Agendabundel
Tekst van het document
Wij informeren u zo snel mogelijk als besluitvorming over het tarievenonderzoek Verblijf en Ambulant heeft plaatsgevonden en de gevolgen daarvan voor onze gemeente duidelijker zijn.
Het college van burgemeester en wethouders,
Bas Pelgrum, gemeentesecretaris
Ester Weststeijn, burgemeester
Pagina 3 van 3
Raadsinformatiebrief
Onderwerp VGGM: Kaderbrief 2025 en Informatiebrief Bedrijfsvoering 2024 Adviseur Portefeuillehouder Datum
: K. Schaap/M. Jansma : E. Weststeijn/T. van der Pas : 6 februari 2024
Aan de Raad 1. Inleiding Op 24 januari 2024 ontvingen wij de Kaderbrief 2025 van de Veiligheids- en gezondheidsregio Gelderland Midden (VGGM). Deze kaderbrief schetst de ontwikkelingen die van invloed zijn op de beleidsmatige en budgettaire kaders van VGGM, op weg naar de begroting 2025 van de VGGM. Ook stuurde de VGGM ons een informatiebrief over het programma gericht op het versterken van de bedrijfsvoering en de inzet daarvoor in het lopend jaar. Met deze brief komt de VGGM tegemoet aan de wens van een aantal gemeenteraden, waaronder uw raad, om nader geïnformeerd te worden over de wijze waarop gelden ingezet worden ter versterking van de bedrijfsvoering. De stukken van de VGGM zijn bijgevoegd (bijlage 1 t/m 3). Deze raadsinformatiebrief neemt u op hoofdlijnen mee in de stukken van de VGGM en duidt de gevolgen voor (de begroting van) de gemeente Rozendaal. De VGGM vraagt u desgewenst te reageren op de stukken. We leggen u vanuit het college een concept-reactie richting het DB van de VGGM voor. Dat dit via een raadsinformatiebrief (en niet via een raadsvoorstel) gebeurt, is ongebruikelijk, maar gegeven de strakke tijdslijn noodzakelijk. We lichten dit in het vervolg van deze brief nader toe. 2.
Afwijkende procedure In de afgelopen jaren was het gebruikelijk dat het Dagelijks Bestuur VGGM uw raad informeerde over de verwachte algemene financiële en beleidsmatige kaders tegelijk met de ontwerpbegroting. De gemeenteraden werden op dat moment in de gelegenheid gesteld een zienswijze op de ontwerpbegroting uit te brengen.1 Vorig jaar is vanuit een aantal gemeente(rade)n aangegeven graag in een eerder stadium te kunnen reageren op de Kaderbrief, zodat VGGM daar rekening mee kan houden bij het opstellen van de ontwerpbegroting. Dit betekent een gescheiden traject, waarbij eerst de Kaderbrief wordt aangeboden (met de mogelijkheid voor de raden om wensen en bedenkingen aan te geven) en láter de ontwerpbegroting (zienswijzeprocedure). Dat gescheiden traject beleeft dit jaar zijn primeur en behoeft in de praktijk nog enige aanscherping. De deelnemende gemeenten ontvingen de brief op 24 januari en werden daarbij in de gelegenheid gesteld om vóór 23 februari 2024 te reageren, om besluitvorming door het Algemeen bestuur op 29 februari 2024 mogelijk te maken. Het door VGGM gekozen traject is voor de meeste gemeenten (veel) te kort om in te passen in de reguliere bestuurlijke besluitvormingstrajecten, waardoor ingrepen in de reguliere procedures noodzakelijk zijn.
Om die reden stellen wij, in dit specifieke geval voor onze gemeente voor om: 1 Zie de raadsinformatiebrief ‘Informatiebrief VGGM’, 28 maart 2023, bij de ingekomen stukken van de
gemeenteraadsvergaderingen 16 mei 2023. Zie tevens het raadsvoorstel ‘Ontwerpbegroting 2023 VGGM’, 21 juni 2023, behandelt in de raadsvergadering van 5 juli 2023.
Pagina 1 van 7
A. Wensen en bedenkingen ten aanzien van de Kaderbrief in te dienen overeenkomstig de door het college als bijlage bij deze Raadsinformatiebrief (bijlage 4) gevoegde concept. Of B. Aan de hand van een door het college te vervaardigen raadsvoorstel op 20 februari 2023 (de reservedatum van de raad) te besluiten over het indienen van eventuele wensen en bedenkingen. Variant A is ongebruikelijk (en mogelijk ongewenst) omdat we daarmee uw raad via een raadsinformatiebrief (en niet via een raadsbesluit) vragen in te stemmen met een reactie op de Kaderbrief die het college aan de VGGM verzendt. In variant B repareren we dat door wel een raadsvoorstel op te stellen, en daarover in een extra raadsvergadering te besluiten. Daarmee besluit u over een eventuele brief met wensen en bedenkingen die uw raad aan de VGGM verzendt. In de conceptbrief aan de VGGM zijn we vooralsnog uitgegaan van variant A. We nemen u in het vervolg van deze raadsinformatiebrief op hoofdlijnen mee in de stukken en de gevolgen voor onze gemeente. 3. Toelichting op de Kaderbrief 2025 VGGM De Kaderbrief 2025 bevat de inhoudelijke/beleidsmatige en financiële ontwikkelingen en kaders op weg naar de begroting 2025 van de VGGM.
De kaderbrief wordt aan de raden van de 15 VGGMgemeenten aangeboden met de mogelijkheid om wensen en bedenkingen mee te geven, die het DB van de VGGM mee kan wegen bij het opstellen van de ontwerpbegroting. De ontwerpbegroting krijgt u in april/mei aangeboden, met de gebruikelijke mogelijkheid om desgewenst een zienswijze in te dienen. De Kaderbrief is opgebouwd uit een aantal hoofdstukken, waaronder een uitwerking van een aantal deelterreinen/taken van de VGGM. Ten aanzien van de ontwikkelingen omtrent die deelterreinen hebben wij hieronder enige duiding gegeven. A. Crisisbeheersing (hoofdstuk 3) In de Kadernota is een verhoging van het regionale budget van € 500.000 opgenomen. Die verhoging wordt (vooralsnog ook meerjarig) geheel gedekt uit rijksmiddelen. Een winstwaarschuwing betreft eventuele toekomstige bezuinigingen door de Rijksoverheid, die dus ook de regionale budgetten zouden kunnen beïnvloeden. B. Brandweer (hoofdstuk 4) 1. Natuurbrandbeheersing De regionale kosten stijgen door het programma natuurbrandbeheersing met € 200.000. Hiervan wordt de helft (naar verwachting) bekostigd uit een provinciale bijdrage en de andere helft door interne prioritering binnen VGGM. 2.
Veilige energietransitie Hiervoor wordt een regionaal budget van € 300.000 ingetekend (risicobeeld, aansluiten bij planen besluitvorming, voorlichting en scholing medewerkers) om de extra inzet voor de bestrijding van brand die verband houdt met de reductie van energiegebruik en alternatieve energiebronnen (isolatie, zonnepanelen), op te kunnen vangen. 3. Inwerkingtreding Omgevingswet Voor de invoering van de omgevingswet zijn middelen aan het Gemeentefonds toegevoegd. VGGM doet ten behoeve van hun wettelijke adviestaak, op het gebied van milieubelastende activiteiten, een beroep op een deel van die middelen, vooralsnog door middel van een PM post. C. GGD (hoofdstuk 5) Pagina 2 van 7
Gemeenten hebben de laatste twee jaar intensief met de GGD samengewerkt aan een toekomstvisie voor de JGZ en de AGZ. In het regionaal bestuurlijk overleg (BOPG) van 30 november 2023 hebben de bestuurders besloten welke scenario’s uitgevoerd gaan worden. De uitkomsten van dit overleg zijn verwerkt in de kaderbrief. Het gaat om de keuze voor scenario 2 bij de AGZ (blz. 13-15): werken aan de gezondheid van inwoners met daarbij het accent op specifieke doelgroepen en kwetsbaren. Bij de Jeugdgezondheidszorg (blz. 15) gaat het ook om de keuze voor scenario 2: basiszorgaanbod JGZ met continuïteitsgarantie. De GGD biedt daarnaast een aantal modules aan als lokaal maatwerk, onder andere ‘Collectieve preventie’ en ‘Communicatie, vindbaarheid en zichtbaarheid’. Hierbij is van belang dat hoe meer gemeenten er voor kiezen een module af te nemen, des te lager de kosten per gemeente worden. Over de keuzes voor modules bestaat, zoals vermeld in de kaderbrief, nog geen consensus. Tot slot: de GGD gaat ervan uit dat gemeenten de bijdragen die zij voor bepaalde taken krijgen (zie blz. 16 en 17), bijvoorbeeld voor uitvoering van het wettelijk verplichte Rijksvaccinatieprogramma (RVP) één op één doorsluizen. Dit is een aanname die wij ondersteunen. De GGD speelt, als Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst, een belangrijke rol in preventie: bewaken, beschermen en bevorderen van gezondheid. D.
