6c. Bijlage 1. Jaarstukken 2021.pdf

We hebben het ‘naleefgedrag’ van inwoners en ondernemers bevorderd waardoor de kans op overtredingen laag is geweest. We hebben samen met de ODRA (omgevingsdienst regio Arnhem) het milieutoezicht uitgevoerd. We hebben de beschikbare capaciteit en deskundigheid zo verstandig mogelijk ingezet, om overtredingen op de meest essentiële zaken te voorkomen of aan te pakken. Binnen de begroting van de ODRA is € 5.000 van ons budget niet gebruikt.

26

Goede gezondheid Rozendalers Lokaal preventieakkoord In 2021 hebben wij samen met gemeente Rheden en enkele maatschappelijke partners waaronder Incluzio en gezondheidscentrum ‘EenPlus’ het Lokaal preventieakkoord 20221-2023 afgesloten. Hiervoor ontvangen wij gedurende drie jaar een rijksbijdrage ad € 10.000 in de vorm van een specifieke uitkering (SPUK). Gezondheid jongere Rozendalers In 2021 was sprake van voortzetting van de nieuwe activiteit ‘Nu Niet Zwanger’ waaraan wij deelnemen via het belang van een regionaal dekkend netwerk. Aanpassing nota Publieke gezondheid (PG) 2017-2020 Wij wilden de huidige Nota Publieke gezondheid (PG) 2017-2020 aanpassen en verlengen. In 2021 is de regionale nota PG verschenen, die hiervoor het kader vormt. Energietransitie 1,5% Energiebesparing in de gebouwde omgeving Rozendaal ligt óp koers’ voor wat betreft de jaarlijkse doelstelling van 1,5% energiebesparing.

Dit is bereikt door:  62 subsidieaanvragen van particuliere woningeigenaren ten behoeve van de verduurzaming van de woningvoorraad (plaatsing zonnepanelen, toepassing van dak-, vloer- of spouwmuurisolatie en toepassing van HR++ glas);  7 verstrekte duurzaamheidsleningen vanuit de Regeling Toekomstbestendig Wonen Gelderland- gemeente Rozendaal;  14 deelnemers binnen de collectieve inkoopactie Winst uit je Woning, waarvan 2 deelnemers uiteindelijk maatregelen hebben laten uitvoeren in 2021;  20 gesprekken rond verduurzaming van woningen met de Rozendaalse energiecoach. 2% toevoeging van duurzaam opgewekte energie Onze gemeente ligt ‘op koers’ voor wat betreft de jaarlijkse toevoeging van 2% duurzame energie opwekking binnen de gemeente. Dat is bereikt door:  beleggen van 195 daken van woningen met zonnepanelen, waaronder 5 monumenten (met behulp van de subsidieregeling). Gemeentelijke visie op de warmtetransitie Begin november 2021 is de Transitievisie Warmte gemeente Rozendaal unaniem vastgesteld door de raad. Vergroten van de bewustwording en communicatie  3 x 20 inwoners aan tafel tijdens Buurtgesprek over duurzaam & comfortabel wonen (juni 2021).  Gesprek over duurzaam & comfortabel wonen bij de Buurtbus, met diverse inwoners van de huur- en koopwoningen aan De Moestuin (juni 2021).

 Verlenging subsidieregeling Energietransitie bestaande woningen – van 1 januari 2021 tot 1 januari 2022.  Aanbieden van de collectieve inkoopactie Winst uit je Woning.  Naast specifieke buurtgesprekken zijn inwoners via de website DuurzaamRozendaal.nl en artikelen in ‘In de Roos’ geïnformeerd, gestimuleerd en geënthousiasmeerd over door gemeente genomen stappen of zelf te zetten stappen in verduurzaming van de eigen woning en/of woonomgeving. Speerpunten 2021 (o.a. coalitieakkoord) In onderstaande schema beschrijven we welke speerpunten uit het coalitieakkoord we hebben gesteld voor 2021 en in hoeverre we dat gerealiseerd hebben. Wat wilden we bereiken Aandacht voor de gevolgen van houtstook.

