Agendabundel

In de Digitale Agenda agendeerden we de belangrijkste opgaven en projecten die we in 2022-2023 uit wilden voeren om: voor onze inwoners een betrouwbare overheid te zijn en blijven; burgers en bedrijven en de interne organisatie doelmatig en kostenbewust te bedienen;

10

(digitale) informatievoorziening veilig en transparant te organiseren en daarmee te voldoen aan wettelijke voorschriften. In 2023 zijn veel stappen gezet in de verdere uitvoering van deze agenda. Veel van dit werk is ‘onder de motorkap’: de inwoner merkt er niet direct iets van, maar het is wel rand voorwaardelijk om voor onze inwoners een betrouwbare, transparante en doelmatige overheid te zijn en blijven. Gedurende de afgelopen twee jaar gold de Digitale Agenda als een leidraad voor alle werkzaamheden die gedaan moesten worden. In 2023 is onder andere ingezet op: Digitaal werken en archiveren met het document managementsysteem (DMS/RMA). Het jaar 2023 is het eerste volledige jaar geweest waarin de organisatie heeft gewerkt met het DMS-systeem. Deze overstap is volgens plan verlopen. Alle bestaande contracten (voor systemen, applicaties en ondersteuning daarbij) zijn geanalyseerd op actualiteit, compleetheid en samenhang. Er zijn nieuwe contracten afgesloten met bestaande leveranciers. Daarbij is het belangrijkste resultaat dat we in staat zijn gebleken om de meeste zaken ‘cloudbased’ in te richten. We hebben de overstap gemaakt naar het werken met Office 365. Hiermee is het werken vanuit de ‘Cloud’ gerealiseerd en konden de servers worden opgeruimd.

Dit zorgde voor een vereenvoudiging van onze architectuurplaat en een sterk teruggedrongen kwetsbaarheid voor de bedrijfscontinuïteit. De functionele architectuurplaat, het overzicht van alle I(C)T systemen en applicaties die wij gebruiken en waar we op aangesloten zijn is in 2023 aanzienlijk vereenvoudigd. Er zijn directe koppelingen gerealiseerd waarmee de storingsgevoeligheid is beperkt. Informatiehuis op orde: we hebben in beeld wie wat voor Rozendaal doet in het i-domein en op basis van welke afspraken. We hebben noodzakelijke rollen ingericht en/of geëxpliciteerd en daarmee de aansturing van het complexe en specialistische i-domein op orde gebracht. De voorbereidingen zijn getroffen om te kunnen voldoen aan een aantal wetten met consequenties voor ons informatie(management)systeem in 2024. Het gaat hierbij om de Wet open overheid (Woo), Wet elektronisch bestuurlijk verkeer (Wmebv). Het Digitaal stelsel omgevingswet (DSO) is op tijd afgerond. Ontwikkelen digivaardigheid medewerkers: medewerkers zijn getraind in digitale (basis)vaardigheden om beter te werken met de huidige producten. Medewerkers hebben opleidingstrajecten op maat gekregen, in het bijzonder voor het gebruik van het DMS/RMA en de nieuwe werkplekomgeving.

Gedurende de afgelopen jaren is, in lijn met de bespreking van de voorstellen in de raad en de ‘second opinion’ uit januari 2022, consequent en intensief gestuurd op de uitvoering van de onderdelen van de Digitale Agenda gericht op ‘wat echt moet’, passend bij onze schaal en binnen de (budgettaire) randvoorwaarden. In de raadsinformatiebrief Digitale Agenda 2022-2023 van maart 2024 is uitgebreid terug te vinden wat de behaalde resultaten zijn in het gehele programma. Er is de afgelopen twee jaar veel werk verzet. Op alle onderdelen van de Digitale Agenda is (grote) voortgang geboekt. Op sommige onderdelen hebben we meer tijd nodig en werken we door in 2024. Daarom verzoeken wij u als onderdeel van de besluiten bij deze jaarrekening om het krediet nog een jaar door te laten lopen om de laatste punten af te kunnen ronden. Versterken interne controle In 2023 is er gewerkt aan een VIC-plan. De besluitvorming hiervan volgt in 2024. Dit plan zorgt ervoor dat alle grote processen in beeld komen. Bij de processen wordt dan gekeken naar de risico’s en de beheersmaatregelen om deze in te perken. In het plan is ook opgenomen wat wij aan informatie verwachten van derden (Rheden en de Connectie) op het gebied van interne controle.

Onderhoud gemeentelijk vastgoed Om ervoor te zorgen dat we geen achterstallig onderhoud gaan oplopen hebben we in 2023 het gemeentehuis laten inspecteren door de Stichting Monumentenwacht Gelderland. Hierbij is naar voren gekomen dat er buiten het reguliere onderhoud enkele onderdelen van het gemeentehuis extra aandacht nodig hebben. In 2023 hebben we een deel van deze onderdelen laten herstellen. In 2023 hebben we ook de gebouwen op de gemeentewerf en de begraafplaats laten schilderen.

11

Algemene dekkingsmiddelen

Begroting Begroting voor wijziging na wijziging Baten 0.5 Treasury 0.61 OZB woningen 0.62 OZB niet-woningen 0.64 Belastingen overig 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds Totale baten Lasten 0.5 Treasury 0.61 OZB woningen 0.62 OZB niet-woningen 0.64 Belastingen overig 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds Totale lasten

Werkelijk

95.500 428.644 64.374 0

170.500 434.144 64.374 0

206.332 434.700 63.323 0

3.419.214 4.007.732

3.505.214 4.174.232

3.585.404 4.289.758

0 32.685 0 0

0 32.685 0 0

0 34.427 0 0

0 32.685

0 32.685

0 34.427

De uitkering in het Gemeentefonds is het belangrijkste dekkingsmiddel voor de Rozendaals begroting. In 2023 hebben we een toename gerapporteerd in turap 2 van € 86.000. Er is echter nog een extra uitkering ontvangen van € 80.000 in de decembercirculaire. Deze is ontvangen voor de omgevingsvisie. Overzicht overhead We zien voor wat betreft de totale overhead een stijging ten opzichte van 2022. De belangrijkste verklaringen hiervoor zijn de hoge inflatie en de nieuwe Cao’s voor ambtenaren en bestuurders. Onderdeel Personeelslasten Overige personeelslasten ICT Huisvesting (inclusief baten) Overige organisatiekosten Tractie Totaal

Budget 2023 1.328.552 35.425 236.097 46.345 260.912 48.723 1.956.054

Werkelijk 2023 1.270.930 20.320 242.921 40.908 298.325 47.717 1.921.120

Saldo 2023 57.622 15.105 -6.824 5.437 -37.413 1.006 34.934

De overige organisatiekosten vallen hoger uit doordat hier de kosten voor de Digitale Agenda 2022-2023 zijn verantwoord. Deze worden volgens raadsbesluit onttrokken uit de reserves. Personeelslasten Besteding budgetten eigen personeel en inhuur derden voor normale bedrijfsvoering In het volgende overzicht staan de personeelsbudgetten voor de normale bedrijfsvoering (exclusief bestuur). We hanteren dit overzicht voor een afweging bij inhuur. In de tabel staan de reguliere personeelsbudgetten (gebaseerd op de bestaande formatie) en het inhuurbudget voor de structurele taken waar altijd al voor wordt ingehuurd. 12

Onderdeel

Budget 2023

Reguliere organisatie Inhuurbudget

1.147.432 181.120

1.064.552 206.378

82.880 -25.258

Totaal

1.328.552

1.270.930

57.622

Werkelijk 2023

Saldo 2023

In de kostenontwikkeling reguliere inzet is terug te zien dat er vacatureruimte is ontstaan. Er is voor gekozen om een functie in het sociaal domein tijdelijk niet in te vullen. De regietaken die hiermee gemoeid zijn, zijn deels opgevangen door een externe projectleider de samenwerkingsafspraken met Rheden te laten herzien. Extra inhuur is vooral gepleegd ter vervanging van een langdurig zieke medewerker en ter vervanging van de gemeentesecretaris tot maart 2023. In 2023 maken we gebruik van externe inhuur voor reguliere ondersteuning op in ieder geval energietransitie, privacy, informatieveiligheid, informatievoorziening, archiefbeheer en P&O. De gemeente maakt verder gedurende het hele jaar gebruik van medewerkers van Scalabor voor werkzaamheden in de buitendienst en schoonmaakdiensten. Incidentele inhuur was nodig om de samenwerkingsafspraken met Rheden op het vlak van het sociaal domein af te ronden, om de beleidscapaciteit sociaal domein (tijdelijk) te borgen en, vooral, om de taken van de gemeentesecretaris, Burgerzaken en bestuursondersteuning te continueren. Naast de inzet van extern personeel voor onze normale bedrijfsvoering zetten we extern personeel in voor projecten, bijvoorbeeld voor de energietransitie of de opvang van ontheemde Oekraïners. De kosten daarvan worden waar mogelijk binnen het betreffende project gedekt.

