Agendabundel

Wat hebben we bereikt Wij wilden samen met Rheden activiteiten stimuleren in het kader van het lokale sport- en beweegakkoord 2020-2022. Er is een aantal activiteiten gestart, zoals .een flexibel sportaanbod voor jongeren van 12-18 jaar. Het Rijk heeft in 2021 extra middelen beschikbaar gesteld voor lokale sportakkoorden. Voor Rozendaal ging het in totaal om €42.571,15 bestaande uit een verdubbeling van de reguliere bijdrage ad € 10.000 plus een eenmalige aanvulling ad € 22.571,15 voor gezonde-leefstijlinterventies. Deze middelen hevelen we over naar 2022. In 2021 hebben we contact gezocht met Vitens voor het realiseren van een watertappunt op de kruising Kerklaan / Rosendaalselaan. Dat heeft nog niet tot resultaat geleid.

Wat heeft het gekost? Primitieve begroting 2021 Baten 5.1 Sportbeleid en activering 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie totaal baten

Begroting na wijziging 2021

Werkelijk

Saldo

2021

2021

0 0 0 0 0 0 0

0 0 0 0 0 0 0

42.571 0 0 0 0 2.065 44.636

42.571 0 0 0 0 2.065 44.636

Lasten 5.1 Sportbeleid en activering 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie totaal lasten

2.965

2.965

45.466

4.435 1.540 36.000 111.647 156.587

92.435 1.540 36.000 118.187 251.127

3.093 1.000 36.330 95.323 181.212

-42.501 0 89.342 540 -330 22.864 69.915

Saldo van baten en lasten 0.10 Mutaties reserves (onttrekking) 0.10 Mutaties reserves (toevoeging) Saldo onttrekkingen en toevoegingen Geraamd resultaat

-156.587 4.592 0 4.592 -151.995

-251.127 109.132 0 109.132 -141.995

-136.576 2.092 0 2.092 -134.484

114.551 -107.040 0 -107.040 7.511

Toelichting De lasten en baten bij taakveld 5.1 zijn hogere door een specifieke uitkering. De middelen die niet zijn uitgegeven zijn gereserveerd voor 2022. De lasten bij taakveld 5.3 en de onttrekking aan de reserves zijn lager doordat de bijdrage aan het Openluchttheater De Pinkenberg nog niet is betaald. Bij de kosten voor openbaar groen is sprake van een overschot. Dit wordt veroorzaakt doordat de door de raad geaccordeerde middelen voor beplanting op de Steenhoek nog niet zijn uitgegeven. We benutten dit budget in 2022 alsnog voor het beoogde doel.

20

Programma 6: Sociaal domein Wat wilden we bereiken? Het scheppen van mogelijkheden en randvoorwaarden ter bevordering van het welzijn en ontwikkeling van de inwoners van de gemeente Rozendaal in het algemeen en van specifieke doelgroepen in het bijzonder door (doen) uitvoeren van de wettelijke taken in het brede sociaal domein, zoals de Jeugdwet, Wmo en Participatiewet. Wat hebben we bereikt en daarvoor gedaan? Relatie met Rheden Binnen het sociaal domein is, naast de steeds grotere rol van de regio, de samenwerking met Rheden van bijzonder belang. Medio 2021 is een externe adviseur aangesteld met als een van de opdrachten: meer regie op het sociaal domein door het opdrachtgeverschap naar de gemeente Rheden beter te organiseren. Onder andere door het inrichten van een gesprekscyclus met een vaste agenda, meer aandacht voor data en monitoring en heldere rollen en taken. Het project wordt in 2022 afgerond. Koerswijziging naar meer algemene voorzieningen Vanaf 1-1-2021 is voor Rozendaal en Rheden de koerswijziging in het sociaal domein van start gegaan. Deze wijziging is gericht op het versterken en verbreden van de sociale basis en het bieden en normaliseren van passende en tijdige hulp en ondersteuning. Incluzio heeft als welzijnspartner hier een belangrijke rol gekregen. Daarnaast zijn er nieuwe opdrachten gestart op het gebied van maatwerkdiensten Wmo en jeugdhulp.

Kern daarvan is dat er meer vanuit partnerschap gewerkt gaat worden met minder aanbieders om gespecialiseerde hulp en ondersteuning te bieden. Het jaar 2021 is daarin een overgangsjaar, waarin nog zorg vanuit de oude contracten geleverd werd om trajecten af te ronden. Daarnaast hebben jeugdigen ook vanuit de nieuwe opdracht zorg ontvangen. Jeugd Het aantal jeugdigen dat jeugdhulp heeft ontvangen is in 2021 vrijwel gelijk gebleven. Maar daarbinnen constateren we dat Rozendaal in 2021 te maken heeft met enkele jeugdigen die gebruik hebben gemaakt van hoog-specialistische zorg en verblijfszorg. Voorgaande jaren was hier geen sprake van en vanuit financieel perspectief pakt dit nadelig uit. In 2020 ging het om vier kinderen met uitgaven boven de 10K. In 2021 waren dat er zeven. Van deze zeven zijn er twee met fors hogere uitgaven, waardoor het gemiddelde van 14.000 naar 21.000 gaat. Dit bij elkaar maakt dat er in 2021 voor Rozendaal sprake is van substantieel hogere uitgaven aan jeugdhulp ten opzichte van voorgaande jaren. Regionale innovatie en transformatie sociaal domein  Vanuit het Regionaal Transformatieplan Jeugdhulp is gewerkt aan innovatie en transformatie. Met dit plan is onder andere mogelijk gemaakt dat er in 2021 in Rozendaal/Rheden het initiatief van steunouder is opgestart. Dat is voor gezinnen bedoeld om ze te ontlasten waar de draaglast te groot wordt.

Een kind gaat dan bijvoorbeeld eens in de twee weken naar het steungezin om daar te spelen.  Op 1 maart 2021 is het regionale digitale scheidingsloket gelanceerd. Bij het loket kan iedereen die gaat scheiden of uit elkaar gaat, terecht voor praktische informatie en ondersteuning tijdens het gehele scheidingsproces of voor een luisterend oor. Ook kinderen van ouders in scheiding kunnen (anoniem) chatten en bellen om hun vraag te stellen.  In 2021 is het Regionaal Expert Team Centraal Gelderland opgestart als opvolger van het Perspectiefoverleg. Dit is er op gericht om voor kinderen met complexe problematiek uithuisplaatsingen te voorkomen en passende hulp te in te zetten.  De looptijd van het Regionaal Transformatieplan Jeugdhulp is eind 2021 afgelopen, maar het regionaal samenwerken aan transformatie en innovatie wordt gecontinueerd. Middelen die in 2021 nog niet zijn uitgegeven, zijn bestemd voor projecten die reeds gestart zijn en doorlopen in 2022.

21



In 2020 is de Gelderse Verbeteragenda jeugdbescherming opgesteld door de Gelderse gemeenten en partners inzake (on)veiligheid van jeugdigen. In 2021 heeft dit o.a. geleid tot nieuwe contracten voor de jeugdbescherming per 2022, die hen beter in staat stelt hun taken uit te voeren.

Ondersteuner Jeugd en gezin Vanaf 1 juni 2021 is de pilot Ondersteuner Jeugd & Gezin (OJG) voor de huisartsen gestart in de gemeenten Rheden en Rozendaal. Voor de huisartsen gevestigd in Velp, werkt de OJG vanuit een dorpshuis in Velp. De inzet van de OJG draagt bij aan het bieden van laagdrempelige hulp en ondersteuning voor jeugdigen en gerichte verwijzing naar specialistische hulp of juist verwijzing naar het dorpsteam van de welzijnsorganisatie. Lokale aanbestedingen jeugd en sociale basis Vanaf 2021 zijn acht partijen (waarvan twee als combinatie van meerdere aanbieders) gestart met het lokaal verzorgen van passende gespecialiseerde jeugdhulp. Terugkijkend kunnen we spreken van een overgangs- en opbouwjaar. Overgang want een deel van de jeugdigen waarvan de zorg nog doorliep vanuit 2020, heeft in 2021 nog zorg ontvangen bij de oude aanbieder(s). Opbouw, want naast het bieden van de zorg is er gewerkt aan de samenwerking tussen partijen en met netwerkpartners. We zien binnen deze opdracht nog ruimte voor groei van samenwerking en ontwikkeling van vraaggerichte hulp in samenhang met de sociale basis en de hooggespecialiseerde zorgaanbieders. Maatschappelijke ondersteuning Ook bij de Wmo zijn de programmakosten hoger dan geraamd. Wat hierbij een rol speelt, is een landelijke ontwikkeling.

