenten (met stappen van 10%). Regionale samenwerking blijft hierbij noodzakelijk. Wij blijven samenwerken met de gemeenten die onder centrumgemeenten Bergen op Zoom vielen, namelijk: Bergen op Zoom, Halderberge, Roosendaal, Steenbergen en Woensdrecht. De maatschappelijke opvang, verslavingszorg en (Openbare Geestelijke Gezondheidszorg) OGGZ blijven de komende jaren nog een taak van de centrumgemeenten. In 2025 wordt, mede op basis van de ervaringen met beschermd wonen, bekeken of dit gedecentraliseerd kan worden vanaf 2026. Inloop ggz We willen inzetten op het voorkomen van zwaardere problematiek. Vanwege deze reden organiseren we een inloop ggz voor mensen met lichte ggz problematiek.

Deze inloop kan ook preventief werken om terugval te voorkomen. De Wet verplichte ggz (Wvggz) Vanaf 1 januari 2020 is de Wet verplichte ggz (Wvggz) van kracht en regelt de rechten van mensen die te maken krijgen met een verplichte ggz-opname. De uitvoering van de Wvggz vindt plaats op de schaal van 16 gemeenten in West-Brabant. Een belangrijke verandering is dat verplichte zorg/behandeling ook buiten een ggz-instelling opgelegd kan worden. Maar ook dat burgers met de Wvggz een melding kunnen doen over personen (volwassenen en jeugdigen) voor wie de noodzaak tot ggz moet worden onderzocht en die mogelijk verplichte zorg moet worden geboden. Burgers kunnen zich wenden tot het Meldpunt Crisiszorg als zij grote zorgen hebben om een persoon (veelal een naaste) en denken dat verplichte ggz-zorg nodig is. Dit meldpunt beoordeelt de melding namens de gemeente en zorgt voor een adequate afhandeling, waaronder (indien nodig) doorgeleiding naar het OGGZteam dat het verkennend onderzoek uitvoert. Dit leidt mogelijk tot een aanvraag bij het OM voor verplichte zorg, waar de rechter over besluit.

36

6.82 - Geëscaleerde zorg 18Jeugdwet Gemeenten zijn niet alleen verantwoordelijk voor de ondersteuning bij (lichte) opvoedings- en ontwikkelingsproblematiek van jeugdigen en/of hun ouders/verzorgers maar ook voor de jeugdbeschermingsen jeugdreclasseringsketen. Het doel is om jeugdigen en gezinnen eerder, beter en duurzaam te beschermen in onveilige opgroei- en opvoedsituaties. Een van de speerpunten is het doorontwikkelen van de samenwerking binnen de zogenaamde “Veiligheidsteams” door de lokale toegang, Raad voor de Kinderbescherming, Veilig Thuis en Gecertificeerde Instellingen (GI’s). Deze teams worden ingezet bij complexe situaties op het gebied van (on)veiligheid van jeugdigen waarbij er op meerdere vlakken zorgelijke problematiek bestaat. Hierbij geldt één plan, effectief en samen met het gezin. Werkprogramma verslavingspreventie Aanvullend op de regionale activiteiten is een lokaal werkprogramma verslavingspreventie 2022 opgesteld. Dit werkprogramma richt zich op activiteiten voor jongeren in het basis- en voortgezet onderwijs om de weerbaarheid te vergroten en te leren omgaan met groepsdruk. Dit wordt gedaan aan de hand van verschillende actuele thema’s, zoals alcohol, drugs en gamen. De ouders worden hier zoveel mogelijk bij betrokken.

Onderzoek verslavingspreventie In het kader van de doorontwikkeling sociaal domein wordt een onderzoek uitgevoerd naar verslavingspreventie in 2022. Het onderzoek richt zich op de omvang van het middelengebruik in onze gemeente. Na dat dit inzicht is verkregen kan gekozen worden voor een gerichte aanpak. Hierbij wordt ook specifiek gekeken naar de ouderbetrokkenheid bij jongeren. In 2022 wordt met het onderzoek gestart (looptijd 6 maanden). Dit onderzoek is aanvullend op het werkprogramma verslavingspreventie (gericht op jeugd) en zorgt ervoor dat we kunnen kiezen voor een gerichtere aanpak.