Overige personeelslasten In 2023 zijn er extra kosten gemaakt voor de arbodienst (langdurige ziektegevallen). Daar staan lagere opleidingskosten en lagere reiskostenvergoedingen tegenover. Onderdeel Overige personeelslasten (reis- en verblijfkosten, opleidingskosten, etc.)

Budget 2023 35.425

Werkelijk 2023 20.320

Saldo 2023 15.105

Huisvestingslasten De huisvesting voor het gemeentelijk personeel is voldoende. De werkplekken van het personeel zijn gemoderniseerd. Er wordt op de juiste wijze aandacht geschonken aan ARBO-voorzieningen. Een deel van het gemeentehuis is langjarig verhuurd aan ’t Regthuys. Die opbrengst is in onderstaande tabel verdisconteerd in de cijfers. Onderdeel Huisvesting (energie, water, aankoop niet duurzame goederen en diensten, specifieke verbruiksgoederen, huren, verzekeringen, afschrijving), per saldo

Budget 2023

46.345

Werkelijk 2023

40.908

Saldo 2023

5.437

De kosten vallen lager uit door lagere onderhoudskosten gemeentehuis en lagere kosten energie op de werf. Overige kosten organisatie (o.a. facilitaire zaken)

13

Onderdeel

Budget 2023

Overige organisatiekosten (repro, huishoudelijke zaken, postverzorging, inventaris, tijdschriften en abonnementen, algemene benodigdheden, contributies, verzekeringen etc.), per saldo

Werkelijk 2023

260.912

Saldo 2023

298.325

-37.413

Doordat de kosten voor de projecten DMS en Digitale Agenda 2022-2023 (€ 56.000) hier worden verantwoord wijken de kosten af van de begroting. Het budget voor organisatieontwikkeling hebben wij in 2023 niet geheel ingezet. Tractie De kostenplaats tractie heeft betrekking op het materiaal dat in gebruik is voor onze buitendienst. Onderdeel

Budget 2023

Brandstof, onderhoud, belastingen, verzekeringen, etc. per saldo

Werkelijk 2023

48.723

Saldo 2023

47.717

1.006

Bedrag heffing vennootschapsbelasting Begroting Begroting voor wijziging na wijziging Lasten Vennootschapsbelasting

0

Werkelijk

0

0

In 2023 is een voorschot van € 16.278 betaald. De aangifte laat zien dat een bedrag van € 0 verschuldigd is. Onvoorzien Begroting voor wijziging

Begroting

Werkelijk

na wijziging

Programma 8

10.000

-54.073

0

Totaal onvoorzien

10.000

-54.073

0

Het begrote bedrag na wijziging is het saldo van de post onvoorzien plus de saldi van Turap 1 en 2 (€ 90.150 nadelig en 26.077 voordelig).

14

Wat heeft het gekost? Primitieve begroting 2023 Baten 0.1 Bestuur 0.2 Burgerzaken 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 0.4 Overhead 0.5 Treasury 0.61 OZB woningen 0.62 OZB niet-woningen 0.64 Belastingen overig 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) totaal baten Lasten 0.1 Bestuur 0.2 Burgerzaken 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 0.4 Overhead 0.5 Treasury 0.61 OZB woningen 0.62 OZB niet-woningen 0.64 Belastingen overig 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) totaal lasten Saldo van baten en lasten 0.10 Mutaties reserves (onttrekking) 0.10 Mutaties reserves (toevoeging) Saldo onttrekkingen en toevoegingen Geraamd resultaat

Begroting na wijziging 2023

Werkelijk

Saldo

2023

2023

0 41.960 11.890 29.332 95.500 428.644 64.374 0

0 33.160 11.890 29.332 170.500 434.144 64.374 0

7.733 34.099 12.090 35.118 206.332 434.700 63.323 0

7.733 939 200 5.786 35.832 556 -1.051 0 0 80.190 0 0 130.184

3.419.214 0 0 4.090.914

3.505.214 0 0 4.248.614

3.585.404 0 0 4.378.798

467.111 69.400 0 1.910.486 0 32.685 0 0

472.261 74.400 0 1.985.386 0 32.685 0 0

489.019 75.316 0 1.956.238 0 34.427 0 0

0 10.000 0 2.489.682

0 10.000 0 2.574.732

0 0 0 2.555.000

-16.758 -916 0 29.148 0 -1.742 0 0 0 0 10.000 0 19.732

1.601.232

1.673.882

1.823.798

149.916

5.022 6.686 -1.664

5.022 6.686 -1.664

97.425 6.686 90.739

92.403 0 92.403

1.599.568

1.672.218

1.914.537

242.319

Toelichting Bij de baten zien wij een overschrijding van € 130.184. Deze overschrijding wordt veroorzaakt door de hogere rentebaten (meer tegen hogere rente weg kunnen zetten) en een hogere uitkering uit het Gemeentefonds. De hogere opbrengsten uit het Gemeentefonds heeft voornamelijk te maken met een uitkering voor de omgevingswet (€ 73.095). Op dit moment verwachten wij nog geen aanvullende kosten voor de Omgevingswet en wordt dit bedrag niet gereserveerd. Wellicht dat op de langere termijn (voor 2032) dit alsnog nodig is om extra kosten te dekken. De baten op het bestuur hebben te maken met een vrijval van de voorziening pensioen. De hogere baten bij overhead worden veroorzaakt door ontvangen ziektegeld voor ouderschapsverlof.

15

Bij de lasten zien we een overschrijding op bestuur van € 15.344 dit is voornamelijk ontstaan door de afschrijving van het camerasysteem voor de raadsvergaderingen (die nog niet was begroot voor 2023). De onderschrijding op overhead wordt veroorzaakt door een veelheid aan oorzaken (o.a. lagere opleidingskosten, lagere reiskosten, hogere Arbokosten, lagere inhuurkosten financiën/IC). Voornaamste oorzaak echter zijn de kosten voor de digitale agenda en het DMS die worden onttrokken uit de reserves volgens raadsbesluiten. Dit verklaart ook de hogere onttrekking bij de mutaties reserves.

16

Programma 1: Veiligheid Wat wilden we bereiken Rozendaal is een veilige gemeente. Binnen dit programma dragen we er zorg voor om die status te behouden en werken we aan de randvoorwaarden om veilig te kunnen wonen, werken en recreëren. We hebben de wettelijke taken uit op het terrein van openbare orde en veiligheid uitgevoerd. We hebben daarbij de verbinding met andere beleidsterreinen zoals ruimtelijke ordening, verkeer, volksgezondheid en milieu en het sociaal domein/zorg gezocht.

Wat hebben we bereikt en daarvoor gedaan? Reguliere inzet We voeren wettelijk verplichte taken uitgevoerd en continueren de lopende inzet gecontinueerd: Uitvoering van wettelijk verplichte taken op het gebied van openbare orde (overlast en criminaliteit, handhaving APV etc.), drank & horeca en evenementen (vergunningverlening, voorschriften, toezicht en handhaving), brandpreventie en -repressie en activiteiten in het kader van rampenbestrijding en crisisbeheersing. We hebben daarbij net als andere jaren samengewerkt met politie, Openbaar Ministerie en andere ketenpartners in het veiligheidsdomein, zoals de Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland Midden (VGGM) en onze buurgemeente Rheden. Participatie in diverse regionale gremia: waaronder het Veiligheidshuis (casusoverleg in de keten zorg- en veiligheid), Veilig Thuis (advies- en meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling), het Regionaal Informatie- en Expertisecentrum (RIEC) en het DVO (Districtelijk Veiligheidsoverleg). Lokaal is het project buurtbemiddeling met Rheden, Doesburg en de woningcorporaties in de drie gemeenten voortgezet. Op het gebied van de crisisbeheersing hebben we in 2023 met de Veiligheidsregio een bestuurlijke oefening voor Rozendaal georganiseerd en hebben we wederom gebruik gemaakt van het aanbod van VGGM voor training van (een van de) functionarissen van het gemeentelijk beleidsteam (GBT).