Ambulancezorg (hoofdstuk 6) VGGM schetst een toename is van uitgaven. Echter, er worden enkel PM posten opgenomen, met als toelichting dat het de mutatie per boekjaar betreft ten opzichte van het begrotingskader 2023. Het zou klant-/lezersvriendelijker zijn om de bedragen uit dit begrotingsader 2023 ter informatie in deze tabel op te nemen. Wij zullen VGGM verzoeken dit alsnog te doen. E. Bedrijfsvoering (Hoofdstuk 7) Het hoofdstuk Bedrijfsvoering van de kaderbrief bestaat uit een drietal paragrafen. 1. Samen. Beter. Bedrijfsvoeren. Dit onderdeel schetst de noodzaak om de ondersteuning en samenwerking in de organisatie van VGGM te versterken en te verbeteren. Voor het eerste jaar (2024) zijn de activiteiten omschreven in de bijgevoegde informatiebrief 2024 (bijlage 3). Die informatiebrief behandelen wij hieronder separaat. 2. Reductie diversiteit arbeidsvoorwaarden Voor 2025 wordt de gezamenlijke gemeentelijke bijdrage hiervoor niet verhoogd. Wel is een forse verhoging voor de jaren 2026, 2027 en 2028 (€ 900.000) voorzien. Dit heeft te maken met de overdracht van taken JGZ van STMG en Icare aan VGGM en de harmonisatie van de arbeidsvoorwaarden die hiermee gemoeid is. De uitvoering van JGZ 0-4 jaar (op consultatiebureaus), eerder uitgevoerd door STMG (in regio Oost) en Icare (in regio West) is per 1 januari 2015 ondergebracht bij VGGM/GGD.
De werkzaamheden werden ondergebracht in een aparte organisatie onder de paraplu van de VGGM, omdat de CAO van de zorgorganisaties minder gunstig was dan de CAO van de GGD. De overgang is destijds onder grote tijdsdruk gerealiseerd en het was te verwachten dat de arbeidsvoorwaarden een keer geharmoniseerd moesten worden. 3. Harmonisatie afspraken huisvesting brandweer In 2020 is geconcludeerd dat de huisvestingslocaties (de brandweerkazernes/posten) onderdeel van de regionale bekostiging dienen te zijn en niet ten laste van de betreffende individuele gemeenten dienen te komen. Voor een project om de beheerafspraken en de bijbehorende bekostiging te harmoniseren (aanstellen projectleider, in beeld brengen huidige situatie en uitwerken alternatieven) is een verhoging van de gezamenlijke gemeentelijke bijdragen met € 200.000. nodig. Voor de uiteindelijke regionalisering van de huisvestingslasten zijn voor de jaren 2026 t/m 2028 PMposten opgenomen. Pagina 3 van 7
Pagina 4 van 7
4. Financiële consequenties voor Rozendaal Als de in de kaderbrief opgenomen verhoging van de gezamenlijke gemeentelijke bijdrage wordt verwerkt in de begroting van VGGM voor 2025, zou de bijdrage voor Rozendaal aan VGGM stijgen met ongeveer € 4.000, op het gebied van Publieke gezondheidszorg en Bevolkingszorg. Echter, de financiële consequenties pakken voor ons aan de uitgavenkant gunstiger uit dan waarmee wij in onze gemeentelijke meerjarenbegroting hebben gerekend. Dit komt niet door de cijfers en ontwikkelingen bij de VGGM zelf, maar door de ontwikkeling van het Gemeenteronds. Naar aanleiding van de u bekende herverdeling van het Gemeentefonds krijgen wij immers van het Rijk minder geld voor de brandweertaken. Omdat onze gemeentelijke bijdrage aan VGGM voor de brandweer op die uitkering gebaseerd is, gaat ook onze bijdrage aan de VGGM naar beneden. Dit terwijl wij in de meerjarenbegroting veiligheidshalve nog rekening gehouden hadden met een hogere bijdrage (ongeveer € 15.000 meer). Al met al zijn wij, voor zover we nu kunnen bezien op basis van de ontwikkelingen in de kaderbrief, in 2025 ongeveer € 11.000 voordeliger uit dan in de meerjarenbegroting ingeschat. We weten vanzelfsprekend feitelijk pas bij de ontwerpbegroting voor 2025 van de VGGM waar de exacte cijfers naartoe bewegen. Onderdeel
Begroting VGGM 2025
Veiligheid
Rozendaal 2025 186
201
Publieke gezondheidszorg
47
43
JGZ 0-4 jaar +
39
39
272
283
Bevolkingszorg +
RVP Totaal Bedragen X € 1.000
5. Toelichting op de informatiebrief ‘Samen. Beter. Bedrijfsvoeren. 2024’ VGGM Aanleiding Bij de behandeling van de ontwerpbegroting van VGGM voor 2024 is in juli 2023 reeds vastgesteld dat versterking van de bedrijfsvoering noodzakelijk is. Uit benchmark-onderzoek bleek dat de bedrijfsvoering van de VGGM krap is georganiseerd en de governance complex is. De bedrijfsvoering van de VGGM acteert in de huidige situatie ad hoc en de continuïteit van de reguliere dienstverlening komt daarmee in het geding. Van belang is dat reguliere taken minder onder druk komen te staan. Behoeften en middelen moeten in evenwicht gebracht worden, zodat de continuïteit van de reguliere dienstverlening geen risico meer loopt. Structureel extra investeren in bedrijfsvoering is daarom noodzakelijk. Er is bedrijfsvoering nodig die meer planmatig en beheersbaar werkt. Daarom is VGGM per 2024 het programma ’Beter Bedrijfsvoeren’ gestart. Een bestuurlijke commissie met daarin bestuurders uit vier deelnemende gemeenten begeleidt dit programma. In de begroting voor de komende jaren is structureel € 1 miljoen meer opgenomen om vorm te geven aan deze organisatieversterking. Programmatische inzet in 2024 De VGGM werkt in de informatiebrief de risico’s van de huidige situatie uit. Ondersteunende processen zijn niet voldoende beschreven. De interne systemen zijn niet robuust genoeg.
Daarnaast zijn verdeling van taken en verantwoordelijkheden niet altijd duidelijk. Hierdoor bestaat het risico dat de organisatie niet meebeweegt met wettelijke of maatschappelijke ontwikkelingen en worden de opgedragen taken niet naar behoren uitgevoerd. De informatiebrief geeft een aantal concrete Pagina 5 van 7
voorbeelden. Om de risico’s en kwetsbaarheden te verminderen, wordt in 2024 onder meer gewerkt aan: - het opstellen van een visie op bedrijfsvoering en IT; - een transitie- en inrichtingsplan voor Bedrijfsvoering, Strategie & Control, IT en decentraal werken; - het ontwerpen en opstellen van diverse procesbeschrijvingen (onder meer voor Inkoop, Financiën en HR, mede voorwaardelijk voor de implementatie van een nieuw applicatieplatform); - het eerste deel van de implementatie van het applicatieplatform, ter vervanging van de bestaande applicatie bij de JGZ; - een transitie- en inrichtingsplan en de inrichting van een nieuwe Planning- en Controlcyclus. Het resultaat is dat op 1 januari 2025 de afdeling Jeugdgezondheidzorg en de afdeling Crisisbeheersing werken met het nieuwe applicatieplatform en deze applicatie door de hele organisatie wordt gebruikt voor de inkoop en financiële processen. Daarnaast zijn alle risico’s in deze processen in beeld gebracht en maatregelen genomen in de onderliggende processen, procedures, taken en verantwoordelijkheden om deze risico’s te beperken. De medewerkers zijn opgeleid en de processen gestandaardiseerd, zodat de afhankelijkheid van een enkele medewerker sterk is teruggebracht. Daarnaast zijn de risico’s op fraude verminderd.