37

1.6.5.

Beleidsindicatoren

Banen per 1.000 inw 15 t/m 64jr

447,9

795,9

Rucphen

Nederland bron: Meerdere bronnen | 2020

Jongeren met een delict voor de rechter 1%

1%

Rucphen

Nederland bron: CBS Jeugd | 2019

% Kinderen in uitkeringsgezin

% Werkloze jongeren

6,00%

4,00%

2,00% 1,00%

Nederland

Rucphen

Nederland

Rucphen

bron: CBS Jeugd | 2019

bron: CBS Jeugd | 2019

Netto arbeidsparticipatie 66,8%

68,4%

Rucphen

Nederland bron: CBS | 2020

38

Personen met een bijstandsuitkering per 10.000 inwoners

Rucphen

316,3

Nederland

459,7

bron: CBS | 2020

Lopende re-integratievoorzieningen per 10.000 inwoners van 15 -64 jaar

87,7

202,0

Rucphen

Nederland bron: CBS | 2020

Jongeren met jeugdhulp % van alle jongeren tot 18 jaar

12,9

Rucphen

11,9

Nederland

bron: CBS Jeugd | 2020

Jongeren met jeugdreclassering

Jongeren met jeugdbescherming

0,4%

0,4%

1,4%

1,2%

Rucphen

Nederland

Rucphen

Nederland

bron: CBS Jeugd | 2019

bron: CBS Jeugd | 2020

Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo per 10.000 inwoners

450

700

Rucphen

Nederland bron: CBS - MSD WMO | 2020

39

1.7.

Programma 7: Volksgezondheid en milieu

1.7.1. Beoogd maatschappelijk effect Een duurzame en gezonde leefomgeving. 1.7.2. Ontwikkelingen en speerpunten binnen dit programma Speerpunten uit het Coalitieakkoord 2018-2022 en de Raadsagenda 2018-2022: • In het kader van de duurzaamheid heeft de gemeente een voorbeeldrol. Wij gaan samenwerken aan een duurzame en circulaire economie; • Gemeentelijke afvalstoffenheffing en rioolheffing zijn kostendekkend; Speerpunten uit de Toekomstvisie “Puur Rucphen 2030”: • Onze aanpak kenmerkt zich door nieuwe samenwerkingsverbanden, innovatie en digitalisering en een laagdrempelige en gecoördineerde aanpak dicht bij de burger in wijk en buurt, met blijvende aandacht voor de kwetsbare groepen in onze gemeente. In het samenspel met inwoners en partners bewaken we, als regisseur, de kosten en de kwaliteit van de ondersteuning. Dit resulteert in een doorgaande zorglijn waarbij preventieve actie steeds onze voorkeur heeft; • Extra aandacht gaat uit naar de jongeren en ouderen, zowel qua voorzieningen- als woningaanbod. Het tegemoetkomen aan de behoeften van deze doelgroepen is van belang voor een evenwichtige bevolkingssamenstelling en vitale gemeenschappen. • De kernen bieden de ideale schaal om maatwerk te leveren, aan te sluiten bij wat mensen wél kunnen, de eigen kracht en het sociaal netwerk te betrekken en naast individuele voorzieningen ook algemene voorzieningen te ontwikkelen.

De meer specialistische voorzieningen organiseren we omwille van efficiency en effectiviteit op regionaal niveau. • Het preventieve aanbod is algemeen toegankelijk, laagdrempelig en de bereikbaarheid is dichtbij (voorzieningen zoveel mogelijk dicht bij huis). Denk hierbij aan een consultatiebureaubezoek en vroegsignalering binnen wijknetwerken en vindplaatsen; • Lokaal regelen we algemeen toegankelijke voorzieningen, zoals gemeenschapshuizen en multifunctionele accommodaties, peuterspeelzalen, dagopvang voor ouderen, mantelzorgcafé e.d.; • Vooral in de kleinere dorpen met weinig tot geen (fysiek) zorgaanbod is maatwerk nodig. We stimuleren creatieve oplossingen en inzet van zorgpartners en inwoners.

1.7.3.

