Jaarstukken 2024

3 2

25.000

6

50%

12.500

3 3

150.000

9

50%

75.000

1 3

320.000

3

0%

0

subtotaal incidenteel

230.000

Totaal

573.750

Project OOR

Waarborgfonds sociale woningbouw

Weerstandsratio Deze confrontatie van risicoprofiel en weerstandscapaciteit is opgenomen in de volgende tabel. Het vervolgens gepresenteerde overzicht geeft aan hoe de ratio gewaardeerd kan worden. Weerstandsvermogen Structureel Incidenteel Totaal Structureel (A/B) Incidenteel (C/D) Totaal (E/F)

Ratio > 2,0 1,5 - 2,0 1,0 - 1,5 0,8 - 1,0 0,6 - 0,8 < 0,6

Beschikbaar A C E

10.000 3.688.131 3.698.131

Benodigd B D F

343.750 230.000 573.750

0,03 16,04 6,45

Waardering uitstekend ruim voldoende voldoende matig onvoldoende ruim onvoldoende

Conclusie De weerstandsratio van 6,45 is uitstekend, waarbij de stille reserves niet in de berekening zijn meegenomen. De gemeente Rozendaal is hiermee uitstekend in staat om financiële tegenvallers op te vangen zonder dat het voorzieningenniveau in gevaar uitkomt. Bij materiële tegenvallers van structurele aard is er zodoende ook voldoende tijd om de maatregelen in kaart te brengen die nodig zijn om een structureel evenwicht tot stand te brengen.

50

Daarnaast is voor financiële tegenvallers binnen het sociaal domein nog steeds een afzonderlijke bestemmingsreserve van ruim € 242.000 aanwezig waarmee in de berekening van de weerstandscapaciteit geen rekening is gehouden.

Staat van Reserves en Voorzieningen (inclusief toelichting op mutaties) Overzichtstabel

Saldo 1-1-2024

Onttrekkingen

Toevoegingen

Saldo 31-12-2024

Claims

A. Algemene reserve Vrije algemene reserve

3.783.218

95.088

0

3.688.131

337.092

subtotaal A

3.783.218

95.088

0

3.688.131

337.092

B. Bestemmingsreserves Reserve monumenten Reserve sociaal domein Reserve gemeentelijke gebouwen Reserve digitalisering Reserve fietspaden Reserve wegen Reserve begraafplaats Reserve dekking kapitaallasten Reserve energietransitie

20.959 368.210 102.625 55.710 63.264 104.611 18.913 4.928.493 337.260

0 125.343 0 43.002 0 0 0 204.386 21.309

0 0 6.686 0 0 9.203 0 36.000 0

20.959 0 242.867 0 109.311 0 12.708 0 63.264 0 113.814 0 18.913 0 4.760.107 4.760.107 315.951 0

subtotaal B

6.000.045

394.040

51.889

5.657.895 4.760.107

C. Voorzieningen Voorziening riolering Voorziening RVU Voorziening pensioenen wethouders

1.067.000 0 326.616

36.000 0 0

68.000 6.819 31.997

1.099.000 6.819 358.613

0 0 0

subtotaal C

1.393.616

36.000

106.816

1.464.432

0

Totaal

11.176.880

525.127

158.705

10.810.457 5.097.199

A. Algemene reserve Vrije algemene reserve Doel Weerstandsvermogen en dekking van incidentele kosten c.q. projecten. Claim Niet alle besluiten die ten laste komen van de algemene reserve zijn op 31 december 2023 volledig uitgevoerd. Voor het restant daarvan rust er nog een claim op een aantal reserves. Het gaat om een totaalbedrag van € 294.033 dat beschikbaar is gesteld voor verschillende kredieten. De voornaamste kredieten zijn: masterplan Veluwezoom, omgevingswet, planschades en additionele wensen De Del Mutatie In 2024 is de uitvoering van diverse raadsbesluiten ten laste van de algemene reserve gebracht. Het gaat hierbij zowel om besluiten uit 2024 als eerdere jaren. In 2024 sprake van de volgende onttrekkingen: Planschades Additionele wensen De Del Omgevingswet Digitale agenda Totaal

4.666 (Pr. 8) 5.244 (Pr. 8) 53.883 (Pr. 8) 31.295 (Pr. 0) 95.088

51

B. Bestemmingsreserves 1. Reserve monumenten Doel Bekostiging van verleende subsidies aan inwoners ten behoeve van monumentenzorg. Claim N.v.t. Mutatie Geen 2. Reserve sociaal domein Doel Opvang van eventuele tegenvallers in het sociaal domein en/of egalisatie van de kosten voor de WWB. Claim N.v.t. Mutatie De mutatie betreft de meerkosten in 2023 die bij het besluit bij de jaarrekening 2023 zijn onttrokken uit deze reserve. 3. Reserve gemeentelijke gebouwen Doel Opvang van kosten van vervanging van inventaris, (ICT)apparatuur. Daarnaast worden de kosten van het schilderwerk en overig groot onderhoud voor het gemeentehuis aan deze reserve onttrokken. Claim N.v.t. Mutatie De toevoeging komt voort uit de notitie reserves en voorzieningen (nota R&V) en betreft de jaarlijkse storting ten behoeve van het schilderwerk. 4. Reserve digitalisering Doel Opvang van kosten/investeringen op het gebied van digitalisering (basisregistraties, digitale ontsluiting van gegevens, koppelingen met landelijke registraties e.d., geen hardware) Claim De eerdere claim met betrekking tot een investering voor de uitvoering van de digitale agenda (DA) Mutatie De kosten voor de DA zijn onttrokken (€ 43.002) 5. Reserve fietspaden Doel Deze reserve dient ter opvang van kosten groot onderhoud fietspaden. Claim Geen Mutatie Geen 6.

Reserve wegen Doel Deze reserve dient ter opvang van kosten groot onderhoud wegen. Claim N.v.t. Mutatie De toevoeging betreft de jaarlijkse dotatie ten behoeve van het wegenonderhoud van geasfalteerde wegen. 7. Reserve begraafplaats Doel Opvang van kosten voor het op peil houden van de begraafplaats en het onderhoud van de paden. Claim N.v.t. Mutatie N.v.t. 8. Reserve dekking kapitaallasten Doel Bij de invoering van het BBV is de systematiek van dekking van afschrijvingen gewijzigd. Voorheen werden sommige investeringen direct uit een reserve/voorziening gedekt. Volgens de voorschriften moet eerst worden geactiveerd. Vervolgens worden de afschrijvingslasten van een investering (die t.l.v. een reserve is gebracht) uit de reserve geboekt. Deze reserve is in feite de som van de toekomstige afschrijvingen.

52

Claim Mutatie

In feite zijn alle middelen in deze reserve een claim voor de toekomstige afschrijvingslasten. De onttrekkingen betreffen de afschrijvingen van investeringen die eerder zijn gedaan. De grootste daarvan betreft de nieuwe Dorpsschool. De totale onttrekking voor de egalisatie van die kapitaallasten bedraagt € 204.386.

9. Reserve energietransitie Doel De reserve kan worden ingezet voor een breed aantal maatregelen met als doel Rozendaal op lange termijn energieneutraal. Wanneer de plannen (en hoogte van de investeringen) meer concreet zijn vindt een dotatie vanuit de algemene reserve plaats. Die storting kan worden aangevuld met aanvullende middelen die het rijk beschikbaar stelt om bij te dragen vanuit het Interbestuurlijk Programma. Claim Geen. Mutatie Voor inhuur is een bedrag van € 12.309 onttrokken en voor de deelauto € 9.000. Deze bedragen vallen lager uit doordat er gebruik gemaakt kon worden van de CDOKEmiddelen en diverse subsidies. C. Voorzieningen Voorziening riolering Deze voorziening dient ter dekking van kosten groot onderhoud en vervanging. Op basis van het verbrede gemeentelijk rioleringsplan. Jaarlijks wordt er gestort volgens het vGRP. Betreft de jaarlijkse dotatie aan de voorziening voor de toekomstige rioolinvesteringen op basis van het rioleringsplan (hiermee is in het tarief rekening gehouden). Voorziening pensioen wethouders De toekomstige pensioenverplichtingen en wachtgeldverplichtingen worden ten laste van deze voorziening gebracht. Naast storting van ingehouden pensioenpremies, heeft de jaarlijkse berekening uitgewezen dat er een bedrag van € 31.997 moest worden gestort om de voorziening op het juiste peil te brengen.