Het abonnementstarief (een vaste bijdrage voor Wmo-maatwerkvoorzieningen) heeft vooral bij hulp bij het huishouden geleid tot meer aanvragen. Daarnaast zijn er incidentele uitgaven, zoals een dure woonvoorziening, die relatief zwaar op het budget drukt. Toename in gebruik algemene voorzieningen We wilden dat meer inwoners gebruik zouden maken van algemene voorzieningen. Onder meer door het inzetten van schoonmaakbedrijf Hommerson voor aanvullende Hbh, Powerful ageing als voorliggende voorziening en het overhevelen van lichte begeleiding naar Incluzio. Onze inwoners hebben in 2021 van alle drie de algemene voorzieningen, die in 2021 zijn gerealiseerd, gebruik gemaakt. Wet verplichte ggz (WvGGZ) De ambtelijke uitvoering van de Wet verplichte ggz (WvGGZ) is per 1 januari 2020 belegd bij de GGD-VGGM en de gemeente Rheden. In 2021 hebben wij opnieuw ingestemd met de offerte van de VGGM voor de uitvoering van taken in het kader van de WvGGZin 2022. Beschermd Wonen In 2021 is hard gewerkt aan een Regionale Visie en begroting 2022 voor Beschermd Wonen voor de decentralisatie per 2022. Binnen onze regio zijn voormalig centrumgemeente Arnhem en de negen regiogemeenten (excl. Wageningen) het inhoudelijk eens, de meningen verschillen eind 2021 over de financiële overgang van de oude naar de nieuwe situatie.

In de nieuwe situatie, ontvangt elke gemeente financiële middelen in de vorm van een integratie-uitkering. Werk en Inkomen Participatiewet – Inkomensregelingen In 2020 heeft het Rijk de Tozo (Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers) ingesteld ten tijde van de corona-lockdown om zelfstandige ondernemers (zzp’ers) te ondersteunen met een bijdrage voor levensonderhoud of kapitaal. Ook in 2021 is deze regeling van kracht. De impact van de economische gevolgen van de coronacrisis was ook voor Rozendaalse zelfstandigen groot. De financiële gevolgen voor onze gemeente blijken echter mee te vallen. Ze hebben minder dan verwacht een beroep gedaan op financiële coronaregelingen. De uitgaven op inkomensregelingen zijn iets hoger dan begroot, maar daar stonden grotere baten (via Rijksbijdrage) tegenover. Het niveau van inkomensregelingen in algemene zin is na een kleine (tijdelijke) toename als gevolg van corona nagenoeg gelijk gebleven aan voorgaande jaren.

22

Update afspraken Scalabor Scalabor streeft ernaar dat de deelnemende gemeenten zo veel mogelijk werkzoekenden met een arbeidsbeperking bij hun organisatie zullen onderbrengen. Zo kunnen de lege plekken die ontstaan door de uitstroom van Wsw-medewerkers, worden ingevuld en kunnen bestaande contracten met opdrachtgevers worden behouden. In 2021 hebben regiogemeenten met Scalabor afspraken gemaakt om ook na 2023 continuïteit te bieden voor Wsw-medewerkers, door nieuwe contractafspraken te maken voor de periode 20232025. Dit als gevolg van tevredenheid over de wijze waarop Scalabor invulling geeft aan het materiaal werkgeverschap voor Wsw’ers en de noodzaak voor nieuwe financiële afspraken door onvermijdelijke tekorten door het kleiner wordende bestand SW’ers. Hiermee is het gelukt bestaande werkplekken te behouden. De komende contractperiode wordt gekeken naar de landelijke ontwikkelingen rond werkzoekenden met een arbeidsbeperking en de invloed hiervan op de regio en betrokken gemeenten. Arbeidsparticipatie Is gericht op het creëren van werk voor mensen met een arbeidsbeperking. De operationele aanpak is belegd bij het Werkgeversservicepunt (WSP). Tijdens de coronacrisis liep de arbeidsparticipatie van werknemers met een arbeidsbeperking iets terug, maar is dit inmiddels boven het oude niveau.

De arbeidskrapte zorgt voor een verschuiving van de dienstverlening van het WSP van vraaggericht (vacature van werkgevers) naar aanbodgericht (de behoeften en mogelijkheden van werkzoekenden zijn leidend). Het WSP heeft ruimschoots aan haar regionale doelstellingen kunnen voldoen. Voor Rozendaal is gaat het om heel kleine aantallen en is de impact gering. Wet inburgering Op 1 januari 2022 trad de nieuwe Wet Inburgering in werking. De gemeente heeft de regie op de inburgering. De kern van de wet is dat inburgeringsplichtigen vanaf het moment dat zij in de gemeente wonen actief aan de slag gaan met inburgeren, taal, participatie en werk. Met als doel dat zij zo snel mogelijk naar vermogen mee kunnen doen in de samenleving, het liefst via betaald werk. In 2021 zijn voorbereidingen getroffen ter voorbereiding op de nieuwe wet inburgering: 1. de regionale inkoop en aanbesteding van leerroutes inburgering op basis van de regionaal afgesproken aanbestedingsstrategie; 2. het onderbrengen van het contractmanagement bij de MGR Inkoop Sociaal Domein Centraal Gelderland. 3. De uitvoering valt onder de participatiewet en wordt namens Rozendaal uitgevoerd door de gemeente Rheden. Afspraken hierover worden in 2022 vastgelegd in de nieuwe samenwerkingsafspraken. Huisvesting statushouders Wij hebben op grond van de Huisvestingswet een verplichting om erkende vluchtelingen te huisvesten.

Medio 2021 zijn twee statushouders gehuisvest in een vrijkomende sociale huurwoning. Speerpunten 2021 (o.a. coalitieakkoord) In onderstaande schema beschrijven we welke speerpunten uit het coalitieakkoord we hebben gesteld voor 2021 en in hoeverre we dat gerealiseerd hebben. Wat wilden we bereiken ‘Mijn Huis, Mijn Toekomst’ en onderzoek naar blijverslening.

Faciliteren van initiatieven om eenzaamheid onder ouderen terug te dringen.

Wat hebben we bereikt De activiteit ‘Mijn huis, mijn toekomst’ (MHMT) is per 2021 beëindigd. De uitgaven 2021 komen voort uit aanvragen uit 2020 die doorliepen tot in 2021. Door instelling van de regeling ‘Toekomstbestendig wonen’ voor woningeigenaren was het, gezien het kleine aantal sociale huurwoningen, niet zinvol MHMT voort te zetten. De nieuwe regeling omvat ook de blijverslening. In 2021 hebben wij samen met Rheden het lokale preventieakkoord ‘Samen sterker gezond’ afgesloten. Een van de thema’s uit dit akkoord is de aanpak van eenzaamheid. In 2021 is Incluzio een coalitie tegen Eenzaamheid gestart in Velp. Wij zetten ons in om hier in 2022 alsnog op aan te sluiten. 23

Wat wilden we bereiken In kader van Social return zoveel mogelijk inzetten op inzet van Scalabor (binnen aanbestedingsregels) Onderzoek naar mogelijkheid zorgcoöperatie/de Serre breder te benutten als ontmoetingsruimte voor inwoners

Lokale initiatieven steunen o.a. van de Kinderburgemeester en de Rozendaalse buitendag

Wat hebben we bereikt In 2021 heeft de gemeente Rozendaal gebruik gemaakt van de inzet van 2 arbeidskrachten via Scalabor. Dit is passend bij de omvang van de gemeente Rozendaal. De Serre van Rozendaal wordt geëxploiteerd door de kerk. Op de woensdagochtend is er een inloopochtend die door kerk en gemeente wordt gefinancierd. Sinds medio 2021 heeft Incluzio hier een maandelijks inlooppunt geopend. Het besluit een inlooppunt te openen is genomen nadat duidelijk was geworden (2019), dat er geen draagvlak en geen noodzaak was voor een zorgcoöperatie in Rozendaal. Het gaat er vooral om inwoners bekend te maken met voorzieningen. Vanwege corona konden veel plannen van de kinderburgemeester niet doorgaan. Wel is zij enkele keren met de burgemeester mee gegaan. Vanwege corona is haar termijn met een jaar verlengd, waarna medio 2021 een nieuwe kinderburgemeester is gekozen. In 2021 is een keer een bijeenkomst van de jongerenraad georganiseerd.