De Algemene Plaatselijke Verordening (APV) is december 2023 aangepast aan de vereisten die de nieuwe Omgevingswet met zich mee bracht. Openbare Orde en Veiligheid Rozendaal maakt met Rheden en Doesburg onderdeel uit van de Basiseenheid IJsselwaarden van de politie. In 2023 is besloten tot nauwere samenwerking met de Basiseenheid Rivierenland Oost, waarmee een kwaliteitsimpuls wordt gegeven aan de politiezorg in ons gebied en de continuïteit gewaarborgd blijft. Het nieuwe Meerjarenbeleidsplan voor politie Oost Nederland is eind 2023 ter kennisname naar de gemeenteraden gestuurd, waarbij de raden in de gelegenheid werden gesteld om op het plan te reageren. De gemeenteraad van Rozendaal heeft in december 2023 kennis genomen van het Meerjarenbeleidsplan en besloten om geen reactie te geven ten aanzien van het plan. Tussen gemeenten, politie en het openbaar ministerie zijn op basis van het meerjarenplan voor de eenheid voor de periode 2024-2027 drie prioriteiten benoemd, te weten ondermijning, digitale veiligheid en zorg & veiligheid. Op het vlak van het tegengaan van ondermijning is vermeldenswaardig dat in 2023 een weerbaarheidsscan heeft plaatsgevonden in de gemeentelijke organisatie door het Regionale Informatie- en Expertisecentrum (RIEC). Dat heeft een aantal aanbevelingen voor de organisatie opgeleverd die in 2024 aan de raad zullen worden voorgelegd.

In februari heeft de raad het nieuwe Integraal Veiligheidsbeleid 2023-2026 (IVB) vastgesteld, met daarin de volgende onderdelen: Sociale veiligheid: ondersteunen van veilig samenleven; Fysieke veiligheid: voorkomen van schade door ongevallen en branden; Digitale veiligheid: voorkomen van schade door verstoring, uitval of misbruik van digitale producten en diensten.

17

In het IVB worden twee lokale prioriteiten aangegeven, namelijk natuurbrandbeheersing (zie onder bij Brandweer) en gedigitaliseerde criminaliteit en cybercrime. In 2023 hebben we ingezet op: Het benutten van ons goed gelezen gemeenteblad ‘In de Roos’ om informatie te delen en bewustwording te verhogen over onder meer het tegengaan van verschillende vormen van gedigitaliseerde criminaliteit en cybercrime. Uiteraard bleef de focus ook gericht op high-impactcrimes als woninginbraak en autocriminaliteit. Het organiseren van een avond voor ‘de wat oudere Rozendaler’ over diverse vormen van gedigitaliseerde criminaliteit, zoals bankfraude en Whatsapp-fraude. Deze avond, met medewerking van een bank en de politie, werd zeer goed bezocht. Brandweer Het Algemeen Bestuur van de Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden (VGGM) is verantwoordelijk voor besluiten die in de volle breedte gaan over passende regionale brandweerzorg, preventie en risicobeheersing, waaronder het aanschaffen en beheren van gemeenschappelijk materieel, huisvestingsvraagstukken, aanrijtijden en de meldkamerfunctie. Het Algemeen Bestuur heeft in 2023 zesmaal vergaderd. We benoemen ten behoeve van de verantwoording een aantal hoofdlijnen: In 2023 is het een proces om de bedrijfsvoering van VGGM te versterken en te verbeteren voortgezet.

Voorts is een versnelling van de gebiedsgerichte aanpak natuurbrandbestrijding in gang gezet. Ten slotte is op verzoek van een aantal raden hard gewerkt aan het opstellen van de kaderbrief 2025, om, anders dan voorheen, de raden in de gelegenheid te stellen wensen en bedenkingen ten behoeve van de begroting voor 2025 in te dienen, voordat deze in concept aan de raden wordt aangeboden. Opvang Zwerfdieren Op grond van boek 5 van het Burgerlijk wetboek ontfermt de burgemeester zich over de opvang van zwerfdieren. Voor de uitvoering van die wettelijke taak hadden wij een overeenkomst met het Dierentehuis Arnhem en omstreken in Velp, die op 31 december 2023 afliep. In december 2023 heeft onze gemeente, net als acht andere gemeenten in de regio overeenstemming bereikt over een nieuwe overeenkomst, waarbij ten behoeve van een toekomstbestendige opvang is gestart met nieuwbouw op de vaste locatie in Velp. De zwerfdieren worden tot die tijd opgevangen op een tijdelijk locatie in Arnhem.

Wat heeft het gekost? Primitieve begroting 2023

Begroting na wijziging 2023

Werkelijk

Saldo

2023

2023

Baten 1.1 Crisisbeheersing en Brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid totaal baten

0 500 500

0 500 500

0 361 361

0 -139 -139

Lasten 1.1 Crisisbeheersing en Brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid totaal lasten

126.099 12.520 138.619

137.599 12.520 150.119

136.316 3.816 140.132

1.283 8.704 9.987

Saldo van baten en lasten

-138.119

-149.619

-139.771

9.848

0 0 0

0 0 0

0 0 0

0 0 0

-138.119

-149.619

-139.771

9.848

0.10 Mutaties reserves (onttrekking) 0.10 Mutaties reserves (toevoeging) Saldo onttrekkingen en toevoegingen Geraamd resultaat

Toelichting De kosten vallen lager uit doordat er geen afrekening voor de inzet van BOA’s is ontvangen vanuit Rheden. Daarnaast zijn de incidentele kosten voor de opvang van zwerfdieren lager uitvallen doordat het aantal zwerfdieren lager lag dan gebruikelijk. 18

Programma 2: Verkeer en vervoer Wat wilden we bereiken? Binnen dit programma werken we aan resultaatgericht verkeers- en vervoerbeleid gericht op veilig gebruik van de wegen en goede verkeerscirculatie voor alle weggebruikers en een goed openbaar vervoersnet. Hieronder vallen de reguliere werkzaamheden van onze gemeente voor het onderhoud van de wegen (inclusief trottoirs) en fietspaden waarvan wij beheerder zijn, het nemen van verkeersbesluiten als noodzakelijk, alsook het volgen van de verkeersveiligheidsbeleving en oriënteren op kansen voor een veiliger en toegankelijker Rozendaal. Concreet hebben we in 2023 ingezet op de volgende thema’s. Zorgdragen voor een geordende en veilige verkeersafwikkeling en -circulatie. Handhaven van het bestaande openbaar vervoersnet. Meedenken met het verhogen van de verkeersveiligheid op de N785. Investeren in duurzaam en planmatige onderhoud aan de wegen, door stapsgewijs asfalt te vervangen door klinkerbestrating op basis van noodzaak tot renovatie. Verduurzamen en veiliger maken van de fietspaden in ons buitengebied. Het vervangen van openbare verlichting voor energiezuiniger LED-armaturen met waar mogelijk dimbare verlichting. Inzichtelijk krijgen welke verkeersborden vervangen of verwijderd dienen te worden. Duurzaam behouden van de recreatieve waarde van de Posbank en de bijzondere natuurwaarde te beschermen.

Wat hebben we bereikt en daarvoor gedaan? Kerklaan-Beekhuizenseweg In 2022 is de herinrichting verkeersmaatregelen aan de Kerklaan-Beekhuizenseweg gerealiseerd. Om te evalueren of deze maatregelen effect hebben gehad is er op 29 maart 2023 gesproken met de aanwonenden van deze wegen. Als basis van deze evaluatie diende een schriftelijke enquête en observaties van de externe adviseur. Uit de evaluatie is naar voren gekomen dat we er in geslaagd zijn de verkeersveiligheid ten opzichte van de situatie voor 2022 te verbeteren. In de ogen van de aanwonenden kan dit nog beter. Met tijdelijke verkeersmaatregelen hebben wij gehoor gegeven aan dit verzoek. Het is nu nog te vroeg om te melden of deze maatregelen het gewenste effect hebben en of dit leidt tot aanvullende investeringen. Openbaars vervoersnet De route van lijn 88 hebben wij voor de Rozendaler weten te behouden. Wij blijven ons onverminderd inzetten om dit ook in de toekomst te realiseren. Verkeersveiligheid N785 (Schelmseweg-Ringallee) In 2023 hebben we intensief samengewerkt met de provincie, gemeente Rheden en de belangengroep N785 Veilig en Leefbaar om te komen tot een plan voor het groot onderhoud door de provincie in 2026 van dit traject. Dit is voor ons ook de uitgelezen mogelijkheid gebleken om te kijken naar het verbeteren van de verkeersveiligheid.