De schommelingen in de rekenrente verklaart het grillige karakter van de stortingen de laatste jaren. Overige financiële kengetallen Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) verplicht gemeenten een basisset van vijf financiële kengetallen op te nemen. Doel is in 1 oogopslag de gemeenteraad meer inzicht te bieden in de financiële positie van de gemeente. Financiële kengetallen

Rekening Begroting 2024 2024 Netto schuldquote -66% -56% Netto schuldquote voor alle verstrekte leningen -66% -56% Solvabiliteitsratio 75% 78% Kengetal grondexploitatie 0% 0% Structurele exploitatieruimte -1% 0% Belastingcapaciteit 120% 127% * ter vergelijking gemiddelde van Gelderland toegevoegd, betreffen begrotingscijfers 2025

Rekening Gelderland* 2024 -55% 62% -55% 55% 67% 32% 0% 8% 39% 1% 130% 101%

Betekenis van de kengetallen Net als bij het weerstandsvermogen gelden ook voor deze kengetallen geen harde normen. Wel zijn er algemene bandbreedtes waarmee een indruk kan worden verkregen over de waarde van het kengetal, de Provincie Gelderland heeft bijvoorbeeld de volgende categorieen aangeduid:

53

Netto schuldquote Netto schuldquote voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Kengetal grondexploitatie Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit

Categorie A Voldoende < 90% < 90% >50% <20% Begr en Mrj >0% <95%

Categorie B Matig 90%-130% 90%-130% 20%-50% 20%-35% Begr of Mrj >0% 95%-105%

Categorie C Onvoldoende >130% >130% <20% >35% Begr en Mrj <0% >105%

Netto schuldquote inclusief alle verstrekte leningen Beide zijn voor Rozendaal gelijk omdat er geen door-verstrekte geldleningen aan bijvoorbeeld woningcorporaties zijn. De netto schuldquote geeft het niveau aan van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen en geeft daarmee een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Normaal ligt de netto schuldquote van een gemeente tussen 0% en 90% (groen), oranje is hoog en rood betekent gevarenzone, het gemeentebestuur moet er dan werk van maken om de schuld te verlagen. In Rozendaal is de schuldquote onverminderd uitstekend. Solvabiliteitsratio Het solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin Rozendaal in staat is op de lange termijn aan haar financiële verplichtingen te voldoen, ook deze is onverminderd hoog. Kengetal grondexploitatie De grondexploitatie kan een grote invloed op de financiële positie van een gemeente hebben (zowel positief als negatief). Dit kengetal geeft een indicatie van het relatieve belang van de grondexploitatie voor Rozendaal. Door de afsluiting van de grondexploitatie De Del is deze niet meer van toepassing. Structurele exploitatieruimte Aan de hand van dit kengetal kan het structurele en reële evenwicht van de begroting beoordeeld worden.

Een percentage van 0% betekent een sluitende begroting, een positief percentage wil zeggen dat er begrotingsruimte is. In dit geval biedt het financieel meerjarig perspectief bij de begroting dan ook een betere indicatie. Belastingcapaciteit De ruimte die een gemeente heeft om haar belastingen te verhogen kan worden gerelateerd aan de totale woonlasten. De woonlasten worden bepaald aan de hand van de OZB, de rioolheffing en de afvalstoffenheffing voor een woning met een gemiddelde WOZ-waarde in Rozendaal. De gemiddelde WOZ waarde in Nederland bedroeg in 20242 € 379.000 en in Rozendaal € 769.000. Dat is dan ook de voornaamste reden voor het hoge percentage. Dit zegt dus niets over de uiteindelijke belastingcapaciteit. Zoals elders in deze paragraaf aangegeven is dat een politieke keuze (gerelateerd aan de ‘Artikel 12-norm’ bedraagt die capaciteit ongeveer € 401.000).

54

55

Berekening van de kengetallen Kengetal

Rekening 2024

Begroting 2024

Rekening 2023

A B C D E F G H

1A Netto Schuldquote (incl. verstrekte leningen) Vaste schulden (cf art 46 BBV) Netto vlottende schuld (cf art 48 BBV) Overlopende passiva (cf art.49 BBV) Financiële activa (cf. art 36 lid d, e en f) Uitzettingen < 1 jaar Liquide middelen (cf.art 40 BBV) Overlopende activa (cf art. 40a BBV) Totale baten (cf. art. 17 lid c BBV excl mut.reserves) Netto schuldquote (A+B+C-D-E-F-G)/H x 100%

0 429.113 1.470.322 1.910.184 3.725.614 3.726 1.738.197 8.278.552 -66%

0 1.000.000 75.000 1.661.660 4.683.783 25.000 50.000 9.546.529 -56%

0 567.451 2.793.494 1.854.817 6.346.816 2.166 319.434 9.338.875 -55%

A B

2. Solvabiliteitsratio Eigen vermogen (cf art 42 BBV) Balanstotaal Solvabiliteit (A/B) x 100%

9.695.347 13.049.026 74%

9.168.981 11.704.720 78%

9.657.920 14.412.481 67%

A B C

A B C D E

A B C D E F

Kengetal grondexploitatie Niet in exploitatie genomen bouwgronden (cf art 38 lid a punt 1 BBV) Bouwgronden in exploitatie Totale baten cf art 17 lid c BBV (excl mut.reserves) Grondexploitatie (A+B)/C x 100%

0

0

0

0 8.278.552 0%

0 9.546.529 0%

0 9.338.875 0%

Structurele exploitatieruimte Structurele lasten Structurele baten Totale structurele toevoegingen aan reserves Totale structurele onttrekkingen aan reserves Totaal baten Structurele exploitatieruimte (((B-A)+(D-C))/E x 100%

6.269.022 6.064.673 51.889 204.386 8.278.552 -0,6%

9.656.053 9.546.529 15.889 149.855 9.546.529 0,3%

6.296.707 9.759.075 143.639 333.764 9.338.875 39,1%

669 220 310 0

549 220 309 0

648 220 309 0

1199 997

1078 852

1177 904

120%

127%

130%

Belastingcapaciteit, woonlast meerpersoonshuishouden OZB lasten voor een gezin bij gemiddelde WOZ-waarde Rioolheffing voor een gezin Afvalstoffenheffing voor een gezin Eventuele heffingskorting Totaal woonlasten voor een gezin bij gemiddelde WOZ-waarde (A+B+C-D) Woonlasten gelders gemiddelde voor gezin in 2024* Woonlasten t.o.v. landelijk gemiddelde jaar ervoor (E/F) x 100%

De berekende woonlast (F) wordt gepresenteerd vanuit het perspectief van de belastingbetaler, het betreft immers ook de feitelijke aanslag. Binnen de algemene uitkering wordt er echter (via een korting gebaseerd op de WOZ-waarde) vanuit gegaan dat een gemeente met een gemiddelde hoge WOZ-waarde in staat is meer eigen inkomsten te genereren via de OZB (hier bestaat een relatie met de onbenutte belastingcapaciteit). Om die reden komt het percentage hoog uit, wanneer het OZB-% vergeleken zou worden met het OZB-% van andere gemeenten ligt dat onder het landelijk gemiddelde.

56

Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding De gemeente Rozendaal beslaat een oppervlakte van 2.795 hectare. Hier wonen, werken en recreëren mensen waarvoor een aantal zogenaamde kapitaalgoederen nodig zijn. In deze paragraaf geven we inzicht in de onderhoudstoestand en de kosten van onze belangrijkste groepen kapitaalgoederen (wegen, riolering/water, openbare verlichting, groen en gebouwen). Onderhoud van kapitaalgoederen beslaat een substantieel deel van de begroting. Een goed overzicht is daarom van belang voor een juist inzicht in de financiële consequenties ervan. De lasten hiervan komen in verschillende programma’s tot uitdrukking. Beleid voor beheer kapitaalgoederen Voor het onderhoud hanteerden we in 2024 de volgende plannen: Nota Onderhoudsplan wegen (2022 -2029) Onderhoudsplan riolering (2023 - 2027) Groenvisie (2022-2026)

Jaar van vaststelling/beoordeling 2022 2022 2022

Wegbeheer Als uitvloeisel van het coalitieakkoord is in 2018 besloten om op het moment van onderhoud voor de binnenwegen het asfalt te vervangen door klinkers. Dat betekent dat die kosten voortaan geactiveerd worden en als kapitaallast in de meerjarenbegroting worden opgenomen. Voordat tot daadwerkelijke uitvoering van het wegbeheer wordt overgegaan wordt ook het riool geïnspecteerd om te beoordelen of er ‘werk met werk’ gemaakt kan worden en voorkomen we dat niet veel later diezelfde weg weer open moet voor periodiek onderhoud aan het riool. In 2024 is er geen groot onderhoud uitgevoerd. Financieel Exploitatie (zie ook programma 2) Primitieve begroting 2024 Programma 2 2.1 Verkeer en vervoer