Financiële en personele gevolgen In de VGGM-begroting voor 2024 is de gezamenlijke gemeentelijke bijdrage opgehoogd met € 1.000.000. Voor 2025, 2026 en 2027 voorziet de VGGM voor ieder jaar een verhoging met €1.000.000 . Het bedrag is in 2024 nodig voor inhuur (€ 700.000) ten behoeve van de hiervoor genoemde en in de informatiebrief uitgewerkte steppen. Het resterende deel van het bedrag is nodig voor de structurele versterking (€ 300.000) van de bedrijfsvoeringsorganisatie (menskracht): het aantrekken van een communicatiemedewerker en een financial controller. Gedurende de looptijd van het programma wil de VGGM de personele capaciteit op het gebied van bedrijfsvoering uitbreiden met tussen de 37 en 60 fte. VGGM geeft aan dat uit het benchmark onderzoek (2021) is gebleken dat zij de ondersteunende processen met 37 fte minder dan andere veiligheidsregio’s uit moet voeren en met 60 fte minder dan andere gemeenschappelijke regelingen. Anders gezegd: de afdeling bedrijfsvoering van de VGGM bedraagt 9,4% van het totaal, waar vergelijkbare Veiligheidsregio’s zitten op 13,1% en vergelijkbare GGD-en op 16%. Al met al is het aantrekken van tot aan 60 nieuwe fte’s fors. We hebben hierover in de brief een passage opgenomen, die met name oproept tot slimmere, efficiëntere processen – met andere woorden een inverdieneffect van de uitbreiding met nieuw personeel. 6.
Vervolg VGGM heeft bij schrijven van 24 januari 2024 de raden in de gelegenheid gesteld om vóór 23 februari 2024 wensen en bedenkingen in te dienen ten aanzien van de kaderbrief. Vanwege deze termijn wijken we af van de normale procedure (zie paragraaf 2 van deze RIB), zodat we tijdig richting het DB van de VGGM kunnen reageren en zij onze reactie in de ontwerpbegroting kunnen betrekken. Op 3 april 2024 neemt het AB van de VGGM een besluit over de ontwerpbegroting 2025 (inclusief gewijzigde Begroting 2024 en afwikkeling van het resultaat van de Jaarrekening 2023). Deze ontwerpbegroting 2025 wordt via de colleges door het DB aangeboden aan de raden ter zienswijze. De zienswijzetermijn bedraagt 12 weken. Het AB stelt in september de definitieve begroting vast.
Pagina 6 van 7
Het college van burgemeester en wethouders,
Bas Pelgrum, gemeentesecretaris
Ester Weststeijn, burgemeester
Bijlagen: 1. Aanbiedingsbrief VGGM 2. Kadernota VGGM 2025 3. Informatiebrief VGGM ‘Samen. Beter. Bedrijfsvoeren. 2024’ 4. Conceptbrief aan VGGM met wensen en bedenkingen
Pagina 7 van 7
Dagelijks Bestuur VGGM t.a.v. dhr. Bril, directeur Postbus 5364 6802 EJ Arnhem
Datum : 6-2-24 Uw kenmerk : 240123-110 Ons kenmerk : 2401 KS
Behandeld door : Dhr. K. Schaap Telefoon : 026-3843661 E-mail : gemeente@rozendaal.nl
Onderwerp: Kaderbrief 2025 Geacht bestuur, Hartelijk dank voor de toezending van de Kaderbrief 2025 en de informatiebrief over de uitvoering van het programma ‘Samen. Beter. Bedrijfsvoeren.’ in 2024. We hebben beide stukken incl. de aanbeidingsbrief doorgeleid naar onze gemeenteraad. Proces In uw begeleidend schrijven dat wij op 24 januari 2024 ontvingen verzoekt u de raden om eventuele wensen en bedenkingen ten aanzien van de kaderbrief vóór 24 februari 2024 toe te zenden. Die reactietermijn is zeer kort voor een zorgvuldig bestuurlijk besluitvormingstraject en een goede behandeling van het voorstel door onze gemeenteraad. We kunnen ons voorstellen dat dit ook voor andere gemeenten geldt. Wij begrijpen dat het gescheiden voorleggen van de Kaderbrief en de ontwerp-begroting een primeur betreft en ondersteunen de wenselijkheid van deze opgeknipte processtappen. Desalniettemin zouden we het op prijs stellen als u ons bij een volgende gelegenheid wat langer de tijd geeft om (de effecten van) de kaderbrief te duiden, zodat we u een gedegen en gedragen reactie kunnen toezenden. Deze brief, als reactie op de kaderbrief en informatiebrief bedrijfsvoering, is opgesteld en vastgesteld door het college van B&W van Rozendaal op 6 februari 2024. Dezelfde dag is deze ter informatie aan de gemeenteraad van Rozendaal gestuurd.
In de raadsvergadering van 6 februari 2024 heeft de raad mondeling de inhoud van de brief expliciet onderschreven. De leden van de raad zagen geen aanleiding om hier formeel een raadsbesluit over te nemen. Kaderbrief Wij herkennen dat een veelheid van externe en maatschappelijke ontwikkelingen van invloed zijn op veiligheids- en gezondheids-vraagstukken in de regio. We zien aan de kant van de Brandweerorganisatie dat u gericht (maatschappelijke en/of fysieke) risico’s een plaats geeft in uw werk, bijvoorbeeld natuurbrand(bestrijding) en de veiligheid van de energietransitie. We zien aan de kant van de GGD dat u – samen met de portefeuillehouders publieke gezondheid – bewust op basis van een toekomstscenario werkt aan een stevige algemene- en jeugdgezondheidszorg. De dagelijke praktijk, waarin uw professionals voor onze inwoners werken aan een veilige en gezonde 1 Kerklaan 1, 6891 CL Rozendaal – Postbus 9106, 6880 HH Velp
samenleving in onze regio, vraagt een robuuste bedrijfsvoeringsorganisatie. We begrijpen en ondersteunen de noodzaak om de bedrijfsvoering te versterken. We zien dat er extra middelen nodig zijn om de in de kaderbrief beschreven ontwikkelingen op te vangen in de uit te werken (ontwerp)begroting voor 2025 en kunnen dat inhoudelijk duiden. Echter, gemeentelijke financiën staan echter meer nog dan voorheen onder druk en er komen nog financiëel onzekere jaren aan. Daarom blijven wij benadrukken het van belang te vinden dat de VGGM: - kritisch naar de uitgaven blijft kijken en zichtbaar en merkbaar oog blijft houden voor besparingsopties en slimmer (samen) werken; - ervoor kiest om noodzakelijke ontwikkelingen zo summier mogelijk (op het niveau van een basisambitie) door te voeren, om daarmee kostenstijgingen te minimaliseren (‘minder meerkosten’); - bij kostenstijgingen waar mogelijk naar oplossingen in de eigen organisatie kijkt, c.q. uitvoering zo veel mogelijk binnen het bestaande budgetten te realiseren, zodat een effect op de gemeentelijke bijdrage zo veel mogelijk voorkomen wordt. We sluiten daarmee ook aan bij het signaal dat de wethouders Financiën in december 2023 per brief naar een aantal Gemeenschappelijke Regelingen, waaronder de VGGM, hebben gegeven.
Naar aanleiding van de financiële vooruitzichten bij gemeenten zelf, roepen zij u op om aan te geven welke inhoudelijke keuzes er te maken zijn in uw dienstverlening, en welke u daarvan niet of in mindere mate uit te voeren zijn vanaf 2025. Wat ons betreft is dit een discussie die we met elkaar aan moeten (blijven) voeren. Specifiek ten aanzien van hoofdstuk 6 van de kaderbrief, Ambulancezorg, willen wij u attent maken op het volgende: Waar u schetst dat er een toename is van de uitgaven, heeft u enkel ‘PM’ posten opgenomen, met als toelichting dat het een mutatie per boekjaar betreft ten opzichte van het begrotingskader 2023. Wij zouden het op prijs stellen als u de bedragen uit dit begrotingskader 2023 ter informatie in de betreffende tabel op zou willen nemen. Informatiebrief ‘Samen. Beter. Bedrijfsvoeren. 2024’ Al eerder hebben wij, met u, erkend dat investeringen in de bedrijfsvoering verdedigbaar en deels ook onontkoombaar zijn, onder andere op basis van de uitkomsten van de in 2021 uitgevoerde benchmark. Onze gemeenteraad gaf in de zienswijze bij de ontwerpbegroting 2023 (brief juli 2022) al aan dat we waarde hechten aan een degelijke onderbouwing van de uitgaven om de bedrijfsvoering te versterken per jaar vóóraf en verantwoording over (tussentijdse) resultaten achteraf.