We hebben erop toegezien dat de provincie de aanwonenden laat participeren in het leefbaar en verkeersveilig maken van de N785. In september is er door de provincie een concept-ontwerp gepresenteerd in Het Rhedens die door veel belanghebbenden is bezocht. Veel van de aanwezigen hebben naar aanleiding van deze bijeenkomst een zienswijze ingediend bij de provincie en deze zijn inmiddels door de provincie beantwoord. In gezamenlijkheid wordt nu bekeken welke aanpassingen verwerkt kunnen worden in het concept-ontwerp om te komen tot een definitief ontwerp. Het definitieve ontwerp wordt in overeenstemming gebracht met het beschikbare budget van de provincie. Aangegeven is door de provincie dat de aanpassing van het traject bij Het Rhedens binnen het definitieve ontwerp prioriteit heeft. Het traject voor groot onderhoud loopt vanaf de rotonde Daalhuizerweg tot en met de rotonde Biljoen Velp. Enkele jaren geleden is het stuk Schelmseweg tussen rotonde Daalhuizerweg en rotonde Kerklaan voorzien van nieuw asfalt en deze is daarom voorlopig nog niet toe aan groot onderhoud.

19

Baron d’Yvoylaaan In 2023 hebben we mede op verzoek van de bewoners van de Baron d’Yvoylaan een drietal plantvakken gerealiseerd in de bestrating om de verkeersveiligheid voor voetgangers/spelende kinderen te verhogen. Groot onderhoud wegen 2023 Na burgerparticipatie is aan de Petronella van Hoornstraat groot onderhoud gepleegd, waarbij de straat is voorzien van gebakken klinkers. Tegelijkertijd zijn de trottoirs voorzien van nieuwe tegels en zijn er nieuwe trottoirbanden aangebracht. Tot slot hebben wij hier ook extra ondergrondse opvang van regenwater gerealiseerd. De vrijkomende grond is gebruikt voor de renovatie van ’t Rond. Fietspadenplan voor onderhoud en renovatie van de fietspaden buitengebied De raad heeft op 28 maart 2023 ingestemd met het Fietspadenplan voor onderhoud en renovatie van de fietspaden buitengebied Rozendaal. Hierin is het besluit genomen dat we in 2025 een nieuw afstemmingsmoment hebben voor renovaties in de komende jaren. Ook is definitief een bedrag ad. € 5.000 per jaar beschikbaar gesteld voor het intensiever onderhoud aan de resterende asfalt fietspaden. We hebben in 2023 extra aandacht besteed aan de asfalt fietspaden en het gewenste onderhoud uitgevoerd. De komende jaren zal het extra bedrag van € 5.000 wel nodig blijven om geen verdere achterstand in het onderhoud op te lopen totdat deze fietspaden worden gerenoveerd in beton fietspaden.

Vervanging armaturen openbare verlichting door LED We hebben in 2023 de resterende 178 traditionele armaturen vervangen door LED-armaturen. Door deze vervanging zijn alle armaturen in Rozendaal nu LED- armaturen met uitzondering van de lichtmasten op de Rosendaalselaan en een paar van hetzelfde type op de Kerklaan/Beekhuizenseweg. Op 26 armaturen na zijn de LED-armaturen voorzien van een installatie waardoor de verlichting dimbaar is. We zijn binnen het beschikbare budget gebleven. Deelname aan en uitvoeren van Masterplan Veluwezoom In 2023 zijn we verder invulling gaan geven aan het uitvoeringsplan Masterplan Veluwezoom. Doel is een betere balans tussen natuur en recreatie en met name het terugbrengen van de verkeersoverlast. Het plan zit nog in de ontwerpfase, maar ligt wel nog op schema ondanks de inmiddels opgeloste capaciteitsproblemen. De enige kanttekening die hierbij geplaatst moet worden is de mogelijke bezwaarperiode bij de genomen verkeersbesluiten in Rheden en Rozendaal. De raad is in 2023 tweemaal schriftelijk op de hoogte gesteld van de ontwikkelingen en voortgang binnen dit project. Financieel gezien heeft Rozendaal een bedrag van maximaal € 215.000 beschikbaar gesteld voor de uitvoering. Er is in het kader van de regiodeal een subsidie van € 1,7 miljoen toegekend door de provincie aan dit project.

In juni 2023 is een extra subsidie van € 600.000 vanuit de Regiodeal Veluwe toegezegd. Dit bedrag is bedoeld als bijdrage aan: Herinrichting parkeerplaats Beekhuizen ((€ 300.000); Duurzame inrichting ontvangstplein Bezoekerscentrum Natuurmonumenten (€ 100.000); Opzetten pilot duurzaam vervoer (€ 200.000). In het kader van de provinciale recreatiezonering is een subsidie van ongeveer € 734.330 toegekend. € 250.000 betreft hier een bijdrage aan een gemeentelijk deelproject (Rozendaalse Veld). De subsidie recreatiezonering ad. € 734.330 is in juli 2023 door de provincie toegekend. Wandelknooppuntennetwerk Het routebureau heeft in 2023 het wandelknooppuntennetwerk in de regio en voor de gehele Veluwe uitgerold. Het wandelnetwerk maakt onderdeel uit van de netwerksamenwerking VeluweAlliantie. De werkzaamheden in Rozendaal zijn afgerond. De provincie heeft 50% van de kosten gefinancierd. Rozendaal heeft een eenmalige investering van € 6.000 gedaan. Dit is in lijn met de besluitvorming onttrokken uit de reserve.

20

Onkruidbestrijding Er is veel te doen rondom het onderwerp onkruidbestrijding. Via verschillende kanalen bereiken ons de berichten dat het bestrijden van het onkruid niet voldoet aan de verwachting van de inwoners van Rozendaal. De gemeente is regelmatig over dit onderwerp in gesprek met de aannemer. Deze geeft aan dat de kwaliteit van het de onkruidbestrijding voldoet aan de gestelde beeldkwaliteit. In 2023 heeft er een schouw plaatsgevonden om te bepalen of de huidige aannemer aan de afgesproken verplichting heeft voldaan. Op het moment van de schouw bleek dat er aan de afgesproken uitvraag van beeldkwaliteit werd voldaan. Onze aannemer is ook actief bij de gemeente Rheden. Uit navraag daar blijken er daar geen klachten te zijn over de onkruidbestrijding. In Rheden hebben ze grotendeels eenzelfde beeldkwaliteitseis als in Rozendaal. In Rheden wordt er met enige regelmaat een onafhankelijke schouw gedaan waaruit blijkt dat aan het beeldkwaliteit wordt voldaan. Ondanks alle inzet blijft het gevoel van achteruitgang bestaan bij inwoners omtrent de hoeveelheid groen op trottoirs en in goten in vergelijking met de tijd dat er nog met gif gewerkt kon worden. Straatmeubilair In 2023 zijn de banken en de prullenbakken in de openbare ruimte geïnventariseerd.

Hieruit is gebleken dat door de jaren verschillende banken en prullenbakken gebruikt zijn en dat een groot deel verouderd is en toe is aan vervanging. Om tot een samenhangender en fraaier straatbeeld te komen vindt in 2024 een eerste ronde plaats om het meest verouderde materiaal te vervangen. Verkeersborden Het voornemen voor 2023 was om het aantal verkeersborden terug te dringen en verouderde verkeersborden te vervangen. De inventarisatie is in 2023 niet uitgevoerd en wordt nu in 2024 opgepakt.

Wat heeft het gekost? Primitieve begroting 2023

Begroting na wijziging 2023

Werkelijk

Saldo

2023

2023

Baten 2.1 Verkeer en vervoer 2.5 Openbaar vervoer totaal baten

0 0 0

0 0 0

850 0 850

850 0 850

Lasten 2.1 Verkeer en vervoer 2.5 Openbaar vervoer totaal lasten

173.327 0 173.327

173.327 0 173.327

225.026 0 225.026

-51.699 0 -51.699

Saldo van baten en lasten

-173.327

-173.327

-224.176

-50.849

0 9.203 -9.203

31.670 9.203 22.467

60.450 9.203 51.247

28.780 0 28.780

-182.530

-150.860

-172.929

-22.069

0.10 Mutaties reserves (onttrekking) 0.10 Mutaties reserves (toevoeging) Saldo onttrekkingen en toevoegingen Geraamd resultaat

Toelichting De overschrijving van de lasten is voor € 30.000 toe te rekenen aan het Masterplan Veluwezoom. Deze kosten worden volgens raadsbesluit onttrokken uit de reserves wat ook de hogere onttrekking verklaart bij mutaties reserves. Daarnaast zijn er onderhoudskosten voor de openbare verlichting over 2022 nagefactureerd (€ 7.000) en zijn de kosten van elektra voor de openbare verlichting hoger (€ 6.000). Doordat de energieleverancier heeft aangegeven te stoppen met haar activiteiten komen afrekeningen moeizaam tot stand en moet blijken of de voorschotnota’s stroken met het werkelijke verbruik.