Wat hebben we bereikt We hebben hier in 2021 meerdere keren aandacht voor gevraagd m.n. via publicaties in ‘In de Roos. 27

Wat heeft het gekost? Primitieve begroting 2021

Begroting na wijziging 2021

Werkelijk

Saldo

2021

2021

Baten 7.1 Volksgezondheid 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 7.5 Begraafplaatsen en crematoria totaal baten

0 158.215 187.139 0 66.500 411.854

0 158.215 187.139 0 66.500 411.854

10.000 157.115 185.311 27.860 95.974 476.260

10.000 -1.100 -1.828 27.860 29.474 64.406

Lasten 7.1 Volksgezondheid 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 7.5 Begraafplaatsen en crematoria totaal lasten

53.220 143.520 150.870 51.500 21.193 420.303

53.220 143.520 193.870 51.500 21.193 463.303

66.015 109.491 215.642 170.983 39.282 601.412

-12.795 34.030 -21.772 -119.483 -18.089 -138.109

Saldo van baten en lasten

-8.449

-51.449

-125.152

-73.703

0.10 Mutaties reserves (onttrekking) 0.10 Mutaties reserves (toevoeging) Saldo onttrekkingen en toevoegingen

17.611 0 17.611

17.611 0 17.611

121.292 0 121.292

103.681 0 103.681

Geraamd resultaat

9.162

-33.838

-3.860

29.978

Toelichting Bij taakveld 7.1 is bij de baten en lasten een afwijking te zien. Dit wordt veroorzaakt door de specifieke uitkering preventieakkoord. De middelen die hiervoor zijn ontvangen zijn ook uitgegeven. De hogere lasten en baten bij milieubeheer (taakveld 7.4) worden veroorzaakt door de kosten van de energietransitie. Per saldo worden deze uitgaven ten laste van het daarvoor beschikking gesteld krediet gebracht en daarmee onttrokken uit de reserve (€ 103.000). De opbrengsten op de begraafplaats vallen een stuk hoger uit en de daarmee samenhangende kosten ook.

28

Programma 8: Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Wat wilden we bereiken? De zorg voor een goed geordende en veilige woon-, werk- en leefomgeving waarin de diversiteit van de functies en de kwaliteit van de bebouwing op een verantwoorde wijze worden gewaarborgd. Daarnaast het beschermen, in stand houden en verbeteren van het monumentale erfgoed en aangewezen dorpsgezichten. Wat hebben we bereikt en daarvoor gedaan? Adequate afhandeling omgevingsvergunningen We wilden de omgevingsvergunningen op een adequate wijze verlenen, daarop toezien en indien nodig handhaven binnen de wettelijke kaders. Er zijn 39 omgevingsvergunningen verleend. Door de toezichthouders zijn geen afwijkingen geconstateerd die tot handhavingszaken hebben geleid. Er is een begin gemaakt met de legalisatie van de airco-units en warmtepompen die zonder vergunning zijn geplaatst. Dit proces wordt in 2022 afgerond. Uitvoering Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) en Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT) In 2021 zijn de taken in het kader van de Bag, BGT en aanpalende zaken, zoals gegevensbeheer voor de WOZ belegd bij De Connectie. Voorzitterschap subregio Arnhem (wonen) Deze taken rouleren binnen de subregio. Wij hebben deze taken van 1 juli 2020 tot 1 juli 2021 uitgevoerd. Hierna heeft de gemeente Arnhem deze taak voor een jaar overgenomen. Speerpunten 2021 (o.a.

coalitieakkoord) In onderstaande schema beschrijven we welke speerpunten uit het coalitieakkoord we hebben gesteld voor 2021 en in hoeverre we dat gerealiseerd hebben. Wat wilden we bereiken In het kader van de invoering Omgevingswet wilden we eind 2021 de legesverordening aanpassen rekening houdend met de aanstaande Omgevingswet. Uitvoering geven aan de visie ontwikkeld voor de herontwikkeling van de voormalige schoollocatie aan de Steenhoek.

Wat hebben we bereikt Mede door het uitstel van de invoering van de Omgevingswet is de legesverordening hierop nog niet aangepast. De overige voorbereidingen lopen conform het planningsschema. Na vaststelling van het bestemmingsplan en het verlenen van de omgevingsvergunning is het project in 2021 nagenoeg afgerond.