We spreken dan ook, mede namens ons gemeentraad, onze waardering uit over de informatiebrief over de plannen om de bedrijfsvoering te versterken in 2024. We rekenen erop dat we (op weg naar) 2025 en verder informatie op een soortgelijk niveau ontvangen en stellen dit op prijs. Hoewel bedrijfsvoering feitelijk een aangelegenheid van uw eigen organistie is, menen we ons wel een opmerking te moeten permitteren over de beoogde formatieontwikkeling (op bedrijfsvoeringsonderdelen) gedurende de komende jaren, als onderdeel van de versterking van de bedrijfsvoering. Gedurende de looptijd van het programma wilt u de formatie op het gebied van bedrijfsvoeringsonderdelen uitbreiden met tussen de 37 en 60 fte. U heeft aangegeven dat uit het benchmark onderzoek (2021) is gebleken dat u de ondersteunende processen met ca. 37 fte minder dan andere veiligheidsregio’s uit moet voeren en met 60 fte minder dan andere gemeenschappelijke regelingen. Anders gezegd: de afdeling bedrijfsvoering van uw organisatie bedraagt 9,4% van het totaal, waar dit voor vergelijkbare Veiligheidsregio’s 13,1% is, en voor vergelijkbare GGD-en 16%. Hoewel het noodzakelijk is dichter naar het benchmarkgemiddelde toe te groeien, lijkt de 2
aangegeven maximale uitbreiding met 60 fte fors. Feitelijk betreft het bijna een verdubbeling van het aantal personeelsleden in uw bedrijfsvoeringsorganisatie. Wij verwachten dat een dergelijke uitbreiding gepaard gaat met slimmere, efficiëntere processen en bijvoorbeeld ook met een geringere kans op ‘fouten’ en ‘herstelwerk’. Er zou met andere woorden een inverdieneffect mogelijk en merkbaar moeten zijn de formatieuitbreiding, hetzij in PIOFACH-onderdelen, hetzij in het primaire proces. We zullen de komende jaren de verdere plannen vanuit Beter. Samen. Bedrijfsvoeren. met een constructief-kritische houding blijven volgen. Met vriendelijke groet,
Het college van burgemeester en wethouders,
Bas Pelgrum, gemeentesecretaris
Ester Weststeijn, burgemeester
3
www.vggm.nl
Informatiebrief Samen. Beter. Bedrijfsvoeren.
Versie: ter verzending aan colleges en raden van deelnemende gemeenten januari 2024
Inhoudsopgave Inleiding
3
Samen. Beter. Bedrijfsvoeren.
4
1
Risico’s
4
2
Beperken van risico’s
5
3
Voor de start (2023)
5
4
Eerste kwartaal 2024
5
5
Volgende kwartalen 2024
6
6
Structurele versterking 2024
7
7
Totale uitgaven 2024
8
Versie: januari 2024
Pagina 2 van 9
Inleiding In het voorjaar van 2023 is de ontwerpbegroting VGGM voor 2024 behandeld in de gemeenteraden. Een onderwerp dat aandacht kreeg was de versterkingsopgave bedrijfsvoering, inmiddels bekend als het programma Samen. Beter. Bedrijfsvoeren. Dit programma richt zich op het versterken en verbeteren van de ondersteuning in de organisatie. Hierin is namelijk onvoldoende geïnvesteerd in de afgelopen jaren. Gevolg is dat VGGM kwetsbaar is geworden. Zonder deze verbeteringen loopt VGGM in de toekomst mogelijk risico’s, en kan het niet meer voldoen aan wet- en regelgeving. De kwetsbaarheid van de organisatie is zo groot, dat deze verbeteropgave niet gepaard gaat met het ad hoc invullen van formatieplaatsen om specifieke risico’s te beperken. De verbeteropgave vraagt om een programmatische aanpak, waarbij gestart wordt met een verandering van de organisatieinrichting, actualisatie van organisatiebeleid en processen, vernieuwing van systemen om vervolgens de formatie te versterken met extra Fte’s zodanig dat organisatieontwikkeling, beheersing van de bedrijfsvoeringsprocessen en ondersteuning aan het lijnmanagement adequaat kan worden ingericht. Op basis van vergelijking met andere Veiligheidsregio’s gaat deze verbeteropgave circa € 4 miljoen kosten. In de meerjarenbegroting 2024 – 2027 is voor Samen. Beter.
Bedrijfsvoeren een eerste inschatting van een jaarlijkse versterking van € 1 miljoen per jaar opgenomen. Deze informatiebrief gaat nader in op de besteding van de € 1 miljoen voor 2024. In de kaderbrief voor 2025 wordt ingegaan op de planvorming 2025 en verder. Gezien de programmatische aanpak is het advies om deze bestedingenbrief in samenhang met de kaderbrief 2025 te beschouwen.
Namens het Dagelijks Bestuur VGGM, Anton Slofstra en Henk Bril Directie
Versie: januari 2024
Pagina 3 van 9
Samen. Beter. Bedrijfsvoeren. Binnen VGGM bestaat de noodzaak om de ondersteuning te verbeteren. Als je kijkt naar de manier waarop de ondersteunende processen op dit moment zijn ingericht bestaat het risico dat VGGM haar taken niet meer naar behoren kan uitvoeren. Het gaat om een behoorlijke inhaalslag: investeren in het versterken van de systemen, het beschrijven van de processen, het versterken van het management en de wijze van samenwerken tussen de verschillende afdelingen.
1.
Risico’s
De ondersteunende processen zijn niet voldoende beschreven. De interne systemen zijn niet robuust genoeg. Daarnaast zijn verdeling van taken en verantwoordelijkheden niet altijd duidelijk. Hierdoor bestaat het risico dat de organisatie niet meebeweegt met wettelijke of maatschappelijke ontwikkelingen en worden de opgedragen taken niet naar behoren uitgevoerd. Om te verduidelijken waar we het over hebben, volgen hier een aantal concrete voorbeelden: Algemene risico’s
VGGM is nu afhankelijk van enkele medewerkers met inhoudelijke kennis op sleutelposities, waardoor bij vertrek of uitval van deze medewerkers de continuïteit van de dienstverlening onder druk staat. De betreffende kennis is onvoldoende vastgelegd in systemen;
Als de systemen niet goed zijn ingericht, bestaat bijvoorbeeld het risico van het niet (op tijd) beschikbaar zijn van actuele gegevens van burgers, objecten of dossiers;
Automatisering risico’s
VGGM wordt gehackt, waardoor systemen niet beschikbaar zijn bij uitvoering van primaire procestaken;
Vertrouwelijke informatie kan worden gelekt of gehackt, waardoor burgers geschaad kunnen worden in hun belangen, VGGM negatief in het nieuws kan komen én mogelijk sprake is van een schadeclaim;
Personele risico’s
De beperkte kwaliteit van het HR-proces kan leiden tot onvoldoende inspelen op een veranderende arbeidsmarkt. Resultaat is: een beperkte beschikbaarheid van gekwalificeerde medewerkers en vrijwilligers;
Niet kunnen werven van benodigde medewerkers, omdat de HRM processen hiervoor niet zijn ingericht. Daardoor bestaat het risico dat VGGM medewerkers in dienst neemt zonder geldig contract, waardoor deze automatisch een contract voor onbepaalde tijd krijgen, zonder dat de formatie daarop is berekend;
Versie: januari 2024
Pagina 4 van 9
Financiële risico’s
Het onvoldoende beheerst veranderen van de taakuitvoering bij wijzigingen, met het risico van budgetoverschrijdingen;
2.
Frauderisico’s door betalen van facturen voor niet geleverde diensten en producten.
Beperken van risico’s
Om bovenstaande risico’s te beperken is het doel de organisatie te ontwikkelen van een ad-hoc organisatie naar een gestandaardiseerde organisatie (op een schaal van 1. Ad-hoc, 2. Informeel, 3. Gestandaardiseerd, 4. Beheerd, 5. Geoptimaliseerd). Daarom is VGGM in 2023 gestart met het inrichten van het programma: Samen. Beter. Bedrijfsvoeren (SBB). Het programma kent een doorlooptijd van 4 jaar. Stapsgewijs passen we verbeter maatregelingen toe.
3.
Voor de start (2023)
Om van de kant af te komen is in 2023 gewerkt aan het opzetten van de programma organisatie die de verandering de komende jaren begeleidt. Daarbij is de projectstructuur in samenspraak met het bestuur vastgesteld. Deelprojecten en projectleiders zijn benoemd. Eén groot project melden we in het bijzonder omdat dit samen oploopt met Samen. Beter. Bedrijfsvoeren, namelijk de implementatie van een nieuw applicatieplatform (AFAS). Voor 2024 is voorzien het inkoop- en financiële proces in dit applicatieplatform in te richten, in 2025 volgt het HRM proces. In 2026 kunnen dan de bedrijfsvoeringsapplicaties die in het primaire proces worden gebruikt worden gekoppeld. Bijvoorbeeld voor personele planning en realisatie of het geautomatiseerd factureren van geleverde prestaties.