Wat heeft het gekost? Primitieve begroting 2021

Begroting na wijziging 2021

Werkelijk

Saldo

2021

2021

Baten 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Wijkteams 6.3 Inkomensregelingen 6.4 Begeleide participatie 6.5 Arbeidsparticipatie 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ 6.72 Maatwerkdienstverlening 186.81 Geëscaleerde zorg 18+ 6.82 Geëscaleerde zorg 18totaal baten Lasten 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Wijkteams 6.3 Inkomensregelingen 6.4 Begeleide participatie 6.5 Arbeidsparticipatie 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ 6.72 Maatwerkdienstverlening 186.81 Geëscaleerde zorg 18+ 6.82 Geëscaleerde zorg 18totaal lasten Saldo van baten en lasten 0.10 Mutaties reserves (onttrekking) 0.10 Mutaties reserves (toevoeging) Saldo onttrekkingen en toevoegingen

0 0 55.000 0 0 0 6.000 0 0 0 61.000

0 0 55.000 0 0 0 6.000 0 0 0 61.000

2.044 0 186.720 0 0 3.839 7.429 0 0 0 200.032

2.044 0 131.720 0 0 3.839 1.429 0 0 0 139.032

271.685 0 89.125 56.700 1.000 166.809 77.800 198.935 0 0 862.054 -801.054 215.500 0 215.500

271.685 0 89.125 56.700 1.000 166.809 77.800 198.935 0 0 862.054 -801.054 215.500 0 215.500

264.811 0 239.220 58.052 205 244.211 95.874 346.176 0 0 1.248.549 -1.048.517 430.370 0 430.370

6.874 0 -150.095 -1.352 795 -77.402 -18.074 -147.241 0 0 -386.495 -247.463 214.870 0 214.870

Geraamd resultaat

-585.554

-585.554

-618.147

-32.593

24

Toelichting Per raadsinformatiebrief d.d. 19 april 2022 is de raad geïnformeerd over diverse overschrijdingen binnen dit programma. Het gaat in het bijzonder om de volgende gevallen: De baten en lasten bij taakveld 6.3 vallen hoger uit door de Tozo-regeling. Overtollige middelen zijn gereserveerd en moeten worden terugbetaald aan het rijk. Tevens zijn de kosten van bijstand toegenomen door een toename van het aantal bijstandscliënten. De kosten bij taakveld 6.6 zijn hoger door duurdere woningaanpassingen. Bij taakveld 6.71 zijn de kosten voor huishoudelijke hulp gestegen. Bij taakveld 6.72 zijn de kosten hoger door specialistische jeugdzorg. In totaal overschrijden we daarmee fors het budget binnen dit programma. Het betreft over de volle breedte de uitvoering van open einde regelingen waar we weinig invloed op hebben. Conform de gehanteerde systematiek worden deze tekorten aangevuld vanuit de reserve sociaal domein. Dat verklaart de onttrekking ter hoogte van € 214.870.

25

Programma 7: Volksgezondheid en milieu Wat wilden we bereiken?  Zorgdragen voor het verantwoord verwijderen van huishoudelijke afvalstoffen en restafval (grondstoffen).  Zorgdragen voor een doelmatige inzameling en een doelmatig transport van afvalwater.  Zorgdragen voor een schoon en leefbaar milieu betreffende bodem, water, lucht en geluid.  Een zo goed mogelijke gezondheid voor onze inwoners.  Het voldoen aan de wettelijke normen uit de Wet publieke gezondheid (Wpg). Wat hebben we bereikt en daarvoor gedaan? Grondstoffenbeleid Gewijzigd grondstoffenbeleid In 2021 is ons nieuwe afvalstoffenbeleid van start gegaan. Ons gemeentelijk beleid is erop gericht om de hoeveelheid afval te beperken, hergebruik en nuttige toepassing van afvalstoffen (grondstoffen) te bevorderen en een doelmatige werkwijze en optimale service voor de inwoners te bieden. We hebben met de gewijzigde wijze van afvalinzameling bereikt dat er minder huishoudelijk afval naar de verbrandingsinstallatie is afgevoerd. In 2021 hebben we 94 ton minder huishoudelijk restafval ingezameld dan in 2020. De hoeveelheden GFT en PMD zijn daarentegen fors toegenomen. Plaatsing ondergrondse glascontainer We hebben op de kruising De Moestuin/Kerklaan een ondergrondse glascontainer gerealiseerd. Financieel effect Er is in 2021 een overschrijding van ongeveer € 21.000 ontstaan.

Deze is grotendeels het gevolg van de nieuwe wijze van afvalinzameling. Zo hebben we extra kosten gemaakt in de communicatie van de nieuwe werkwijze, bijvoorbeeld door het gebruik van een app (€10.000). Ook zijn er meerkosten doordat er meer rollen plastic zakken en hondenpoepzakjes (€ 3.000). Verder zijn er kleinere kostentoenames, bijvoorbeeld voor de vervanging van groene containers en verwerkingskosten GFT. Beheer riolering We hebben op basis van het verbreed gemeentelijk rioleringsplan (vGRP) zorg gedragen voor het beheer van het riool. Zo zijn er tijdens het renoveren van de bestrating aan ‘d Outreinstraat en De Moestuin zogenoemde lijngoten aangebracht waarmee het regenwater wordt getransporteerd naar ondergrondse waterreservoirs. Ook is het asfalt vervangen door gebakken klinkers waardoor er regenwater beter (direct) kan infiltreren. Op de kruising Rosendaalselaan/Kerklaan hebben we een zogenoemde WADI (Water afvoer Drainage infiltratie) aangelegd. Deze WADI bergt tijdens regenval het hemelwater en laat het vervolgens in de grond infiltreren. In het kader van de klimaatadaptatie zijn dit maatregelen die overlast van hemelwater beperken en droogte helpen bestrijden. Schoon en leefbaar milieu Toezicht en handhaving Met adequate toezicht-en handhavingsbeleid hebben we bijgedragen aan een veilige, leefbare en duurzame gemeente in 2021.

We hebben het ‘naleefgedrag’ van inwoners en ondernemers bevorderd waardoor de kans op overtredingen laag is geweest. We hebben samen met de ODRA (omgevingsdienst regio Arnhem) het milieutoezicht uitgevoerd. We hebben de beschikbare capaciteit en deskundigheid zo verstandig mogelijk ingezet, om overtredingen op de meest essentiële zaken te voorkomen of aan te pakken. Binnen de begroting van de ODRA is € 5.000 van ons budget niet gebruikt.

26

Goede gezondheid Rozendalers Lokaal preventieakkoord In 2021 hebben wij samen met gemeente Rheden en enkele maatschappelijke partners waaronder Incluzio en gezondheidscentrum ‘EenPlus’ het Lokaal preventieakkoord 20221-2023 afgesloten. Hiervoor ontvangen wij gedurende drie jaar een rijksbijdrage ad € 10.000 in de vorm van een specifieke uitkering (SPUK). Gezondheid jongere Rozendalers In 2021 was sprake van voortzetting van de nieuwe activiteit ‘Nu Niet Zwanger’ waaraan wij deelnemen via het belang van een regionaal dekkend netwerk. Aanpassing nota Publieke gezondheid (PG) 2017-2020 Wij wilden de huidige Nota Publieke gezondheid (PG) 2017-2020 aanpassen en verlengen. In 2021 is de regionale nota PG verschenen, die hiervoor het kader vormt. Energietransitie 1,5% Energiebesparing in de gebouwde omgeving Rozendaal ligt óp koers’ voor wat betreft de jaarlijkse doelstelling van 1,5% energiebesparing.

Dit is bereikt door:  62 subsidieaanvragen van particuliere woningeigenaren ten behoeve van de verduurzaming van de woningvoorraad (plaatsing zonnepanelen, toepassing van dak-, vloer- of spouwmuurisolatie en toepassing van HR++ glas);  7 verstrekte duurzaamheidsleningen vanuit de Regeling Toekomstbestendig Wonen Gelderland- gemeente Rozendaal;  14 deelnemers binnen de collectieve inkoopactie Winst uit je Woning, waarvan 2 deelnemers uiteindelijk maatregelen hebben laten uitvoeren in 2021;  20 gesprekken rond verduurzaming van woningen met de Rozendaalse energiecoach. 2% toevoeging van duurzaam opgewekte energie Onze gemeente ligt ‘op koers’ voor wat betreft de jaarlijkse toevoeging van 2% duurzame energie opwekking binnen de gemeente. Dat is bereikt door:  beleggen van 195 daken van woningen met zonnepanelen, waaronder 5 monumenten (met behulp van de subsidieregeling). Gemeentelijke visie op de warmtetransitie Begin november 2021 is de Transitievisie Warmte gemeente Rozendaal unaniem vastgesteld door de raad. Vergroten van de bewustwording en communicatie  3 x 20 inwoners aan tafel tijdens Buurtgesprek over duurzaam & comfortabel wonen (juni 2021).  Gesprek over duurzaam & comfortabel wonen bij de Buurtbus, met diverse inwoners van de huur- en koopwoningen aan De Moestuin (juni 2021).