Overzicht taakvelden en baten en lasten per taakveld

De baten en lasten die aan het programma verbonden zijn, zijn in onderstaande tabel per taakveld vermeld: Rekening 2020 Volksgezondheid Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria TOTAAL

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

Begr. na wijz. 2021

Begroting 2022

765.888 -3.215 1.544.705 -2.404.357 2.125.383 -2.768.261 658.313 -113.564 110.163 -35.377

907.548 -9.600 1.488.775 -2.370.455 2.176.314 -2.850.300 997.324 -141.440 77.534 -25.375

953.162 1.704.540 -2.427.294 2.229.557 -2.972.380 604.010 -1.200 66.074 -25.755

-120.321

250.325

130.714

40

1.7.4.

De taakvelden

7.1 – Volksgezondheid Publieke gezondheidszorg GGD De Wet publieke gezondheid is het wettelijke kader voor de publieke gezondheidszorg. Onder publieke gezondheidszorg verstaan we gezondheid beschermende en gezondheid bevorderende maatregelen voor bevolking of specifieke groepen daaruit, waaronder infectieziektebestrijding. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de lokale invulling en uitvoering. We zetten ons in om de gezondheid van onze inwoners te bevorderen en te beschermen. We treffen hiervoor verschillende maatregelen, voor de gehele bevolking of voor specifieke (risico)groepen. Om taken op het gebied van de publieke gezondheidszorg uit te voeren zijn gemeenten wettelijk verplicht om een Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD)in stand te houden. Wij nemen deel aan de Gemeenschappelijk regeling GGD West-Brabant samen met 15 andere gemeenten. Op basis van de begroting 2022 van GGD West Brabant is een bijdrage van € 428.643,00 geraamd voor de gemeente Rucphen. RAV De Gemeenschappelijke regeling Regionale Ambulancevoorziening (RAV) Brabant Midden-West-Noord, waarin wij samen met 40 andere gemeenten participeren, verzorgt ons regionale ambulancevervoer. De opdracht hierbij is om een meldkamer in stand te houden, het verlenen of doen verlenen van ambulancezorg en het leveren van een bijdrage aan de Geneeskundige Hulpverlening bij Ongevallen en Rampen (GHOR).

Sinds 2012 is de gemeentelijke bijdrage aan de RAV Brabant Midden-West-Noord komen te vervallen. Jeugdgezondheidszorg Gemeenten zijn op basis van de Wet publieke gezondheid tevens verantwoordelijk voor de jeugdgezondheidszorg (JGZ) van 0 tot 19 jaar. Het doel van de jeugdgezondheidszorg is het bevorderen, beschermen en beveiligen van de gezondheid en de lichamelijke en geestelijke ontwikkeling van jeugdigen, zowel individueel als op populatieniveau. In de gemeente Rucphen is TWB verantwoordelijk voor de JGZ 0 tot 4 jaar en de GGD West-Brabant voor de JGZ 4 tot 19 jaar. De uitvoering wordt gedaan door een team van jeugdartsen, jeugdverpleegkundigen en consultatiebureau-assistenten. In de doorontwikkeling sociaal domein is kansrijke start opgenomen. Begin 2021 is een start gemaakt met dit project. Het doel is om ieder kind een zo goed mogelijke start in zijn/haar leven te geven. Dat doen we door tijdig problemen bij (aanstaande) kwetsbare ouders te signaleren en er voor te zorgen dat zij de juiste hulp krijgen. Landelijke Preventieakkoord In navolging van het Landelijke Preventieakkoord, hebben we in het najaar van 2021 samen met partners een lokaal preventieakkoord opgesteld. De speerpunten in het preventieakkoord zijn overgewicht en alcohol. Op grond van het preventieakkoord vragen we voor 2022 een uitvoeringsbudget aan bij de VNG.