4.
Eerste kwartaal 2024
In het eerste kwartaal 2024 worden de volgende producten opgeleverd:
Opstellen, afstemmen en vaststellen visie op bedrijfsvoering & IT;
Vertalen van de visie naar leidende principes voor de inrichting en aansturing van de bedrijfsvoering;
Opstellen contouren van de wijze waarop organisatiebeleid tot stand komt, beheerst wordt en hoe de ondersteunende processen worden georganiseerd;
Opstellen van de huidige procesbeschrijving van de afdelingen Inkoop, Financiën en HR ten behoeve van de implementatie van het applicatieplatform;
Implementatie van het eerste deel van het applicatieplatform ter vervanging van de bestaande applicatie bij de afdeling jeugdgezondheidzorg;
Implementatie van het tweede deel van het applicatieplatform voor het vastleggen van de inkoopcontracten;
Organiseren van meerdere werksessies met management en medewerkers om ze mee te nemen in deze verandering.
Versie: januari 2024
Pagina 5 van 9
Het resultaat van het eerste kwartaal 2024 is dat het risico op het uitvallen van de primaire applicaties voor de afdeling jeugdgezondheidszorg en inkoopcontracten beperkt is. Daarnaast is de basis vastgesteld voor de inrichting van de ondersteunende processen en de organisatie daarvan. Dit is noodzakelijk om in de volgende kwartalen de risico’s op deze processen te beperken én om het applicatieplatform succesvol in te voeren. Om hiertoe te komen bedragen de incidentele kosten: Activiteit Inhuur procesbegeleiding
Kosten Q1 2024 € 70.000
Toelichting Programmamanagement, projectleider applicatieplatform (AFAS), template en begeleiden werkgroepen.
Inhuur inhoudelijk
€ 105.000
bedrijfsvoering
Expert applicatieplatform, implementatieen communicatieadviseur, kwaliteit- & risicoborging, opleiden medewerkers
Totaal
€ 175.000
De kosten voor de inrichting van het applicatieplatform worden geactiveerd en toegerekend over het gebruik van het applicatieplatform in de komende jaren.
5.
Volgende kwartalen 2024
Het tweede deel van 2024 staat in het teken van het realiseren van de onderstaande producten:
Opstellen van de procesbeschrijving, vaststellen van de nieuwe taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden, vaststellen van de nieuwe stuurinformatie om grip te houden op de nieuwe processen van Inkoop, Financiën en HR in het applicatieplatform;
Uitvoeren van een Impactanalyse huidige inrichting versus gewenste inrichting voor de onderdelen procesinrichting en de taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden, risicobeheersing alsmede de vereisten voor de conversie van benodigde data;
Opstellen van instructies voor het opleiden van de medewerkers;
Op basis van de impactanalyse het opstellen van een transitie- en inrichtingsplan voor Bedrijfsvoering, Strategie & Control, IT en decentraal werken;
Inrichtingsplan ter goedkeuring aan de Centrale Ondernemingsraad voorleggen;
Implementatie van het applicatieplatform voor Inkoop en Financiën (AFAS), converteren van de benodigde data uit de bestaande systemen en het opleiden van medewerkers in het nieuwe werken;
Opstellen en implementeren van het nieuwe Planning & Control cyclusplan inclusief de onderliggende processen en benodigde data;
Organiseren van meerdere werksessies met management en medewerkers om ze mee te nemen in deze transitie.
Versie: januari 2024
Pagina 6 van 9
Resultaat Het resultaat is dat op 1 januari 2025 de afdeling Jeugdgezondheidzorg en de afdeling Crisisbeheersing werken met het nieuwe applicatieplatform en deze applicatie door de hele organisatie wordt gebruikt voor de inkoop en financiële processen. Daarnaast zijn alle risico’s in deze processen in beeld gebracht en maatregelen genomen in de onderliggende processen, procedures, taken en verantwoordelijkheden om deze risico’s te beperken. De medewerkers zijn opgeleid en de processen gestandaardiseerd, zodat de afhankelijkheid van een enkele medewerker sterk is teruggebracht. Daarnaast zijn de risico’s op fraude verminderd. In 2024 wordt een implementatieplan opgesteld om te komen tot een nieuwe manier van werken, waarbij ondersteunende functies passend zijn bij de beschreven processen.
Activiteit
Kosten Q2 – Q4 2024
Inhuur procesbegeleiding
€190.000
Toelichting Programmamanagement, projectleider applicatieplatform (AFAS), templates en begeleiden werkgroepen
Inhuur inhoudelijk
€ 335.000
bedrijfsvoering
Opleiden medewerkers, expertapplicatieplatform, communicatieadviseur, kwaliteit- & risicoborging, inrichtingsplannen en opleiden medewerkers
Totaal
€ 525.000
De kosten voor de inrichting van het applicatieplatform worden geactiveerd en toegerekend over het gebruik van het applicatieplatform in de komende jaren.
6.
Structurele versterking 2024
De structurele versterking van VGGM in 2024 bestaat uit twee onderdelen: 1
Eén FTE heeft betrekking op het vervangen van tijdelijke inhuur met een constant karakter. VGGM huurde afgelopen jaren vanuit de COVID19-budgetten een communicatiemedewerker in. Deze tijdelijk inhuur wordt vervangen door een structurele communicatiemedewerker om de toegenomen taken op het gebied van Communicatie te kunnen uitvoeren.
2
Eén FTE voor het versterken van de financial control. VGGM heeft een grote afhankelijkheid van de huidige financial controller. De huidige financial control heeft beperkte capaciteit om de analyse, advisering en bewaking van de financiële huishouding te verbeteren. Om te waarborgen dat VGGM haar publieke middelen doelmatig besteedt en voldoende sturing houdt op ruim € 140 miljoen aan lasten en verschillende financieringsstromen is uitbreiding noodzakelijk. Eén FTE voor het versterken van de salarisadministratie. VGGM heeft vier verschillende CAO’s met diverse maatwerkregelingen voor het personeel. De huidige capaciteit van de salarisadministrateurs is onvoldoende om de noodzakelijke controles op de juistheid,
Versie: januari 2024
Pagina 7 van 9
volledigheid en tijdigheid van de salarisverwerking te borgen, waardoor het risico wordt gelopen op onjuiste salarisbetalingen of fiscale afdracht. De structurele kosten voor het versterken van bovenstaande functies bedraag ca € 300.000.
7.
Totale uitgaven 2024
Samenvattend zijn voor 2024 de volgende uitgaven begroot: Toelichting in:
Onderwerp
In euro’s
§4
Transitie – 1e kwartaal 2024
€ 175.000
§5
Transitie - 2e tot en met 4e
€ 525.000
kwartaal §6 Totaal
Versie: januari 2024
Structurele versterking
€ 300.000 € 1.000.000
Pagina 8 van 9
Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden (VGGM) verzorgt Ambulance, Brandweer, GGD en GHOR voor de gemeenten Gelderland-Midden
Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden Postbus 5364 6802 EJ ARNHEM T 0800 8446 000 E info@vggm.nl I www.vggm.nl
Versie: januari 2024
Pagina 9 van 9
www.vggm.nl
Kaderbrief 2025 Voor colleges en raden
januari 2024
Inhoudsopgave 1.
Inleiding
3
2.
Een schets van de maatschappelijke context
5
3.
Crisisbeheersing
7
3.1
7
4.
5.
Versterking crisisbeheersing
Brandweer
9
4.1
Gebiedsgerichte aanpak natuurbrandbeheersing
9
4.2
Veilige Energietransitie
10
4.3
Inwerkingtreding Omgevingswet
11
GGD
13
5.1
Toekomstbestendige GGD
13
5.2
Versterking infectieziektebestrijding en pandemische paraatheid
16
5.3
Decentralisatie rijksvaccinatieprogramma
17
6.
Ambulancezorg
18
7.
Bedrijfsvoering
19
7.1
Samen. Beter. Bedrijfsvoeren.
19
7.2
Duurzame bedrijfsvoering
21
7.3
Reductie van diversiteit arbeidsvoorwaarden
22
7.4
Harmoniseren afspraken huisvesting brandweer
23
8.