208.774

Begroting na wijziging 2024 227.174

Werkelijk

Saldo

2024

2024

253.665

-26.491

Voor een toelichting op de verschillen zie Programma 2. Investeringen (zie ook overzicht investeringen en kredieten) Er zijn geen investeringen geweest. Riolering In 2022 is het laatste verbreed rioleringsplan (vGRP) 2023 - 2027 vastgesteld. Dit plan is de uitvoering van de wettelijke verplichting dat de gemeente een rioleringsplan moet hebben. In dit plan zijn de normen bepaald voor de kwaliteit van het onderhoud en milieu en wordt aangegeven welke investeringen jaarlijks nodig zijn om aan de gestelde voorwaarden uit het plan te voldoen. De hieruit voortvloeiende lasten zijn in de begroting verwerkt. Als blijkt dat investeringen niet direct noodzakelijk zijn, dan zullen deze investeringen worden uitgesteld. Verder hebben metingen uitgewezen dat wij voldoen aan de basisinspanning (afkoppelen) zoals deze is opgelegd door de Provincie. Dit is vastgelegd in het BRP (Basis rioleringsplan) en getoetst door het waterschap Rijn&IJssel. Door de invoering van de Wet gemeentelijke watertaken zijn gemeenten vanaf 2008 verantwoordelijk voor de ruimtelijke inpassing van maatregelen die de waterbeheerder betreft. Daarnaast kent de wet drie zorgplichten toe aan gemeenten: afvalwater, hemelwater en grondwater. In het vGRP is met deze zorgplichten rekening gehouden. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet zal de verplichting voor het opstellen van een GRP vervallen.

De zorgplichten worden wel overgenomen in de Omgevingswet.

57

Naast het opstellen en periodiek herzien van het vGRP (vooral ook bedoeld om tijdig de kosten voor riolering in beeld te hebben) wordt er jaarlijks zo’n 1500 meter riolering geïnspecteerd. Daaruit volgen aanbevelingen voor onderhoud dan wel herstel/vervanging zodat die activiteiten op het juiste moment worden uitgevoerd en er ook geen onnodige kosten worden gemaakt. In 2024 zijn er ondergrondse hemelwaterreservoirs aangelegd op de kruising Jagermeesterlaan / Hertog van Gelrestraat voor het verminderen van regenwateroverlast op deze locatie. Financieel Primitieve begroting 2024 Programma 7 7.2 Riolering

Begroting na wijziging 2024

114.054

114.054

Werkelijk

Saldo

2024

2024

105.834

8.220

Een toelichting hierop is te vinden bij Programma 7. Gemeentegebouwen Om het benodigde onderhoud uit te kunnen voeren is jaarlijks per gebouw een budget in de begroting opgenomen. Om deze budgetten te kunnen bepalen is een onderhoudsplanning gemaakt waarbij gebruik is gemaakt van ervaringscijfers. De budgetten in de begroting waren toereikend voor de huisvestingskosten. Onderdeel

Budget 2024

Huisvesting (energie, water, aankoop niet duurzame goederen en diensten, specifieke verbruiksgoederen, huren, verzekeringen, afschrijving), per saldo

31.508

Werkelijk 2024

Saldo 2024

39.532

-8.024

Groenvisie De (aangescherpte) Groenvisie 2022-2026 (juli 2023) geeft weer op welke locaties de biodiversiteit versterkt wordt en biedt zicht op hoe wij de positie van fauna willen verstevigen in Rozendaal. Primitieve begroting 2024 Programma 5 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie

126.348

Begroting na wijziging 2024 166.348

Werkelijk

Saldo

2024

2024

154.099

12.249

Zie Programma 5 voor een nadere toelichting. Fietspaden In 2024 zijn er naast het reguliere onderhoud geen bijzonderheden te melden. Water We hebben slechts één beek binnen de gemeente waarmee geen bijzonder onderhoud voor de gemeente Rozendaal is gemoeid.

58

Paragraaf 4 Financiering

De paragraaf Financiering geeft jaarlijks inzicht in de ontwikkelingen rond de meer-jaren-financiering, het te voeren beleid op dit gebied en in de risico’s die de gemeente daarbij loopt. Zoals wettelijk voorgeschreven hanteren we hiervoor een Treasurystatuut dat door de raad is vastgesteld. In het Treasurystatuut staat aan welke partijen en onder welke condities de gemeente geld mag uitlenen en bij welke partijen en onder welke condities beleggingen en financieringen kunnen plaatsvinden. De uitgangspunten zijn gebaseerd op een risicomijdend treasurybeleid. De gemeente verricht geen ‘near banking’- of ‘banking’-activiteiten omdat dit niet tot de kernactiviteiten van de gemeente behoort. Risicobeheer In deze paragraaf wordt, via onderstaande tabel, inzicht gegeven in de risico’s met betrekking tot de vlottende schuld (kasgeldlimiet) en de risico’s op de vaste schuld (renterisiconorm). Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet is bedoeld om het renterisico op opgenomen kortlopende geldleningen tot een acceptabel maximum te beperken. Kortlopende leningen zijn immers ‘goedkoper’ dan langlopende leningen. Een risico hierbij is echter dat het lagere rentepercentage ook voor een korte periode van toepassing is. Om te voorkomen dat gemeenten met omvangrijke kortlopende leningen bij forse rentestijgingen in de problemen komen is er een landelijke kasgeldlimiet vastgesteld.

Kasgeldlimiet Grondslag: omvang begroting per 01-01-2024 Omvang begroting per 1 januari 2024 (afgerond) 1. Toegestane kasgeldlimiet (8,5% begroting) 2. Omvang vlottende korte schuld (rekening-courant Gemeente) 3. Vlottende middelen (kortlopende vorderingen) 4. Totaal kasgeld (2) – (3) 5. Toegestane kasgeldlimiet (1) 6. Overschrijding (+) / ruimte (-) onder kasgeldlimiet (4-5)

Rekening 2024 9.680.353 822.830 1.716.552 5.230.494 -3.513.942 822.830 -4.336.772

Het negatieve bedrag bij de overschrijding van de kasgeldlimiet betekent dat we ruim voldoen aan de norm. Renterisiconorm Eventuele renterisico’s op de langere termijn worden beheerst door de toepassing van de zogenaamde renterisiconorm. In de kern komt deze erop neer dat niet op eenzelfde moment een omvangrijke herfinanciering van langlopende leningen plaatsvindt tegen op dat moment bijvoorbeeld fors hogere rentepercentages. Met het toepassen van een renterisiconorm worden de renterisico’s gespreid. De gemeente Rozendaal kent momenteel (en dat is ook niet voorzien) geen langlopende leningen, daarom is berekening van de norm niet aan de orde. Uitgezette middelen De gemeente Rozendaal heeft een goede liquiditeitspositie. In 2024 is gemiddeld een bedrag van € 4,3 miljoen aangehouden bij de schatkist. Door de gestegen rente is hier een behoorlijk rendement op behaald. Garanties op leningen aan derden In november 2022 is een garantstelling afgegeven ten behoeve van de nieuwbouw van het dierenasiel .Het gaat daarbij om een bedrag van € 35.200. Dit is een aflopend bedrag naar € 971,- in 2053 waarna de lening volledig is afgelost door het dierentehuis. Wet Houdbare overheidsfinanciën (Wet HOF) De decentrale overheden hebben door deze wet nog eens nadrukkelijk dezelfde verantwoordelijkheid als de centrale overheid opgelegd gekregen voor een gedegen begrotingsbeleid.

Doel is om samen het Nederlandse begrotingstekort binnen de perken te houden. Er wordt gewerkt met het zogenaamde EMU-saldo en Europese normeringen hiervoor. Ook is bepaald dat overtollige kasmiddelen belegd dienen te worden bij het Rijk.