21

Programma 3: Economie Wat wilden we bereiken? Binnen dit programma werken we aan behoud en ontwikkeling van goede randvoorwaarden op het gebied van lokale economie, toerisme en recreatie. Op het vlak van recreatie en toerisme heeft Rozendaal een regionale functie vanwege het aantrekkelijke buitengebied met veel natuur. Voor Rozendalers en niet-Rozendalers is het van belang dat dit gebied toegankelijk is. Maar ook dat daarbij een optimale balans wordt bewaard tussen exploitatie en natuurontwikkeling. Het belang voor de lokale economie in Rozendaal is beperkt: in ons dorp zijn weinig bedrijven gevestigd en staat de woonfunctie centraal.

Wat hebben we bereikt en daarvoor gedaan? In 2023 zijn in de begroting geen specifieke aandachtspunten binnen dit programma voorzien. Wel leveren we via de aanleg van het Wandelknooppuntenroute (programma 2, de verdere uitwerking van het Masterplan Veluwzoom (programma 2) en het Belevingsobject (programma 5) een bijdrage aan toerisme en recreatie, met behoud van natuurwaarden.

Wat heeft het gekost? Primitieve begroting 2023

Begroting na wijziging 2023

Werkelijk

Saldo

2023

2023

Baten 3.1 Economische ontwikkeling 3.4 Economische promotie totaal baten

0 0 0

0 0 0

0 0 0

0 0 0

Lasten 3.1 Economische ontwikkeling 3.4 Economische promotie totaal lasten

0 4.015 4.015

0 4.015 4.015

0 2.523 2.523

0 1.492 1.492

Saldo van baten en lasten

-4.015

-4.015

-2.523

1.492

0 0 0

0 0 0

0 0 0

0 0 0

-4.015

-4.015

-2.523

1.492

0.10 Mutaties reserves (onttrekking) 0.10 Mutaties reserves (toevoeging) Saldo onttrekkingen en toevoegingen Geraamd resultaat

22

Programma 4: Onderwijs Wat wilden we bereiken? Het programma Onderwijs gaat over de uitvoering van resultaatgericht en integraal onderwijsbeleid. Hierbij denken we aan onderwijshuisvesting, passend onderwijs, volwasseneneducatie, leerlingenvervoer en leerplicht. Het gemeentelijk beleid is erop gericht om de wettelijke taken op het gebied van bijvoorbeeld huisvesting en leerplicht uit te voeren. En om ons in te zetten voor een zorgeloze ontwikkeling van schoolgaanden. Dit omvat uitdrukkelijk ook in de noodzaak om goed onderwijs te (laten) bieden aan Oekraïense kinderen. Daarnaast blijft ook het volwassenenonderwijs van belang, als tweede kans of als onderdeel van het levenslang leren. Binnen onderwijs hebben we te maken met de facilitering in de zin van Onderwijshuisvesting. Deze ‘harde kant’ van de onderwijs raakt aan het Volkshuisvestingsbeleid. Anderzijds heeft het beleidsterrein onderwijs een ‘zachte kant’ waar het raakt aan het Sociaal domein in brede zin, met name de Jeugdhulp maar ook Kunst en cultuur (bibliotheek op school, muziekonderwijs. en bijvoorbeeld de Bibliotheek.

Wat hebben we bereikt en daarvoor gedaan? Onderwijshuisvesting Onderwijshuisvesting primair onderwijs In 2021 heeft zich een nieuwe school gevestigd in Rozendaal, in het gebouw van de voormalige Torckschool. We willen voor zover dat noodzakelijk is, ook voor deze school de wettelijke taken rondom huisvesting en inspectie op een gedegen wijze oppakken. In 2023 was vooralsnog is dit niet aan de orde geweest. Voor de exploitatie IKC Dorpsschool is de VVE (Vereniging van Eigenaren) IKC Dorpsschool Rozendaal opgericht. Via het ‘Handboek Exploitatie en beheer VVE IKC Dorpsschool Rozendaal’ zijn de taken en verantwoordelijkheden van de eigenaren (Scholengroep Veluwezoom en gemeente) en gebruikers van het gebouw geregeld. Verder is voorzien in een gebruikersoverleg waarin de school, de kinderopvangorganisatie en de gemeente zijn vertegenwoordigd, om zo nodig aanvullende afspraken te maken over het dagelijkse gebruik van het gebouw. In 2023 zijn de eigenaren die in de VVE vertegenwoordigd zijn 2x bij elkaar gekomen. Daarnaast is incidenteel overleg geweest om de kosten beter beheersbaar te maken. In 2023 hebben we binnen de VVE het beheer van de school bij een meer gespecialiseerde partij ondergebracht om meer grip te kunnen houden op het beheer van de IKC Dorpsschool.

Onderwijshuisvesting voortgezet onderwijs De sinds 2008 verplichte regionale samenwerking in het voortgezet onderwijs, tot uitdrukking komend in een Regionaal Plan Onderwijsvoorzieningen (RPO), moet leiden tot een goede regionale afstemming van onderwijsvoorzieningen in het voortgezet onderwijs. Het RPO 2022-2027 bevat voor Het Rhedens een wijziging. Het gaat om een verlenging van een eerdere profielaanvraag voor Het Rhedens Dieren, om onderwijs te kunnen blijven verzorgen binnen het profiel ‘Dienstverlening en producten’. Dit heeft geen gevolgen voor de huisvesting. In 2023 heeft Het Rhedens Rozendaal onze gemeente benaderd vanwege de toekomst van de onderwijshuisvesting op deze locatie. Onderwijsachterstanden Voor het onderwijsachterstandbeleid (OAB) is er een integraal plan opgesteld voor IKC De Dorpsschool (peuteropvang en basisschool). In 2023 is de pilot Bibliotheek op School (BOS) definitief gemaakt. De bibliotheek op school wordt gefinancierd uit Onderwijsachterstandsmiddelen. Binnen de bestaande samenwerking met ons schoolbestuur Primair Onderwijs en onze peuteropvang heeft er een jaarlijks afstemmingsgesprek plaatsgevonden. Met name noodzakelijk vanwege de regiefunctie die wettelijk bij gemeenten is neergelegd op de inzet van de onderwijsachterstandsmiddelen voor voorschoolse en vroegschoolse educatie (vve).

Ook de samenwerking met het consultatiebureau is frequenter belegd. De vve-middelen worden onder meer ingezet voor de toeleiding van ‘doelgroep peuters’ via het consultatiebureau. Hiervoor zijn nu separaat afspraken gemaakt tussen de GGD van VGMM en onze gemeente.

23

Muziekonderwijs Naast bibliotheek op school wordt het muziekonderwijs op school al geruime tijd gesubsidieerd met een gemeentelijke bijdrage voor een vakdocent in de groepen 7 en 8. Dit onderwijs is ook van belang voor de sociaalemotionele ontwikkeling van kinderen en wordt daarom meegenomen in het jaarlijkse overleg met de school over de ontwikkelingen in het onderwijsachterstandsbeleid (OAB). We zoeken in samenspraak met Rheden uit of het muziekonderwijs uit OAB-middelen kan worden gefinancierd. Nationaal Programma Onderwijs (NPO) In januari 2022 hebben wij een plan van aanpak vastgesteld voor de besteding van onze NPO-middelen. Het gaat om een gezamenlijk plan met de gemeente Rheden: omdat kinderen van Rheden en Rozendaal gebruik maken van dezelfde (onderwijs-) voorzieningen, hebben onze gemeenten besloten bij de besteding van deze middelen gezamenlijk op te trekken. De looptijd van het NPO, gericht op de bestrijding van corona gerelateerde onderwijsachterstanden, is met twee jaar verlengd tot en met schooljaar 2024-2025. Binnen de besteding van de NPO wordt onderscheid gemaakt tussen inzet op zorg en inzet op socialisering. De middelen zijn onder meer besteed aan versterking van het Schoolmaatschappelijk werk (SMW) op de PO en VO scholen in Rheden en Rozendaal.

