Jaarverslag 2021 VGGM.docx

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

minuten

Meer dan 10

tijdsverschil Percentage

17%

14%

19%

13%

14%

8%

5%

2%

2%

0%

7%

van de meldingen Bij 20% van de FRB meldingen waarbij de brandweer als eerste ter plaatse was is het tijdsverschil met de ambulancedienst 1 minuut (afgerond naar boven) In 14% van de meldingen was de brandweer zelfs ongeveer 4 minuten eerder ter plaatse dan de ambulancedienst. Geconcludeerd kan worden dat de inzet van FRB van grote meerwaarde blijft. De ervaring van de voorgaande jaren leert ook dat van alle reanimaties, waarbij een FRB-team als eerste ter plaatse komt, een positief resultaat oplevert. Dit houdt in dat een patiënt met een herstelde circulatie in het ziekenhuis aan komt.

Versie: ter vaststelling AB

Pagina

28

1.3.4

Wat heeft het programma Brandweerzorg in totaliteit gekost?

Overzicht baten en lasten Bedragen x € 1.000 1.1 Crisisbeheersing en brandweer Operatie Risicobeheersing Meldkamer Lasten

Realisatie 2020

Begroting 2021

Gew. Begr. 2021

Realisatie 2021

26.338 4.119 1.831 32.288

31.146 4.012 1.482 36.640

32.486 4.444 1.270 38.200

31.449 4.244 1.818 37.512

38.180 0 5.306 0 1.581 45.066 -9.595 3.183 0 3.183 0 3.183

39.397 0 5.088 0 983 45.468 -9.028 -200 200 0 0 0

39.428 0 5.383 0 1.545 46.356 -10.131 -1.975 1.975 0 0 0

40.561 0 5.730 0 1.369 47.660 -10.101 48 1.220 1.268 0 1.268

1.1 Crisisbeheersing en brandweer Gemeentelijke bijdrage Lokaal aanbod Rijksbijdragen Zorgverzekeraars Overige baten Baten Doorbelasting Resultaat voor bestemming Mutatie reserves Resultaat na bestemming Vennootschapsbelasting Resultaat na belasting

Het resultaat van het programma Brandweerzorg bedraagt € 1.268.000 voordelig. De belangrijkste elementen die dit resultaat verklaren zijn • Lagere vrijwilligerskosten, met name door het opschorten van oefeningen door COVID-19, € 516.000. • Een voordeel op de lasten van Logistiek & Beheer van € 978.000. Dit voordeel bestaat met name uit een boekwinst op verkoop voertuigen van € 199.000, lagere afschrijvingslasten door uitstel investeringen en niet volledige vervanging van voertuigen van € 721.000 en minder materiële kosten zoals onderhoud en brandstofverbruik van € 58.000. • Een voordeel op opleidingskosten, studies en cursussen van € 837.000. Wegens COVID-19 zijn oefeningen opgeschort en studies en cursussen geannuleerd. • In 2021 is geconstateerd dat de afdracht van ZVW premies voor vrijwilligers niet goed wordt verloond. Hiervoor is een éénmalige last opgenomen van € 1.115.000. Dit betreft een inschatting van de afwikkeling met de belastingdienst in 2022. • Hogere dan begrote FLO kosten leidend tot een hogere bijdrage van de betreffende gemeenten.

Versie: ter vaststelling AB

Pagina

29

1.4

Programma GGD

1.4.1 Algemene Gezondheidszorg Voor een toelichting op de COVID-19 bestrijding wordt verwezen naar paragraaf 1 COVID-19. Infectieziektebestrijding In 2021 was er door COVID-19 nog steeds veel aandacht voor infectiepreventie en hygiëne maatregelen bij onze inwoners, zorginstellingen, scholen, kinderopvanglocaties en andere organisaties. De impact van COVID-19 op de maatschappij en de dreiging van nieuwe pandemieën in de toekomst, zal er zeker toe leiden dat infectieziektepreventie en -bestrijding hoog op de agenda staan. Vanaf september 2021 loopt een tweejarig landelijk project ‘Versterking professionele bezetting infectieziektebestrijding’ voor alle GGD-en. Resultaten worden in de loop van 2022 en 2023 verwacht. Door de pandemie staat het vak van arts Maatschappij & Gezondheid met profiel infectieziekten op de kaart. De GGD-en leiden in 2021 en 2022 meer artsen Maatschappij & Gezondheid op met het profiel infectieziekten. Een kerntaak van de GGD is om mensen te beschermen tegen gezondheidsrisico’s waar ze zelf niet of nauwelijks invloed op hebben. Zoals het opsporen en bestrijden van infectieziekten. Dit vraagt om voorlichting, advies en een stevig samenwerkingsnetwerk. Vanuit de werkzaamheden voor COVID19bestrijding is de GGD goed zichtbaar op het thema infectiepreventie.

De wens is om dit te continueren door onder andere instellingen en scholen waar nodig te ondersteunen op het gebied van infectiepreventie. Het ministerie van VWS heeft een landelijke heroriëntatie op het vaccinatiestelsel aangekondigd. Als eerste stap in 2021 hebben rondetafelgesprekken plaatsgevonden met onder andere vertegenwoordigers van het ministerie van VWS, RIVM en GGD-en. Het ministerie van VWS ziet de rondetafelgesprekken als een eerste verkenning om te komen tot een toekomstig vaccinatiestelsel. Ook de opgedane kennis en ervaring met vaccineren en de geleerde lessen uit de COVID-19 pandemie worden meegenomen in een beleidsreactie voor het nieuwe kabinet. GGD Gelderland-Midden bereidt zich in 2022 verder voor op de heroriëntatie van het vaccinatiestelsel. Organisatorische en financiële consequenties zijn nog niet bekend. TBC Op landelijk niveau investeren de GGD’en in een toekomstbestendige tuberculosebestrijding. Aanleiding hiervoor is de dalende incidentie waardoor de expertise van professionals dreigt af te nemen. Daar komt bij dat de komende jaren meerdere tuberculose artsen met pensioen gaan en ervaren artsen schaars zullen worden. GGD Gelderland-Midden zoekt oplossingen door intensivering van de samenwerking binnen de GGD (met name met team Infectieziektebestrijding), samenwerking met andere GGD-en en samenwerking met ziekenhuizen.

In 2021 zijn stappen gezet in verdere samenwerking in TBC-bestrijding met GGD Gelderland-Zuid en GGD Noord- en Oost-Gelderland. Dit maakt onderdeel uit van de inrichting samenwerking REC Noordoost voor TBC-bestrijding. In 2021 was GGD Gelderland-Midden betrokken bij de opvang van Afghaanse evacués in o.a. Harskamp. Zo zijn alle mensen op de locaties getest op COVID-19 en onderzocht op tuberculose. Het bron- en contactonderzoek vond op locatie plaats. Hiervoor was een multidisciplinair team actief bestaande uit artsen en verpleegkundigen vanuit infectieziekten, TBC, reizigersadvisering en COVID-19bestrijding.

Versie: ter vaststelling AB

Pagina

30

Seksuele Gezondheid De

Subsidieregeling

Aanvullende

Seksuele

Gezondheid

(ASG-regeling),

onderdeel

van

de

Subsidieregeling publieke gezondheid subsidieert momenteel GGD’en voor taken op het gebied van de aanvullende seksuele gezondheidzorg. De regeling loopt tot 1 januari 2022. VWS heeft verkend welke scenario’s er zijn om vanaf 1 januari 2022 een andere juridische grondslag te vinden voor de taken die de GGD uitvoert. De verwachting is dat een mogelijke wetswijziging per 1 januari 2023 zal ingaan, dat betekent dat de huidige ASG-regeling verlengd wordt tot 1 januari 2023. Door COVID-19 heeft het team Seksuele Gezondheid in 2020 en 2021 digitale consulten uitgevoerd. Dit werkt vooral goed bij jongeren onder de 25 jaar. Digitale consulten maken vanaf 2021 onderdeel uit van de reguliere dienstverlening. Reizigersadvisering en vaccinaties Voor reizigersvaccinaties is de vraag in 2021 nog steeds lager dan voor de COVID-19 pandemie. In 2021 zijn hierdoor minder spreekuren uitgevoerd. Verpleegkundigen vanuit het team zijn deels ingezet in de COVID-19 organisatie voor vaccineren, testen en bron- en contactonderzoek. Milieu en Gezondheid De inwerkingtreding van de Omgevingswet is uitgesteld tot 1 juli 2022. Dit bood VGGM in 2021 de gelegenheid om samen met gemeenten nieuwe instrumenten, zoals de omgevingsvisie en het omgevingsplan, beter voor te bereiden. En vanuit VGGM de aansluiting met het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) goed te implementeren.