7.2 – Riolering Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) Op 13 december 2017 heeft uw raad het verbreed GRP 2018 - 2022 vastgesteld. Hierbij is gekozen voor ‘risicogestuurd rioolbeheer’, voortzetting van de regionale samenwerking in waterkring Baronie en Samenwerking Water West-Brabant (SWWB) en de uitvoering van maatregelen in het kader van klimaatadaptatie. In 2022 zal een nieuw GRP opgesteld worden voor planperiode 2023 - 2026. De uitvoering van investeringen wordt integraal afgestemd en bij voorkeur gecombineerd met reconstructie van de openbare ruimte (weg- en/of groenrenovatie), zodat kosteneffectief ‘werk-met-werk’ gemaakt kan worden. Er staan de komende jaren meer integrale projecten op de planning dan in het GRP was voorzien. Of de toename van integrale projecten ook een toename van investeringen tot gevolg zal hebben is dus afhankelijk van het aantal integrale projecten, de ambitie qua klimaatadaptatie en moet blijken uit de rioolinspecties en een Systeemanalyse Stedelijk Water (SSW) waarbij de riolering aan een ‘klimaatstresstest’ wordt onderworpen. In 2022 is vooralsnog € 455.000,00 opgenomen voor investeringen; dit krediet zal worden aangewend voor het project ‘reconstructie Nachtegaalstraat’. Aanvullend is € 30.000,00 opgenomen voor externe ondersteuning qua voorbereiden en doorrekenen van klimaatadaptatie-maatregelen conform Kadernota 2022.

41

Klimaatadaptatie De regionale en lokale uitvoeringsagenda zijn opgesteld en het ambitieniveau van de gemeente Rucphen wordt begin 2022 bepaald door uw raad. Aan de ‘laaghangend fruit’ acties kan al een vervolg gegeven worden. Daarnaast zal er een vervolg aan de risicodialogen en de gesprekken die we met verschillende stakeholders hebben gevoerd gegeven worden waardoor we in gesprek blijven met de betrokken partijen. 7.3 – Afval In de wet Milieubeheer is aangegeven dat gemeenten verplicht zijn huishoudelijk afval in te zamelen. In het Landelijk Afval Plan 2 (LAP2) zijn aanvullende doelstellingen en afspraken verwoord. Eén van de doelstellingen is het afval tegen een zo laag mogelijke kostprijs in te zamelen en te verwerken. In de Visie Duurzaamheid en de daarbij behorende Duurzaamheidsagenda is eveneens het thema “Afval en Grondstoffen” opgenomen. Wij streven naar het voorkomen van afval en naar een optimale betaalbare afvalscheiding die in verhouding staat met een acceptabele afvalstoffenheffing. Door goed scheidingsgedrag kan het aantal ledigingen van containers dalen. Dit sluit aan op onze Visie Duurzaamheid waarin wij streven naar zo weinig mogelijk restafval per inwoner. Het doel is om een percentage afvalscheiding van 75% in 2024 te behalen.

Tevens is de ambitie om in 2022 per inwoner per jaar maximaal 145 kg restafval en in 2024 maximaal 100 kg per inwoner per jaar te behalen. Om de uiteindelijke doelen te kunnen bereiken gaan wij gericht en actief communiceren met onze inwoners. Wij zullen daarbij vooral het verbeteren van de afvalscheiding en de kostenbesparing in beeld brengen. Milieustraat De samenwerking met de milieustraat van Etten-Leur geeft een positief resultaat met betrekking tot het aantal kilo’s restafval per inwoner. In samenwerking met de gemeente Etten-Leur gaan we onderzoeken op welke wijze meer informatie kan worden vergaard over het gebruik van de milieustraat. Hierbij moet vooral worden gedacht aan data over het aangeboden grof huishoudelijk afval. Daarnaast wordt onderzocht of het wenselijk is om de samenwerking met de gemeente Etten-Leur voor wat betreft het gebruik van de milieustraat Vosdonk in Etten-Leur te continueren. Afvalstoffenheffing Door middel van de afvalstoffenheffing worden de kosten doorberekend aan de huishoudens, waarbij 100% kostenverhaal het uitgangspunt is. Evenals bij de rioolheffing is voor de Afvalstoffenheffing in het BBV voorgeschreven op welke wijze de kostendekkendheid van een heffing inzichtelijk wordt gemaakt. Wij verwijzen verder naar de paragraaf Lokale Heffingen in deze begroting.