Financiële uitgangspunten
24
8.1
Verdeling gemeentelijke bijdrage veiligheid
24
8.2
Verdeling gemeentelijke bijdrage gezondheidszorg
24
8.3
Indexering gemeentelijke bijdragen
26
Bijlage 1: Mutaties gemeentelijke bijdragen vanaf 2025
28
Bijlage 2: Toelichtende tabellen verdeling gemeentefonds
31
Bijlage 3: Bijdragen per gemeente
32
Versie: januari 2024
Pagina
2
1. Inleiding Deze kaderbrief schetst de ontwikkelingen die komende periode invloed hebben op onze maatschappelijke bijdrage en gevolgen hebben op de beleidsmatige en budgettaire kaders. Aan de hand van deze kaderbrief kan iedere bestuurder de ontwikkelingen met zijn of haar gemeente bespreken en zijn of haar ambitie betrekken in de besluitvorming voor de regionale ambitie. De vastgestelde kaderbrief is vervolgens een belangrijke bouwsteen voor de ontwerp-begroting 2025. Deze ontwerp-begroting 2025 wordt begin april ter consultatie aangeboden aan de Colleges en Raden. Meer zuiverheid In voorgaande jaren werden beleidsontwikkelingen bekostigd uit het financiële resultaat van het vorige boekjaar door het vormen van bestemmingsreserves. Het bestuur heeft verzocht meer zuiverheid aan te brengen in de wijze waarop beleidsontwikkelingen worden bekostigd. Daarom doen we het nu anders. We hanteren het uitgangspunt dat beleidsontwikkeling en (incidentele) budgettaire kaders nadrukkelijker invloed hebben op de gemeentelijke bijdragen. Zowel voor de ontwerp-begroting 2025 als met een begrotingswijziging voor 2024. Hiermee ontstaat meer dynamiek in de financiën van VGGM. Voor alle voorstellen in deze kaderbrief geldt dat naast de kosten voor de directe capaciteit eveneens een opslag voor de ondersteunende processen is meegenomen.
Ontwikkelingen, risico’s, impact en financiële spanning Deze kaderbrief start met een schets van de ontwikkelingen die invloed hebben op veiligheid en gezondheidsvraagstukken in de regio. Vervolgens duiden we per programma deze ontwikkelingen, bijbehorende risico’s en impact op de beleidsmatige en budgettaire kaders in een meerjarenperspectief. Een van de ontwikkelingen betreft de versterkingsopgave van de organisatie. In de informatiebrief Samen. Beter. Bedrijfsvoeren wordt hier voor het jaar 2024 nader op ingegaan. Het advies is om deze kaderbrief in samenhang met deze informatiebrief te beschouwen. Deze ontwikkelingen die op de samenleving af komen vragen om een verandering van onze taken, terwijl de verandercapaciteit binnen de organisatie op dit moment minimaal is. We beseffen ons terdege dat de gevraagde verandercapaciteit leidt tot spanning met de gemeentelijke financiën, welke momenteel stevig onder druk staan. Het zogenaamde ravijnjaar 2026 nadert, maar ook worden de gemeenten geraakt door loon- en prijsstijgingen en opgaven op andere terreinen als gevolg van de maatschappelijke ontwikkelingen. Een aantal wethouders financiën van onze regio vragen naar mogelijkheden om keuzes te maken die leiden tot een beperking van de bijdrage van hun gemeenten aan de VGGM.
Aan de hand van deze kaderbrief verwachten we de Colleges van B&W en de gemeenteraden in staat te stellen om belangrijke afwegingen te maken ten aanzien van alle ontwikkelingen die op hun afkomen. Op gemeentelijk niveau In de bijlage is vervolgens op gemeentelijk niveau de impact op de financiële bijdrage zichtbaar. Hierbij is het huidige dienstverleningsniveau voor brandweerzorg en ambulancezorg het uitgangspunt, alsmede de inzet op publieke gezondheidszorg, waarop de huidige formatie, middelen en begroting zijn gebaseerd.
Versie: januari 2024
Pagina
3
Versie: januari 2024
Pagina
4
2. Een schets van de maatschappelijke context We leven in een realiteit van maatschappelijke spanningen en hybride dreigingen. Vanwege de onderlinge verbondenheid en verwevenheid kunnen zij in toenemende mate onze samenleving ontwrichten. Partijen als VGGM werken steeds vaker en langer in opgeschaalde modus aan acute crises. Dit vraagt veel van onze taak crisisbeheersing in termen van ad-hoc inzet, flexibiliteit, capaciteit en financiën. Er is sprake van krapte op de arbeidsmarkt. Met een verdere toename van het aantal openstaande vacatures en opnieuw een daling van het aantal werklozen, loopt de spanning op de arbeidsmarkt verder op. Hierdoor is het lastig om aan nieuw personeel te komen met de juiste expertise. Voor VGGM weegt dit vraagstuk extra zwaar omdat de noodzakelijke specifieke expertise op de arbeidsmarkt zeer beperkt voor handen is. Dit betekent dat VGGM genoodzaakt is om haar medewerkers hierin zelf te scholen. Terecht vraagt de maatschappij van ons dat we midden in de samenleving staan, en dat onze collega’s een afspiegeling zijn van de omgeving waarin wij opereren. We willen meer divers worden en inclusief zijn. Zo kunnen we effectiever ons werk doen. Dit vraagt van ons meer aandacht te hebben voor het zijn van een diverse en inclusieve organisatie.
Grote transitievraagstukken op het gebied van klimaat, energie en dataverwerking hebben urgentie, maar worden niet van vandaag op morgen opgelost. Deze vraagstukken geven ook transitierisico’s bij besluiten die meerjarige impact hebben. Denk aan het vervangen van materieel, het opleiden van nieuwe medewerkers en de wijzigingen in repressief optreden en het bestrijden van crises. Wereldwijd is meer geopolitieke instabiliteit dan we afgelopen jaren gewend waren. We hebben ervaren dat die onrust snel financiële gevolgen heeft. Door de toenemende schaarste van grondstoffen kunnen leveringen stagneren, waarmee het belang van en onze deelname aan een circulaire economie toeneemt. De verminderde stabiliteit vraagt financiële wendbaarheid van organisaties maar mogelijk ook een ander gebruik van materieel. Moderne technologieën zoals robotics, artificial intelligence, augmented reality en krachtige sensoren bieden kansen voor het voorkomen van en zo snel mogelijk reageren op crises en op termijn het verbeteren van processen. Hebben we de juiste mensen, middelen en kennis beschikbaar om deze technologieën toe te kunnen passen? Deze ontwikkelingen vragen om een andere kijk op ons strategische personeelsbeleid, gericht op inhoudelijke en persoonlijke ontwikkeling.
De bebouwde omgeving transformeert naar een dynamisch stedelijke context, met meer hoogbouw, gemengd ruimtegebruik, andere manieren van mobiliteit en gevarieerde demografische samenstelling. Dit vraagt van VGGM om andere operationele concepten te ontwikkelen en toe te passen, met ander materiaal/materieel, andere arbeidsarrangementen en een andere maatschappelijke positionering, samen met onze collega hulpverleners. De wens om informatie gestuurd te werken en de toegenomen beschikbaarheid van data staat op gespannen voet met de privacywetgeving en informatieveiligheid. Uit de Baseline Informatiebeveiliging Overheid, de Algemene verordening gegevensbescherming, de Archiefwet en
Versie: januari 2024
Pagina
5
de Wet Open Overheid vloeit een ogenschijnlijk tegenstrijdige maatschappelijke verwachting voort waar we het antwoord vooralsnog schuldig op moeten blijven. Klimaatverandering leidt niet alleen tot nieuwe typen crises, het vraagt ook wat van bedrijfsvoering. Energieopwekking en -gebruik, ons materieel en de kennis van onze collega’s moeten aansluiten op wat inwoners van een hedendaagse publieke organisatie vraagt en we moeten hulpverlening kunnen bieden bij nieuwe incidenten. We moeten anticiperen op extreme weersomstandigheden zoals langdurige droogte, hogere zomerse temperaturen en heftige neerslag of valwinden. De risico's van natuurbranden, stormschade en gezondheidseffecten als gevolg van langdurige hitte nemen sneller toe dan de verandering in het klimaat. Dit vraagt om een gezamenlijke beleidsverandering vanuit verschillende beleidsterreinen. Bovenstaande veranderingen vragen om een transitie van de dienstverlening, welke een extra (tijdelijke) investering vragen. Deze opgave staat in een schril contrast met een toenemende krapte in de overheidsfinanciën en dat vraagt om het maken van afwegingen en heldere communicatie over gemaakte keuzes.