Binnen VGGM hebben we één programmateam gevormd van adviseurs vanuit GGD, Brandweer en GHOR. De directie van VGGM ziet het feit dat VGGM zowel de GGD als brandweer in huis heeft, als een goede mogelijkheid om de toezicht- en adviestaak voor een veilige en gezonde leefomgeving integraal vorm te geven. Tijdens de 2-daagse van het Algemeen Bestuur in november 2021 is verkennend gesproken over het thema gezonde en veilige leefomgeving en hoe gemeenten en VGGM daar in de komende jaren gezamenlijk vorm aan willen geven. In 2022 zal de gezamenlijke ambitie nader worden uitgewerkt en ter besluitvorming worden voorgelegd. Om inwoners antwoord te kunnen geven op vragen over leefomgeving en gezondheid is door GGD Gelderland-Midden de website ggdleefomgeving.nl ontwikkeld in 2019. De teksten zijn geschreven in eenvoudig Nederlands en dus voor iedereen te begrijpen. Bezoekers van de site vinden antwoord op vragen over onderwerpen die dagelijks kunnen spelen zoals schimmels in huis, asbest, houtrook of geluidhinder. Op de website staan betrouwbare tips en adviezen over hoe zij hun leefomgeving gezonder kunnen maken. In 2021 heeft Gelderland-Midden het bereik van de website flink uitgebreid, bijna alle GGD-en participeren en verwijzen op hun website naar artikelen op de website ggdleefomgeving.nl.

In 2021 is samen met toezicht kinderopvang en een aantal gemeenten verder gewerkt aan advisering over kinderopvang op gevoelige bestemmingen. Het doel is om te zorgen voor een betere borging van gezonde kinderopvang door luchtverontreiniging van wegverkeer (drukke wegen) en van veehouderijen mee te nemen bij het beoordelen van aanvragen. Uit nieuw onderzoek van het RIVM over de jaren 20172019 blijkt dat mensen die in landelijke gebieden wonen met veel veehouderijen nog steeds een grotere kans hebben op een longontsteking dan mensen die in landelijke gebieden wonen met minder of geen veehouderijen in de buurt. Daarnaast geldt dat mensen die dichtbij een geitenhouderij wonen, een grotere kans hebben op een longontsteking dan mensen die verder weg wonen.

Versie: ter vaststelling AB

Pagina

31

Toezicht kinderopvang De GGD voert op een aantal terreinen de toezichthoudende functie voor de gemeenten in GelderlandMidden uit: in de kinderopvang, jeugdverblijven, in seks- en escort bedrijven, bij tattoo- en piercingbedrijven, salons voor permanente make-up, bij asielzoekerscentra en bij aanbieders van Wmoondersteuning en begeleiding. Hieronder gaan we in op het toezicht op de kinderopvang. In 2021 hebben de toezichthouders alle geregistreerde kinderopvanglocaties onderzocht, waarmee de 100% norm is gehaald. De geldende COVID-19-maatregelen hebben geen effect gehad op het aantal uitgevoerde onderzoeken, wel hebben de maatregelen effect gehad op de wijze van de uitvoering: in de eerste helft van 2021 en in de laatste week van december hebben de onderzoeken digitaal en/of telefonisch (“op afstand”) plaatsgevonden. In 2022 zullen als eerste de locaties die in de eerste twee kwartalen van 2021 geen onderzoek op locatie hebben gehad, geïnspecteerd worden. Risicoprofielen In het werkgebied van GGD Gelderland-Midden is de verdeling van de risicoprofielen als volgt: Risicoprofielen

2019

2020

2021

Groen

50,6%

57,2%

62,8%

Geel

46,6%

40,5%

35,7%

Oranje

2,4%

1,9%

1,7%

Rood

0,4%

0,4%

0,3%

Een rood profiel betekent vaker en intensiever onderzoek, een groen minder vaak en tot een minimum beperkt onderzoek. Een groen risicoprofiel betekent dat toezichthouders geen zorgen over de actuele situatie of over de situatie in de nabije toekomst hebben. Voorzieningen voor gastouderopvang De Rijksoverheid heeft besloten om vanaf het jaar 2020 het bedrag dat bedoeld is voor het toezicht op de gastouderopvang, structureel te verhogen. Doel is de versterking van het toezicht en de handhaving op de gastouderopvang. In 2021 hebben vier gemeenten het geld ingezet voor onderzoeken na registratie. De onderzoeken vinden plaats onder de naam ‘incidenteel onderzoek’. Gemeenten en GGD blijven ook in 2022 met elkaar in gesprek over de besteding van deze extra gelden. Streng aan de Poort Op 1 januari 2021 zijn toezichthouders begonnen met onderzoeken op basis van ‘Streng aan de Poort’ bij nieuwe aanvragen voor gastouderopvang. Bij locaties voor buitenschoolse opvang, kinderdagverblijven en gastouderbureaus, werd deze werkwijze al toegepast sinds 2017. Ook bij het toezicht op de gastouderopvang zijn de ervaringen positief. Flexibele inspectieactiviteit Op 7 december 2021 heeft de Staatssecretaris van SZW de beleidsregel getekend die de flexibilisering van het toezicht mogelijk maakt.

Met de invoering van de flexibele inspectieactiviteit laten toezichthouders de vaste (verplichte) set van minimaal te toetsen items los. Hierdoor wordt het toezicht minder voorspelbaar, is er meer ruimte voor regionale speerpunten en kunnen toezichthouders inspelen op wat er op een locatie speelt. Voor de invoering van de pilot ‘flexibele inspectieactiviteit’ hebben gemeenten en

Versie: ter vaststelling AB

Pagina

32

GGD een werkgroep opgericht. Vanaf 1 januari 2024 gaat deze wijze van toezicht formeel in; 2022 en 2023 zijn overgangsjaren en gaan we met behulp van één of meerdere pilots ervaringen opdoen. Toezicht Wmo Per 1 januari 2021 is de GGD door alle gemeenten aangewezen als toezichthouder en gemandateerd om de rapporten van kwaliteitsonderzoeken openbaar te maken. Alle rapporten van kwaliteitsonderzoeken worden sinds die datum voor alle gemeenten actief openbaar gemaakt op de website van VGGM. In 2022 zal onderzocht worden of het wenselijk is dat publicatie op een landelijke website zal plaatsvinden. Voor alle gemeenten in de regio Gelderland-Midden werd in 2021 door de Wmo toezichthouder calamiteitentoezicht en kwaliteitstoezicht (signaal gestuurd en proactief toezicht) uitgevoerd op basis van gemaakte afspraken in de verschillende dienstverleningsovereenkomsten. Kwaliteitstoezicht Voor de 15 gemeenten in de regio Gelderland-Midden werden 22 volledige kwaliteitsonderzoeken uitgevoerd (t.o.v. 18 in 2020 en 33 in 2019). Dit betrof proactieve onderzoeken (7), onderzoeken n.a.v. een quickscan (5), signaalgestuurde onderzoeken (5) en herinspecties (5). In deze onderzoeken werd door de toezichthouder aan de desbetreffende opdrachtgevende gemeente 18 maal geadviseerd te handhaven op basis van de uitkomsten van het onderzoek.

Vanwege de COVID-19 maatregelen zijn soms (delen van) onderzoeken digitaal uitgevoerd. Tevens zijn in opdracht van de Regio Centraal Gelderland en de gemeente Ede in totaal 170 quickscans uitgevoerd; verkorte onderzoeken waarin de toezichthouder adviseert wel of geen volledig onderzoek te doen. Hierop werd 28 maal geadviseerd een volledig onderzoek uit te voeren. In 2022 zal de quickscan voor meer gemeenten ingezet worden. Vanwege efficiëntie en de COVID-19maatregelen zijn de quickscans zoveel mogelijk digitaal uitgevoerd. Quickscans waarbij een locatiebezoek noodzakelijk is vanwege de aard van de werkzaamheden (dagbesteding en activerend werk), zijn op locatie uitgevoerd. Calamiteitentoezicht In 2021 zijn weer meer calamiteitenmeldingen ontvangen dan een jaar eerder, namelijk 32 (t.o.v. 13 in 2020 en 29 in 2019). Hierop heeft in 11 gevallen vervolgonderzoek plaatsgevonden door de aanbieder zelf of door de toezichthouder. In de overige 21 gevallen betrof het geen calamiteit of vroeg het geen inzet van een onderzoek. Hieruit blijkt dat veel zorgaanbieders overleg voeren met de toezichthouder over mogelijke calamiteiten. Onder andere door het uitvoeren van de quickscans worden de lijnen tussen toezichthouder en zorgaanbieders korter, wat een verklaring kan zijn voor de toename van de calamiteitenmeldingen.