Inzameling huishoudelijk afval In de vergadering van 29 september 2021 heeft uw raad besloten met ingang van 1 januari 2023 toe te treden tot de N.V. Saver. Voor de toetreding op 1 januari 2023 moet Saver in samenspraak en -werking met ons nog de nodige voorbereidende werkzaamheden uitvoeren. Denk hierbij onder andere aan: juridische afronding van de toetreding; communicatieplan opstellen; financiële afspraken maken; overdracht van mini-, boven- en ondergrondse containers; overdracht van datasoftware; aanschaf inzamelvoertuigen; aanname extra personeel; operationele zaken zoals rijroutes e.d. 7.4 – Milieubeheer Duurzaamheid In juni 2019 is de Visie duurzaamheid 2019-2030 ‘Samen werken aan een toekomstbestendig Rucphen’ en de Duurzaamheidsagenda vastgesteld. Deze bevat een meerjarenprogramma wat de basis vormt voor het jaarlijks uitvoeringsplan.

42

De thema’s die zijn opgenomen in de Visie Duurzaamheid zijn: • klimaat, energie en wonen; • groen en water; • afval en grondstoffen; • duurzame mobiliteit; • duurzame landbouw; • gemeentelijke organisatie als bedrijf en als voorbeeld. Bewustwording Dat duurzaamheid niet alleen een onderwerp is voor onze gemeente wordt onderschreven door onze belangrijke partners. Het onderwerp ‘duurzaamheid’ is ook geïmplementeerd in de Prestatieafspraken Woningbouw, welke jaarlijks met Thuisvester worden vastgesteld. Alle relevante duurzaamheidsthema’s zullen gecommuniceerd worden richting onze inwoners, instellingen en bedrijven. Er is in samenwerking met communicatiebureau Code C een campagne ontwikkeld die we vanaf nu als ‘paraplu’ gebruiken voor onze communicatie over duurzaamheid. Zo komt er extra nadruk te liggen op de thema’s en worden deze ook herkenbaar als duurzaamheidthema’s. De campagne zal nadruk leggen op acties vanuit de gemeente, tips en communiceren over hoe wij duurzaamheid inzetten. Energietransitie Het Klimaatakkoord verplicht de regio’s in Nederland een Regionale Energie Strategie op te stellen onder andere ter bevordering van de energietransitie. De energietransitie is een onderdeel van het thema ‘klimaat, energie en wonen’. Wij staan voor een grote opgave.

Om de doelstelling te halen dat de CO2 uitstoot wordt verminderd met 48,7 megaton moeten ook gemeenten nu al aan de slag. Deze vermindering kan worden gehaald door de inzet van duurzame energiebronnen, zoals zon, wind en aardwarmte. In juni 2021 is de Regionale Energie Strategie 2030 West-Brabant vastgesteld. Hierin is voor onze gemeente de volgende opgave opgenomen: • vóór 2030 met grootschalige zonne-energie zon-op-dak 30 GWh opwekken; • na 2030 met windenergie 36 GWh opwekken. Uw raad heeft in 2021 eveneens de “Visie Zonne- en Windenergie” vastgesteld. Daarbij heeft uw raad bepaald dat geen projectinitiatieven van windenergie mogen worden voorbereid vóór 2030. Tevens is besloten dat voor projecten grootschalige opwekking zonne-energie via zon-op-land die behoren tot de treden 1 t/m 3 een positieve grondhouding wordt aangenomen. • trede 1: zonne-energie via zon-op-dak en zonneparken op braakliggende percelen binnen de bebouwde kommen. • trede 2: de zonne-energie via zonneparken in de zoekgebieden kort rondom de kernen. • trede 3: zonne-energie via zonneparken in het zoekgebied ten zuiden van de A58 tussen de afslagen Rucphen – St. Willebrord. Transitievisie Warmte (TvW) De TvW wordt vertaald in een uitvoeringsprogramma. Hierin worden activiteiten opgenomen die realistisch zijn en onze inwoners niet onevenredig belasten.