Versie: januari 2024
Pagina
6
3. Crisisbeheersing Binnen het programma crisisbeheersing vallen de crisistaken vanuit de wet veiligheidsregio, de taken vanuit de Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR) en de gemeentelijke samenwerking op het gebied van bevolkingszorg. Deze taken worden deels vanuit Rijksmiddelen bekostigd en deels middels een gemeentelijke bijdrage (in overeenstemming met de bekostigingswijze brandweerzorg), met uitzondering van de samenwerking op het gebied van bevolkingszorg. Deze worden door de gemeenten bekostigd middels een bijdrage per inwoner
3.1
Versterking crisisbeheersing
Aanleiding We leven in een realiteit van bijna permanente maatschappelijke spanningen en hybride dreigingen die vanwege de onderlinge verbondenheid en verwevenheid tezamen in toenemende mate onze samenleving kunnen ontwrichten. Organisaties als VGGM werken steeds vaker en langer in opgeschaalde modus aan acute crises. Dit vraagt om een versterking en transitie van onze huidige taken op het gebied van crisisbeheersing. Ook landelijk is ingezet op een versterking en doorontwikkeling van de crisisbeheersing. Om de doelen op het gebied van crisisbeheersing, te behalen (zoals informatiepositie en het inrichten van informatie-uitwisseling tussen veiligheidsregio’s onderling en met het Rijk) te realiseren, kent het Rijk de komende jaren extra financiële middelen toe aan de veiligheidsregio’s (brede doeluitkering rampenbestrijding – BDUR). In het wetswijzigingstraject voor de wet veiligheidsregio is ook aandacht voor het domein Crisisbeheersing. Dit geld is voor dat doel gelabeld.
Planning 2024 Begin 2024 verandert de organisatiestructuur van Brandweer en Crisisbeheersing: de taken voor Crisisbeheersing worden in een aparte afdeling belegd. Daar worden alle taken voor het beheersen van crises ondergebracht (in het kader van de openbare orde en veiligheid). Regionaal wordt ingezet op: -
Versterking van crisisbeheersing (met name rondom langdurige crises);
-
Ontwikkeling van het netwerk en flexibele netwerksamenwerking;
-
Continueren we van de ontwikkelingen rondom informatiemanagement, (zowel in de regio, als in aansluiting op Oost-5 (de vijf veiligheidsregio's in Overijssel en Gelderland) en landelijk.
Versie: januari 2024
Pagina
7
Beleidskader voor 2025 -
Verder versterken van de informatiepositie van gemeenten en regio;
-
Realiseren van een robuust netwerk met partners;
-
Intensiveren van de bovenregionale samenwerking;
-
Crisisorganisatie zodanig inrichten dat bij langdurige crises de eigen organisatie niet wordt uitgehold.
Risico dat we lopen -
Een krappe arbeidsmarkt, zeker voor informatiespecialisten, leidt tot het risico dat we niet op tijd de juiste mensen vinden voor deze versterkingsopgave, zeker ook omdat andere Veiligheidsregio’s een vergelijkbare opgave hebben.
-
De rijksuitkering voor Veiligheidsregio’s staat op de lijst van het ministerie van Financiën als mogelijke bezuiniging bij nieuwe kabinetsvorming. Wanneer hierop bezuinigd wordt, zullen bestuurlijke keuzes worden voorgelegd over de mate van versterking.
Financiële impact Het ontvlechten van de taken crisisbeheersing uit de brandweerorganisatie en de versterkingsopgave worden gedekt door een hogere bijdrage vanuit het Rijk ter versterking van de crisisbeheersing (BDUR uitkering). In EUR x mln
2024
2025
2026
2027
2028
Lasten: Versterking crisisbeheersing
1,7
2,2
2,5
2,5
2,5
1,7
2,2
2,5
2,5
2,5
Dekkingsmiddelen: Rijksbijdrage
De in bovenstaande tabel opgenomen lasten en dekkingsmiddelen zijn niet cumulatief. Het betreft de mutatie per boekjaar ten opzichte van het begrotingskader 2023.
Versie: januari 2024
Pagina
8
4. Brandweer In dit hoofdstuk zijn specifieke thema’s voor het domein Brandweer opgenomen. In algemene zin geldt dat in het wetswijzigingstraject voor de wet veiligheidsregio ook aandacht is voor het domein Brandweer. De precieze impact hiervan wordt de komende jaren duidelijker. De taken van de brandweer worden grotendeels via een (vaste) gemeentelijke bijdrage bekostigd.
4.1
Gebiedsgerichte aanpak natuurbrandbeheersing
Aanleiding Klimaatverandering leidt niet alleen tot nieuwe typen crises, maar ook tot een hoger natuurbrandrisico door natte periodes (lang groeiseizoen) afgewisseld met aanhoudende droogte. De verwachting is dat natuurbranden intensiever zullen zijn, langer duren en zich vaker zullen ontwikkelen tot zeer grote, onbeheersbare natuurbranden. De gebiedsgerichte aanpak natuurbrandbeheersing heeft als doel de kans op onbeheersbare natuurbranden en de effecten ervan op termijn te verkleinen. Hierbij wordt samengewerkt door de drie Gelderse veiligheidsregio’s, provincie en gemeenten.
Planning 2024 In 2024 starten we versneld met de uitvoering van de gebiedsgerichte aanpak Natuurbrandbeheersing in heel Gelderland. Gemeenten en provincie hun risico’s op natuurbrand in kaart. Denk hierbij onder andere aan het risico dat ontstaat door intensief ruimtegebruik en de vermenging van natuur en de (bebouwde) omgeving (wonen, gezondheidszorg, bungalowparken, campings, hoogspanningstracés). De drie veiligheidsregio’s kunnen deze inventarisatie voor de gemeenten uitvoeren. De Provincie is gevraagd om deze aanpak te stimuleren middels een Provinciebijdrage (cofinanciering).
Beleidskader voor 2025 Het afronden van de versnelde uitvoering van de gebiedsgerichte aanpak natuurbrandbeheersing (uitvoering gestart in 2024).
Risico dat we lopen De cofinanciering vanuit de Provincie voor 2025 is nog niet concreet, waardoor een onzekerheid bestaat ten aanzien van de dekking van de risico inventarisatie die moet worden gedaan.
Versie: januari 2024
Pagina
9
Financiële impact De totale kosten van de gebiedsgerichte aanpak Natuurbrandbeheersing schat VGGM op € 450.000 voor 2024 en 2025 samen. Wanneer cofinanciering bij de Provincie wordt toegekend, wordt dit bedrag door Provincie en deelnemende gemeenten bekostigd. In EUR x mln
2024
2025
2026
2027
2028
Lasten: Risico analyse natuurbrandbeheersing
0,2
0,2
-
-
-
Prioritering binnen kader VGGM
-0,1
-0,1
-
-
P.M.
P.M.
P.M.
-
-
P.M.
P.M.
P.M.
Provinciale bijdrage
0,1
0,1
P.M.
P.M.
P.M.
Totaal
0,2
0,2
P.M.
P.M.
P.M.
Activiteiten natuurbrandbeheersing Dekkingsmiddelen: Gemeentelijke bijdrage
De in bovenstaande tabel opgenomen lasten en dekkingsmiddelen zijn niet cumulatief. Het betreft de mutatie per boekjaar ten opzichte van het begrotingskader 2023.
4.2
Veilige Energietransitie
Aanleiding Veilige energietransitie is een belangrijk thema dat volop in ontwikkeling is, in een razend hoog tempo. Het raakt aan alle onderdelen van de veiligheidsketen: pro-actie, preventie, preparatie, repressie en nazorg. VGGM kan hier als veiligheids- en gezondheidsorganisatie een belangrijke maatschappelijke bijdrage leveren. Dat maatregelen in de samenleving voor reductie van energiegebruik en alternatieve energiebronnen grote impact kunnen hebben bij de uitvoering van onze taken hebben we ervaren bij de bestrijding van de brand in Presikhaaf (aangebrachte isolatie en daken vol zonnepanelen). Planning 2024 Op dit moment werkt VGGM aan een voorstel om het thema veilige energietransitie goed in te bedden. Onderdeel van dit plan is om de volgende doelen te realiseren: -
Zorgen voor een actueel risicobeeld: de (nieuwe) risico’s van de energietransitie inzichtelijk maken en daarnaast borgen dat wij de ontwikkelingen en blijven monitoren. Dit is nodig ter voorbereiding op de advisering-, toezicht- en voorlichtingswerkzaamheden en operationele inzetten.