Daarnaast heeft collegiale beoordeling plaatsgevonden van een onderzoek van een aanbieder buiten de regio vanwege betrokkenheid door de toezichthoudende GGD bij de calamiteit. Ook heeft een vervolgonderzoek door de toezichthouder plaatsgevonden op een eerder calamiteitenonderzoek. Samenwerking externe partners In 2021 is opnieuw geïnvesteerd in de samenwerking met externe partners, zoals met de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ). Zodra cliënten zijn betrokken met een andere beschikking dan (alleen) vanuit de WMO, bv. vanuit de Wet langdurige zorg (Wlz), dan is de IGJ de toezichthouder. In 2021 heeft gezamenlijk toezicht met de IGJ plaatsgevonden. Ook heeft samenwerking plaatsgevonden met

Versie: ter vaststelling AB

Pagina

33

toezichthouders in andere werkgebieden door de uitvoer van een gezamenlijke onderzoek bij een aanbieder die in meerdere werkgebieden actief is. In 2021 is geïnvesteerd in het verbeteren van de informatievoorziening aan gemeenten en zorgaanbieders, bijvoorbeeld ten aanzien van het melden van calamiteiten en het geven van informatie over de uitvoer van het toezicht; hiervoor is een factsheet ontwikkeld. OGGZ De OGGZ (Openbare Geestelijke Gezondheidzorg) richt zich met name op (dreigend) dak- en thuislozen, (dreigend) dakloze gezinnen, zwerfjongeren en zorgwekkende zorgmijders. VGGM voert voor (dreigend) dak- en thuisloze individuen en (dreigend) dakloze gezinnen in de regio Arnhem de centrale intake uit. Het zorgdragen voor diverse meldpunten draagt bij aan het in beeld hebben en houden van deze doelgroep. In 2021 is een pilot gestart met het daklozenloket. Hier kunnen mensen die dakloos zijn, of dreigen te worden, terecht voor aanmelding voor de daklozenopvang, het verkrijgen van een briefadres, toegang tot medische zorg, etc. Binnen het daklozenloket werken diverse partijen samen. Vanuit de GGD is het team OGGZ nauw betrokken. Met ingang van 1 januari 2020 is de Wet verplichte GGZ (Wvggz) in werking getreden. Deze wet is bedoeld voor mensen bij wie een psychische stoornis leidt tot gedrag dat ernstig nadeel veroorzaakt voor henzelf of voor anderen.

Daarbij moet alle vrijwillige hulpverlening ingezet zijn, of niet tot een doel dienen. In 2020 en 2021 zijn de eerste ervaringen opgedaan en medio 2021 is een evaluatie uitgevoerd. In 2021 hebben gemeenten en GGD gesproken over de diverse meldpunten voor kwetsbare inwoners. Ook wel meldpunt(en) niet-acute zorg genoemd. Bij deze meldpunten kan iedereen terecht met niet acute zorgen over zorgwekkend gedrag. In 2022 en 2023 geeft de OGGZ voor een aantal gemeenten uitvoering aan advisering en consultatie vanuit het meldpunt Wvggz en het landelijk meldpunt Zorgwekkend Gedrag. De wettelijke verankering van deze meldpunten wordt voorbereid met de concept Wet aanpak samenhangende meervoudige problematiek in het sociaal domein (Wams). Deze wet treedt vermoedelijk 1 januari 2023 in werking. Forensische Geneeskunde Na een breed verkennend onderzoek over de lijkschouw in Nederland in 2021 concludeerde de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) dat gemeentelijke lijkschouw door forensisch artsen onder druk staat. De IGJ schrijft dat forensisch artsen die lijkschouw doen bij vermoedens van een niet-natuurlijke dood onder grote druk werken. Bovendien dreigt op korte termijn een tekort aan gemeentelijk lijkschouwers. Om dit probleem op te lossen is het nodig te kijken naar opleiding, financiering, werving en registratie van forensisch artsen voor gemeentelijke lijkschouw.

De schaarste aan forensisch artsen is in alle regio’s in Nederland te voelen, zo ook in Gelderland-Midden. Het kostte veel moeite om de 24/7 beschikbaarheid van de forensisch arts voor het hele jaar gedekt te krijgen. Met hulp van GGD Gelderland-Zuid en GGD Noord- en Oost-Gelderland is dit in 2021 gelukt. Ook is het verpleegkundig piket voor bloedonderzoeken uitgebreid waarin Gelderland-Midden samenwerkt met GGD Gelderland-Zuid om de diensten van de forensisch arts te ontlasten.

Versie: ter vaststelling AB

Pagina

34

In 2021 is de werkwijze voor FMEK (forensische medische expertise bij kinderen) in politieregio OostNederland ingericht om een intensievere samenwerking te borgen tussen onder andere Veilig Thuis en Forensische Geneeskunde. In de zomer van 2021 heeft de politie de aanbesteding Medische Arrestantenzorg op verzoek van het Ministerie van J&V uitgesteld tot na de zomer 2023. GGD Gelderland-Midden blijft voorlopig Medische Arrestantenzorg uitvoeren in opdracht van de politie. Op dit moment loopt een landelijk onafhankelijk onderzoek naar de kostenberekening van forensische geneeskunde. Dit onderzoek wordt uitgevoerd met het oog op de toekomstige financiering van de verschillende onderdelen van forensische geneeskunde. Doelstelling is om landelijk uniforme tarieven te hanteren voor lijkschouw en forensisch medisch onderzoek voor onder andere politie en gemeenten. Om te voldoen aan de vraag van Politie en Openbaar Ministerie naar een dienstverlening die wordt georganiseerd in maximaal tien regio’s met een zoveel mogelijk uniform aanbod, werken de 5 GGD’en in Oost-Nederland steeds intensiever samen. Organisatorische en financiële consequenties van deze ontwikkelingen worden in de loop van 2022 duidelijk.

Zorg & Veiligheid Sluitende Samenwerking 0-100 van Multisignaal (SluiS) Goede samenwerking tussen professionals is noodzakelijk om de best passende zorg te bieden aan personen met tijdelijke of blijvende kwetsbaarheid. Om tot een samenhangend plan te komen, moeten professionals op de hoogte zijn van elkaars betrokkenheid rondom een persoon en hun werkwijzen op elkaar afstemmen. Project SluiS is bedoeld voor personen met een kwetsbaarheid van 0 tot 100 jaar en sluit aan op de verwijsindex jeugd. De pilotfase in het project SluiS is op 1 juni 2021 stopgezet. In de laatste maanden van 2021 zijn kwantitatieve en kwalitatieve gegevens opgehaald bij de betrokken organisaties rond het gebruik van Sluis om opgedane lessen en ervaringen te borgen. Stuurgroep Zorg en Veiligheid Het project ‘bestuurlijke aansturing Zorg en Veiligheid’ is in 2021 afgerond. Besloten is de bestaande stuurgroep Verward Gedrag om te vormen tot een stuurgroep Zorg en Veiligheid en geleidelijk aan meer onderwerpen onder de reikwijdte van de stuurgroep te brengen. De bestaande overleggen op de schaal van de regio ‘platform Verward Gedrag’ en ‘Periodiek overleg Wvggz’ worden samengevoegd tot een regio-overleg. VGGM heeft van het Algemeen Bestuur de opdracht gekregen de ondersteuning van de bestuurlijke structuur Zorg en Veiligheid uit te voeren.

De hiervoor benodigde middelen worden verrekend via de begroting van VGGM. Een aantal onderwerpen heeft in 2021 vanuit de stuurgroep dan wel het regionaal periodiek overleg Wvggz in het bijzonder aandacht gekregen: • In 2020 werd het knelpunt betreffende de aansluiting Wet verplichte GGZ en Wet zorg en dwang duidelijk. Centrumgemeente Arnhem heeft het voortouw genomen in het overleg hierover met GGZ en zorgkantoor/ zorgverzekeraar Menzis. Door het Algemeen Bestuur van VGGM is het knelpunt eveneens onder de aandacht van de minister en staatsecretaris van VWS gebracht. Eind 2021 was er regionaal

sprake

van

een

gedeeld

beeld

van

de

problematiek

en

bereidheid

bij

zorgkantoor/zorgverzekeraar om tot een oplossing te komen. Het wachten is vooralsnog op landelijke besluitvorming.

Versie: ter vaststelling AB

Pagina

35

• Vanaf oktober 2021 wordt een pilot noodbed uitgevoerd in drie gemeenten. Deze pilot is met inzet van meerdere zorgorganisaties, gemeenten, politie en ambulancezorg GM tot stand gekomen. Gedurende 6 maanden wordt ervaring opgedaan met het beschikbaar hebben van een noodbed. • Deelnemende partijen aan de stuurgroep hebben in kleiner verband ook in 2021 het overleg over COVID-19 en de impact op met name de GGZ-sector gecontinueerd. Aandacht is daarbij uitgegaan naar de mogelijkheid om ook deze groep te vaccineren en het continueren van een vorm van dagbesteding t.b.v. deze kwetsbare groep. Besmettingen onder cliënten/ deelnemers bleven tot het najaar 2021 beperkt. Eind van het jaar kantelde dit beeld en nam het aantal besmettingen en quarantaine maatregelen t.b.v. cliënten/ deelnemers en personeel aanzienlijk toe. Doelenboom Wat wilden we bereiken?