59

Paragraaf 5 Bedrijfsvoering

Onze bedrijfsvoering richt zich op de ondersteunende diensten die nodig zijn om de beoogde resultaten en effecten uit de programma’s te bereiken. Bedrijfsvoering omvat Personeel en Organisatie, Informatievoorziening, automatisering en digitalisering, Juridische zaken, Communicatie en Huisvesting. Bedrijfsvoering is primair een verantwoordelijkheid van het college. Deze paragraaf vertoont overlap met Programma 0, Bestuur en Ondersteuning. Deze paragraaf behandelt die aspecten van de bedrijfsvoering die niet onder Programma 0 zijn behandeld, waarbij met name het ‘hoe’ centraal staat (het ‘wat’ hoort thuis in Programma 0). Daarbij gaan we in op de onderdelen Planning en Control, Organisatieontwikkeling en P&O, Informatievoorziening en digitalisering, en kosten van de diverse bedrijfsvoeringsonderdelen (personeel, huisvesting e.d.). Planning en control P&C-cyclus Het primaire doel van de P&C-cyclus is om het beleid en de bedrijfsvoering in beeld te krijgen en te houden. De P&C-cyclus moet inzicht geven in hoeverre de gemeente haar doelstellingen bereikt en welke (financiële) middelen daarbij nodig zijn. De ambtelijke organisatie legt daarbij verantwoording af aan het college van burgemeester en wethouders. Het college doet dat op zijn beurt richting de gemeenteraad.

De P&C-cyclus bestaat in Rozendaal ieder jaar uit respectievelijk de kadernota, de begroting, tussentijdse (financiële) verantwoordingsrapportages (turaps) en de Jaarstukken. Kadernota en begroting blikken vooruit op het komend begrotingsjaar en gaan dus over het ‘plannen’. De turaps en de jaarstukken blikken terug op (een gedeelte van) een jaar en ondersteunen de raad in de controlerende rol. Begroting en jaarstukken zijn verplicht. Ook hoe die eruit moeten zien is voor het grootste deel voorgeschreven. Andere momenten van plannen en verantwoorden zijn vrij. Sturen op risico’s Om grip te houden op doeltreffendheid en doelmatigheid is het van belang om financiële en operationele risico’s in beeld te hebben, en om daarop als organisatie te kunnen sturen. Dat doen we onder meer door het bijhouden van de Paragraaf Weerstandsvermogen. Daarin geven we (op basis van een tweejaarlijkse herijking) een risicoindicatie. Door een nog altijd stevige reservepositie kunnen we de geschetste risico’s opvangen. We streven er naar om de weerstandsratio niet lager te laten uitkomen dan 4 en we geven in de jaarstukken aan welke impact inzet van de reserve heeft op dit getal. Sturen op rechtmatigheid Sinds het boekjaar 2023 doet het college een uitspraak over de rechtmatigheid.

De basis voor deze beoordeling zijn te vinden in de op 16 mei 2023 door de raad vastgestelde Controleverordening en de Financiële Verordening. Ook is bij de raadvergadering van 11 februari 2025 het definitieve normenkader voor 2024 vastgesteld. Het oordeel op de rechtmatigheid is gebaseerd op de begrotings- en kredietrechtmatigheid, de spendanalyse (aanbestedingsgrens) en de Verbijzonderde Interne Controle(VIC). De VIC’s zijn uitgevoerd Hanssen Advies en Training en de gemeente Rheden (Sociaal Domein). De verschillende VIC’s zijn beoordeeld door de gemeente Rozendaal en besproken met het college op 6 mei. Op bladzijde 87 staat de toelichting op de rechtmatigheid en op bladzijde 90 van dit Jaarverslag is een overzicht opgenomen van onrechtmatigheden. Hieronder treft u een nadere toelichting op deze onrechtmatigheden. Er zijn geen onrechtmatigheden geconstateerd met betrekking tot de Europese aanbestedingen. Financiële functie Voor de financiële functie van de gemeente zijn vastgesteld een Financiële Verordening, voorgeschreven in artikel 212 Gemeentewet en een controleverordening voorgeschreven in artikel 213 Gemeentewet. Vanaf de jaarrekening 2016 is Stolwijk Kelderman door de raad als accountant benoemd. De opdracht voor Stolwijk Kelderman is na de aanbesteding in 2024 verlengd tot de behandeling van de jaarrekening van 2028.

Administratieve organisatie Op tal van terreinen dient de gemeente (verplichte) controles, audits en zelfevaluaties uit te voeren. Deze zijn in 2024 allen uitgevoerd. Op het gebied van projectmatig werken hebben we in 2024 de uitvoering van de Digitale 60

Agenda 2022-2023 afgerond. Onverminderd heeft ‘De Bosrank’ de nodige inzet vereist. Deze inzet heeft geleid tot betere beheersing van de kosten. De beleidskaders op het gebied van inkoop zijn door het college vastgesteld. De organisatie heeft een uitleg gehad hoe deze kaders gebruikt dienen te worden. We zien de eerste resultaten van deze professionalseringsslag. Voor het contractmanagement hebben wij nu een overzicht in ons DMS. Daarmee hebben wij inzicht in de lopende contracten. Hiermee zijn we er nog niet, maar vanuit het inzicht kunnen we nu de volgende stappen gaan zetten. Organisatieontwikkeling en P&O De doelstellingen van de organisatieontwikkeling en het P&O-beleid zijn: 1. mens en organisatie verder ontwikkelen met als kernwaarden klant-, resultaat- en samenwerkingsgericht; 2. bouwen aan een toekomstbestendige gemeentelijke organisatie; 3. goed werkgeverschap, waarbij wij medewerkers weten te boeien en te binden. Om toe te groeien naar een organisatiemodel dat op (middel)lange termijn houdbaar is, is een aanpak uitgewerkt waarin is beschreven hoe het college de komende jaren wil omgaan met ontwikkelingen in personeelsverloop en andere organisatievraagstukken.

We werken niet toe naar een vastomlijnd organisatieplaatje of model (‘op Rozendaal staat geen maat’), maar werken stap voor stap verder aan een wendbare en weerbare organisatie, zoals omschreven in de raadsinformatiebrief van oktober 2023. In 2024 zijn we gestart met een HRwerkprogramma om op diverse onderwerpen de basis op orde te brengen. Dit loopt naar verwachting tot 2026. We hebben voor Rozendaalse begrippen in 2024 veel personeelswisselingen van zowel vaste als ingehuurde medewerkers gehad. Mede als gevolg van uitstroom maar ook door ziekteverzuim zijn er diverse wervingstrajecten en inhuuropdrachten uitgezet om de continuïteit en kwaliteit van de dienstverlening te kunnen waarborgen. Hogere inhuurkosten zijn hierdoor op verschillende functies onvermijdelijk geweest. Kengetallen P&O (aangepast in Excel overzicht, Werkelijk 2024 toegevoegd) Omschrijving Formatieplaatsen (fte) Medewerkers (aantal) Mannen (%) Vrouwen (%) Ziekteverzuim (%) Instroom (%) Uitstroom (%) Deeltijders (%) Leeftijd (gemiddeld) Maximum Salarisschaal (%) Budget opleidingen (% loonsom)

Werkelijk 2024 12,1 13 46% 54% 8,4% 15% 15% 46% 52,5 69% 1,35%

Werkelijk 2023 12,1 13 54% 46% 8,13% 14% 7% 39% 53,7 69% 1,22%

Werkelijk 2022 12,3 14 64% 36% 6,82% 7% 7% 50% 52,4 86% 0,64%

2024

2023

2022

Ziekteverzuim Verzuimpercentage Kort (0-8 dagen) Middellang (8-43 dagen) Lang ( >43 dagen)

8,4% 1,1% 0,6% 6,7%

8,1% 0,7% 0,5% 6,9%

6,8% 0,7% 0,6% 5,5%

De laatste jaren is het totale ziekteverzuimpercentage vrij hoog. Dat één medewerker langdurig ziek is zorgt alleen al voor een verzuimpercentage van bijna 7%. Het reguliere verzuimpercentage is in Rozendaal traditioneel laag, afgezet tegen het landelijk gemiddelde. Integriteit In de wet is bepaald dat het college over het gevoerde integriteitbeleid voor de ambtenaren jaarlijks verantwoording dient af te leggen aan de gemeenteraad. Hiervoor is aandacht geweest bij de invoering van de Wet bevordering integriteit en functioneren decentraal bestuur (inwerkingtreding 1 januari 2023). Daarbij is geconstateerd dat de staande aanpak voor de integriteitsaanpak past binnen de kaders van die wet. Wel vergt dit 61

blijvend aandacht bij de werving van nieuwe medewerkers. Zo vragen we een Verklaring omtrent gedrag van zowel tijdelijk externe krachten, als nieuwe interne medewerkers en hebben de nieuwe interne medewerkers de ambtseed (of gelofte) afgelegd. Informatisering en digitalisering De inzet en het gebruik van het DMS-systeem wordt ieder jaar beter. Zo hebben wij in 2024 de lopende contracten in het DMS opgenomen. Dit helpt ons om een verbeterslag te maken in contractenbeheer. Ook zijn wij bezig geweest een workflow op te stellen zodat college- en raadsvergaderingen in de toekomst verder geautomatiseerd in Ibabs kunnen landen. Daarnaast is er in 2024 werk verzet voor de implementatie van de wettelijke vereisten op digitaal vlak (Wmebv en Woo). Een verdere toelichting op de behaalde resultaten zijn terug te lezen in de raadsinformatiebrief Afronding Digitale Agenda 2022-2023 die begin 2025 verstuurd is. Onderdeel Kosten informatisering en automatisering (licenties software, kapitaallasten diverse applicaties)