Wat heeft het gekost? Primitieve begroting 2021

Begroting na wijziging 2021

Werkelijk

Saldo

2021

2021

Baten 8.1 Ruimtelijke Ordening 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) 8.3 Wonen en bouwen totaal baten

0 160.020 61.500 221.520

0 1.139.854 26.500 1.166.354

1.800 1.661.036 19.782 1.682.618

1.800 521.182 -6.718 516.264

Lasten 8.1 Ruimtelijke Ordening 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) 8.3 Wonen en bouwen totaal lasten Saldo van baten en lasten

14.230 160.020 36.110 210.360 11.160

14.230 400.457 62.610 477.297 689.057

33.640 377.149 59.972 470.761 1.211.857

-19.410 23.308 2.638 6.536 522.800

29

0.10 Mutaties reserves (onttrekking) 0.10 Mutaties reserves (toevoeging) Saldo onttrekkingen en toevoegingen

3.400 0 3.400

3.400 0 3.400

23.553 0 23.553

20.153 0 20.153

Geraamd resultaat

14.560

692.457

1.235.410

542.953

Toelichting Op taakveld 8.2 is bij de baten de verkoopopbrengst van de Steenhoek opgenomen. Het gaat om een bedrag van € 820.000. Daarnaast is er winst genomen op het woningbouwproject op De Del. Hiervoor is een verplichte rekenmethode (POC) gebruikt. De te nemen winst bedraagt € 442.000. Deze winst zal worden toegevoegd aan de reserve kapitaallasten ten behoeve van de dekking van de afschrijvingslasten van de school. Bij taakveld 8.1 zijn uitgaven gedaan op de beschikbaar gestelde kredieten voor de omgevingswet en aansluiting DSO. Deze kosten worden onttrokken uit de reserves.

30

Bijlage wettelijke beleidsindicatoren Per programma worden de verplicht voorgeschreven beleidsindicatoren opgenomen. De informatie die het CBS hanteert is niet in alle gevallen actueel, accuraat (bijvoorbeeld naar peildatum), of adequaat (naar referentiegegevens). Waar mogelijk wordt de informatie in perspectief geplaatst.

Programma 0 Bestuur en ondersteuning

Indicator Formatie (fte per 1.000 inwoners) Bezetting (fte per 1.000 inwoners) Apparaatskosten (€ per inwoner) Externe inhuur (% van de totale loonsom) Externe inhuur (de totale kosten inhuur externen) Overhead (% van totale lasten)

Begroting Begroting Rozendaal Rozendaal 2022 2021 7 7 921 13% 111.596 35%

8 7,3 889 18% 148.986 35%

Toelichting: Voor deze indicatoren zijn geen landelijke cijfers bekend. Een vergelijking met bijvoorbeeld gemeenten < 25.000 is dan ook niet op basis van deze informatie te maken. T.a.v. de post overhead wordt een nadere uitwerking gegeven in de paragraaf 5 Bedrijfsvoering.

Programma 1 Veiligheid

In onderstaande tabellen presenteren we de meest recente informatie zoals die door het CBS is aangeleverd via waarstaatjegemeente.nl. De landelijk beschikbare informatie onderschrijft het beeld van Rozendaal als zeer veilige gemeente. In 2019 was er een piek in het aantal verwijzingen naar Halt. We zien dit als een incidentele omstandigheid.

31

Op het vlak van misdrijven scoort Rozendaal bijzonder goed.

Programma 2 Verkeer en vervoer

Er zijn geen voorgeschreven beleidsindicatoren die betrekking hebben op dit programma.

Programma 3 Economie

Hieronder staat de verhouding tussen banen en woningen. Dat varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Het betreft de zogeheten functiemenging. Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen. Het relatief hoge aantal vestigingen wordt beïnvloedt door het hoge aantal zzp’ers dat Rozendaal rijk is.

Programma 4 Onderwijs

De onderstaande gegevens laten zien in hoeverre er in Rozendaal sprake is van schoolverzuim. Absoluut verzuim heeft betrekking op de schoolplichtigen en/of kwalificatieplichtigen in Rozendaal die niet staan ingeschreven bij een school (absoluut). Relatief verzuim betreft de vraag in hoeverre een schoolplichtige wel staat ingeschreven, maar gedurende een bepaalde periode lessen/praktijk verzuimt.