Wat hebben we bereikt?

Wat is het beoogd effect?

Strategisch

Operationeel doel

Prestaties 2021

Maatschappelijk effect

Het bewaken,

Signaleren en

Beperken verspreiding

beschermen

bestrijden van

en bevorderen

infectieziekten +

van de

monitoren

publieke

vaccinatiegraad

• Afhandelen van meldingen van infectieziekten • Preventieve activiteiten om infectieziekten te voorkomen • Voorlichting en advies over hygiëne en gezondheid • Bijdragen aan kennisontwikkeling en activiteiten infectiepreventie

doel

gezondheid

Opsporen van TBC en behandelen van patiënten

Het bevorderen en beschermen van risicogroepen tegen soa’s

Beschermen van reizigers en

besmettelijke infectieziekten en daarmee verminderen ziektelast

• Screening TBC • Consulten TBC • Behandeling actieve en latente TBC • Bron- en contactopsporing • Preventie/voorlichting • • • • • •

Screening op SOA Consulten Soa en Sense Consulten PrEP Behandeling SOA Bron- en contactopsporing Beperkte voorlichting aan jongeren en risicogroepen • Preventieve activiteiten • Adviseren van reizigers en uitvoeren vaccinaties

voorkomen van verspreiding ziekten bij terugkeer Beschermen van inwoners tegen gezondheidsrisico’s en bevorderen van

• Pro)actief adviseren over gezondheidsrisico’s op gebied van milieu en RO • (Pro)actief adviseren over hoe de inrichting van de

Een gezonde en veilige leefomgeving voor de inwoners van GelderlandMidden

Versie: ter vaststelling AB

Pagina

36

een leefomgeving die uitnodigt tot gezond gedrag

Voorkomen van dakloosheid sociaal

leefomgeving de gezondheid kan bevorderen • Adviseren over gezondheidsrisico’s van gevaarlijke stoffen (koude en warme fase) • Ondersteunen van gemeenten bij invoering Omgevingswet en borging van gezondheid in omgevingsvisies en plannen • Voorlichting over o.a. asbest, gewasbeschermingsmiddelen, • Uitvoeren diverse meldpunten

maatschappelijke opvang in beeld hebben en waar nodig toeleiden naar passende hulpverlening

• Intake (dreigend) dak- en thuisloze individuen en gezinnen (inclusief daklozenloket) • Verpleegkundig spreekuur dak- en thuislozen • Passende begeleiding organiseren voor bezoekers Spoorhoek Arnhem

problematiek

• Centraal meldpunt • Meldpunt Onverzekerdenzorg • Project Woonhygiëne • (pro) actief adviseren over verbeterpunten ketensamenwerking

Bevorderen

• Beheren Verwijsindex

Bieden van kennis en ondersteuning aan inwoners, gemeenten en partners bij multi-

teloorgang, ontruiming of overlast en het toeleiden

kwetsbare inwoners Cliënten

Voorkomen van verdere

(van zorgmijders) naar zorg, dan wel organiseren van hulpverlening

Bevorderen 1 gezin – 1 plan

afstemming en

(voorkomen langs elkaar

samenwerking keten

heen werken hulpverleners)

Uitvoeren forensisch

Lijkschouw bij vermoeden van

Zorgen dat politie en OM op

geneeskundige zorg

niet-natuurlijke dood en bij

de hoogte zijn (van

euthanasie.

vermoedens) van nietnatuurlijke dood

• Uitvoeren forensisch medisch onderzoek bij incidenten, huiselijk geweld, zedenzaken, kindermishandeling, etc. • Afname testen t.b.v. alcoholen drugscontroles politie • Opstellen letselbeschrijvingen

Onderzoeken en beschrijven van letsels t.b.v. onderzoek politie en OM

Versie: ter vaststelling AB

Pagina

37

Monitoren van de gezondheid van de inwoners van Gelderland-Midden

Het houden

Uitvoeren van

van toezicht

toezicht op de kinderopvang

• Uitvoeren medische arrestantenzorg • Adviseren van politie (insluitadviezen e.d.)

Bieden van medische zorg

• Elke 4 jaar een gezondheidsmonitor uitvoeren onder jongeren, volwassenen en ouderen om de gezondheidstoestand te beschrijven • Integrale rapportages opleveren op basis van cijfers vanuit de monitors, vanuit JGZ en vanuit andere afdelingen van VGGM • Adviseren over de trends in die worden gezien in de monitoring Het doen van verdiepend onderzoek en analyses op eigen initiatief en op verzoek van gemeenten en ketenpartners

Bijdragen aan een beeld van

• Uitvoeren van jaarlijkse onderzoeken bij kinderdagverblijven, buitenschoolse opvang en gastouderbureaus • Uitvoeren van onderzoek bij aanvraag nieuwe opvanglocatie • Uitvoeren onderzoeken bij gastouders Uitvoeren overige onderzoeken

Toezien op een veilige en

aan arrestanten

de gezondheid van inwoners van Gelderland-Midden en bijdragen aan goed onderbouwde gezondheidsbeleidsbesluiten van gemeenten

kwalitatief goede omgeving voor kwetsbare groepen (kinderen, cliënten, etc.) en gemeenten adviseren t.b.v. handhaving

bij KDV, BSO, GOB en GO Uitvoeren van

Deelname aan landelijke pool

toezicht op

en uitvoeren onderzoek bij

jeugdverblijven

jeugdverblijven/internaten in

/internaten

Oost-Nederland

Uitvoeren toezicht

• Onderzoek (laten) doen bij aanbieders van Wmo ondersteuning en begeleiding waar sprake is van calamiteiten. Inspecties uitvoeren bij

op WMO-instellingen

aanbieders van Wmo ondersteuning en begeleiding (dagbesteding, begeleid en beschermd wonen, ambulante zorg, PGB e.d.)

Versie: ter vaststelling AB

Pagina

38

Uitvoeren toezicht op vergunde bedrijven

• Inspecties uitvoeren en adviseren van o ondernemers in de tatoeage, permanente make-up en piercingbranche o (tijdelijke) huisvesting van vluchtelingen en statushouders • seksbedrijven

Toezien op de hygiënevoorwaarden en gemeenten adviseren t.b.v. vergunningverlening

Versie: ter vaststelling AB

Pagina

39

1.4.2 Jeugdgezondheidszorg Algemeen De JGZ biedt preventieve gezondheidszorg, vastgelegd in het Basispakket JGZ (Wpg), en uitgevoerd in overeenstemming met het Landelijk Professioneel Kader. De JGZ volgt hiervoor bijna alle kinderen in Nederland op meerdere momenten in hun leven. Door vroegtijdig signaleren, ondersteunen en meedenken kan de JGZ en waardevolle bijdrage leveren aan de zorg voor jeugdigen en (aanstaande) ouders, van – 9 maanden tot 18 jaar. De JGZ bevordert veilig en gezond opgroeien en geeft betrouwbare informatie over vaccineren, gezonde voeding of gezond gedrag. De JGZ investeert in het gewone opgroeien en opvoeden, in het normaliseren en demedicaliseren. De jeugdgezondheidszorg werkt samen met basisvoorzieningen en eerstelijns zorg, aan preventie en gelijke kansen voor alle kinderen. Door vroegtijdig te investeren in de preventie en normaliseren levert de JGZ een bijdrage aan het terugdringen van gebruik van specialistische voorzieningen en zorggebruik op langere termijn. Ontwikkelingen 2021 Ook in 2021 stond de JGZ nog in het teken van COVID-19. Dit heeft invloed gehad op de dienstverlening. Juist in deze moeilijke tijd zijn de kracht van preventie en vroegtijdig signalering en interventies zichtbaar geworden.

Gezinnen in beeld houden, laagdrempelig contact, vroegtijdig signaleren en waar nodig ondersteuning bieden of verwijzen naar gespecialiseerde zorg zijn juist nu belangrijk. Ondanks alle beperkingen is de zorg aan kinderen, jongeren en hun ouders daarom steeds zoveel mogelijk door gegaan. Noodzakelijke zorg die niet uitgesteld kon worden kreeg hierbij prioriteit, bijvoorbeeld vaccinaties, lichamelijke onderzoeken, of contacten met gezinnen in risicovolle omstandigheden. Daar waar een fysiek afspraak niet mogelijk was, hebben we gezocht naar andere vormen van contact, bijvoorbeeld door te (beeld) bellen, te chatten of te mailen. Er zijn voor 2021 4 grote thema’s te onderscheiden. 1. Doorontwikkeling Kansrijke Start 2. Uitvoering Rijksvaccinatieprogramma 3. COVID-19 en inzet JGZ-medewerkers 4. Flexibilisering van contactmomenten 1. Doorontwikkeling Kansrijke Start De eerste 1000 dagen (± 2 ½ jaar) in het leven van een kind, blijken een belangrijke voorspeller te zijn voor de ontwikkeling en gezondheid op latere leeftijd. Afgelopen jaren heeft VWS intensief geïnvesteerd in de versterking van de integrale perinatale zorg door middel van het landelijke programma Kansrijke Start. Ook met een nieuw kabinet in 2022 zal dit een vervolg krijgen.