 Verlenging subsidieregeling Energietransitie bestaande woningen – van 1 januari 2021 tot 1 januari 2022.  Aanbieden van de collectieve inkoopactie Winst uit je Woning.  Naast specifieke buurtgesprekken zijn inwoners via de website DuurzaamRozendaal.nl en artikelen in ‘In de Roos’ geïnformeerd, gestimuleerd en geënthousiasmeerd over door gemeente genomen stappen of zelf te zetten stappen in verduurzaming van de eigen woning en/of woonomgeving. Speerpunten 2021 (o.a. coalitieakkoord) In onderstaande schema beschrijven we welke speerpunten uit het coalitieakkoord we hebben gesteld voor 2021 en in hoeverre we dat gerealiseerd hebben. Wat wilden we bereiken Aandacht voor de gevolgen van houtstook.

Wat hebben we bereikt We hebben hier in 2021 meerdere keren aandacht voor gevraagd m.n. via publicaties in ‘In de Roos. 27

Wat heeft het gekost? Primitieve begroting 2021

Begroting na wijziging 2021

Werkelijk

Saldo

2021

2021

Baten 7.1 Volksgezondheid 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 7.5 Begraafplaatsen en crematoria totaal baten

0 158.215 187.139 0 66.500 411.854

0 158.215 187.139 0 66.500 411.854

10.000 157.115 185.311 27.860 95.974 476.260

10.000 -1.100 -1.828 27.860 29.474 64.406

Lasten 7.1 Volksgezondheid 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 7.5 Begraafplaatsen en crematoria totaal lasten

53.220 143.520 150.870 51.500 21.193 420.303

53.220 143.520 193.870 51.500 21.193 463.303

66.015 109.491 215.642 170.983 39.282 601.412

-12.795 34.030 -21.772 -119.483 -18.089 -138.109

Saldo van baten en lasten

-8.449

-51.449

-125.152

-73.703

0.10 Mutaties reserves (onttrekking) 0.10 Mutaties reserves (toevoeging) Saldo onttrekkingen en toevoegingen

17.611 0 17.611

17.611 0 17.611

121.292 0 121.292

103.681 0 103.681

Geraamd resultaat

9.162

-33.838

-3.860

29.978

Toelichting Bij taakveld 7.1 is bij de baten en lasten een afwijking te zien. Dit wordt veroorzaakt door de specifieke uitkering preventieakkoord. De middelen die hiervoor zijn ontvangen zijn ook uitgegeven. De hogere lasten en baten bij milieubeheer (taakveld 7.4) worden veroorzaakt door de kosten van de energietransitie. Per saldo worden deze uitgaven ten laste van het daarvoor beschikking gesteld krediet gebracht en daarmee onttrokken uit de reserve (€ 103.000). De opbrengsten op de begraafplaats vallen een stuk hoger uit en de daarmee samenhangende kosten ook.

28

Programma 8: Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Wat wilden we bereiken? De zorg voor een goed geordende en veilige woon-, werk- en leefomgeving waarin de diversiteit van de functies en de kwaliteit van de bebouwing op een verantwoorde wijze worden gewaarborgd. Daarnaast het beschermen, in stand houden en verbeteren van het monumentale erfgoed en aangewezen dorpsgezichten. Wat hebben we bereikt en daarvoor gedaan? Adequate afhandeling omgevingsvergunningen We wilden de omgevingsvergunningen op een adequate wijze verlenen, daarop toezien en indien nodig handhaven binnen de wettelijke kaders. Er zijn 39 omgevingsvergunningen verleend. Door de toezichthouders zijn geen afwijkingen geconstateerd die tot handhavingszaken hebben geleid. Er is een begin gemaakt met de legalisatie van de airco-units en warmtepompen die zonder vergunning zijn geplaatst. Dit proces wordt in 2022 afgerond. Uitvoering Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) en Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT) In 2021 zijn de taken in het kader van de Bag, BGT en aanpalende zaken, zoals gegevensbeheer voor de WOZ belegd bij De Connectie. Voorzitterschap subregio Arnhem (wonen) Deze taken rouleren binnen de subregio. Wij hebben deze taken van 1 juli 2020 tot 1 juli 2021 uitgevoerd. Hierna heeft de gemeente Arnhem deze taak voor een jaar overgenomen. Speerpunten 2021 (o.a.

coalitieakkoord) In onderstaande schema beschrijven we welke speerpunten uit het coalitieakkoord we hebben gesteld voor 2021 en in hoeverre we dat gerealiseerd hebben. Wat wilden we bereiken In het kader van de invoering Omgevingswet wilden we eind 2021 de legesverordening aanpassen rekening houdend met de aanstaande Omgevingswet. Uitvoering geven aan de visie ontwikkeld voor de herontwikkeling van de voormalige schoollocatie aan de Steenhoek.

Wat hebben we bereikt Mede door het uitstel van de invoering van de Omgevingswet is de legesverordening hierop nog niet aangepast. De overige voorbereidingen lopen conform het planningsschema. Na vaststelling van het bestemmingsplan en het verlenen van de omgevingsvergunning is het project in 2021 nagenoeg afgerond.

Wat heeft het gekost? Primitieve begroting 2021

Begroting na wijziging 2021

Werkelijk

Saldo

2021

2021

Baten 8.1 Ruimtelijke Ordening 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) 8.3 Wonen en bouwen totaal baten

0 160.020 61.500 221.520

0 1.139.854 26.500 1.166.354

1.800 1.661.036 19.782 1.682.618

1.800 521.182 -6.718 516.264

Lasten 8.1 Ruimtelijke Ordening 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) 8.3 Wonen en bouwen totaal lasten Saldo van baten en lasten

14.230 160.020 36.110 210.360 11.160

14.230 400.457 62.610 477.297 689.057

33.640 377.149 59.972 470.761 1.211.857

-19.410 23.308 2.638 6.536 522.800

29

0.10 Mutaties reserves (onttrekking) 0.10 Mutaties reserves (toevoeging) Saldo onttrekkingen en toevoegingen

3.400 0 3.400

3.400 0 3.400

23.553 0 23.553

20.153 0 20.153

Geraamd resultaat

14.560

692.457

1.235.410

542.953

Toelichting Op taakveld 8.2 is bij de baten de verkoopopbrengst van de Steenhoek opgenomen. Het gaat om een bedrag van € 820.000. Daarnaast is er winst genomen op het woningbouwproject op De Del. Hiervoor is een verplichte rekenmethode (POC) gebruikt. De te nemen winst bedraagt € 442.000. Deze winst zal worden toegevoegd aan de reserve kapitaallasten ten behoeve van de dekking van de afschrijvingslasten van de school. Bij taakveld 8.1 zijn uitgaven gedaan op de beschikbaar gestelde kredieten voor de omgevingswet en aansluiting DSO. Deze kosten worden onttrokken uit de reserves.

30

Bijlage wettelijke beleidsindicatoren Per programma worden de verplicht voorgeschreven beleidsindicatoren opgenomen. De informatie die het CBS hanteert is niet in alle gevallen actueel, accuraat (bijvoorbeeld naar peildatum), of adequaat (naar referentiegegevens). Waar mogelijk wordt de informatie in perspectief geplaatst.

Programma 0 Bestuur en ondersteuning

Indicator Formatie (fte per 1.000 inwoners) Bezetting (fte per 1.000 inwoners) Apparaatskosten (€ per inwoner) Externe inhuur (% van de totale loonsom) Externe inhuur (de totale kosten inhuur externen) Overhead (% van totale lasten)

Begroting Begroting Rozendaal Rozendaal 2022 2021 7 7 921 13% 111.596 35%

8 7,3 889 18% 148.986 35%

Toelichting: Voor deze indicatoren zijn geen landelijke cijfers bekend. Een vergelijking met bijvoorbeeld gemeenten < 25.000 is dan ook niet op basis van deze informatie te maken. T.a.v. de post overhead wordt een nadere uitwerking gegeven in de paragraaf 5 Bedrijfsvoering.

Programma 1 Veiligheid

In onderstaande tabellen presenteren we de meest recente informatie zoals die door het CBS is aangeleverd via waarstaatjegemeente.nl. De landelijk beschikbare informatie onderschrijft het beeld van Rozendaal als zeer veilige gemeente. In 2019 was er een piek in het aantal verwijzingen naar Halt. We zien dit als een incidentele omstandigheid.

31

Op het vlak van misdrijven scoort Rozendaal bijzonder goed.