32

Onderstaande tabel geeft weer in hoeverre er sprake is van voortijdig schoolverlaten in Rozendaal, afgezet tegen het gemiddelde in Nederland

Programma 5 Openbaar groen, sport, cultuur en recreatie In Rozendaal wordt door een relatief hoog aantal inwoners gesport (volgens de definitie van het CBS). De landelijke trend is dat er steeds minder gesport wordt. In Rozendaal is het percentage niet-sporters echter gedaald van 37,6 in 2016 naar onderstaande niveau van 37,3.

33

Programma 6 Sociaal domein

Jongeren met een delict

De netto arbeidsparticipatie drukt uit welk percentage van de potentiële beroepsbevolking daadwerkelijk werkzaam is.

34

Re-integratievoorzieningen

Jongeren met Jeugdhulp

35

Jongeren met jeugdbescherming

Jongeren met jeugdreclassering

Maatwerkvoorzieningen

Programma 7 Volksgezondheid en milieu We zien een toename in het huishoudelijk afval naar het nationale niveau. Sinds 2019 is de toename in kilogrammen in Rozendaal echter opvallend groot in vergelijking met Nederland totaal (25 kg om 9 kg).

36

Hernieuwde elektriciteit

Programma 8 WOZ-waarde

De toename in de gemiddelde WOZ waarde houdt gelijk tred met de landelijke stijging. Zoals blijkt uit de grafiek rechts. Woningbouw

Ondanks de bouw van de wijk De Del en de exploitatie van de Steenhoek blijven we achter op het landelijk gemiddelde aan nieuwbouw.

37

Demografische druk

Het CBS hanteert de volgende beschrijving van demografische druk: het aantal personen van 0 tot 20 jaar én 65 jaar of ouder, per honderd personen van 20 tot 65.

38

Paragrafen Inleiding Naast programma’s zijn er in de begroting ook financiële paragrafen opgenomen. Waar programma’s direct gericht zijn op de burger, geven de paragrafen een dwarsdoorsnede van de financiële aspecten van de begroting, bezien vanuit een bepaald perspectief. Doel van de paragrafen is dat onderwerpen die versnipperd in de begroting staan, worden gebundeld in een overzicht, waardoor de raad een goed inzicht krijgt. Gezien de raad in een gedualiseerd stelsel kaders stelt en controleert, is het van belang dat de raad inzicht heeft in en overzicht heeft over deze onderwerpen. De raad legt in de paragrafen de beleidslijnen vast met betrekking tot de beheersmatige aspecten. Daarnaast zijn de verplichte paragrafen bedoeld om de raad en het college de financiële positie van de gemeente beter te laten beheersen. Vanaf 1 januari 2004 zijn de volgende zeven paragrafen verplicht voorgeschreven:       

lokale heffingen; weerstandsvermogen en risicobeheersing; onderhoud kapitaalgoederen; financiering; bedrijfsvoering; verbonden partijen (externe samenwerking); grondbeleid.

Daaraan is een paragraaf Informatieveiligheid (en privacy) toegevoegd. Deze is wettelijk niet verplicht, maar de grote bewegingen op dit terrein, vervlochten met andere bedrijfsvoeringsaspecten én met alle inhoudelijke programma’s, maken dat we hier vanaf de jaarrekening 2017 apart aandacht aan besteden.

39

Paragraaf 1 Lokale heffingen In de jaarrekening wordt ingegaan op de begrote en werkelijke opbrengsten ten aanzien van de lokale heffingen. Het beleid, en eventuele wijzigingen daarin, komen aan de orde in de begroting evenals relevante kengetallen en vergelijkingen. Uitgangspunten tarieven Uitgangspunten voor de lokale heffingen in de begroting 2021 waren als volgt:  We corrigeren jaarlijks OZB-tarieven met het inflatiepercentage, voor 2021 was dat 1,5%.  Het tarief voor afvalstoffenheffing is gebaseerd op 100% kostendekkendheid. Het tarief voor rioolheffing is gebaseerd op 100% kostendekkend (begrotingsbasis). Op de leges is eveneens het inflatiepercentage van 1,5% toegepast (behoudens producten waarvoor wettelijk vastgestelde tarieven gelden).