In 2021 is middels de lerende lokale Monitor vanuit het RIVM een basisset aan gegevens geformuleerd welke vanaf januari 2022 jaarlijks zal worden opgeleverd naar gemeenten. Dit geeft gemeenten inzicht in kwetsbaarheid en biedt de lokale coalities handvaten om gericht aan de slag te gaan. In 2021 is de afdeling Jeugdgezondheidzorg van GGD Gelderland Midden samen met gemeenten, samenwerkingspartners in de geboortezorg en het sociaal domein, gestart met een praktijkonderzoek ter verbetering van de lokale praktijk. Het plan van aanpak richt zich op de verbetering van de lokale samenwerkingspraktijk ten behoeve van kwetsbare aanstaande en jonge ouders. Middels interviews,

Versie: ter vaststelling AB

Pagina

40

dialooggesprekken, werkgroepen ketenpartners, zullen we de komende 4 jaar monitoren wat goed gaat en wellicht breder uitgerold kan worden en wat verbetering behoeft en op welke wijze dit kan. Daarnaast is JGZ actief betrokken bij de vorming van lokale coalities in gemeenten. In 2021 is in alle gemeenten een vervolg gegeven aan de lokale coalities. De fase waarin JGZ is aangesloten op lokale coalities is in iedere gemeente anders. In een aantal gemeenten zijn de eerste multidisciplinaire overleggen met geboorte zorg sociaal domein rond kwetsbare zwangeren opgestart. Het feit dat de JGZinterventies als Voorzorg, Stevig Ouderschap en het Prenataal huisbezoek in nagenoeg alle gemeenten uitvoert geeft een mooie basis aan dit geheel. Binnen de JGZ van GGD Gelderland-Midden zijn er een aantal interventies te onderscheiden in het kader van Kansrijke Start. Deze kunnen verschillen per gemeente. Het betreft: • Prenataal huisbezoek door de jeugdverpleegkundige: Een laagdrempelig huisbezoek voor aanstaande ouders met specifieke vragen of behoefte aan ondersteuning. Per 1 juli 2022 maakt de wetswijzing Prenataal Huisbezoek het voor alle gemeenten mogelijk het prenataal huisbezoek op vroegtijdig op grotere schaal en tijdig met de juiste ondersteuning met uit te voeren. • Stevig Ouderschap: Een programma dat gericht is op ondersteuning van (aanstaande) ouders met een verhoogd risicoprofiel.

• Voorzorg: Een intensief begeleidingsprogramma voor een risicogroep (aanstaande) ouders met een zeer hoog risicoprofiel. • Samen Starten: Geen interventie maar een signaleringsmethodiek voor het vroegtijdig opsporen van psychosociale problemen bij kinderen van 0-4 jaar Het breed kunnen inzetten van deze interventies in samenwerking met een goede samenwerking in de keten is van wezenlijk belang in relatie tot het programma Kansrijke Start. Nu Niet Zwanger Het programma Nu Niet Zwanger (NNZ) ondersteunt kwetsbare mensen een bewuste keuze te maken over het moment van hun kinderwens, zodat zij niet onbedoeld zwanger worden. Door actieve begeleiding te bieden, beginnend bij een eerlijk gesprek over kinderwens, seksualiteit en anticonceptie waarbij vanuit hun leefwereld wordt stilgestaan bij hun vragen, behoeften en (on)mogelijkheden. NNZ traint hulpverleners om de NNZ-methodiek onderdeel te laten worden van hun reguliere werk; de inhoudelijk coördinator NNZ is beschikbaar voor opgeschaalde casuïstiek en inzet budget voor anticonceptiemiddel. Nadat in 2019 is begonnen met de uitrol van NNZ in gemeente Arnhem, is Nu Niet Zwanger in de Arnhemse regiogemeenten inmiddels geïmplementeerd en in het tweede kwartaal van 2021 geëvalueerd. In juni 2021 waren 47 organisaties aangesloten bij het netwerk van Nu Niet Zwanger in de regio Arnhem en er zijn 53 aandacht functionarissen.

Inmiddels vinden gesprekken plaats tussen de gemeenten in de regio Ede over de aansluiting bij Nu Niet Zwanger. Landelijk wordt gekeken naar een duurzame borging en financiering door gemeenten. Komend jaar vindt besluitvorming plaats over een vervolg in onze regio

Versie: ter vaststelling AB

Pagina

41

2. Uitvoer Rijksvaccinatieprogramma Vaccineren is vanaf het eerste moment in de COVID-19 crisis geprioriteerd als zorg die door moet gaan. Ook de WHO heeft zich hier sterk over uitgesproken. Belangrijk argument hierbij was dat deze pandemie geen aanleiding mocht zijn om andere infectieziekten weer nieuwe bodem te geven. Dit betekent in de praktijk dat op de consultatiebureaus alle afspraken met een vaccinatie in ieder geval zijn doorgegaan. Het volledige vaccinatieprogramma is uitgevoerd. Daarmee is de opbouw van basisimmuniteit doorgegaan. Ook vaccinatiesessie voor de kinderen en jongeren zijn doorgegaan. Vaak was dit een logistieke uitdaging vanwege de COVID-19 beperkingen, en noodzakelijke ruimte. Ook waren er door besmetting en quarantaine meer afzeggingen dan gebruikelijk. Voor al deze kinderen moet een nieuwe afspraak ingepland worden. Wat verder meespeelt is de noodzakelijke inzet van ons personeel bij de COVID-19-organisatie, waardoor de planning en verdeling tussen COVID-19-inzet en inzet voor de reguliere vaccinatiesessies soms een puzzel was. We zijn blij te melden dat dit met grote inzet van alle betrokkenen, uitvoerend medewerkers, logistiek, planning etc. toch steeds gelukt is. Conclusie is dat de uitbraak van COVID-19 nauwelijks invloed heeft gehad op het aantal kinderen dat is gevaccineerd.

Bijzonder om te vermelden is dat we eind december een specifiek vaccinatiesessie hebben gehad voor kinderen met een medische indicatie, die hun 1e COVID-19 vaccinatie kregen. Een bijzondere doelgroep, waarbij onze medewerkers met veel enthousiasme hun inzet hebben getoond, juist voor deze kwetsbare kinderen. De invloed van COVID-19 op de vaccinatiebereidheid van ouders en jongeren is tweeledig. Enerzijds is er een groep ouders die beter het belang van vroegtijdige bescherming tegen infectieziektes ziet. Anderzijds is er een groep die kritisch is, of kritischer wordt, op het belang van vaccineren in het algemeen. Als JGZ vinden we het belangrijk dat ouders en jongeren onderbouwde en betrouwbare informatie krijgen, op grond waarvan zij zelf hun keus kunnen bepalen. Helaas is er namelijk ook veel desinformatie. Uit het jaarlijkse rapport van de RIVM (1-7-2021) blijkt dat de vaccinatiegraad voor het tweede jaar op rij is toegenomen. Dit betreft het jaarverslag van 2020 Vaccinatiegraad tweede jaar op rij toegenomen, HPV met 10 procent | RIVM Verder heeft de JGZ zich in 2021 voorbereid op 2 belangrijke ontwikkelingen binnen het RVP. Vanaf 1 januari zal voor elk kind toestemming moeten worden gevraagd en vastgelegd voor de overdracht van de vaccinatiegegevens inclusief persoonsgegevens naar het RIVM. Deze ontwikkeling kost veel extra tijd voor de JGZ.

Er zijn echter vooral ook grote zorgen dat deze ontwikkeling mogelijk zal leiden tot kwaliteitsreductie in het individuele vaccinatieprogramma en verminderd inzicht in de vaccinatiegraad. De verwachting is namelijk dat veel ouders deze persoonsgebonden overdracht zullen weigeren. De zorgen zijn bekend bij VWS.