Afval en grondstoffen Met behulp van het bewustwordingsproces bij onze inwoners maar ook bij onze bedrijven en zakelijke partners wordt invulling gegeven aan het verbeteren van afvalpreventie en afvalscheiding. Door meer te communiceren over het hergebruik van materialen en dit ook als onderdeel op te nemen in aanbestedingen wordt de circulaire economie (w.o. circulair bouwen) verder gestimuleerd. Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant (OMWB) De Omgevingsdienst heeft als missie om als een verlengstuk van het lokaal en provinciaal bestuur een bijdrage te leveren aan een leefbare en veilige werk- en leefomgeving voor de regio. Doelstellingen hierbij zijn het verder verbeteren van de dienstverlening, kwaliteit en veiligheid en een eenduidige en gelijke behandeling van bedrijven en burgers. De taken die Rucphen door de Omgevingsdienst laat uitvoeren bestaan uit verplichte taken (landelijke basistaken), verzoektaken en collectieve taken, allen gerelateerd aan de activiteit milieu.

43

De landelijke basistaken moet Rucphen verplicht door de Omgevingsdienst laten uitvoeren. Onze gemeentelijke bijdrage aan de Omgevingsdienst voor 2022 bedraagt € 322.998,00. Het blijft noodzakelijk om als eigenaar van en deelnemer aan deze gemeenschappelijke regeling, deze ook zeer kritisch te blijven volgen op met name de bedrijfsvoering en financiële huishouding. Verduurzamen gemeentelijke gebouwen Het verduurzamen van onze gemeente wordt steeds belangrijker. Daarom kijken we naar de mogelijkheden om ook onze eigen gemeentelijke gebouwen verder te verduurzamen. Na een inventarisatieronde kunnen we stellen dat bij vijf gemeentelijke gebouwen direct zonnepanelen kunnen worden geplaatst (plaatsing uiteraard in relatie tot de resterende levensduur van de aanwezige dakbedekkingen). De gebouwen waar direct zonnepanelen geplaatst kunnen worden zijn: • de brandweerkazerne in Rucphen; • peuterspeelzaal De Dolfijn in St. Willebrord; • tafeltennisvereniging The Backhands in St. Willebrord; • dorpshuis D’n Hoge Dries in Schijf; • MFA Agora in Rucphen (vergroten capaciteit huidige zonnepanelen). Bij drie gemeentelijke gebouwen zijn vooraf aanpassingen en/of onderhoud nodig: bij de gemeentewerf in Rucphen, De Lanteern in St.

Willebord en De Nieuwenbergh in Zegge moeten vooraf nog bouwkundige voorzieningen worden getroffen dan wel onderhoud worden uitgevoerd, voordat de zonnepanelen eventueel kunnen worden geplaatst. Dit onderzoek is in 2021 uitgevoerd. Voor de bekostiging van het verduurzamen van gemeentelijke gebouwen, o.a. het uitvoeren van bouwkundige voorzieningen en het plaatsen van zonnepanelen, zal in 2022 een voorstel aan uw raad worden aangeboden. 7.5 - Begraafplaatsen en crematoria In de Wet op de Lijkbezorging is geregeld dat elke gemeente tenminste één gemeentelijke begraafplaats heeft. De gemeente Rucphen heeft twee gemeentelijke begraafplaatsen, te weten aan de Kerkstraat te Rucphen en de Kaaistraat te St. Willebrord. Daarnaast is in elk kerkdorp, met uitzondering van Rucphen, een bijzondere begraafplaats, die door het kerkbestuur beheerd wordt. Het reguliere groenonderhoud op de gemeentelijke begraafplaatsen is bij het Werkvoorzieningsschap ondergebracht. Alle andere werkzaamheden op de begraafplaatsen worden in eigen beheer uitgevoerd. In de ‘Verordening lijkbezorgingsrechten’ zijn de verschuldigde rechten voor het gebruik maken van de gemeentelijke begraafplaatsen vastgesteld. 1.7.5.

Beleidsindicatoren

Hernieuwbare elektriciteit 6,1%

20,1%

Rucphen

Nederland bron: Klimaatmonitor-RWS | 2019

Omvang huishoudelijk restafval kg per inwoner

Rucphen

162

Nederland

161

bron: CBS statistiek Huishoudelijk afval | 2019

44

1.8.