OZB Afvalstoffenheffing Rioolheffing Leges

Begroot 2021 446.161 187.139 158.215 107.650

Werkelijk 2021 439.667 185.311 157.115 140.290

Saldo 2021 -6.494 -1.828 -1.100 32.640

Totaal

899.165

922.383

23.218

OZB en Wet waardering onroerende zaken (WOZ) In 2021 zijn in het kader van de wet WOZ 741 objecten beschikt waarop in totaal 29 bezwaarschriften zijn ingediend. In 16 gevallen (objecten) is de WOZ-waarde verlaagd. Het percentage gegrond verklaarde bezwaarschriften ten opzichte van het totaal aantal WOZ-objecten komt daarmee uit op 2,2 %. Per saldo vallen de opbrengsten van de OZB € 6.000 lager uit. Hoewel er, zeker in deze markt, altijd wel sprake is van fluctuaties in de waardeontwikkeling, is in principe sprake van een eenmalig nadeel. Bij de berekening, ook in de begroting 2021, wordt namelijk uitgegaan van de vastgestelde te realiseren opbrengst. Afvalstoffenheffing en rioolheffing Geen bijzonderheden ten aanzien van deze heffingen. Leges Hieronder vallen de opbrengsten op basis van de legesverordening, zoals:  Producten van burgerzaken;  (Omgevings)vergunningen;  Huwelijken;  Grafrechten;  Overige leges. Vooral de opbrengsten van de begraafplaats zijn in 2021 hoger geweest dan geraamd. De leges voor huwelijken en bouwen vallen lager uit, deels als gevolg van COVID19. Kwijtschelding De kwijtschelding is vastgelegd in een gemeentelijke regeling kwijtschelding. Kwijtschelding kan worden aangevraagd door particuliere belastingplichtigen voor de volgende belastingen:  Onroerende zaakbelasting;  Afvalstoffenheffing;  Rioolheffing.

40

In 2021 hebben er in totaal 7 huishoudens kwijtschelding ontvangen. Kostendekkendheid van tarieven Onderstaande tabel toont de mate van kostendekkendheid die in 2021 is gerealiseerd. Begroot baten 2021

Werkelijk baten 2021

187.139 158.215

185.311 157.115

subtotaal

345.354

subtotaal

Bestemmingsbelastingen Afvalstoffenheffing Rioolheffing

Retributies Rijbewijzen/reisdocumenten Huwelijken/Burg stand APV-vergunningen Begraafrechten Omgevingsvergunning

Totaal

Saldo

Werkelijk lasten 2021

Dekkingspercentage 2021

-1.828 -1.100

268.504 125.203

69% 125%

342.426

-2.928

393.707

87%

3.200 10.450 1.000 66.500 26.500 107.650

16.455 7.567 513 95.974 19.782 140.290

13.255 -2.883 -487 29.474 -6.718 32.640

36.076 19.189 5.929 105.932 43.259 210.385

46% 39% 9% 91% 46% 67%

453.004

482.716

29.712

604.092

80%

2021

Ten aanzien van afvalstoffenheffing en rioolrecht wordt de kostendekkendheid van de tarieven (100%) berekend op basis van de begroting. Afwijkingen op realisatie worden als onderdeel van het rekeningresultaat beschouwd en niet verrekend met een egalisatiereserve. Verder geldt dat door de kleine schaal van Rozendaal een groot aantal leges niet kostendekkend is te krijgen. Dit geldt met name voor de rijbewijzen/reisdocumenten en de APV-vergunningen. Daarnaast is er door die kleine schaal soms ook sprake van een uitschieter naar boven (> 100%), in 2021 is daarvan sprake bij de leges voor de begraafplaatsen en omgevingsvergunningen.

41

Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen geeft antwoord op de vraag in hoeverre een gemeente in staat is om niet afgedekte risico’s op te vangen met gereserveerde financiële middelen (weerstandscapaciteit). Voldoende weerstandsvermogen zorgt ervoor dat de uitvoering van taken en het voorzieningenniveau bij financiële tegenslagen gegarandeerd blijven. Voldoende weerstandsvermogen gaat over twee vragen: 1. Welke risico’s lopen we? 2. Wat is de beschikbare weerstandscapaciteit? Risico’s Een risico is de kans op het optreden van een gebeurtenis met een negatief gevolg voor de gemeente. Een gemeente loopt tal van risico’s die we in meer of mindere mate kunnen inschatten en beheersen. Gemeentelijke risico’s kunnen voortkomen uit de politiek, de aansprakelijkheid, de strategie, financiële samenwerking, het bedrijfsproces en het milieu. Daarnaast zijn zaken als verbonden partijen, open einde regelingen en grondexploitaties bekende onderwerpen waar de gemeente belangrijke risico’s loopt. Risicoprofiel Er zijn meer methoden om een gekwantificeerd risicoprofiel op te stellen, uiteenlopend van meer wetenschappelijke methoden tot meer praktische modellen. Voor alle methoden geldt dat ze geen 100% garantie bieden op volledigheid. Het gaat er immers om risico’s zo goed mogelijk te benoemen waar nog niet op één of andere manier in is voorzien.