Versie: ter vaststelling AB

Pagina

42

Een tweede ontwikkeling waar de JGZ zich in 2021 op heeft voorbereid is het vaccineren van jongens (10-18 jaar) tegen het HPV-virus en het vervroegen van de leeftijd voor meisjes van 13 naar 10 jaar. Dit leidt in 2022 en 2023 tot een grootschalige inhaalcampagne die voor Gelderland Midden eind februari 2022 van start zal gaan. 3. COVID-19 en inzet JGZ-medewerkers Vanaf het begin van de pandemie is er een beroep gedaan op inzet van JGZ-medewerkers bij de bestrijding van COVID-19. Omdat ook de JGZ-processen doorgang moeten vinden, is dit na de inzet in de eerste maanden ook weer afgeschaald. Bij de realisatie van de Boostervaccinatie is de JGZ opnieuw actief ingezet in de COVID-19 organisatie. Gedurende de sluiting van de scholen aan het eind van het kalenderjaar is eenieder gevraagd zich een aantal dagen beschikbaar te stellen om elkaar de klus te klaren. In 2021 is de inzet van het scholenteam vanuit JGZ-medewerkers overgedragen naar de COVID-19 organisatie. Het scholenteam heeft zich verder ontwikkelt en uitgebreid. Gedurende de gehele COVID-19 periode waren zij voor scholen laagdrempelig benaderbaar en is er een continue lijn geweest met de JGZmedewerkers. Gezamenlijk kan er zo antwoord geven worden op alle vragen die er op scholen leven rond COVID-19. Dit geldt zowel voor het basisonderwijs als voortgezet onderwijs. 4.

Flexibilisering van contactmomenten Zorg op maat! Dit begrip was al vóór de COVID-19 pandemie een kernbegrip in de JGZ. De COVID-19 pandemie heeft ons echter gedwongen om nog nadrukkelijker dan anders de afweging te maken, samen met ouders en jongeren: Wat heeft deze ouder/ dit kind nodig? Wat is noodzakelijk, op welk moment, en wat kan misschien even uitgesteld worden? In afstemming met jongeren en ouders sluiten we zo goed mogelijk aan bij vragen en behoeften. Voor contactmomenten die niet noodzakelijk fysiek moeten plaatsvinden is veel gebruik gemaakt van (beeld)bellen, mailen of chatten. Bijkomend voordeel hierbij is dat deze zorg ook uitgevoerd kan worden door medewerkers die niet ziek zijn, maar wel vanuit huis moeten werken, bijv. vanwege een quarantaine. PGA In 2021 zien we een verhoogde instroom van asielzoekers op de bestaande PGA-locaties binnen de VGGM regio. Eveneens zijn er in de tweede helft van 2021 2nieuwe locaties in onze regio geopend om de enorme toeloop te kunnen plaatsen. In de periode juli – oktober is de locatie Harskamp tijdelijk ingericht om de grote toestroom en doorplaatsing van Afghaanse Vluchtelingen op te vangen. Voor 2022 wordt een verdere toename in de instroom verwacht dit in de vorm van noodlocaties en een verhoogde taakstelling voor gemeenten. Dit vergt ook voor de GGD, GGD-breed extra inzet op de publieke gezondheidzorg asielzoekers.

Het COA heeft aangekondigd dat zij het voornemen heeft de uitvoering van Gezondheidsbevordering PGA vanaf 2023 aan te besteden. Op 31 december 2022 eindigt het reguliere contract tussen GGD GHOR Nederland en het COA over de uitvoering van PGA, met uitzondering van de uitvoering van het contract JGZ/ PGA. De nieuwe hoofdovereenkomst JGZ/PGA tussen het COA en GGD GHOR Nederland heeft een looptijd van 1 oktober 2020 tot 1 oktober 2022, plus een optie tot verlenging van tweemaal een periode van 24 maanden. In deze nieuwe hoofdovereenkomst zijn afspraken gemaakt over een nieuwe werkwijze JGZ/PGA. Zo wordt gewerkt met één digitaal dossier voor JGZ/PGA, vindt de bekostiging van de JGZdienstverlening deels plaats op basis van geleverde prestaties en is er sprake van een transparante

Versie: ter vaststelling AB

Pagina

43

verantwoordingsstructuur. Deze ontwikkeling van een transparante verantwoordingsstructuur heeft een lange aanloop gehad. Nog steeds wordt er gewerkt met de een verantwoordingstool los van het registratiesysteem. Samenvattend De uitvoer van de JGZ is ook in 2021 sterk beïnvloed door COVID-19. De meest noodzakelijke zorg is echter altijd doorgegaan. Daar waar dit niet mogelijk was hebben we gezocht naar andere vormen van contact. De doorontwikkeling van Kansrijke Start en optimaliseren van de ondersteunende processen in de JGZ, bijv. rond planning van medewerkers, waren belangrijke pijlers in 2021. Doelenboom Wat wilden we

Wat wilden we

Wat hebben we bereikt in

Wat is het beoogd

bereiken

bereiken

2021?

(maatschappelijk) effect?

(Strategisch

(Operationeel doel)?

doel)? Veilig en gezond

Uitvoeren

Uitgevoerd binnen de

Creëren van een

opgroeien van

basispakket JGZ

beperkingen van COVID-19

gezonde en veilige basis

alle kinderen en

Aanbieden van extra

voor alle kinderen, met

jongeren in

zorg voor kinderen en

gelijkwaardige kansen in

Gelderland-

jongeren met extra

de maatschappij

Midden

zorgbehoeften

Proactief

Uitvoeren lokaal

Zo veel mogelijk uitgevoerd,

inspelen op

aanbod JGZ

binnen de beperkingen van

behoeften van

COVID-19

gemeenten, ouders en jongeren op het gebied van jeugd gezondheidszorg Optimale start

Aanbieden van zorg

Doorontwikkeling Kansrijke

voor alle

op maat in eerste

Start/ lokale coalities in alle

kinderen

1000 dagen van het

gemeenten

kind Bevorderen

Uitvoeren Publieke

Is uitgevoerd

gezondheid van

Gezondheidszorg

‘nieuwkomers’ in

voor asielzoekers

onze gemeenten

(PGA)

Optimale

Minimaal 95% van

vaccinatiegraad

kinderen en jongeren

betreffende

van kinderen en

(WHO-norm) is

infectieziekten op

jongeren

gevaccineerd

individueel- en

conform RVP

populatieniveau

Is uitgevoerd

Voorkomen van

Versie: ter vaststelling AB

Pagina

44

Behouden en

Informeren en

verstevigen van

adviseren van

Conform afspraken uitgevoerd

Input leveren voor gemeentelijke

de unieke

gemeenten over

beleidsontwikkeling

kennis-positie op

gezondheidsbeleid

het gebied van jeugdgezondheid Sluitend aanbod

Samenwerking in

Door COVID-19beperkingen

- Optimaal aanbod van

van preventieve

sociaal domein

zijn netwerkoverleggen soms

zorg voor alle

en

versterken

niet- of op een andere manier

kinderen en

gespecialiseerde

uitgevoerd.

jongeren

zorg

Dit heeft invloed op de samenwerking

- Voorkomen van versnippering van aanbod

1.4.3 Monitoring & Advies Algemeen Monitoring en Advies wordt uitgevoerd door het team Onderzoek, Informatie en Advies binnen de GGD, team OIA. Het team doet dit in nauwe samenwerking met de twee andere afdelingen van de GGD en met andere teams binnen VGGM. De basis van het werk wordt gevormd door de epidemiologische monitoring, een wettelijke taak van gemeenten die bij de GGD’en is belegd. Met behulp van gezondheidsmonitors verzamelt het team informatie over de gezondheid en het welzijn van inwoners. Hiervoor worden vragenlijsten gebruikt. De onderzoeken gebeuren in het hele land op dezelfde wijze. Met de inzichten van de onderzoeken worden rapportages gemaakt voor de gemeenten. In deze rapportages staat beschreven hoe het gaat met de inwoners. De informatie wordt geduid en waar mogelijk voorzien van aangrijpingspunten om de gezondheid te bevorderen. Voor de duiding wordt gebruik gemaakt van kennis over en zicht op het lokale veld en van kennis over onderzoek en effectieve interventies.

Het

team

bestaat

uit

drie

soorten

professionals:

epidemiologen/onderzoekers,

beleidsadviseurs en gezondheidsbevorderaars. Deze laatste discipline wordt niet vanuit de inwonerbijdrage gefinancierd maar vanuit verschillende subsidiestromen (veelal vanuit het Rijk). Gezondheidsbevordering is in Gelderland-Midden immers in 2006 vrijwel volledig (muv Seksuele Gezondheid) uit de inwonerbijdrage gehaald omdat de activiteiten door de markt zouden kunnen worden uitgevoerd. Dat laatste is echter niet gebeurd, marktpartijen worden niet betaald om de samenhang in een gemeente te verbeteren. Ook is Gelderland-Midden de enige GGD zonder gezondheidsbevordering in de inwonerbijdrage maar maakt het Rijk juist gebruikt van die infrastructuur om projecten als Gezonde School, Rookvrije Generatie en gezondheidsvoorlichting Asielzoekers te faciliteren. Om die reden werken er nu toch drie gezondheidsbevorderaars bij het team OIA. Ontwikkelingen 2021 2021 was het tweede COVID-19 jaar. Dit bepaalt de focus van OIA. Want de impact van het virus en de maatregelen heeft invloed op de gezondheid en het welzijn van de inwoners. We leveren een belangrijke bijdrage aan de epidemiologische monitoring van het virus en aan het in beeld brengen van de impact. Dit laatste wordt deels landelijk opgezet, de zogenaamde GOR-propositie is in 2021 vastgesteld. GOR is GezondheidsOnderzoek bij Rampen en het GOR programma meet langdurig de impact van deze gezondheidsramp.