Programma 8: Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing

1.8.1. Beoogd maatschappelijk effect Het is goed wonen in Rucphen; aantrekkelijk en leefbaar. 1.8.2. Ontwikkelingen en speerpunten binnen dit programma Speerpunten uit het Coalitieakkoord 2018-2022 en de Raadsagenda 2018-2022; • Actualisatie woonvisie in 2018; • Speciale aandacht voor een optimale verdeling van woningbouw op basis van vraag, tussen de doelgroepen starters, senioren, sociale huur, geliberaliseerde huur en zelfbouwers; • Aanvullende afspraken met Thuisvester over toewijzen woningen aan mensen met lokale binding; • Afronding dorpsplannen binnen de reeds beschikbaar gestelde kredieten en de laatste verpaupering in de dorpscentra actief te lijf gaan; • Passende oplossingen voor leegstand buitengebied. Speerpunten uit de Toekomstvisie “Puur Rucphen 2030”: • De gemeente Rucphen is aantrekkelijk voor wonen en vrijetijdsbesteding; • Onze dorpen hebben allemaal een eigen karakter en het is er goed leven. De samenstelling van de bevolking is daarbij belangrijker dan aantallen; • Een sterke vrijetijdseconomie draagt bij aan de leefbaarheid van onze dorpen. De woningmarkt is volop in beweging. De afgelopen jaren zijn er vele plannen ingediend. Dat heeft ook voor 2022 gevolgen. De hoeveelheid nieuwe woningen blijft toenemen. Zo is gestart met het plan Hofstede, de centrumplannen worden afgerond en ook in het buitengebied is volop ontwikkeling.

Met de woonvisie wordt gestuurd op het type woningen, doelgroepen en de betaalbaarheid. Op 1 juli 2022 treedt naar verwachting de Omgevingswet in werking. De laatste voorbereidingen worden getroffen zodat we vanaf 1 juli 2022 aan de slag kunnen. Ook wordt een omgevingsvisie opgesteld zodat helder is hoe ruimtelijk gezien invulling wordt gegeven aan de Toekomstvisie. Hierdoor ontstaat er nog meer ruimte voor initiatieven van inwoners en ondernemers. 1.8.3.

Overzicht taakvelden en baten en lasten per taakveld

De baten en lasten die aan het programma verbonden zijn, zijn in onderstaande tabel per taakveld vermeld: Rekening 2020 Ruimtelijke ordening Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen) Wonen en bouwen TOTAAL

1.8.4.

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

Begr. na wijz. 2021

Begroting 2022

627.531 -339.296 5.194.094 -5.182.694 885.754 -673.602

1.096.045 -960.314 8.220.182 -8.960.699 773.696 -499.848

642.373 -233.115 9.453.373 -9.379.121 889.713 -558.688

511.787

-330.938

814.535

De taakvelden

8.1 - Ruimtelijke ordening Van bestemmingsplan naar omgevingsplan Naar verwachting treedt op 1 juli 2022 de Omgevingswet in werking. Alle bestaande bestemmingsplannen moeten omgevormd worden naar één omgevingsplan. Komend jaar wordt een start gemaakt om te komen tot een basis omgevingsplan. Daar waar het kan, worden regels geschrapt en procedures vereenvoudigd.

45

Vooruitlopend op de nieuwe Omgevingswet zijn de meeste bestemmingsplannen geactualiseerd. De reeds lopende ruimtelijke procedures worden op basis van de huidige wet afgerond. Vanwege de grote hoeveelheid initiatieven wordt een piek verwacht in 2022. Omgevingswet In 2022 lopen de voorbereidingen voor de invoering van de Omgevingswet door. In het kort enkele belangrijke punten: Omgevingsvisie In 2021 is gestart met de omgevingsvisie. Een omgevingsvisie is een integrale visie met strategische hoofdkeuzen van beleid voor de fysieke leefomgeving voor de lange termijn. Naar verwachting wordt deze in het eerste kwartaal 2022 ter vaststelling aan uw raad aangeboden. Daarmee beschikt de gemeente weer over een actueel beleidskader waar nieuwe ontwikkelingen aan getoetst kunnen worden of juist mee gestimuleerd kunnen worden. Na de vaststelling van de omgevingsvisie kan een verdere uitwerking per dorp en gebied opgepakt worden. Digitaal Stelsel Omgevingswet Voor het indienen van aanvragen voor vergunningen en het raadplegen van plannen wordt een Digitaal Stelsel Omgevingswet ontwikkeld. In 2021 zijn de voorbereidingen getroffen en is de benodigde software aangeschaft. In 2022 wordt de inrichting afgerond. Dit zodat inwoners en ondernemers vanaf de invoering van de Omgevingswet hun aanvragen in kunnen dienen.