Programma 2 Verkeer en vervoer

Er zijn geen voorgeschreven beleidsindicatoren die betrekking hebben op dit programma.

Programma 3 Economie

Hieronder staat de verhouding tussen banen en woningen. Dat varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Het betreft de zogeheten functiemenging. Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen. Het relatief hoge aantal vestigingen wordt beïnvloedt door het hoge aantal zzp’ers dat Rozendaal rijk is.

Programma 4 Onderwijs

De onderstaande gegevens laten zien in hoeverre er in Rozendaal sprake is van schoolverzuim. Absoluut verzuim heeft betrekking op de schoolplichtigen en/of kwalificatieplichtigen in Rozendaal die niet staan ingeschreven bij een school (absoluut). Relatief verzuim betreft de vraag in hoeverre een schoolplichtige wel staat ingeschreven, maar gedurende een bepaalde periode lessen/praktijk verzuimt.

32

Onderstaande tabel geeft weer in hoeverre er sprake is van voortijdig schoolverlaten in Rozendaal, afgezet tegen het gemiddelde in Nederland

Programma 5 Openbaar groen, sport, cultuur en recreatie In Rozendaal wordt door een relatief hoog aantal inwoners gesport (volgens de definitie van het CBS). De landelijke trend is dat er steeds minder gesport wordt. In Rozendaal is het percentage niet-sporters echter gedaald van 37,6 in 2016 naar onderstaande niveau van 37,3.

33

Programma 6 Sociaal domein

Jongeren met een delict

De netto arbeidsparticipatie drukt uit welk percentage van de potentiële beroepsbevolking daadwerkelijk werkzaam is.

34

Re-integratievoorzieningen

Jongeren met Jeugdhulp

35

Jongeren met jeugdbescherming

Jongeren met jeugdreclassering

Maatwerkvoorzieningen

Programma 7 Volksgezondheid en milieu We zien een toename in het huishoudelijk afval naar het nationale niveau. Sinds 2019 is de toename in kilogrammen in Rozendaal echter opvallend groot in vergelijking met Nederland totaal (25 kg om 9 kg).

36

Hernieuwde elektriciteit

Programma 8 WOZ-waarde

De toename in de gemiddelde WOZ waarde houdt gelijk tred met de landelijke stijging. Zoals blijkt uit de grafiek rechts. Woningbouw

Ondanks de bouw van de wijk De Del en de exploitatie van de Steenhoek blijven we achter op het landelijk gemiddelde aan nieuwbouw.

37

Demografische druk

Het CBS hanteert de volgende beschrijving van demografische druk: het aantal personen van 0 tot 20 jaar én 65 jaar of ouder, per honderd personen van 20 tot 65.

38

Paragrafen Inleiding Naast programma’s zijn er in de begroting ook financiële paragrafen opgenomen. Waar programma’s direct gericht zijn op de burger, geven de paragrafen een dwarsdoorsnede van de financiële aspecten van de begroting, bezien vanuit een bepaald perspectief. Doel van de paragrafen is dat onderwerpen die versnipperd in de begroting staan, worden gebundeld in een overzicht, waardoor de raad een goed inzicht krijgt. Gezien de raad in een gedualiseerd stelsel kaders stelt en controleert, is het van belang dat de raad inzicht heeft in en overzicht heeft over deze onderwerpen. De raad legt in de paragrafen de beleidslijnen vast met betrekking tot de beheersmatige aspecten. Daarnaast zijn de verplichte paragrafen bedoeld om de raad en het college de financiële positie van de gemeente beter te laten beheersen. Vanaf 1 januari 2004 zijn de volgende zeven paragrafen verplicht voorgeschreven:       

lokale heffingen; weerstandsvermogen en risicobeheersing; onderhoud kapitaalgoederen; financiering; bedrijfsvoering; verbonden partijen (externe samenwerking); grondbeleid.

Daaraan is een paragraaf Informatieveiligheid (en privacy) toegevoegd. Deze is wettelijk niet verplicht, maar de grote bewegingen op dit terrein, vervlochten met andere bedrijfsvoeringsaspecten én met alle inhoudelijke programma’s, maken dat we hier vanaf de jaarrekening 2017 apart aandacht aan besteden.

39

Paragraaf 1 Lokale heffingen In de jaarrekening wordt ingegaan op de begrote en werkelijke opbrengsten ten aanzien van de lokale heffingen. Het beleid, en eventuele wijzigingen daarin, komen aan de orde in de begroting evenals relevante kengetallen en vergelijkingen. Uitgangspunten tarieven Uitgangspunten voor de lokale heffingen in de begroting 2021 waren als volgt:  We corrigeren jaarlijks OZB-tarieven met het inflatiepercentage, voor 2021 was dat 1,5%.  Het tarief voor afvalstoffenheffing is gebaseerd op 100% kostendekkendheid. Het tarief voor rioolheffing is gebaseerd op 100% kostendekkend (begrotingsbasis). Op de leges is eveneens het inflatiepercentage van 1,5% toegepast (behoudens producten waarvoor wettelijk vastgestelde tarieven gelden).

OZB Afvalstoffenheffing Rioolheffing Leges

Begroot 2021 446.161 187.139 158.215 107.650

Werkelijk 2021 439.667 185.311 157.115 140.290

Saldo 2021 -6.494 -1.828 -1.100 32.640

Totaal

899.165

922.383

23.218

OZB en Wet waardering onroerende zaken (WOZ) In 2021 zijn in het kader van de wet WOZ 741 objecten beschikt waarop in totaal 29 bezwaarschriften zijn ingediend. In 16 gevallen (objecten) is de WOZ-waarde verlaagd. Het percentage gegrond verklaarde bezwaarschriften ten opzichte van het totaal aantal WOZ-objecten komt daarmee uit op 2,2 %. Per saldo vallen de opbrengsten van de OZB € 6.000 lager uit. Hoewel er, zeker in deze markt, altijd wel sprake is van fluctuaties in de waardeontwikkeling, is in principe sprake van een eenmalig nadeel. Bij de berekening, ook in de begroting 2021, wordt namelijk uitgegaan van de vastgestelde te realiseren opbrengst. Afvalstoffenheffing en rioolheffing Geen bijzonderheden ten aanzien van deze heffingen. Leges Hieronder vallen de opbrengsten op basis van de legesverordening, zoals:  Producten van burgerzaken;  (Omgevings)vergunningen;  Huwelijken;  Grafrechten;  Overige leges. Vooral de opbrengsten van de begraafplaats zijn in 2021 hoger geweest dan geraamd. De leges voor huwelijken en bouwen vallen lager uit, deels als gevolg van COVID19. Kwijtschelding De kwijtschelding is vastgelegd in een gemeentelijke regeling kwijtschelding. Kwijtschelding kan worden aangevraagd door particuliere belastingplichtigen voor de volgende belastingen:  Onroerende zaakbelasting;  Afvalstoffenheffing;  Rioolheffing.

40

In 2021 hebben er in totaal 7 huishoudens kwijtschelding ontvangen. Kostendekkendheid van tarieven Onderstaande tabel toont de mate van kostendekkendheid die in 2021 is gerealiseerd. Begroot baten 2021

Werkelijk baten 2021

187.139 158.215

185.311 157.115

subtotaal

345.354

subtotaal

Bestemmingsbelastingen Afvalstoffenheffing Rioolheffing

Retributies Rijbewijzen/reisdocumenten Huwelijken/Burg stand APV-vergunningen Begraafrechten Omgevingsvergunning

Totaal

Saldo

Werkelijk lasten 2021

Dekkingspercentage 2021

-1.828 -1.100

268.504 125.203

69% 125%

342.426

-2.928

393.707

87%

3.200 10.450 1.000 66.500 26.500 107.650

16.455 7.567 513 95.974 19.782 140.290

13.255 -2.883 -487 29.474 -6.718 32.640

36.076 19.189 5.929 105.932 43.259 210.385

46% 39% 9% 91% 46% 67%

453.004

482.716

29.712

604.092

80%

2021

Ten aanzien van afvalstoffenheffing en rioolrecht wordt de kostendekkendheid van de tarieven (100%) berekend op basis van de begroting. Afwijkingen op realisatie worden als onderdeel van het rekeningresultaat beschouwd en niet verrekend met een egalisatiereserve. Verder geldt dat door de kleine schaal van Rozendaal een groot aantal leges niet kostendekkend is te krijgen. Dit geldt met name voor de rijbewijzen/reisdocumenten en de APV-vergunningen. Daarnaast is er door die kleine schaal soms ook sprake van een uitschieter naar boven (> 100%), in 2021 is daarvan sprake bij de leges voor de begraafplaatsen en omgevingsvergunningen.