Hiervoor wordt geld beschikbaar gesteld vanuit het Rijk. Daarnaast initiëren we zelf

Versie: ter vaststelling AB

Pagina

45

onderzoek vanuit de Academische Werkplaats Amphi Integraal Gezondheidsbeleid. Zo is subsidie beschikbaar gekomen voor een langdurig onderzoek naar de impact van COVID-19 bij mensen met een licht verstandelijke beperking of mensen die laaggeletterd zijn. Juist deze groepen worden hard geraakt en hebben veel nadelige gevolgen van alle desinformatie die wordt verspreid. Dit onderzoek gaat niet alleen óver deze groepen, maar wordt heel nadrukkelijk mét hen samen uitgevoerd. Vragenlijsten zijn aangepast en de doelgroep is vertegenwoordigd in de onderzoeksgroep. Ook leverden de gezondheidsbevorderaars een grote bijdrage aan de COVID-19 preventie, door hun expertise en kennis in te zetten bij het fijnmazig vaccineren en voorlichten en ook door interventies te helpen opzetten en te evalueren. Er konden vanwege de lockdowns wat minder fysieke voorlichtingen voor asielzoekers en statushouders worden uitgevoerd. Wel is heel veel ondersteuning verleend op dit terrein op het gebied van informatieverstrekking aan anderstaligen en de inzet van sleutelpersonen bij de COVID-19 preventie. Maar er gebeurde nog veel meer. De Gezondheidsmonitor 2020 werd gerapporteerd en verspreid. Met behulp van kenniscafé’s, inspritatiesessies en lokale presentaties wordt bijgedragen aan de lokale duiding en het gebruik van de inzichten.

Er is samen met JGZ en MZ hard gewerkt aan de thermometer seksuele gezondheid en aan de rapportages over het RijksVaccinatieProgramma. De Regionale Visie op Publieke Gezondheid is ontwikkeld met de gemeenten en vastgesteld door de bestuurders. Aan de regionale opgaven wordt lokaal en in samenwerking uitvoering gegeven. De twee preventienetwerken in de regio, Community of Care en Preventiecoalitie FoodValley, hebben grote en mooie

stappen

gemaakt.

In

Arnhem

is

de

Supranet

Community

van

start

gegaan.

Gezondheidsbevorderaars, epidemiologen en beleidsadviseurs leverden hier vanuit OIA een bijdrage aan. Doelenboom Wat wilden we bereiken?

Wat hebben we bereikt?

Wat is het beoogd effect?

Strategisch doel

Operationeel doel

Prestaties 2021

Maatschappelijk effect

Het bewaken van

Monitoren van de

Gezondheidsmonitor 2020

Bijdragen aan een beeld van

de publieke

gezondheid van de

regionaal en lokaal

de gezondheid van inwoners

gezondheid ten

inwoners van

gerapporteerd. 8.614

van Gelderland-Midden en

behoeve van

Gelderland-Midden dmv

inwoners tussen 18-65 en

bijdragen aan goed

regionaal en lokaal

Gezondheidsmonitors,

9.067 65-plussers werkten

onderbouwde

gezondheidsbeleid.

panelonderzoeken,

mee.

gezondheidsbeleidsbesluiten

verdiepende analyses

Uitvraag Jeugdmonitor:

van gemeenten.

etc. die gezamenlijk

2.500 jeugdigen. Uitvraag

bijdragen aan het inzicht

Kindermonitor: 9.577 ouders

in de

0-12 jarigen.

gezondheidstoestand

Regionale rapportage

van de inwoners van

Seksuele Gezondheid (met

onze gemeenten zodat

JGZ en MZ)

gemeenten hun lokaal

Lokale rapportages RVP

(gezondheids) beleid

(met JGZ en MZ).

hiermee kunnen ontwikkelen, onderbouwen en evalueren.

Versie: ter vaststelling AB

Pagina

46

Het met behulp

Integraal

Eén regionale visie op

Meer samenwerking tussen

van de

gezondheidsbeleid

publieke gezondheidszorg in

gemeenten en tussen

monitorresultaten

stimuleren.

Gelderland-Midden

domeinen op het terrein van

vastgesteld in BOPG.

gezondheid.

Kennis delen en

6 kenniscafés/

Door het delen van kennis

inspireren

inspiratiesessies.

en goede voorbeelden en

6 gemeenten presentaties

door het bij elkaar brengen

lokale resultaten

van mensen bijdragen aan

Gezondheidsmonitor

meer samenwerking.

Participeren in beide

Zowel in Coalitie Preventie

Meer en betere

preventienetwerken in

Food Valley als in

samenwerking op het terrein

de regio GM

Community of Care

van preventie met diverse

geparticipeerd op strategisch

organisaties uit zorg,

en tactisch niveau.

onderwijs en met

adviseren over regionaal en lokaal gezondheidsbeleid. Health in all policies.

gemeenten. Het bevorderen

Uitvoeren

36 voorlichtingen AZC

Bijdragen aan betere

van de publieke

gezondheidsbevordering

20 voorlichtingen

gezondheidsvaardigheden

gezondheid in

Publieke Gezondheid

Statushouders/anderstaligen.

en daarmee een betere

Gelderland-Midden

Asielzoekers en

gezondheid van

en het hierover

Statushouders

asielzoekers en

adviseren.

statushouders. Bijdragen aan lokale en

Betrokken (in meer of

Bijdragen aan

regionale netwerken

mindere mate) bij de 15

samenwerking en verbinden

rond leefstijl en

preventie akkoorden in GM.

van bestaande initiatieven.

preventie.

Rookvrije generatie in 15 gemeenten. 605 mensen uit GM aangemeld voor Stoptober.

Scholen adviseren en

Ondersteuning

Kinderen en jongeren zo

ondersteunen bij

2020-202116 locaties

jong mogelijk kennis laten

Gezonde School.

2021-2022 19 locaties

maken met een gezonde

Relaties & Seksualiteit

leefstijl op alle gebieden.

15 locaties Extra impuls Rijk: 15 locaties Bewaken en

Inzicht in verloop van de

Geneeskundig beeld (±120x)

Interne organisatie en

bevorderen van de

pandemie, duiden van

Epidemiologische duiding

gemeenten hebben een

gezondheid in GM

deze inzichten voor

52x

goed beeld van het verloop

i.h.k.v. COVID-19

interne organisatie en

Voorbereiding RBT

en kunnen mede dankzij dat

gemeenten.

Beantwoording raadsvragen

Versie: ter vaststelling AB

Pagina

47

Ondersteuning

beeld hun beleid maken en

beantwoording persvragen

uitvoeren.

Inzicht in de impact van

Factsheets resultaten

De pandemie heeft impact

de pandemie en de

onderzoek ‘impact COVID-19

en deze impact zal een

maatregelen op

op laaggeletterden en

lange nasleep hebben.

verschillende groepen

mensen met een lvb’ (met

Meteen vanaf het begin

en op de samenleving

Amphi)

starten met het meten en

Uitvoeren

beeld brengen helpt om zo

vragenlijstmetingen onder

goed mogelijk op deze

positief getesten over impact

impact te anticiperen (door

Samenwerkingsverband met

de hele maatschappij)

GGD Amsterdam naar Covid-19 impact Impact op de gezondheid van de jeugd in beeld (met JGZ), Diverse aanvullende analyses studenten naar impact op mentale gezondheid en bij alleenstaanden. Bijdragen aan PSH-proces GM. Bevorderen van COVID-

Masterclasses voor de

Bijdragen aan de

19preventie in de regio

preventiemedewerkers

zichtbaarheid in de wijken.

Onderzoeken van effect

Bijdragen aan het inzetten

ingezette interventies in 4

van effectieve interventies.

wijken (met landelijke

Het ondersteunen van

gedragsunit)

mensen bij het begrijpen en

Opzetten diverse interventies

naleven van de maatregelen

Evalueren van interventies

en het maken van een weloverwogen keuze t.a.v. vaccinatie.