De eigenschap van een risico is echter dat men niet weet wat, wanneer of hoe het zich aandient. Voor deze paragraaf kiezen we voor een pragmatische aanpak. Basis voor het risicoprofiel is een organisatiebrede inventarisatie van risico’s die twee maal per jaar plaatsvindt (begroting en rekening). Deze hebben we zo goed mogelijk gekwantificeerd en voorzien van een risicoscore (kans x impact), op basis van de volgende tabellen. Kans Gering (minder dan 1 x per 4 jaar) Gemiddeld (ongeveer 1 x per 4 jaar) Hoog (minimaal 1 x per jaar)

Score 1 3 5

Financieel gevolg Gering (< 0,1% omzet = < € 4.000 Beperkt (> 0,1% omzet < 0,5 % omzet = tussen € 4.000 en € 20.000) Groot (> 0,5 % omzet = > € 20.000)

Score 1 2 3

Omzet: lasten programma’s Rozendaal (begroting 2021: afgerond structureel € 4,3 miljoen) De risicoscore komt tot stand door de kans te vermenigvuldigen met de impact. Hoe hoger de score hoe groter het risico. De uitkomst zetten we af tegen de volgende tabel: Ranking Scores >= 10 5 < Scores < 10 Scores < 5

Gevolg Hoog risico. Als het een financieel risico betreft dient weerstandsvermogen aanwezig te zijn. Beperkt risico. Als het een structureel financieel risico betreft wordt deze voor 25% meegeteld voor het aanhouden van een weerstandsvermogen (spreiding over 4 jaar). Een incidenteel risico wordt voor 50% meegenomen. Gering risico. Voor zover het financiële gevolgen betreft worden die geacht binnen de reguliere bedrijfsvoering gedragen te kunnen worden.

42

Structureel of incidenteel Van belang is onderscheid te maken tussen risico’s met structurele en incidentele effecten, in het profiel is dit onderscheid ook aangebracht. Risico’s met structurele effecten hangen meestal samen met de bedrijfsvoering zoals rente of hogere kosten vanwege een hoger aantal bijstandontvangers. Wanneer dit soort risico’s zich voordoen dienen ook structurele maatregelen genomen te worden door ze mee te nemen in het financieel meerjarig perspectief. Het kan zijn dat het perspectief hiervoor op korte termijn geen ruimte biedt en dat moet worden omgebogen binnen de begroting. Om die reden wordt het risico voor 100% meegenomen wanneer het hoog is en voor 25% wanneer het beperkt is om het eerste jaar eventueel te overbruggen met behulp van het weerstandsvermogen. Wanneer zich een incidenteel risico voordoet dient deze in principe ineens ten laste van de weerstandscapaciteit gebracht te worden, wanneer deze niet kan worden opgevangen in het rekeningresultaat. Uit het profiel valt op te maken dat op verschillende manieren rekening wordt gehouden met de verschillende risico’s. Wanneer met alle risico’s voor 100% rekening gehouden zou worden zou een gemeente een onevenredig deel van haar reserves moeten blokkeren, het is immers niet reëel dat alle risico’s zich gelijktijdig voordoen.