41

Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen geeft antwoord op de vraag in hoeverre een gemeente in staat is om niet afgedekte risico’s op te vangen met gereserveerde financiële middelen (weerstandscapaciteit). Voldoende weerstandsvermogen zorgt ervoor dat de uitvoering van taken en het voorzieningenniveau bij financiële tegenslagen gegarandeerd blijven. Voldoende weerstandsvermogen gaat over twee vragen: 1. Welke risico’s lopen we? 2. Wat is de beschikbare weerstandscapaciteit? Risico’s Een risico is de kans op het optreden van een gebeurtenis met een negatief gevolg voor de gemeente. Een gemeente loopt tal van risico’s die we in meer of mindere mate kunnen inschatten en beheersen. Gemeentelijke risico’s kunnen voortkomen uit de politiek, de aansprakelijkheid, de strategie, financiële samenwerking, het bedrijfsproces en het milieu. Daarnaast zijn zaken als verbonden partijen, open einde regelingen en grondexploitaties bekende onderwerpen waar de gemeente belangrijke risico’s loopt. Risicoprofiel Er zijn meer methoden om een gekwantificeerd risicoprofiel op te stellen, uiteenlopend van meer wetenschappelijke methoden tot meer praktische modellen. Voor alle methoden geldt dat ze geen 100% garantie bieden op volledigheid. Het gaat er immers om risico’s zo goed mogelijk te benoemen waar nog niet op één of andere manier in is voorzien.

De eigenschap van een risico is echter dat men niet weet wat, wanneer of hoe het zich aandient. Voor deze paragraaf kiezen we voor een pragmatische aanpak. Basis voor het risicoprofiel is een organisatiebrede inventarisatie van risico’s die twee maal per jaar plaatsvindt (begroting en rekening). Deze hebben we zo goed mogelijk gekwantificeerd en voorzien van een risicoscore (kans x impact), op basis van de volgende tabellen. Kans Gering (minder dan 1 x per 4 jaar) Gemiddeld (ongeveer 1 x per 4 jaar) Hoog (minimaal 1 x per jaar)

Score 1 3 5

Financieel gevolg Gering (< 0,1% omzet = < € 4.000 Beperkt (> 0,1% omzet < 0,5 % omzet = tussen € 4.000 en € 20.000) Groot (> 0,5 % omzet = > € 20.000)

Score 1 2 3

Omzet: lasten programma’s Rozendaal (begroting 2021: afgerond structureel € 4,3 miljoen) De risicoscore komt tot stand door de kans te vermenigvuldigen met de impact. Hoe hoger de score hoe groter het risico. De uitkomst zetten we af tegen de volgende tabel: Ranking Scores >= 10 5 < Scores < 10 Scores < 5

Gevolg Hoog risico. Als het een financieel risico betreft dient weerstandsvermogen aanwezig te zijn. Beperkt risico. Als het een structureel financieel risico betreft wordt deze voor 25% meegeteld voor het aanhouden van een weerstandsvermogen (spreiding over 4 jaar). Een incidenteel risico wordt voor 50% meegenomen. Gering risico. Voor zover het financiële gevolgen betreft worden die geacht binnen de reguliere bedrijfsvoering gedragen te kunnen worden.

42

Structureel of incidenteel Van belang is onderscheid te maken tussen risico’s met structurele en incidentele effecten, in het profiel is dit onderscheid ook aangebracht. Risico’s met structurele effecten hangen meestal samen met de bedrijfsvoering zoals rente of hogere kosten vanwege een hoger aantal bijstandontvangers. Wanneer dit soort risico’s zich voordoen dienen ook structurele maatregelen genomen te worden door ze mee te nemen in het financieel meerjarig perspectief. Het kan zijn dat het perspectief hiervoor op korte termijn geen ruimte biedt en dat moet worden omgebogen binnen de begroting. Om die reden wordt het risico voor 100% meegenomen wanneer het hoog is en voor 25% wanneer het beperkt is om het eerste jaar eventueel te overbruggen met behulp van het weerstandsvermogen. Wanneer zich een incidenteel risico voordoet dient deze in principe ineens ten laste van de weerstandscapaciteit gebracht te worden, wanneer deze niet kan worden opgevangen in het rekeningresultaat. Uit het profiel valt op te maken dat op verschillende manieren rekening wordt gehouden met de verschillende risico’s. Wanneer met alle risico’s voor 100% rekening gehouden zou worden zou een gemeente een onevenredig deel van haar reserves moeten blokkeren, het is immers niet reëel dat alle risico’s zich gelijktijdig voordoen.

Weerstandscapaciteit Voor een oordeel over ons weerstandsvermogen is naast het risicoprofiel ook een inschatting van onze weerstandscapaciteit nodig, ook hierbij wordt in principe onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele middelen. Bronnen van weerstandscapaciteit zijn de algemene reserve, vrij aanwendbare bestemmingsreserves, de onbenutte belastingcapaciteit en de post onvoorziene uitgaven. Stille reserves kunnen hierbij ook een rol spelen. Het betreft eigendommen die lager zijn gewaardeerd (boekwaarde) dan de waarde in het economisch verkeer (bij gebouwen is uitgegaan van de WOZ-waarde met peildatum 1-1-2021). Omdat deze niet onmiddellijk in een feitelijk dekkingsmiddel kunnen worden omgezet, laten we deze voortaan bij de berekening van de weerstandscapaciteit buiten beschouwing. We benoemen deze wel zoals voorheen. Omschrijving

Kerklaan 1 en 3 Werf Obligaties Totaal

Boekwaarde 31-12-2021 0 0 142.941

Economische waarde 1.402.000 146.000 155.148

Stille reserve

1.402.000 146.000 12.207 1.560.207

Door de verkoop van de Torckschool (2020) en de voormalige Dorpsschool/Steenhoek (2021) is nog maar beperkt sprake van stille reserves. Het gebouw aan de Kerklaan en de Werf zijn immers nodig voor de ‘bedrijfsvoering’ en zijn zodoende niet eenvoudig te gelde te maken. Structureel Dit wordt met name gevormd door de onbenutte belastingcapaciteit (en dan met name OZB aangezien er al voor 100% dekking is gekozen voor afval en riool) en het bedrag voor onvoorzien. De onbenutte belastingcapaciteit kan berekend worden door aansluiting te zoeken bij artikel 12 van de financiële verhoudingswet. Artikel 12 Bij een eventuele ‘artikel 12-aanvraag’ geldt ook een normtarief voor de OZB als één van de toelatingseisen. In dat geval dient een gemeente minimaal 20% meer OZB te heffen dan het landelijk gemiddelde. Op basis van die norm bedraagt de onbenutte belastingcapaciteit voor de gemeente Rozendaal ongeveer € 275.000. Echter, de feitelijke hoogte van de onbenutte belastingcapaciteit (behoudens een artikel 12-aanvraag) is vooral een politieke keuze. Op basis van het gewenste financiële beleid (OZB verhoging zoveel mogelijk beperken tot

43

inflatiestijging) is er feitelijk geen onbenutte belastingcapaciteit. Om die reden wordt voor de bepaling van de structurele weerstandscapaciteit alleen het bedrag voor onvoorzien meegenomen. Incidenteel De incidentele weerstandscapaciteit wordt bepaald door de som van alle reserves waaraan nog geen specifieke bestemming is gegeven en eventuele bestemmingsreserves zonder concrete verplichting die daardoor herbestemd kunnen worden. Voor de berekening van de weerstandscapaciteit beperken we ons tot de algemene reserve. De overige reserves hebben in principe allemaal een bestemming waarvan het niet wenselijk is om deze opnieuw te bestemmen. Het genoemde bedrag betreft de stand per ultimo 2020 (balansdatum). Structureel Onbenutte belastingcapaciteit Onvoorzien subtotaal structureel

0 10.000 10.000

Incidenteel Algemene reserve

4.219.491

Totale weerstandscapaciteit

4.229.491

Risicoprofiel De onderstaande tabel betreft de risico-indicatie zoals gehanteerd bij begroting en jaarrekening 2021. Deze inventarisatie wordt vanaf 2022 twee keer per jaar herzien. De impact van de recent herziene inventarisatie (februari) wordt verwerkt bij de Kadernota 2023. Risico Onderwerp