Daarnaast zijn er vakantie-activiteiten en naschoolse activiteiten georganiseerd in de drie grote kernen van de gemeente Rheden en het Biljoenbad in Velp. Bij deze activiteiten werkten cultuurbedrijf RIQQ, Incluzio, de bibliotheek en sportbedrijf ‘Sport in Rheden’ samen. Ook heeft het SMW cursussen gegeven, gericht op het welzijn en sociaal emotionele ontwikkeling van kinderen en jongeren. Combinatiefunctionarissen ‘Sport en cultuur’ Sinds 2017 werken we ten behoeve van de Dorpsschool met gemeente Rheden samen bij de inzet van combinatiefunctionarissen ‘Sport & bewegen, Gezonde leefstijl, Cultuur en digitaal burgerschap’. Deze samenwerkingsovereenkomst is verlengd voor de periode 2023 t/m 2026 en wordt gefinancierd uit een nieuwe Specifieke Uitkering (SPUK), de zogenoemde Brede SPUK, zie verder bij Programma 7 Volksgezondheid. Leerlingenvervoer De uitvoering van het leerlingenvervoer is gemandateerd aan de gemeente Rheden. Het gaat hierbij om de beoordeling wie ervoor in aanmerking komt: een gemeentelijke verantwoordelijkheid. Het feitelijke vervoer wordt uitgevoerd door Avan (Aanvullend vervoer regio Arnhem-Nijmegen), onder verantwoordelijkheid van de BVO DRAN. Het (route gebonden) leerlingenvervoer is een openeindregeling: de uitgaven kunnen sterk fluctueren afhankelijk van het aantal kinderen waarvan de ouder(s) voor een vergoeding in aanmerking komen.

De Rozendaalse bijdrage aan BVO DRAN voor het leerlingenvervoer is in 2023 afgenomen, omdat het extra vervoer is afgenomen.

24

Wat heeft het gekost? Primitieve begroting 2023

Begroting na wijziging 2023

Werkelijk

Saldo

2023

2023

Baten 4.1 Openbaar basisonderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken totaal baten

57.240 0 0 57.240

57.240 0 0 57.240

108.687 0 64.000 172.687

51.447 0 64.000 115.447

Lasten 4.1 Openbaar basisonderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken totaal lasten

76.970 368.419 56.445 501.834

76.970 368.419 56.445 501.834

135.307 404.470 96.030 635.806

-58.337 -36.051 -39.585 -133.972

Saldo van baten en lasten

-444.594

-444.594

-463.119

-18.525

0.10 Mutaties reserves (onttrekking) 0.10 Mutaties reserves (toevoeging) Saldo onttrekkingen en toevoegingen

111.791 0 111.791

111.791 0 111.791

113.791 0 113.791

2.000 0 2.000

Geraamd resultaat

-332.803

-332.803

-349.328

-16.525

Toelichting De lasten en baten bij openbaar basisonderwijs vallen hoger door de SPUK voor COVID19 vertraging (Nationaal Programma Onderwijs, NPO). Hiermee is een bedrag gemoeid van € 69.884. De kosten bij onderwijshuisvesting vallen hoger uit doordat de doordecentralisatie aan het Rhedens hoger uitvalt, die bedrag is gelijk aan de component voor huisvesting voortgezet onderwijs in het Gemeentefonds. De lasten en baten bij onderwijsbeleid vallen hoger uit doordat de SPUK onderwijsachterstandenbeleid (€ 64.000) hier wordt verantwoord. De onttrekking uit de reserves betreft de onttrekking van de afschrijving van de Dorpsschool uit de reserve kapitaallasten.

25

Programma 5: Openbaar groen, sport, cultuur en recreatie Wat wilden we bereiken? Binnen dit programma zijn verschillende thema’s gebundeld tot een programmatische aanpak op gemeentelijk niveau en in regionaal verband om te komen tot randvoorwaarden voor een passend sporten cultuuraanbod voor de inwoners van de gemeente Rozendaal en voor het stimuleren van een gezonde leefstijl. Waar daar de noodzaak toe is, richten we ons op specifieke doelgroepen, zoals jongeren, ouderen en mensen met een beperking. In regionaal verband (o.a. Veluwe op1) werken we samen om toerisme te stimuleren om naar onze regio te komen en daarnaast de juiste balans te vinden tussen recreatie en natuur op de Veluwe. In de opgaven van de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen zetten we ons in het bijzonder in op de Opgave Ontspannen Regio en de Opgave Groene Groei. In 2023 ging dat in het bijzonder over het volgende.

Het komen tot randvoorwaarden voor een passend sport- en cultuuraanbod voor de inwoners van de gemeente Rozendaal en voor het stimuleren van een gezonde leefstijl; Het beheren van de uitstekende kwaliteit van de openbare ruimte door goed onderhoud en duurzaam openbaar groen; Het op peil houden van de cultuurvoorzieningen; In stand houden van de binnen de gemeente aanwezige monumenten; Het opstellen van een meerjarig bomenplan om het groene karakter van Rozendaal te behouden; Onze speelplaatsen voorzien van uitdagende en veilige speeltoestellen; Een grondige aanpak van onderhoud van ’t Rond aan de Kraijesteijnlaan om een stabiele, onderhoudsvriendelijke en aantrekkelijke situatie te bereiken.

Wat hebben we bereikt en daarvoor gedaan? Sport en preventieakkoord Het Sport- en beweegakkoord 2020-2022 Rheden en Rozendaal is in 2023 geëvalueerd en deze evaluatie heeft input opgeleverd voor een Plan van Aanpak voor een nieuwe SPUK (Specifieke uitkering). Het Rijk heeft budgetten voor het Lokaal sport- en beweegakkoord 2020-2022 in 2023 toegevoegd aan deze nieuwe SPUK de ‘specifieke uitkering sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026’. De SPUK wordt ook weer gezamenlijk met Rheden uitgevoerd. Een deel van de middelen die wij ontvangen, wordt ingezet in het ‘Plan van Aanpak voor het Gezond en Actief Leven Akkoord 2023-2026’. Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie In 2023 is de gemeente Rheden begonnen met een deel van het groot onderhoud aan Openluchttheater De Pinkenberg. Het betreft een aanvulling op een eerdere, kleinere renovatie. De kern hiervan wordt gevormd door renovatie van de tribune en het podium, inclusief sanering van de hier aanwezige vervuilde grond. Een verzoek van de gemeente Rheden om een financiële bijdrage is gehonoreerd in 2020 en deze bijdrage is in 2023 door ons aan de gemeente Rheden overgemaakt. Het Openluchttheater wordt geëxploiteerd door het Rhedense cultuurbedrijf RIQQ.

Via subsidies wordt een aantal culturele activiteiten en organisaties ondersteund, zoals het (Veluwe)Zoom! Kamermuziekfestival, Festival Klaterklanken en de Koninklijke Rozendaalsche Kapel. Daarnaast is in 2023 de samenwerking tussen bibliotheek Veluwezoom met RIQQ een volgende fase ingegaan door het aanstellen van één directeur voor beide organisaties. Met ingang van 1 januari 2024 gaan beide organisaties samen verder onder de naam “De Zoomerij” Monumenten In 2023 zijn er geen subsidies verstrekt voor onderhoudswerkzaamheden aan gemeentelijke monumenten. Wel zijn er verschillende vergunningen verleend voor het plaatsen van zonnepanelen op monumenten en/of woningen in het gemeentelijk beschermd dorpsgezicht. Dit is mogelijk na een aanpassing van het welstandsbeleid

26

(Nota ruimtelijke kwaliteit). In december 2023 hebben wij de Brandtoren Rozendaalse veld aangewezen als gemeentelijk monument. Bibliotheek Op grond van de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob) moet elke gemeente haar inwoners toegang verschaffen tot een bibliotheekvoorziening. Door subsidiëring van bibliotheek Velp, als onderdeel van bibliotheek Veluwezoom (Rheden, Renkum en Rozendaal), heeft Rozendaal ook in 2023 aan deze wettelijke verplichting voldaan. De Wsob wordt aangepast en per 2025 krijgen gemeenten in plaats van de huidige bevorderingstaak voor het bibliotheekwerk een zorgplicht, zodat de inwoners binnen een redelijke afstand toegang hebben tot een volwaardige bibliotheek. In de voorbereiding op deze zorgplicht hebben wij in samen met de gemeente Rheden en de bibliotheek een eenmalige specifieke uitkering (SPUK) aangevraagd, de ‘Regeling eenmalige specifieke uitkering en subsidies lokale bibliotheekvoorzieningen’. Primaire doel van deze SPUK is het versterken van de bibliotheek in Velp. Bomenplan Er is een start gemaakt met omliggende gemeenten om samen een plan van aanpak op te stellen rondom de problematiek over waardevolle bomen als gevolg van klimaatverandering. De verdere uitwerking hiervan vindt plaats in 2024. ’t Rond In het najaar van 2023 is begonnen met de renovatie van ’t Rond aan de Kraijesteijnlaan.