Budget 2024

Werkelijk 2024

261.097

303.832

Saldo 2024 -42.735

Door de uitbreiding van onze organisatie door kleine inhuur contracten was er meer hardware nodig. Ook is de oude televisie vervangen door een nieuwe met daarbij een mediabalk die het hybride vergaderen met meerdere mensen op locatie mogelijk maakt. Daarbij stijgen ook de kosten voor licenties en het beheren van de werkplekken. Daarnaast zijn er diverse koppelingen nodig gebleken om de systemen optimaal te laten functioneren. Deze vielen duurder uit dan was begroot.

Paragraaf 6 Verbonden partijen Inleiding Het begrip verbonden partij is vastgelegd in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). In artikel 1 lid b BBV wordt het als volgt gedefinieerd: “Een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de provincie onderscheidenlijk de gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft.” Op 1 juli 2022 is de Gewijzigde Wet Gemeenschappelijke regelingen in werking getreden. De doelstelling hiervan is het versterken van de democratische legitimatie. Door de wijziging zijn er nieuwe instrumenten geïntroduceerd om de gemeenteraden meer in positie te brengen. Alle gemeenschappelijke regelingen moeten voor 1 juli 2024 zijn aangepast aan deze gewijzigde wet. De afgelopen periode zijn er al diverse besluiten op dit onderwerp genomen. Wat is ons beleid? Rozendaal is als kleine gemeente sterk afhankelijk van de samenwerking met de partners in de omgeving om aan haar doelstellingen te voldoen. Het zwaartepunt ligt daarbij op het degelijk en deugdelijk organiseren van de uitvoering van de wettelijke taken. Dit speelt in het bijzonder bij de partners Rheden en De Connectie. Maar ook andere samenwerkingsrelaties zijn essentieel voor het voldoen aan wettelijke taken. Denk aan de BVO DRAN, waar de uitvoering van het doelgroepenvervoer is belegd en de Modulaire gemeenschappelijke regeling sociaal domein.

Deelname aan een verbonden partij wordt dan ook bepaald door doeltreffendheid en doelmatigheid van de uitvoering van de taak. Op voorkomende beleidsterreinen stimuleren de hogere overheden samenwerking in een verbonden partij. Als voorbeeld geldt de jeugdzorg die na de transitie feitelijk bestaat uit drie onderdelen: de landelijke, de bovenlokale en de lokale zorg. Het rijksbeleid is erop gericht om de bovenlokale zorg onder te brengen bij gemeenten of samenwerkingsverbanden met 100.000+ inwoners. Een ander voorbeeld is de wettelijk verplichte Omgevingsdienst, waar Rozendaal taken heeft belegd van met name milieurechtelijke aard. Ook de deelname in een Veiligheidsregio en een GGD is geregionaliseerd, in ons geval de Veiligheids- en Gezondheidsdienst Gelderland Midden (VGGM). 62

Wat is het belang voor de gemeenteraad? Deze paragraaf is om twee redenen van belang voor de raad. Allereerst voeren de verbonden partijen vaak beleid uit dat gemeenten in principe zelf ook kunnen uitvoeren. We dragen taken op, of over aan de verbonden partijen. Daarbij houden we veelal de uiteindelijke verantwoordelijkheid voor het realiseren van de beoogde doelstellingen van de programma’s. Voor de raad blijft er dus nog steeds een kaderstellende en controlerende taak over bij die programma’s. Daarnaast zijn er de financiële risico’s die we met verbonden partijen kunnen lopen en de daaruit voortvloeiende budgettaire gevolgen. Bij het aangaan en onderhouden van contacten met verbonden partijen is van belang om: af te wegen wat de meest doelmatige manier is om een taak uit te voeren; te bekijken welke manier de beste garantie geeft dat de taak wordt uitgevoerd zoals we voor ogen hebben; te zorgen dat we voldoende inhoudelijk en financieel inzicht hebben en houden in het uitvoeren van een taak. Bestuur en toezicht De meeste verbonden partijen van de gemeente zijn gemeenschappelijke regelingen, deze zijn gebaseerd op de wet gemeenschappelijke regelingen. Als publiekrechtelijke lichamen zijn bepalingen van Gemeentewet, Provinciewet of Waterschapswet ook voor de gemeenschappelijke regelingen van toepassing.

Via vertegenwoordiging in dagelijks en/of algemeen bestuur is het toezicht (governance) geregeld. Voor de privaatrechtelijke rechtspersonen (de vennootschappen) hebben we minder instrumenten in handen. Hier maken we gebruik van de beschikbare wettelijke mogelijkheden als het stemrecht van de aandeelhouder en toezicht door raden van commissarissen. Invloed Over het algemeen is de invloed van de gemeente Rozendaal, vanwege de omvang en het belang, zeer klein te noemen. Van belang is voortdurend af te wegen welke bestuurlijke en ambtelijke capaciteit dan geïnvesteerd wordt in de betreffende verbonden partij gegeven dat belang. Het is ook niet altijd noodzakelijk omdat de deelname van meerdere gemeenten in gemeenschappelijke regelingen ook voor een soort natuurlijk aantal ’checks en balances’ zorgt waar het gaat over bestuur en toezicht. Overzicht verbonden partijen Verbonden partijen worden onderscheiden in drie groepen: 1. Gemeenschappelijke regelingen 2. Stichtingen en verenigingen; 3. Coöperaties en vennootschappen 4. Overige verbonden partijen Gemeenschappelijke regelingen Deelname in een gemeenschappelijke regeling gebeurt in de gevallen waarin de gemeente, taken waar zij verantwoordelijk voor is, niet anders dan in samenwerking met anderen kan uitvoeren, of als die samenwerking bijdraagt aan een doelmatige aanpak.

De Wet gemeenschappelijke regelingen regelt deze samenwerkingsvorm. Het bestuur van de gemeenschappelijke regelingen wordt meestal gevormd door een afvaardiging van de deelnemers en de besluitvorming vindt plaats op basis van meerderheidsbesluiten. In hoeverre er sprake is van overdracht van taken en daarmee van autonomie hangt sterk af van het type regeling. Voor Rozendaal geldt dat voornamelijk wordt deelgenomen in relatief lichte samenwerkingsvormen waarbij het type bevoegdheid dat wordt overgedragen (voor zover überhaupt sprake is van taakoverdracht) een uitvoerend karakter heeft. De door de gemeente aangewezen vertegenwoordigers in de besturen informeren college en raad over relevante ontwikkelingen. De betreffende organen leggen hun begroting, rekening en andere beleidsplannen voor aan de gemeente. Onderstaande informatie wordt gepresenteerd in lijn met de voorschriften in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). We hanteren de meest actuele (officiële) beschikbare cijfers.