Risico/oorzaak

Beheersmaatregel

K I

Bedrag

score

%

Bedrag

WWB

Meer aanvragen

Geen, conjunctuurgevoelig

3 2

15.000

6

25%

3.750

WMO

Meer aanvragen

Geen, wel optie om beleid aan te passen

3 2

15.000

6

25%

3.750

Jeugdzorg

Meer aanvragen

Geen, wel optie om beleid (gedeeltelijk) aan te passen

3 3

40.000

9

25%

10.000

Leerlingenvervoer

Meer aanvragen

Geen

3 3

20.000

9

25%

5.000

Open einde regelingen

Overige risico's met structureel effect Algemene uitkering

Samen trap af

Geen

3 3 100.000

9

25%

25.000

Renterisico (uitgaven)

Schommelingen op de geld- en kapitaalmarkt

Op dit moment geen lening en anders wordt dit risico afgedekt via de renterisiconorm

1 1

0

1

0%

0

Renterisico (inkomsten)

Daling van rentevergoeding over uitgezette eigen middelen

Feitelijk geen gezien de verplichting tot schatkistbankieren. Momenteel lage rentevergoeding

1 1

0

1

0%

0

Kapitaalgoederen

Onvoorzien en onverwacht onderhoud aan gebouwen of wegen Het vroegtijdig overlijden van een (ex) bestuurder kan financiele consequenties hebben (verzekerbaar)

Actuele beheerplannen en periodiek inspectie

3 3

50.000

9

25%

12.500

Verzekeren danwel opvangen binnen weerstandsvermogen

1 3

50.000

3

0%

0

Kortleven pensioen wethouders

44

Wachtgeldverplichtingen Bij mutaties in het Verzekeren danwel opvangen bestuurders college kunnen binnen weerstandsvermogen wachtgeldverplichtingen ontstaan

2 3

50.000

6

25%

12.500

Gemeenschappelijke regelingen

Feitelijk niet aanwezig

5 3

30.000

15

100%

30.000

Aantrekkelijke werkgever blijven

3 3

50.000

9

25%

12.500

Personeel

Het algemeen bestuur kan besluiten nemen met financiele consequenties waaraan de gemeente vanwege de constructie gehouden is Lastig vervulbare vacatures waardoor externe inhuur noodzakelijk is

subtotaal structureel 115.000 Risico's met incidenteel effect Opbrengst De Del Stijging van de kosten Strak op de planning in het plan boven de 2%

3 3 100.000

9

50%

50.000

Ramp c.q. groot incident Gemeente wordt door Feitelijk niet aanwezig bijvoorbeeld het ministerie niet volledig gecompenseerd voor de kosten die gemaakt zijn

3 3

50.000

9

50%

25.000

Rechtspositionele consequenties

Voorziening voor treffen dan wel opvangen binnen weerstandsvermogen

3 3

75.000

9

50%

37.500

In principe geldt hiervoor de aansprakelijkheidsverzekering van de gemeente, echter er is altijd een risico dat het niet past binnen de voorwaarden, bijvoorbeeld het niet uitvoeren van inspecties

2 3

30.000

6

50%

15.000

2 3

50.000

6

50%

25.000

Schades

Planschade

Binnen elk bedrijf kunnen situaties aan de orde zijn waarbij er kosten optreden voor besluiten met rechtspostionele consequenties. De gemeente is hiervoor eigen-risico-drager. Schade door eigendommen van de gemeente (bijvoorbeeld door bomen)

Niet binnen de Feitelijk niet aanwezig exploitatieovereenkomst af te dekken planschaden

subtotaal incidenteel 152.500 Totaal 267.500

Weerstandsratio Deze confrontatie van risicoprofiel en weerstandscapaciteit is opgenomen in de volgende tabel. Het vervolgens gepresenteerde overzicht geeft aan hoe de ratio gewaardeerd kan worden. Weerstandsvermogen Structureel Incidenteel Totaal Structureel (A/B) Incidenteel (C/D) Totaal (E/F)

Beschikbaar A C E

10.000 4.219.491 4.229.491

Benodigd B D F

115.000 152.500 267.500

0,09 27,67 15,81

45

Ratio > 2,0 1,5 - 2,0 1,0 - 1,5 0,8 - 1,0 0,6 - 0,8 < 0,6

Waardering uitstekend ruim voldoende voldoende matig onvoldoende ruim onvoldoende

Conclusie De weerstandsratio van 15,8 is meer dan uitstekend, waarbij de stille reserves niet in de berekening zijn meegenomen. De gemeente Rozendaal is hiermee uitstekend in staat om financiële tegenvallers op te vangen zonder dat het voorzieningenniveau in gevaar uitkomt. Bij materiële tegenvallers van structurele aard is er zodoende ook voldoende tijd om de maatregelen in kaart te brengen die nodig zijn om een structureel evenwicht tot stand te brengen. Daarnaast is voor financiële tegenvallers binnen het sociaal domein nog steeds een afzonderlijke bestemmingsreserve van ruim € 130.000 aanwezig waarmee in de berekening van de weerstandscapaciteit geen rekening is gehouden.

46

Staat van Reserves en Voorzieningen (inclusief toelichting op mutaties) Overzichtstabel Saldo 1-1-2021

Onttrekkingen

Toevoegingen

Saldo 31-12-2021

Claims

A. Algemene reserve Vrije algemene reserve

4.217.152

103.759

106.098

4.219.491

228.261

subtotaal A

4.217.152

103.759

106.098

4.219.491

228.261

B. Bestemmingsreserves Reserve monumenten Reserve sociaal domein Reserve gemeentelijke gebouwen Reserve digitalisering Reserve fietspaden Reserve wegen Reserve begraafplaats Reserve dekking kapitaallasten Reserve energietransitie

25.959 620.154 82.567 130.400 147.551 88.966 18.913 3.955.179 318.277

subtotaal B

5.387.966

179.889 101.702

545.432 0

25.959 132.644 89.253 164.358 145.706 92.187 18.913 4.320.722 216.575

779.988

598.339

5.206.317

868.000 354.464

6.620

57.000 4.949

925.000 352.793

subtotaal C

1.222.464

6.620

61.949

1.277.793

0

Totaal

10.827.582

890.367

766.386

10.703.601

4.940.014

C. Voorzieningen Voorziening riolering Voorziening pensioenen wethouders

487.510 9.042 1.845

6.686 43.000 3.221

28.750 145.706

4.320.722 216.575 4.711.753

A. Algemene reserve Vrije algemene reserve Doel

Weerstandsvermogen en dekking van incidentele kosten c.q. projecten

Claim

Niet alle besluiten die ten laste komen van de algemene reserve zijn op 31 december 2021 volledig uitgevoerd. Voor het restant daarvan rust er nog een claim op een aantal reserves. Het gaat om een totaalbedrag van € 228.000 dat beschikbaar is gesteld voor verschillende kredieten. De voornaamste kredieten zijn: bijdrage Openluchttheater De Pinkenberg, fietspad Kluizenaarsweg en een aantal kredieten inzake ruimtelijke ordening.

Mutatie

In 2021 is de uitvoering van diverse raadsbesluiten ten laste van de algemene reserve gebracht. Het gaat hierbij zowel om besluiten uit 2021 als eerdere jaren. Naast de toevoeging van het resultaat 2020 ad € 106.098 was in 2021 sprake van de volgende onttrekkingen: Secretariaat wonen Reconstructie Kerklaan

3.400 Pr0 71.806 Pr2 47

Masterplan Veluwezoom Handhaving IKC Dorpsschool Herziening bestemmingsplannen Omgevingswet Aansluiting DSO Totaal

5.000 Pr2 2.120 Pr8 2.251 Pr8 7.980 Pr8 11.202 Pr8 103.759

B. Bestemmingsreserves 1. Reserve monumenten Doel

Bekostiging van verleende subsidies aan inwoners ten behoeve van monumentenzorg.

Claim

N.v.t.

Mutatie

N.v.t.

2. Reserve sociaal domein Doel

Opvang van eventuele tegenvallers in het sociaal domein en/of egalisatie van de kosten voor de WWB.

Claim

N.v.t.

Mutatie

De bijdrage aan het doelgroepenbad van € 215.500 en het tekort in het sociaal domein over 2021 ad € 214.870 zijn uit deze reserve onttrokken.

3. Reserve gemeentelijke gebouwen Doel

Opvang van kosten van vervanging van inventaris, (ICT)apparatuur. Daarnaast worden voortaan de kosten van het schilderwerk en overig groot onderhoud voor het gemeentehuis aan deze reserve onttrokken.

Claim

N.v.t.

Mutatie

De toevoeging komt voort uit de notitie reserves en voorzieningen (nota R&V) en betreft de jaarlijkse storting ten behoeve van het schilderwerk. De toevoeging komt voort uit de notitie reserves en voorzieningen (nota R&V) en betreft de jaarlijkse storting ten behoeve van het schilderwerk.