Dit is gebeurd in goed overleg met omwonenden. Een grote hoeveelheid grond is overgebracht van verschillende locaties in Rozendaal om de helling van het talud minder scherp te construeren en deze zo meer klimaatbestendig te maken. Door de destijds erg slechte weersomstandigheden is een groot deel van de afrondende werkzaamheden verzet naar het voorjaar van 2024. Beheer openbaar groen Om het groene karakter van de gemeente Rozendaal te behouden wordt er samen met de werknemers van Scalabor en verschillende buitenbedrijven in goede samenwerking met de gemeente het hele jaar het onderhoud gepleegd op verschillende plakken in het openbaar groen. In verschillende houtwallen is er door het kappen van ongewenste bomen en struiken meer licht en ruimte gecreëerd om zo de groei van gewilde soorten te stimuleren. Een groot deel van het gazon aan de Bremlaan is ingeplant met breed bloeiend bloembollen pakket. Op verschillende locaties worden gazons zijn niet meer gemaaid en zijn ingezaaid met een meerjarig bloemenmengsel zodat bloemrijk gras kan ontstaan om zo de biodiversiteit te bevorderen. In 2022 zijn de plantsoenen aan de Steenhoek gerenoveerd. In samenwerking met een groep zeer enthousiaste omwonende wordt er onderhoud gepleegd aan deze plantsoenen. Niet alle beplanting is goed aangeslagen en in 2023 zijn er verschillende acties geweest om de ontstane gaten te vullen.

In juli 2023 heeft de raad de aanscherping van de Groenvisie 2022-20226 aangenomen. De aanscherping geeft een duidelijker beeld op welke locaties de biodiversiteit versterkt wordt en biedt zicht op hoe wij de positie van fauna willen verstevigen in Rozendaal. In april 2023 heeft de gemeente samen met de werkgroep biodiversiteit de week van de groene tuin georganiseerd. In deze week zijn er lezingen gehouden en activiteiten georganiseerd rondom klimaatadaptatie en biodiversiteit. Week van de groene tuin is ontstaan na een onderzoek van Van Hall Larenstein met als doel om de communicatie rondom biodiversiteit te verstevigen. Belevingsobject In Rozendaal is in 2023 één belevingsobject geplaatst op de kruising Kerklaan-Beekhuizenseweg. Met dit belevingsobject willen we inwoners en bezoekers kennis laten nemen van het unieke erfgoed dat een toonbeeld is van (inter)nationale tuin en landschapskunst en zich daarmee (meer) verbonden voelen. Verspreid door het gebied(gemeenten Brummen, Rheden, Rozendaal en Arnhem) worden meerdere mini-exposities (belevingsobjecten) geplaatst in de vorm van interactieve buitenobjecten. Rozendaal heeft een eenmalige

27

bijdrage ad. € 6.600 ingebracht. Groene Metropoolregio Voor wat betreft de resultaten binnen de Groene Metropoolregio (Opgave Groene Groei en Ontspannen Regio verwijzen we naar programma 8.

Wat heeft het gekost? Primitieve begroting 2023 Baten 5.1 Sportbeleid en activering 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie totaal baten

Begroting na wijziging 2023

Werkelijk

Saldo

2023

2023

0 0 0 0 0 0 0

0 0 0 0 0 0 0

26.304 0 0 0 177.527 0 203.831

26.304 0 0 0 177.527 0 203.831

Lasten 5.1 Sportbeleid en activering 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie totaal lasten

3.265

3.265

41.887

4.880 1.690 39.635 121.073 170.543

4.880 1.690 39.635 149.803 199.273

78.072 4.780 215.241 146.821 486.802

-38.622 0 -73.192 -3.090 -175.606 2.982 -287.529

Saldo van baten en lasten

-170.543

-199.273

-282.971

-83.698

18.258 0 18.258

46.988 0 46.988

103.523 0 103.523

56.535 0 56.535

-152.285

-152.285

-179.447

-27.162

0.10 Mutaties reserves (onttrekking) 0.10 Mutaties reserves (toevoeging) Saldo onttrekkingen en toevoegingen Geraamd resultaat

Toelichting De lasten en baten bij sport vallen hoger uit door het onderdeel sport van de brede SPUK hier moet worden verantwoord (€ 26.000). De lasten bij kunst vallen hoger uit door de bijdrage aan theater de Pinkenberg (€ 75.000) welke volgens raadsbesluit wordt onttrokken uit de algemene reserve wat de hogere onttrekking bij mutaties reserves verklaard. De lasten en baten bij media vallen hoger uit door de SPUK Bieb (€ 176.000).

28

Programma 6: Sociaal domein Wat wilden we bereiken? Als gemeente willen we in brede zin mogelijkheden scheppen en randvoorwaarden creëren voor het welzijn en de ontwikkeling van onze inwoners in het algemeen en van specifieke doelgroepen in het bijzonder. Hierbij denken we bijvoorbeeld aan jongeren die in hun ontwikkeling worden bedreigd en aan kwetsbare ouderen. De kern van het sociaal domein wordt gevormd door de drie gedecentraliseerde wetten: de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), de Jeugdwet en de Participatiewet. Maar het gaat in dit programma ook om onderwerpen zoals kinderopvang, de huisvesting van statushouders en het verlenen van welzijnssubsidies. In 2023 is, naast een groot aantal reguliere taken, invulling gegeven aan: We willen kwetsbare mensen op een deugdelijke wijze ondersteunen. Daarvoor is er voor gekozen om de uitvoering van wettelijke taken, in het bijzonder de toegang tot de (wettelijke) voorzieningen te beleggen bij de gemeente Rheden. Het tegen gaan van energiearmoede. Invulling geven aan het vraagstuk Beschermd Wonen.

Wat hebben we bereikt en daarvoor gedaan? Regionale samenwerking: een betrouwbare partner Voor het bereiken van onze resultaten in het Sociaal domein zijn we in hoge mate aangewezen op samenwerking met anderen. Het gaat dan niet alleen over onze samenwerking met Rheden, al jaren onze ‘preferred partner’ in het brede sociaal domein. Vanaf de inwerkingtreding van de drie sociale decentralisaties, in 2015 (nieuwe Wmo (de Wmo2015), Participatiewet ‘nieuwe stijl’ en Jeugdwet), wordt er steeds meer regionaal samengewerkt. Ingegeven door de praktische noodzaak, maar ook door verplichtingen zoals de VNG Norm voor opdrachtgeverschap die voor zwaardere zorgvormen (Beschermd Wonen en Jeugdzorg), regionale samenwerking afdwingt. Gemeenten werken onder meer samen in de Modulaire Gemeenschappelijke Regeling Sociaal Domein Centraal Gelderland (2017), kortweg MGR SD-CG. Waarbij als eerste samenwerkingsmodule de inkoop van maatwerkvoorzieningen Jeugdhulp en Wmo regionaal is georganiseerd. Ook het doelgroepenvervoer is vanaf 2016 regionaal vormgegeven in een GR, de Bedrijfsvoeringsorganisatie Doelgroepenvervoer Regio Arnhem Nijmegen (BVO DRAN). Herzien samenwerkingsafspraken Sociaal Domein met Rheden In 2023 hebben de colleges van Rheden en Rozendaal overeenstemming bereikt over nieuwe samenwerkingsafspraken in het Sociaal domein, inclusief afspraken over de bekostiging voor 2024 en 2025.

Deze nieuwe afspraken houden onder meer in een overdracht van beleidstaken naar Rheden, naast de al eerder bij Rheden belegde uitvoering en ondersteunende werkzaamheden. Energiearmoede Onder energiearmoede verstaan we een situatie waarin ‘een substantieel deel (als richtsnoer: meer dan 10%) van het besteedbaar inkomen wordt uitgegeven aan het adequaat warm houden van de woning’. Door stijgende energieprijzen wordt dit een maatschappelijk probleem. De bestrijding van energiearmoede gaat, waar deze leidt tot besparingsmaatregelen, goed samen met de energietransitie, een andere gewenste ontwikkeling. Zie Programma 7 Volksgezondheid en milieu. Bij de aanpak van energiearmoede is naast de facilitering van besparingsmaatregelen, ook sprake van een eenmalige energietoeslag. Deze regeling is 2023 nog één keer gecontinueerd en in Rheden en Rozendaal uitgebreid tot de doelgroep met een inkomen t/m 150% van het wettelijk sociaal minimum. Waarbij voor de inkomensgroep tussen 120% en 150% Wsm een lichte vermogenstoets gold. In 2023 hebben 17 huishoudens een eenmalige energietoeslag ontvangen.