63

Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden (VGGM) Vestigingsplaats Programma Openbaar belang

Ontwikkelingen en risico’s Financieel belang Bestuurlijk belang Financiële gegevens

Arnhem Programma 1 Veiligheid en Programma 7 Volksgezondheid en Milieu De Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden behartigt de belangen van de gemeenten in het samenwerkingsgebied op de terreinen van: a. Brandweerzorg; b. Publieke gezondheid c. GHOR d. Rampenbestrijding en crisisbeheersing e. Gemeenschappelijke meldkamer Diverse ontwikkelingen, waaronder de wenselijke versteviging van de bedrijfsvoering VGGM-breed en zaken als de krappe arbeidsmarkt en de toenemende inflatie, leiden tot voorstellen voor uitzetting van de begroting. 2024 bijdrage van € 147.349 (brandweer), € 80.158 (GGD + JGZ 0-4) en € 19.894 op diverse projecten binnen de GGD. De burgemeester is lid van het Algemeen Bestuur en lid van de bestuurscommissie Veiligheid. De wethouder sociaal domein is lid van de bestuurscommissie GGD. 31-12-2023 31-12-2024 Eigen vermogen € 7.579.000 Eigen vermogen € 10.272.000 Vreemd vermogen € 50.562.000 Vreemd vermogen € 55.782.000 Resultaat 2023 € 1.730.000 Resultaat 2024 € 4.059.000

Gelders Archief (GR) Vestigingsplaats Programma Openbaar belang Ontwikkelingen en risico’s Financieel belang Bestuurlijk belang Financiële gegevens

Arnhem Programma 0 Bestuur en ondersteuning Hoofdtaak van het Gelders Archief is het beheren van de archiefstukken en collecties van de gemeenten Arnhem, Renkum, Rheden, Rozendaal en de provincie Gelderland. Het Gelders Archief werkt aan het e-depot. Ook voor Rozendaal biedt dit op termijn voordelen. Door het e-depot kunnen wij op termijn ook onze digitale archieven ter bewaring aanbieden aan het Gelders Archief. De gemeentelijke bijdrage voor 2024 bedroeg € 13.538. Namens Rheden/Renkum en Rozendaal is de burgemeester van Renkum in 2024 lid van het algemeen bestuur geweest. 31-12-2023 31-12-2024 Eigen vermogen € 852.027 Eigen vermogen € 1.394.352 Vreemd vermogen € 20.093.663 Vreemd vermogen € 19.222.541

Omgevingsdienst regio Arnhem (ODRA) Vestigingsplaats Programma Openbaar belang Ontwikkelingen en risico’s Financieel belang Bestuurlijk belang Financiële gegevens

Arnhem Programma 7 Volksgezondheid en Milieu en programma 8 (VHROSV) Gemeenschappelijke behartiging van de belangen van de deelnemers ter zake van vergunningverlening, toezicht en handhaving in het kader van het omgevingsrecht. Ook het belang van goede samenwerking tussen de omgevingsdiensten in Gelderland Momenteel wordt gesproken over een fusie met de ODRN. De besluitvorming hierover vindt in 2025 plaats. Basistaken worden uitgevoerd tegen uurtarief op basis van jaarlijks te sluiten overeenkomsten, bijdrage 2024: € 42.900. Eén lid algemeen bestuur uit Rozendaal, de wethouder RO. Eén lid dagelijks bestuur (wethouder Renkum) namens Doesburg, Renkum, Rheden en Rozendaal. 31-12-2023 31-12-2024 Eigen vermogen € 857.000 Eigen vermogen € 870.000 Vreemd vermogen € 7.099.000 Vreemd vermogen € 6.555.000 64

Bedrijfsvoeringsorganisatie Doelgroepenvervoer Regio Arnhem Nijmegen (BVO DRAN) Vestigingsplaats Programma Openbaar belang Ontwikkelingen en risico’s Financieel belang Bestuurlijk belang Financiële gegevens

Arnhem Programma 4 Onderwijs en programma 6 Sociaal domein Adequaat en efficiënt vervoer van diverse doelgroepen Op dit moment zijn er geen noemenswaardige ontwikkelingen en risico’s. De Rozendaalse bijdrage in 2024 bedroeg € 47.474. Eén lid per gemeente in het bestuur, de wethouder sociaal domein 31-12-2023 31-12-2024 Eigen vermogen € 0 Eigen vermogen € 0 Vreemd vermogen € 10.690.891 Vreemd vermogen € 10.103.447

Modulaire Gemeenschappelijke Regeling Sociaal Domein regio Centraal Gelderland (MGRSD) Vestigingsplaats Programma Openbaar belang

Ontwikkelingen en risico’s Financieel belang Bestuurlijk belang Financiële gegevens

Arnhem Programma 6 Sociaal domein Regio Centraal Gelderland is een samenwerkingsverband van 11 gemeenten in het sociaal domein. Gezamenlijk wordt de transformatie in het sociaal domein zo goed mogelijk vorm gegeven met als doel optimale dienstverlening voor de inwoners. Rozendaal draagt bij aan de onderdelen Beheer, Inkoop, Regionaal Bureau Leerlingzaken, Werkgevers ServicePunt en Werkgeverschap SW. Er zijn geen ontwikkelingen en risico’s te melden. De aan Rozendaal doorbelaste en gecumuleerde kosten voor 2024 zijn € 107.697 Eén lid per gemeente in het algemeen bestuur, de wethouder financiën. Deze heeft één stem. De wethouder Sociaal Domein heeft zitting in de bestuurscommissies die onderdeel uitmaken van de MGR. 31-12-2023 31-12-2024 Eigen vermogen € 714.000 Eigen vermogen € 560.000 Vreemd vermogen € 7.149.000 Vreemd vermogen € 4.512.000

Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen (GRMAN) Vestigingsplaats Programma Openbaar belang

Ontwikkelingen en risico’s Financieel belang Bestuurlijk belang Financiële gegevens

Elst Divers De Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen (GMRAN) is een samenwerkingsverband van 17 gemeenten. De uitdaging van deze GR is hoe om te gaan met groei van wonen, werken en mobiliteit, zodat wij een balans kunnen vinden tussen levendige stedelijkheid en ontspannen leefkwaliteit: groene groei. Er zijn geen ontwikkelingen en risico’s te melden. In 2024 was de Rozendaalse bijdrage int totaal € 16.736, waarvan ca. € 4.700 voor het Regiobureau, € 1.750 voor The Economic Board en het overige (ruim €10.000) voor de vijf opgaven. Eén lid per gemeente in het algemeen bestuur, de burgemeester. Deze heeft één stem. 31-12-2023 31-12-2024 Eigen vermogen € 380.937 Eigen vermogen € 371.738 Vreemd vermogen € 5.323.902 Vreemd vermogen € 5.323.902

65

Stichtingen en verenigingen Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) (Vereniging) Vestigingsplaats Programma Openbaar belang Ontwikkelingen en risico’s Financieel belang Bestuurlijk belang Financiële gegevens

Den Haag Programma 0 Bestuur en ondersteuning Belangenbehartiging t.b.v. gemeenten in het proces van besluitvorming bij rijksoverheid en provincies De VNG zet zich in stabiele financiën vanuit het Rijk voor gemeenten. Daarnaast is de VNG bezig met het ontwikkelen van de nieuwe VNG-strategie 2030. De bijdrage in 2023 bedroeg € 6.644 NL + € 268 VNG Gelderland Stemrecht o.b.v. lidmaatschap De VNG heeft haar jaarverslag 2024 nog niet gepubliceerd.

K80 Vestigingsplaats Programma Openbaar belang Ontwikkelingen en risico’s

Financieel belang Bestuurlijk belang

Beesel Programma 0 Bestuur en ondersteuning Belangenbehartiging t.b.v. kleine gemeenten (< ca. 25.000 inwoners) in het hele proces van besluitvorming bij VNG, de rijksoverheid en provincies; samenwerking en kennisdeling tussen kleine gemeenten Door gezamenlijk te werken aan de genoemde aspecten van wendbaarheid, nabijheid en samenhang vergroten wij onze resultaten als kleine gemeenten. Deze onderwerpen zijn zeker niet limitatief. Denkend vanuit wendbaarheid en ons aanpassingsvermogen werken gemeenten binnen de K80 samen op onderwerpen en ontwikkelen samen nieuwe aanpakken daar waar de vraag rijst. De financiële bijdrage in 2024 bedroeg € 2.200 Stemrecht o.b.v. lidmaatschap in het algemeen bestuur; de burgemeester is lid van het DB en vicevoorzitter.

Stichting Veilig Thuis (zelfstandige stichting onder verantwoordelijkheid van de GR VGGM) Vestigingsplaats Arnhem Programma Programma 6 Sociaal Domein Openbaar belang Een autonome, slagvaardige organisatie met als opdracht het uitvoeren van de wettelijke en overige taken van het Advies- en Meldpunt Huiselijk geweld en Kindermishandeling (AMHK) voor de zestien gemeenten van Gelderland-Midden Financieel belang 2024 bijdrage van € 14.461 Bestuurlijk belang Er is een Raad van Toezicht bestaande uit ten minste vijf leden, waaronder leden van het college van deelnemende gemeenten, die benoemd worden door het AB van de VGGM. Bestuurlijke Partner Overleg VeluweAlliantie Vestigingsplaats Apeldoorn Programma Programma 5 Openbaar groen, sport, cultuur en recreatie Openbaar belang Een netwerkorganisatie die is gericht op promotie van de Veluwe ten behoeve van toerisme, recreatie en werkgelegenheid Ontwikkelingen en Er zijn geen ontwikkelingen of risico’s. risico’s Financieel belang Op basis van inwoneraantal over 2024 € 294. Bestuurlijk belang Eén vertegenwoordiger van iedere partij neemt deel in de VeluweAlliantie.