-
Bijdrage leveren aan een veilig ontwerp van de fysieke omgeving door vroegtijdig aan te sluiten bij visie-, plan- en besluitvorming met betrekking tot de energietransitie bij gemeenten en provincie.
-
Het ontwikkelen van voorlichting waarmee het veiligheidsbewustzijn en veilig gedrag van burgers, instellingen en bedrijven kan worden gestimuleerd inzake de risico’s van de energietransitie.
-
Zorgen voor goed geschoolde medewerkers omtrent de risico’s van de energietransitie en de daarbij noodzakelijke ‘tools’.
Versie: januari 2024
Pagina
10
Beleidskader voor 2025 Continueren verdere ontwikkeling van het thema Veilige Energietransitie, vergroten van veiligheidsbewustzijn in de eigen organisatie en in de maatschappij door de stevige netwerkpositie van VGGM te onderhouden.
Risico dat we lopen Gezien de snelle ontwikkelingen op het gebied van energietransitie en de hoge politieke en bestuurlijke ambities om nog verder te versnellen, is het essentieel om als brandweer goed aangesloten te zijn op ontwikkelingen. We willen bij besluitvorming, advisering, toezicht en handhaving onze specifieke veiligheidsinput kunnen leveren. We willen voorkomen dat er reële risico’s ontstaan voor de burger, onze vrijwilligers en beroepsmedewerkers.
Financiële impact In de huidige formatie is minimale ruimte voor beleidscapaciteit Veilige Energietransitie. Dit houdt in dat voor de invulling van bovenstaand beleidskader extra capaciteit nodig is. Voor de transitieperiode schatten we een lasten van ca € 250.000. Uiteindelijk zullen de consequenties van een veilige samenleving bij het gebruik van alternatieve energiebronnen en de impact hiervan op de hulpverlening verder uitgekristalliseerd worden in de transitiefase (2025, 2026). In EUR x mln
2024
2025
2026
2027
2028
Lasten: Veilige Energie Transitie
-
0,3
0,3
-
-
Structurele capaciteit Veilige Energie
-
-
-
P.M.
P.M.
-
0,3
0,3
P.M.
P.M.
Dekkingsmiddelen: Gemeentelijke bijdrage
De in bovenstaande tabel opgenomen lasten en dekkingsmiddelen zijn niet cumulatief. Het betreft de mutatie per boekjaar ten opzichte van het begrotingskader 2023.
4.3
Inwerkingtreding Omgevingswet
Aanleiding De Omgevingswet wordt per 2024 van kracht. Dit leidt tot een beleidswijziging met impact op het takenpakket van VGGM. De belangrijkste taken hierin zijn de omgevingsveiligheid en de meldingsplicht Wonen met zorg. De volledige implementatie van de Omgevingswet kent een doorlooptijd tot 2029. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024 wordt de veiligheidsregio de wettelijke adviseur ten aanzien van milieubelastende activiteiten. Dit gaat verder dan alleen advisering op externe veiligheid; het betreft ook de brandveiligheid. Door de geplande invoering van de Omgevingswet wordt ook de Algemene Maatregel van Bestuur Besluit Bouwwerken Leefomgeving (BBL) van kracht. In dit besluit staat dat voor een woonfunctie voor zorg een gebruiksmelding nodig is.
Versie: januari 2024
Pagina
11
Planning 2024 De VGGM-organisatie is voorbereid op de inwerkingtreding van de Omgevingswet. In 2024 werken wij in overeenstemming met de Omgevingswet en doen wij ervaring op de werking van de wet in de praktijk.
Beleidskader voor 2025 De volledige implementatie van de Omgevingswet kent een doorlooptijd tot 2029. Ervaringen die gedurende de implementatiefase worden opgedaan leiden mogelijk tot aanpassingen of bijstelling van de activiteiten.
Risico dat we lopen De omgevingswet beoogt onder andere om vanuit verschillende gezichtspunten gezamenlijk naar ontwikkelingen in de omgeving te kijken. Naast ruimte ordening zijn dat ook aspecten van veiligheid en gezondheid. De uitvoering van werkzaamheden als gevolg van deze wetwijziging gaan zich nog ontwikkelen. Als de verschillende betrokken partijen onvoldoende samenwerken bestaat het risico dat het beoogde doel van de omgevingswet om verschillende gezichtspunten te betrekken niet wordt gerealiseerd.
Financiële impact Voor de invoering van de omgevingswet zijn middelen uit het gemeentefonds beschikbaar. Dit betreft een bedrag van € 103 miljoen in 2023, € 71 miljoen voor 2024 en € 80 miljoen voor 2025. Deze bedragen zijn landelijk aan het gemeentefonds toegevoegd en hebben betrekking op alle betrokken actoren voor de invoering van de omgevingswet. Er volgt ook nog een stelselevaluatie, waarbij de daadwerkelijke kosten in kaart worden gebracht (gemeentecirculaire december 2023). Op basis hiervan heeft VGGM haar aanloop- en implementatiekosten voor 2024 en 2025 in de begroting opgenomen. Voor de structurele inzet worden nog nadere afspraken gemaakt. In EUR x mln
2024
2025
2026
2027
2028
Lasten: Implementatie omgevingswet
-
P.M.
P.M.
P.M.
P.M.
-
P.M.
P.M.
P.M.
P.M.
Dekkingsmiddelen: Gemeentelijke bijdrage
De bedragen in bovenstaande tabel betreft de mutatie per boekjaar ten opzichte van het begrotingskader 2023. De bedragen zijn derhalve niet cumulatief.
Versie: januari 2024
Pagina
12
5. GGD De taken van de GGD komen voornamelijk voort uit de Wet Publieke Gezondheid. De taken voor de gehele regio worden middels een bedrag per inwoner door de gemeenten bekostigd. Daarnaast worden per gemeenten afspraken gemaakt over aanvullende activiteiten of taken welke op basis van realisatie of capaciteit worden bekostigd.
5.1
Toekomstbestendige GGD
Aanleiding Voor de Coronacrisis is geconstateerd dat GGD Gelderland-Midden een minimaal ingerichte organisatie is. De beschikbare capaciteit was in 2019 al onvoldoende en zorgde voor een tekort aan veranderkracht. De coronapandemie maakte dat de constatering van destijds naar de achtergrond verdween. Ook legde de coronapandemie de kwetsbaarheden in de dienstverlening bloot. We willen voorkomen dat een noodmaatregel, zoals het afschalen bij Jeugdgezondheidszorg in 2022, nogmaals wordt ingezet. Daarnaast is het van belang de basis op orde te krijgen. Het onderstaande voorstel voor de GGD (Algemene Gezondheidszorg en Jeugdgezondheidszorg) is daarom gebaseerd op vier basisprincipes: 1.
De GGD voldoet aan het wettelijk minimum.
2.
Collectieve dienstverlening prefereert boven lokaal aanbod.
3.
De financiering verloopt grotendeels via de inwonerbijdrage.
4.
De GGD zet extra in op dichterbij in wijken/dorpen, op collectieve preventie en het gebruik van data.
Algemene Gezondheidszorg Planning 2024 Voor 2024 zijn incidentele middelen toegekend gekregen om de basis op orde te krijgen. Het gaat hierbij om de basis van: gezonde leefomgeving, werken aan gezondheid van inwoners, gezondheidsbescherming tijdens rampen en crises en voorbereid zijn op gezondheidsdreigingen. Met deze incidentele middelen zetten we een eerste stap in het versterken van de GGD-taken.
Beleidskader voor 2025 Vanaf 2025 stellen we een voorzetting van de versterking van de GGD-taken voor: -
Een gezonde leefomgeving: Door de Omgevingswet wordt het verplicht om gezondheid mee te wegen in de besluitvorming rondom de inrichting van de omgeving en het daarbij behorende beleid. Met de kennis en expertise van de GGD op dit gebied zal zij bij besluitvorming rondom de inrichting van de omgeving worden betrokken. De Omgevingswet zorgt naar verwachting voor 100 tot 500 extra adviesvragen per jaar per GGD (landelijk afgegeven verwachting, afhankelijk van de grootte van de GGD en de problematiek in de regio). GGD Gelderland-Midden heeft dus structurele capaciteit nodig om de omgevingsadvisering te kunnen doen.
-
Werken aan gezondheid van inwoners: Vanuit haar brede takenpakket beschikt de GGD over een schat aan kennis en informatie over de gezondheid van inwoners. Op basis van drie samenhangende pijlers (kennis, netwerk en interventies) werkt de GGD regionaal en lokaal samen met gemeenten en partners op gezondheidsthema's of specifieke doelgroepen. Het