4. Reserve digitalisering Doel Claim

Opvang van kosten/investeringen op het gebied van digitalisering (basisregistraties, digitale ontsluiting van gegevens, koppelingen met landelijke registraties e.d., geen hardware) De eerdere claim met betrekking tot een investering voor het digitaliseren van facturen is vervallen met het uitbesteden van de financiële administratie aan De Connectie. De claim

48

die er nu staat heeft betrekking op de glasvezelaansluiting voor het gemeentehuis ten behoeve van de ambtelijke organisatie. Mutatie

De eerste kosten voor het DMS zijn onttrokken (€ 4.792) evenals een beperkte kostenpost voor de glasvezelkabel (€ 4.250). De toevoeging betreft de dotatie uit de ontvangen gelden voor de Wet Open Overheid zoals besloten bij het raadsvoorstel inzake DMS.

5. Reserve fietspaden Doel

Deze reserve dient ter opvang van kosten groot onderhoud fietspaden.

Claim

Dit betreft het krediet voor het fietspad Kluizenaarsweg zoals dat in de raad van december 2021 beschikbaar is gesteld.

Mutatie Er is een onttrekking gedaan van € 1.845. Dit eerste deel betreft onderzoekskosten voor het fietspad Kluizenaarsweg. 6. Reserve wegen Doel

Deze reserve dient ter opvang van kosten groot onderhoud wegen.

Claim

N.v.t.

Mutatie

De toevoeging betreft de jaarlijkse dotatie ten behoeve van het wegenonderhoud van geasfalteerde wegen. In de kadernota 2023 worden de uitkomsten van een herrekening hiervan verwerkt.

7. Reserve begraafplaats Doel

Opvang van kosten voor het op peil houden van de begraafplaats en het onderhoud van de paden.

Claim

N.v.t.

Mutatie

N.v.t.

8. Reserve dekking kapitaallasten Doel

Claim Mutatie

Bij de invoering van het BBV is de systematiek van dekking van afschrijvingen gewijzigd. Voorheen werden sommige investeringen direct uit een reserve/voorziening gedekt. Conform de voorschriften moet eerst worden geactiveerd. Vervolgens worden de afschrijvingslasten van een investering (die t.l.v. een reserve is gebracht) uit de reserve geboekt. Deze reserve is in feite de som van de toekomstige afschrijvingen. N.v.t. In 2021 is er ruim € 545.000 toegevoegd aan deze reserve ten behoeve van de reconstructie van de Kerklaan en de aanpak van het fietspad Kluizenaarsweg. Tevens is uit het jaarrekeningsaldo 2020 een bedrag van € 471.781 toegevoegd. Daar wordt met de resultaatbestemming van deze jaarrekening nog € 442.000 aan toegevoegd (tussentijdse 49

winst De Del). De onttrekkingen betreffen de afschrijvingen van investeringen die eerder zijn gedaan. De grootste daarvan betreft de nieuwe Dorpsschool. De totale onttrekking voor de egalisatie van die kapitaallasten bedraagt € 179.000. 9. Reserve energietransitie Doel

De reserve kan worden ingezet voor een breed aantal maatregelen met als doel Rozendaal op lange termijn klimaatneutraal. Wanneer de plannen (en hoogte van de investeringen) meer concreet zijn vindt een dotatie vanuit de algemene reserve plaats. Die storting kan worden aangevuld met aanvullende middelen die het rijk beschikbaar stelt om bij te dragen vanuit het Interbestuurlijk Programma.

Claim

De claims betreffen het krediet voor de uitvoering van de energietransitie in 2022 en het restant van het beschikbaar gestelde budget voor de klimaatsubsidies.

Mutatie

In 2021 bedragen de programmakosten (na aftrek van inkomsten) afgerond € 36.000 en de verstrekte subsidies € 66.000. Beide bedragen zijn ten laste van deze reserve gebracht.

C. Voorzieningen Voorziening riolering Deze voorziening dient ter dekking van kosten groot onderhoud en vervanging. Op basis van het verbrede gemeentelijk rioleringsplan. Jaarlijks wordt er gestort conform het vGRP. Betreft de jaarlijkse dotatie aan de voorziening voor de toekomstige rioolinvesteringen op basis van het rioleringsplan (hiermee is in het tarief rekening gehouden). Voorziening pensioen wethouders De toekomstige pensioenverplichtingen en wachtgeldverplichtingen worden ten laste van deze voorziening gebracht. Naast storting van ingehouden pensioenpremies, heeft de jaarlijkse berekening uitgewezen dat er een bedrag van € 6.620 moest worden vrijvallen om de voorziening op het juiste peil te brengen. De lage rekenrente verklaard de onttrekking. In de begroting was hiervoor €15.000 opgenomen. Overige financiële kengetallen Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) verplicht gemeenten met ingang van het begrotingsjaar 2016 een basisset van vijf financiële kengetallen op te nemen. Doel is in 1 oogopslag de gemeenteraad meer inzicht te bieden in de financiële positie van de gemeente. Financiële kengetallen

Rekening 2021 -100% -100% 79% 5% -12% 123%

Netto schuldquote Netto schuldquote voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Kengetal grondexploitatie Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit

Begroting 2021 -138% -138% 83% 0% 1% 123%

* ter vergelijking gemiddelde van Gelderland toegevoegd, betreffen begrotingscijfers 2021

50

Rekening Gelderland* 2020 -109% 67% -109% 59% 79% 29% -3% 9% -7% 1% 133% 103%

Betekenis van de kengetallen Net als bij het weerstandsvermogen gelden ook voor deze kengetallen geen harde normen. Wel zijn er algemene bandbreedtes waarmee een indruk kan worden verkregen over de waarde van het kengetal, de Provincie Gelderland heeft bijvoorbeeld de volgende categorieen aangeduid:

Netto schuldquote Netto schuldquote voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Kengetal grondexploitatie Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit

Categorie A Voldoende < 90%

Categorie B Matig 90%-130%

Categorie C Onvoldoende >130%

< 90%

90%-130%

>130%

>50% <20% Begr en Mrj >0% <95%

20%-50% 20%-35% Begr of Mrj >0% 95%-105%

<20% >35% Begr en Mrj <0% >105%

Netto schuldquote inclusief alle verstrekte leningen Beide zijn voor Rozendaal gelijk omdat er geen doorverstrekte geldleningen aan bijvoorbeeld woningcorporaties zijn. De netto schuldquote geeft het niveau aan van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen en geeft daarmee een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Normaal ligt de netto schuldquote van een gemeente tussen 0% en 90% (groen), oranje is hoog en rood betekent gevarenzone, het gemeentebestuur moet er dan werk van maken om de schuld te verlagen. In Rozendaal is de schuldquote onverminderd uitstekend, de lagere score ten opzichte van de begroting komt door vertraging in de ontvangsten voor de kavels op De Del. Solvabiliteitsratio Het solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin Rozendaal in staat is op de lange termijn aan haar financiële verplichtingen te voldoen, ook deze is onverminderd hoog. Kengetal grondexploitatie De grondexploitatie kan een grote invloed op de financiële positie van een gemeente hebben (zowel positief als negatief). Dit kengetal geeft een indicatie van het relatieve belang van de grondexploitatie voor Rozendaal. Het percentage is de waarde van bouwgronden in relatie tot de totale baten exclusief de reserves. In het kengetal zijn alleen de daadwerkelijk gerealiseerde cijfers opgenomen.

Ten opzichte van vorige jaren is dit kengetal verbeterd omdat nu de inkomsten binnen komen en de boekwaarde daalt. Structurele exploitatieruimte Aan de hand van dit kengetal kan het structurele en reële evenwicht van de begroting beoordeeld worden. Een percentage van 0% betekent een sluitende begroting, een positief percentage wil zeggen dat er begrotingsruimte is. In dit geval biedt het financieel meerjarig perspectief bij de begroting dan ook een betere indicatie. Belastingcapaciteit De ruimte die een gemeente heeft om haar belastingen te verhogen kan worden gerelateerd aan de totale woonlasten. De woonlasten worden bepaald aan de hand van de OZB, de rioolheffing en de afvalstoffenheffing voor een woning met een gemiddelde WOZ-waarde in Rozendaal. De gemiddelde WOZ waarde in Nederland bedroeg in 2020 € 290.000 en in Rozendaal € 575.000. Dat is dan ook de voornaamste reden voor het hoge percentage. Dit zegt dus niets over de uiteindelijke belastingcapaciteit. Zoals elders in deze paragraaf aangegeven is dat een politieke keuze (gerelateerd aan de ‘Artikel 12-norm’ bedraagt die capaciteit ongeveer € 275.000).