66

Stichting Economic Board regio Arnhem Nijmegen Vestigingsplaats Arnhem Programma Programma 0 Bestuur en ondersteuning en programma 3 Economie Openbaar belang De Economic Board is een regionale samenwerking tussen overheden, kennisinstellingen en bedrijfsleven. De belangrijkste opgave voor deze Triple Helix samenwerking is het stimuleren van duurzame economische groei en innovatie in de regio. Risico’s Er zijn geen ontwikkelingen of risico’s. Financiële bijdrage De gemeente heeft een bijdrage ad € 1 per inwoner per jaar gedurende 5 jaar gegarandeerd. Bestuurlijk belang De samenwerkende gemeenten in de regio Arnhem-Nijmegen wijzen één lid aan in de geleding overheden. Financiële 31-12-2023 31-12-2023 gegevens Eigen vermogen € 40.615 Eigen vermogen € 40.615 Vreemd vermogen € 175.139 Vreemd vermogen € 648.913

Paragraaf 7 Grondbeleid

Inleiding Grondbeleid is een belangrijk instrument in het kader van het ruimtelijke beleid. Na afsluiting van de grondexploitatie de Del zijn er geen lopende grondexploitaties meer binnen de gemeente Rozendaal. Risicomanagement in relatie tot weerstandsvermogen Het risico op de grondexploitatie is een integraal onderdeel van het totale risicoprofiel van de gemeente, daardoor is een afzonderlijke reserve voor grondexploitaties niet nodig. Met het afsluiten van de grondexploitatie is er geen sprake meer van een risico.

Paragraaf 8 Wet open overheid

De Wet open overheid (Woo) is de opvolger van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) en is ingegaan per 1 mei 2022. Niet alleen is er hiermee een andere basis gekomen voor het indienen van verzoeken, ook de termijn van beantwoording is verkort. Maar de grootste verandering is dat gemeentes ook meer zelf openbaar moeten gaan maken. In artikel 3.5 (Openbaarheidsparagraaf) van de Wet open overheid (Woo) is voorgeschreven dat bestuursorganen in de jaarlijkse verantwoording verslag doen van de uitvoering ervan. Ook de gemeente Rozendaal wil een open en transparante communicatie met haar burgers. Om dit te bewerkstelligen houden we de wettelijke eisen als basis aan. Dit niveau hebben we nog niet bereikt, maar daar hebben we ook nog tot 2027 de tijd voor. Door de omvang van dit project is fasering wenselijk. Gerealiseerd beleid in relatie tot de beleidsvoornemens Er is een vertraging opgetreden in het onderzoek naar het format dat de gemeente Rozendaal gaat gebruiken voor de publicatie van de Woo-categorieën. Hierdoor is het niet gelukt op in 2024 de agenda van het College van B&W voorafgaand aan hun vergadering openbaar te maken. Ook de Woo-besluiten en openbaar gemaakte documenten worden later dan gepland gepubliceerd. Op 1 november 2024 waas de eerste deadline voor het invullen van gegevens op de Woo-index. Deze deadline hebben wij gehaald.

Er zijn in 2024 negen Woo-verzoeken ontvangen. De Woo-verzoeken zijn binnen de wettelijke termijnen beantwoord. Op één verzoek is een bezwaar ingediend. De bezwaarschriftencommissie heeft een advies

67

uitgebracht. Het bezwaar is niet ontvankelijk verklaard. Het heeft niet tot een hoorzitting geleid, omdat de identiteit van de verzoeker niet vastgesteld kon worden.

68

Paragraaf 9 Informatieveiligheid en privacy

Doelstelling informatieveiligheidsbeleid en privacy We zijn in onze organisatie steeds meer afhankelijk van de beschikbaarheid van betrouwbare informatie, maar worden daarbij ook blootgesteld aan risico’s. Burgers verwachten een betrouwbare overheid die zorgvuldig met informatie omgaat. Het gaat daarbij om het waarborgen van beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid van informatie(systemen). Dat zorgt niet alleen voor betrouwbaarheid, maar ook voor een goede kwaliteit en continuïteit van de bedrijfsvoerings- en dienstverleningsprocessen. De Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) geeft de wettelijke kaders aan en eist dat organisaties aantonen dat zij de juiste organisatorische en technische maatregelen hebben genomen voor de verwerking van persoonsgegevens. Doel daarvan is de privacy van personen die in onze informatiesystemen zijn opgenomen te beschermen. We hebben de maatregelen vastgelegd in ons informatiebeveiligings- en privacy beleid en voeren deze uit. Informatiebeveiliging moet de primaire bedrijfsprocessen ondersteunen en de veilige en verantwoorde uitvoering daarvan mogelijk maken. Daarnaast moet informatiebeveiliging via passende technische en organisatorische maatregelen de privacy van personen die in onze informatiesystemen beschreven zijn beschermen. Wetgeving en normenkaders AVG Op het terrein van privacy is de AVG sinds 2018 het wettelijk kader.

Deze wet heeft gezorgd voor een versterking en uitbreiding van privacy rechten van burgers in de hele EU. En meer en strakker vastgelegde verantwoordelijkheden voor organisaties en dezelfde, uitgebreidere, bevoegdheden voor alle toezichthouders in de EU. BIO Vanaf 2020 geldt voor de gehele Nederlandse overheid één uniform normenkader voor informatiebeveiliging, de BIO. Informatiebeveiliging vormt een belangrijk kwaliteitsaspect van de informatievoorziening van de overheid. Het beveiligen van informatie is echter geen eenmalige zaak, maar een proces waarbij steeds de Plan-Do-CheckAct cyclus wordt doorlopen. Om te voorkomen dat informatie en informatiesystemen te licht of te zwaar worden beveiligd, vormt risicomanagement een belangrijk onderdeel in dit proces. De BIO is opgezet om gemeentes vanuit een meer risico-gebaseerde denkwijze de voor hen relevante beheersmaatregelen te laten treffen. De beheersmaatregelen die in de BIO zijn opgenomen, zijn verplicht voor alle overheden. De BIO is gebaseerd op de meest actuele ISO normen. Uiteraard heeft ook de gemeente Rozendaal de ambitie om te voldoen aan de BIO. De BIO is echter geen doel op zich, het gaat om zorgvuldig omgaan met gevoelige informatie; betrouwbare en continue dienstverlening; voldoen aan wet- en regelgeving (o.a. privacy) en het beheersen van risico’s.

ENSIA (Eenduidige Normatiek Single Information Audit) De ENSIA vloeit voort uit en is gebaseerd op de BIO. Uit het proces ENSIA volgt een beeld van de mate waarin aan de BIO wordt voldaan. Bij deze audit gaat het vooral om de beveiliging van overheidsinformatie in brede zin (waaronder persoonsgegevens). ENSIA is het instrument waarmee intern aan het college van B&W en extern aan de toezichthouders van de verschillende stelsels verantwoording wordt afgelegd. Dit gebeurt door middel van een zelfevaluatie op basis van vragenlijsten die door de stelselhouders zijn opgesteld. Daarnaast verantwoordt de gemeente zich ook horizontaal aan de gemeenteraad via de jaarrekening. ENSIA sluit aan op de gemeentelijke P&C-cyclus. Beleid We hebben de doelen uitgewerkt en maatregelen vastgelegd in beleid. Het Strategisch Informatiebeveiligingsplan is voor het laatste geactualiseerd in 2024 door de CISO en de nieuwe versie wordt begin 2025 vastgesteld door het college van B&W. Het Actieplan informatiebeveiliging wordt jaarlijks in het 1e kwartaal geactualiseerd; het Privacy beleid is in 2024 geactualiseerd. Het college van B&W is het besluitvormend orgaan voor beide (samenhangende) onderwerpen.