Kwaliteitsverbetering landschap Met de provincie zijn afspraken gemaakt over Ruimte voor Ruimte. De gemeente ontvangt middelen die ingezet kunnen worden voor verbetering van de kwaliteit en leefbaarheid van het buitengebied. In 2022 worden de ontvangen middelen ingezet voor de landschapsontwikkeling van De Binnentuin en de aanpassing van de Zoeksestraat in Schijf. Mochten er nieuwe inkomsten ontvangen worden, dan wordt dit apart aan uw raad voorgelegd. 8.2 - Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) De gemeente heeft voor een drietal locaties zelf de regie over de gronduitgifte voor woningbouw. Dit zijn de locaties Hofstede in Rucphen, Fazantendonk-Vosdonkseweg en Kaaistraat-Valkendonk in St. Willebrord. Hofstede De ontwikkeling van Hofstede fase I is in volle gang. Voor fase II is het wijzigingsplan in procedure gebracht. Als dit plan onherroepelijk is, kan gestart worden met de ontwikkeling van fase II. Fazantendonk-Vosdonkseweg (Noorderstraat – Krommestraat) Voor de invulling van de gronden Fazantendonk is een stedenbouwkundige visie opgesteld. Er wordt bekeken of in dit plangebied Koop Later (KoLat) woningen een plek kunnen krijgen. Voor de locatie tussen de Noorderstraat en Krommestraat worden gesprekken gevoerd met een ontwikkelaar voor de realisatie van woningen. We willen het bestemmingsplan in 2022 afronden.

Kaaistraat-Valkendonk Het ontwerpbestemmingsplan voor de hoek Kaaistraat-Vosdonkseweg in St. Willebrord is in procedure gebracht. Op deze locatie zijn 17 woningen voorzien. De grond naast deze locatie (naast de begraafplaats) en de grond achter de Valkendonk wordt door de gemeente zelf ontwikkeld voor woningbouw. De plannen hiervoor worden in de loop van 2022 verder uitgewerkt. 8.3 - Wonen en bouwen Uitvoering woonvisie Een speerpunt blijft de huisvesting van starters, senioren en spoedzoekers. De huisvestingsverordening biedt mogelijkheden om inwoners met binding met de gemeente, met voorrang in aanmerking te laten komen voor de sociale huurwoning.

46

Woningbouw in Schijf en Zegge In beide dorpen zijn nieuwe woningbouwprojecten gepland. We zijn verheugd dat na een positieve uitspraak van de Raad van State de bouw van woningen in de plan ‘De Berg’ kan starten. De voorbereidingen voor de realisatie van woningen aan de Zoeksestraat zijn inmiddels gestart. Voor Zegge is het wachten op de zitting van de Raad van State over het woningbouwproject aan de Lage Zegstraat. Daarnaast zijn woningbouwplannen in voorbereiding voor de Hoefstraat en Zegge-Oost. Dorpsontwikkeling In 2022 wordt de herinrichting van de openbare ruimte van het centrumgebied in Rucphen afgerond. De appartementen van de Vlette worden opgeleverd en met de Markt beschikt Rucphen over een nieuw dorpsplein. Voor het middengebied (een nieuw complex met 11 appartementen) wordt een nieuw bestemmingsplan voorbereid. Naar verwachting kan dit in 2022 worden vastgesteld. Voor de locatie ‘Onder de molen’ in Sprundel is een plan ontvangen voor de realisatie van (zorg)appartementen. In 2022 kunnen hier de volgende stappen in gezet worden. De ontwikkeling van detailhandel aan het Emmausplein te St. Willebrord komt niet voldoende (meer) van de grond. Er zijn echter nog twee ruime percelen daarvoor beschikbaar. We zullen uw raad een aangepast bestemmingsplan voorleggen zodat er ook andere bestemmingen, zoals woningbouw, mogelijk worden.