Versie: ter vaststelling AB

Pagina

48

1.4.4 Wat heeft het programma GGD in totaliteit gekost?

Overzicht baten en lasten Bedragen x € 1.000 7.1 Volksgezondheid Jeugdgezondheidszorg Algemene gezondheidszorg Monitoring en Advies Lasten 7.1 Volksgezondheid Gemeentelijke bijdrage Lokaal aanbod Rijksbijdragen Zorgverzekeraars Overige baten Baten Doorbelasting Resultaat voor bestemming Mutatie reserves Resultaat na bestemming Vennootschapsbelasting Resultaat na belasting

Realisatie 2020

Begroting 2021

Gew. Begr. 2021

Realisatie 2021

16.040 20.251 1.861 38.152

17.598 6.286 1.750 25.633

17.207 7.865 2.163 27.234

16.349 7.348 1.752 25.448

18.747 5.292 14.374 0 4.505 42.917 -4.880 -114 114 0 0 0

19.267 5.742 81 0 4.145 29.235 -3.936 -335 335 0 0 0

19.252 6.527 1.161 0 4.739 31.680 -4.895 -450 450 0 0 0

19.252 6.197 447 0 4.585 30.482 -4.854 179 24 204 0 204

Het financiële resultaat van het programma GGD is sterk beïnvloed door de COVID-19 bestrijding. Gedurende het jaar zijn minder reguliere taken uitgevoerd en is personeel uitgeleend aan de programmaorganisatie COVID-19. Dit leidt tot lagere lasten en lagere opbrengsten lokaal aanbod. In het resultaat is de compensatie van VWS voor alle meerkosten en minderopbrengsten verwerkt (zie verantwoording in paragraaf 3.8). In de rijksbijdrage van € 447.000 is voor € 350.000 aan compensatie voor inkomstenderving opgenomen. Het resterende resultaat van € 204.000 wordt met name veroorzaakt door het niet besteden van reguliere projectbudgetten.

Versie: ter vaststelling AB

Pagina

49

1.5

Programma Ambulancezorg

1.5.1 Mobiele Zorg Extra tijdelijke locatie in Ede Sinds juni 2021 heeft Ambulancezorg G-M de beschikking over een extra locatie in Ede, aan de Argonstraat. Deze locatie ligt meer aan de westkant van Ede. De locatie Argonstraat is in gebruik voor opslag van goederen en voor spreiding van ambulancevoertuigen. Gedurende de dag kan een ambulance op deze locatie staan. Het bereik vanaf deze ambulancelocatie is goed doordat de locatie zo dicht bij de snelweg A30 ligt. De locatie aan de Breelaan blijft de opkomstlocatie waar teams hun dienst starten en eindigen. Landelijke Meldkamer Samenwerking De ontwikkelingen van de Landelijke Meldkamer Samenwerking (LMS) naar Apeldoorn gaan gestaag door. Voor de vijf ‘Oostelijke’ regio’s wordt één nieuwe meldkamer gebouwd in Apeldoorn. De verwachting is dat deze nieuwe meldkamer in 2023 operationeel zal zijn. De meldkamers brandweer, politie en ambulancezorg van vijf regio’s worden daar samengevoegd. De meldkamers ambulancezorg van Arnhem en Nijmegen hebben al langer de ambitie uitgesproken om aangesloten te blijven bij lokale zorgpartijen. Daarvoor is het concept zorgcoördinatie ontwikkeld. Ambulancezorg G-M heeft in 2021 geïnvesteerd in de pilot zorgcoördinatie. Verderop leest u daarover meer. Drukte op de meldkamer De meldkamers van Arnhem en Nijmegen zijn sinds eind 2019 samengevoegd. Ze werken nu vanaf één locatie in Arnhem.

De meldkamer ambulancezorg heeft het in 2021 uitzonderlijk druk gehad. Er was meer telefoonverkeer naar de meldkamer ambulancezorg dan de voorgaande jaren. Met name de 112-lijn werd vaker door burgers gebruikt. Overigens had niet alleen de meldkamer ambulancezorg het erg druk. Ook de huisartsenposten kregen het drukker, zo is te lezen uit het onderstaande artikel: Huisartsenposten overspoeld met telefoontjes: ‘Het is niet meer te behappen’ | Home | gelderlander.nl. Arbeidsmarkt Ambulancezorg G-M wil het medewerkersbestand voor de meldkamer en rijdende dienst verder uitbreiden. Veel aandacht gaat nu uit naar het werven van medewerkers voor de meldkamer. Daar is de meeste groei mogelijk in het aantal medewerkers. Wel blijkt het heel lastig om de juiste kandidaten te vinden voor functies op de meldkamer. Daarom proberen we ook om verpleegkundigen van de ambulance op te leiden tot meldkamercentralist. Dan krijgen zij een dubbele functie. Tegelijkertijd betekent dat ook dat het aantal ambulanceverpleegkundigen mee zal moeten groeien. Onderwijsagenda 2021-2026 Vanuit

de

landelijke

ambulancevereniging

Ambulancezorg

Nederland

is

samen

met

de

ambulancevoorzieningen en het onderwijs gewerkt aan een ‘Onderzoeksagenda 2021-2026’. In de onderzoeksagenda staan onderwerpen waarnaar de ambulancesector en hogescholen onderzoek gaan doen.

Professionals

uit

de

hele

ambulancesector

hebben

hierover

meegedacht.

Met

de

onderzoeksagenda ligt er voor de komende jaren een plan om voor een aantal grote thema’s de ambulancezorg verder te verbeteren.

Versie: ter vaststelling AB

Pagina

50

Opleidingen en onderwijs Door het COVID-19 kon het onderwijs voor ambulancemedewerkers voor meerdere korte periodes niet doorgaan. Ook voor het onderwijs wilden we het risico op besmetting verkleinen. De noodzakelijke scholingen zijn na een korte pauze weer opgestart. Bovendien is extra tijd gestoken in het aanbieden van online kennisclips en onderwijs. Medewerkers konden daardoor steeds vaker ‘on demand’ onderwijs volgen door video’s te kijken. AED’s, burgerhulpverlening en first responders Ambulancezorg Gelderland-Midden maakt zich al jaren hard voor een dekkend netwerk van AED’s en burgerhulpverleners. Burgerhulpverleners zijn essentieel in de eerste hulp voor reanimatiebehoeftige personen. Zij zijn vaak vlak bij een persoon en kunnen starten met reanimeren voordat ambulance, brandweer en/of politie er zijn. Tijdens de reanimatie kunnen zij gebruik maken van een publiek beschikbare defibrillator (AED) om het hartritme van een persoon te herstellen. In 2019 is Ambulancezorg G-M een project gestart om burgerhulpverlening en AED’s in de regio te promoten. Dit project is ook in 2021 verdergegaan. Door contacten te leggen met gemeentes, stichtingen en opleiders is het aantal beschikbare burgerhulpverleners in onze regio nog verder verhoogd. Ook is er meer bewustzijn bij burgers en ondernemers om hun beschikbare AED buiten aan de muur te hangen voor publiek gebruik in nood.

Productie en prestatiecijfers In 2021 werd in het gebied Gelderland-Midden in 90,4% van alle A1-ritten de aanrijtijd van 15 minuten behaald. Dat is lager dan de A1-prestatie in 2020 (92,1%). Voor A2-ritten in het werkgebied Gelderland-Midden arriveerde in 2021 95,2% van de A2-ritten binnen 30 minuten bij de patiënt. Dit is een daling van 1,0% ten opzichte van het A2-prestatiecijfer in 2020 (96,2%). De daling in de prestatie voor A1- en A2-ritten laat niet het volledige beeld zien. Ook in 2021 waren we nog in de greep van het COVID-19 virus. De duur van een ambulancerit nam toe. Dat kwam onder andere doordat medewerkers bij een aantal inzetten nog steeds beschermende kleding moesten dragen, de overdrachten in ziekenhuizen langer duurden door volle spoedeisende hulp afdelingen en intensive care’s, verder gereden moest worden naar andere ziekenhuizen en de ambulance na een COVID-19 inzet weer ontsmet moest worden. Door al deze oorzaken was een ambulance minder snel beschikbaar voor een volgende inzet. In 2021 was een sterke toename te zien van de vraag naar ambulancezorg. Voor de categorie A1-ritten werden 7,3% meer ritten verreden ten opzichte van 2020. Voor de categorie A2-ritten werden 9,4% meer ritten verreden ten opzichte van 2020. Ambulancezorg G-M ziet een aantal verklaringen voor de hogere vraag naar ambulancezorg.

De reguliere zorg werd in het voorjaar van 2021 weer opgestart. Daardoor waren er meer ritten van- en naar ziekenhuizen. Daarnaast kwam het ‘sociale leven’ weer op gang. Onder andere in het verkeer, op sportvelden en bij mensen thuis was er meer vraag naar ambulancezorg. Belangrijke aantekening is dat het prestatiecijfer voor A1- en A2-ritten geen directe relatie heeft met de kwaliteit van zorg die wordt geleverd door de zorgprofessionals van de Ambulancezorg G-M. De kwaliteit van zorg blijft onverminderd hoog.