69

In het vervolg van deze paragraaf werken we de lijnen privacy en informatieveiligheid separaat uit. In de praktijk zijn er vele dwarsverbanden tussen beide onderwerpen. Privacy Actieplan Privacy Om er voor te zorgen dat de privacy gewaarborgd blijft, wordt jaarlijks een Actieplan Privacy opgesteld. We werken vanuit een vaste PDCA-cyclus, herijken en veranderen waar nodig beleid en reglementen, in lijn met de huidige werkelijkheid. Daarnaast wordt jaarlijks o.a. gekeken naar de actualisering en borging van processen, het actualiseren van het verwerkingsregister, bewustwording en afspraken met derden. Jaarlijks wordt door de FG verslag uitgebracht van de stand van zaken rondom privacy op basis van het Privacy beleid. Voor de functie van FG (Functionaris Gegevensbescherming) hebben we ook in 2024 gebruik maken van een extern bureau. De functie van PO (Privacy Officer) is ook in 2024 intern ingevuld. Digitale Agenda en privacy De gemeente Rozendaal heeft een duidelijke ambitie voor verdergaande digitalisering, in samenwerking met derde partijen. In het kader van nieuwe wetgeving en de uitvoering van de Digitale Agenda 2022-2023 hebben er in 2022 en 2023 flinke veranderingen plaatsgevonden in processen en het digitaal werken. Op het gemeentehuis staan geen servers meer met bedrijfsgevoelige informatie.

Wij werken zo veel als mogelijk is digitaal, waardoor het vinden van privacygevoelige informatie op papier is verminderd. Het werken in de Cloud zorgt ervoor dat onze gegevens veilig worden opgeslagen bij goed beveiligde en gecertificeerde servercentra. Daarnaast zijn diverse verwerkersovereenkomsten beoordeeld dan wel opgesteld, waarbij in de regel de standaard verwerkingsovereenkomst van de VNG gebruikt wordt. Opvang Oekraïense vluchtelingen Ook bij de verwerking van de persoonsgegevens van de vluchtelingen (op De Bosrank) is het van belang dat kritisch wordt gekeken naar gegevensuitwisselingen. Als gegevens worden gedeeld met andere partijen (school, huisartsenpraktijk) dan moet daar een grondslag voor zijn. Er wordt rekening gehouden met dataminimalisering (alleen gegevens vragen die strikt noodzakelijk zijn) en gegevens worden goed en beveiligd opgeslagen (er wordt regelmatig gecheckt of er geen gevoelige informatie op de opvanglocatie blijft liggen). Hiervoor is samen met de coördinator van de opvanglocatie een plan van aanpak privacy opgesteld. In dit plan van aanpak is beschreven hoe om te gaan met privacygevoelige gegevens op de opvanglocatie. In maart 2024 is een enquête gehouden onder de inwoners van Rozendaal. Dit betrof een enquête in verband met het openhouden van de opvanglocatie.

De privacyvraagstukken hieromtrent zijn door de FG en de PO gezamenlijk opgepakt met de coördinator van de Bosrank, waarna de enquête kon worden uitgezet. Informatieveiligheid Risico-gestuurde aanpak In 2024 is er sterk ingezet op risicomanagement, waarbij zowel interne als externe dreigingen zorgvuldig in kaart zijn gebracht. De CISO heeft in samenwerking met de ISO ervoor gezorgd dat in 2024 de nodige stappen zijn gezet om de informatiebeveiliging te versterken. Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer Vanaf 2023 zouden wij te maken krijgen met de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (WMEBV). In 2022 en 2023 zijn hiervoor al de nodige stappen gezet vanuit onze Digitale Agenda 2022-2023 om aan deze wet te voldoen. Ook in 2024 zijn hiervoor de nodige stappen gezet. De WMEBV werd vervolgens uitgesteld tot januari 2025 en is nu wederom uitgesteld tot 1 januari 2026. Bij de inrichting van onze website is destijds al rekening gehouden met de digitale dienstverlening aan onze burgers en de servicenormen, wat o.a. inhoudt dat gebruik gemaakt kan worden van een voorleesfunctie en is de afsprakenmodule geïmplementeerd. In de loop van 2024 zijn de diverse formulieren, DigiD en E-Herkenning geïmplementeerd.

ENSIA: Suwinet en DigiD Net als voorgaande jaren is in de tweede helft van 2024 opnieuw een (verplichte) zelfevaluatie uitgevoerd waarmee een beeld is verkregen van de stand van zaken op dat moment. In 2024 is de ENSIA voor de achtste maal toegepast (5e jaar op basis van de BIO). De werkwijze van de ENSIA voorziet erin dat er jaarlijks een 70

zogenaamde Collegeverklaring wordt afgegeven. Daarmee legt het college verantwoording af over de kwaliteit en veiligheid van bepaalde registraties: DigiD en Suwinet. Voor 2024 geldt daarbij dat er, net als in voorgaande jaren, een audit diende plaats te vinden op DigiD en Suwinet. Over DigD: bij de verklaring over DigiD kan het volgende worden opgemerkt: de werkzaamheden m.b.t. de Belastingbalie zijn uitbesteed aan De Connectie. Jaarlijks zal worden onderzocht, door een onafhankelijke auditor, of opzet en bestaan van de maatregelen en procedures gericht op de ICT-beveiliging van de web omgeving van de DigiD-aansluiting voldoen aan de gestelde eisen. Hiervoor wordt een TPM (Third Party Memorandum) opgesteld. Gebleken is dat eind 2024 aan alle punten volledig werd voldaan. Over Suwinet: de werkzaamheden m.b.t. Suwinet zijn uitbesteed aan de gemeente Rheden. Voor 2024 is een TPM (Third Party Memorandum) opgesteld door de gemeente Rheden. Hierdoor is het voor onze gemeente makkelijker te controleren of we aan alle normen voldoen. In 2024 werd wederom aan alle normen voldaan. ENSIA: verantwoordingsrapportage BAG (basisregistratie adressen en gebouwen), de BGT (basiskaart grootschalige topografie) en de BRO (basisregistratie ondergrond) Naast de collegeverklaring heeft het college de verantwoordingsrapportages voor de BAG, de BGT, en de BRO vastgesteld.

De BAG en de BGT worden uitgevoerd door De Connectie. De gegevenskwaliteit, proces en organisatie rond de Bag en BGT zijn op orde en we voldoen aan alle eisen. Samenhang met andere georegistraties en het gebruik van de BAG en BGT verbetert ieder jaar. Wel zijn er bij de BAG een paar aandachtspunten. Rozendaal dient jaarlijks gegevens aan De Connectie te leveren om een goede afstemming met de BRP mogelijk te maken. Daarnaast dienen de BAG-processen rondom de Omgevingswet en de WKB verder te worden beschreven en worden ingebed in onze organisatie (waaronder het huisnummerbesluit). Gezien het kleine aantal mutaties, kan het niet tijdig doorsturen van gegevens ervoor zorgen dat wij onder de benodigde score uitkomen. De coördinator Basisregistraties zal hier (intern) op sturen. Voor de BGT zijn geen verdere maatregelen gepland, omdat de kwaliteitseisen al jaren op orde is. Ook de BRO is op orde. Wel wordt aangeraden om de BRO-taken elders te beleggen (binnen de organisatie en in samenwerking met derden) zodat de BRO de benodigde aandacht krijgt. Bewustwording Ieder jaar zetten we in op bewustwording: ‘de mens als zwakste schakel’. Ook in 2024 zijn een aantal bewustwordingsworkshops gehouden. Zowel de bewustwording op het vlak van informatiebeveiliging als die van de privacy waren druk bezocht, interactief en werden verzorgd door de CISO, de ISO/PO en de FG.

In 2024 is gestart met een Security Awareness tool die maandelijks de kennis test van alle medewerkers (incl. het bestuur). Daarnaast is er een aparte sessie georganiseerd voor het voltallige college van B&W en daarnaast ook met de gemeenteraadsleden. Beleid ten aanzien van incidenten De ISO (Information Security Officer) wordt door de medewerkers geïnformeerd over beveiligingsincidenten en legt deze vast ten behoeve van rapportages. Hieronder vallen o.a. inbreuken op en (ver)storingen in de informatietechnologie, datacommunicatie of andere infrastructurele voorzieningen die gevolgen kunnen hebben voor de continuïteit en integriteit van de bedrijfsprocessen evenals signaleringen dat het informatieveiligheidsbeleid niet wordt nageleefd. Eventuele incidenten of datalekken worden bijgehouden in een afzonderlijk register en wanneer van toepassing gemeld bij de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). De activiteiten die de gemeente onderneemt om zowel aan de BIO als de AVG te voldoen zijn talrijk en hebben veelal een technisch karakter. Ondanks alle fysieke, technische en digitale maatregelen blijft de mens (vaak onbewust) een zwakke schakel waar het gaat om informatieveiligheid. Incidenten vallen dan ook niet uit te sluiten. Het is van belang dat er sprake is van een veilige omgeving (dus niet direct afrekenen) waarin dergelijke incidenten gemeld kunnen worden om van te leren.