29

Welzijnssubsidies (overige) • Efficiëntere uitvoering. Op basis van onze ASV en de hiervan afgeleide Subsidieregeling Sociaal domein worden enkele grote en verschillende kleinere organisaties/activiteiten binnen het Sociaal domein in brede zin gesubsidieerd. Vanaf 2023 werken wij voor de kleinere welzijnssubsidies (tot € 5.000) met een subsidiekader, met een werkingsduur tot en met 2026. Dit heeft geleid tot een vermindering van administratieve lasten, zowel voor de aanvragers als voor de gemeente. • In 2023 is het Huisbezoek Vitaal en Veilig Thuis gestart met een doorloop in 2024. Het gaat om een herziene versie van het Huisbezoekproject 75plus. Ook nu vormen ouderen van 75 jaar en ouder de doelgroep, maar het bereik is uitgebreid met veiligheid. Vluchtelingen In 2023 heeft onze gemeente twee statushouders gehuisvest, waarmee tot 1 januari 2024 aan de huisvestingstaakstelling is voldaan. De maatschappelijke begeleiding wordt verzorgd door Vluchtelingenwerk. Opvang Oekraïners Op 1 april 2023 zijn op ‘De Bosrank’ 55 opvangplekken voor Oekraïense vluchtelingen gerealiseerd. De opvang van de Oekraïense vluchtelingen heeft gezorgd voor een verhoging van onze baten en lasten. In de paragraaf Opvang vluchtelingen en ontheemden komen wij hier uitgebreid op terug.

Sociale werkvoorziening Per 2018 hebben de tien bij het voormalige regionale SW-bedrijf (GR Presikhaaf Bedrijven) aangesloten gemeenten hun Wsw-medewerkers voor vijf jaar ondergebracht bij het nieuw gevormde arbeidsontwikkelingsbedrijf BV Scalabor. In 2021 hebben Scalabor en de gemeenten besloten de samenwerking vanaf 2023 in beginsel voort te zetten, tegen een hogere vergoeding voor Scalabor. De uitstroom van Wswmedewerkers, merendeels door pensioen, wordt niet gecompenseerd doordat de toegang tot de Wsw vanaf 2015 is afgesloten voor nieuwe medewerkers. De nieuwe overeenkomst geldt voor 2023 en 2024. Voor Rozendaal gaat het om twee personen. Daarnaast is in 2023 de overeenkomst met Scalabor voor inwoners met een lagere arbeidsproductiviteit (‘Module 8’) met twee jaar verlengd. Hierbij zijn geen Rozendalers betrokken. Participatiewet In 2023 is leefgeld uitgekeerd aan 38 Oekraïense gezinnen. In het verlengde van de reguliere afspraken werd de uitvoering van deze regeling tegen een extra vergoeding door Rheden verzorgd. Het leefgeld wordt betaald uit het budget Bijzondere bijstand. De gemeente krijgt dit vergoed vanuit het Rijk. In 2023 hebben we over 2022 € 11.577 terugontvangen vanuit de Vangnetregeling Participatiewet. We konden hiervoor in aanmerking komen omdat de uitgaven aan uitkeringen aanmerkelijk hoger waren dan ontvangen via het ministerie van SZW.

De ontwikkelingen in de Uitkeringen in 2023 zijn dusdanig, dat we ook over 2023 weer een beroep zullen moeten doen op de Vangnetregeling. Dit is overigens een tijdelijke situatie. De financiering vindt voor onze gemeente, als kleine gemeente met minder dan 20.000 inwoners, plaats op basis van historische gegevens. Hierbij is sprake van een vertraging van twee jaar (T-2 systematiek), dus de hogere aantallen over 2022 vinden hun doorwerking in 2024. (Wet) Maatschappelijke ondersteuning Sinds 2019 geldt er een abonnementstarief Wmo voor maatwerkvoorzieningen (natura en persoonsgebonden budget (PGB), zoals hulp bij het huishouden, hulpmiddelen, trapliften en woningaanpassingen) en voor algemene voorzieningen met een duurzame hulpverleningsrelatie. Omdat de Wmo een openeinderegeling is, en het in Rozendaal om kleine aantallen gaat, kunnen de uitgaven sterk fluctueren. Zo was er in 2023 sprake van hoge uitgaven aan woningaanpassingen, veroorzaakt door één grote voorziening. Ook de uitgaven voor hulp bij het huishouden zijn gestegen. Beschermd wonen Met de doordecentralisatie is de taak voor het Beschermd Wonen (en Maatschappelijke Opvang) niet meer bij 43 centrumgemeenten, maar bij elke gemeente afzonderlijk belegd. Rozendaal participeert in de regionale 30

samenwerking Centraal Gelderland voor beschermd wonen voor mensen met een lichte verstandelijke beperking en met psychische problematiek. Het woonplaatsbeginsel voor Beschermd Wonen treedt naar verwachting op 1 januari 2026 in werking. (De uitvoering van Maatschappelijke Opvang (opvang van kwetsbare groepen zoals dakof thuislozen) blijft bij Arnhem belegd.) Bij de decentralisatie van Beschermd Wonen (BW) wordt de centrumgemeenteconstructie weliswaar beëindigd, maar gemeenten moeten regionaal blijven samenwerken. Over 2021, 2022 en 2023 het Rijk ambulantiseringsmiddelen aan de gemeenten beschikbaar gesteld die door Arnhem over gemeenten verdeeld zijn. Voor 2021 gaat het bij deze middelen, bedoeld voor zorg en ondersteuning van zelfstandig wonende BWcliënten, voor Rozendaal om € 3.839. Voor 2022 en 2023 gaat het om substantiële bedragen: € 165.900 voor onze gemeente (opgebouwd uit basisbudget € 150.000 en € 15.900 objectief budget (=o.b.v. een nog verder uit te werken objectief verdeelmodel). Rozendaal ontvangt overigens geen middelen voor zogeheten secundaire kosten omdat onze gemeente geen cliënten BW heeft, noch voorzieningen op haar grondgebied. In 2023 hebben de samenwerkende gemeenten regionale financieringsafspraken gemaakt, dit omvat onder meer een tijdelijke solidariteitsregeling. Mocht er een aanvraag BW komen dan schatten wij de kosten op € 70.000 in.

Dit bedrag nemen wij mee bij de risico-inventarisatie bij de begroting 2024 waarmee dit tot uitdrukking komt in de weerstandsratio. Daarnaast is het, gezien de hoogte van het bedrag, raadzaam deze middelen in ieder geval de eerste jaren te reserveren ter opvang van mogelijke kosten. De kosten voor eigen inwoners in BW en van een eventuele aanvraag vanuit de regio over de solidariteitsregeling kunnen hiermee worden afgedekt. Daarnaast kunnen uit zo’n budget ook kosten voor de uitvoering van de sociaal-domeintaken door de gemeente Rheden worden betaald. Beschermd wonen valt onder de Wmo en daarmee onder de samenwerkingsafspraken met gemeente Rheden. Het ligt in de rede een deel van de middelen die worden ontvangen voor BW in te zetten voor de uitvoering van BW door de gemeente Rheden. Gemeenten dienen een Uitvoeringsplan te schrijven en de gemeente Rheden doet dat mede namens onze gemeente. Meld- en adviespunt Kindermishandeling en Huiselijk Geweld Veilig Thuis Gelderland Midden (VT) is als zelfstandige stichting ondergebracht bij VGGM. De rol van VT is sinds 2019 uitgebreid op grond van de herziene Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling. De gemeentelijke bijdrage is grotendeels gebaseerd op aantal inwoners en voor nog geen 10% op ‘productie’ (daadwerkelijk aantal casussen).

Jeugdhulp inclusief geëscaleerde zorg De uitvoering van de Jeugdwet is aan de gemeente Rheden gemandateerd. Het Meerjarenbeleidskader Sociaal Domein is het vigerende beleidskader. De afgelopen jaren is het aantal jeugdigen dat een beroep deed op jeugdhulp landelijk en ook in Rozendaal toegenomen. Om besparingen in de Jeugdhulp te realiseren, werken we regionaal samen. De coronapandemie heeft de problematiek van kwetsbare jeugdigen verscherpt. We zien dat in terug in zwaardere en langere trajecten en daarmee hogere uitgaven. De verscherpte problematiek zal bij een aantal kwetsbare jongeren mogelijk nog enkele jaren doorwerken. Dit vormt een onderstreping van de financiële risico’s die we lopen, op grond van onze kleine aantallen. Regionale ontwikkelingen jeugdhulp In Centraal Gelderland wordt binnen het sociaal domein al een aantal jaar intensief samengewerkt. In het voorjaar 2023 zijn de regionaal samenwerkende gemeenten gestart met een Regionaal Uitvoeringsplan Jeugd. In het Uitvoeringsplan wordt beschreven hoe de gemeenten de drie thema’s: Kind- en Gezinsbescherming, Versterken Lokale Toegang en Complexe Hulpvragen, gezamenlijk willen vormgeven en uitvoeren. Landelijke ontwikkelingen kunnen in de komende jaren aanleiding zijn om sommige activiteiten gezamenlijk te heroverwegen of regionaal bij te stellen.