Weerstandscapaciteit Voor een oordeel over ons weerstandsvermogen is naast het risicoprofiel ook een inschatting van onze weerstandscapaciteit nodig, ook hierbij wordt in principe onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele middelen. Bronnen van weerstandscapaciteit zijn de algemene reserve, vrij aanwendbare bestemmingsreserves, de onbenutte belastingcapaciteit en de post onvoorziene uitgaven. Stille reserves kunnen hierbij ook een rol spelen. Het betreft eigendommen die lager zijn gewaardeerd (boekwaarde) dan de waarde in het economisch verkeer (bij gebouwen is uitgegaan van de WOZ-waarde met peildatum 1-1-2021). Omdat deze niet onmiddellijk in een feitelijk dekkingsmiddel kunnen worden omgezet, laten we deze voortaan bij de berekening van de weerstandscapaciteit buiten beschouwing. We benoemen deze wel zoals voorheen. Omschrijving

Kerklaan 1 en 3 Werf Obligaties Totaal

Boekwaarde 31-12-2021 0 0 142.941

Economische waarde 1.402.000 146.000 155.148

Stille reserve

1.402.000 146.000 12.207 1.560.207

Door de verkoop van de Torckschool (2020) en de voormalige Dorpsschool/Steenhoek (2021) is nog maar beperkt sprake van stille reserves. Het gebouw aan de Kerklaan en de Werf zijn immers nodig voor de ‘bedrijfsvoering’ en zijn zodoende niet eenvoudig te gelde te maken. Structureel Dit wordt met name gevormd door de onbenutte belastingcapaciteit (en dan met name OZB aangezien er al voor 100% dekking is gekozen voor afval en riool) en het bedrag voor onvoorzien. De onbenutte belastingcapaciteit kan berekend worden door aansluiting te zoeken bij artikel 12 van de financiële verhoudingswet. Artikel 12 Bij een eventuele ‘artikel 12-aanvraag’ geldt ook een normtarief voor de OZB als één van de toelatingseisen. In dat geval dient een gemeente minimaal 20% meer OZB te heffen dan het landelijk gemiddelde. Op basis van die norm bedraagt de onbenutte belastingcapaciteit voor de gemeente Rozendaal ongeveer € 275.000. Echter, de feitelijke hoogte van de onbenutte belastingcapaciteit (behoudens een artikel 12-aanvraag) is vooral een politieke keuze. Op basis van het gewenste financiële beleid (OZB verhoging zoveel mogelijk beperken tot

43

inflatiestijging) is er feitelijk geen onbenutte belastingcapaciteit. Om die reden wordt voor de bepaling van de structurele weerstandscapaciteit alleen het bedrag voor onvoorzien meegenomen. Incidenteel De incidentele weerstandscapaciteit wordt bepaald door de som van alle reserves waaraan nog geen specifieke bestemming is gegeven en eventuele bestemmingsreserves zonder concrete verplichting die daardoor herbestemd kunnen worden. Voor de berekening van de weerstandscapaciteit beperken we ons tot de algemene reserve. De overige reserves hebben in principe allemaal een bestemming waarvan het niet wenselijk is om deze opnieuw te bestemmen. Het genoemde bedrag betreft de stand per ultimo 2020 (balansdatum). Structureel Onbenutte belastingcapaciteit Onvoorzien subtotaal structureel

0 10.000 10.000

Incidenteel Algemene reserve

4.219.491

Totale weerstandscapaciteit

4.229.491

Risicoprofiel De onderstaande tabel betreft de risico-indicatie zoals gehanteerd bij begroting en jaarrekening 2021. Deze inventarisatie wordt vanaf 2022 twee keer per jaar herzien. De impact van de recent herziene inventarisatie (februari) wordt verwerkt bij de Kadernota 2023. Risico Onderwerp

Risico/oorzaak

Beheersmaatregel

K I

Bedrag

score

%

Bedrag

WWB

Meer aanvragen

Geen, conjunctuurgevoelig

3 2

15.000

6

25%

3.750

WMO

Meer aanvragen

Geen, wel optie om beleid aan te passen

3 2

15.000

6

25%

3.750

Jeugdzorg

Meer aanvragen

Geen, wel optie om beleid (gedeeltelijk) aan te passen

3 3

40.000

9

25%

10.000

Leerlingenvervoer

Meer aanvragen

Geen

3 3

20.000

9

25%

5.000

Open einde regelingen

Overige risico's met structureel effect Algemene uitkering

Samen trap af

Geen

3 3 100.000

9

25%

25.000

Renterisico (uitgaven)

Schommelingen op de geld- en kapitaalmarkt

Op dit moment geen lening en anders wordt dit risico afgedekt via de renterisiconorm

1 1

0

1

0%

0

Renterisico (inkomsten)

Daling van rentevergoeding over uitgezette eigen middelen

Feitelijk geen gezien de verplichting tot schatkistbankieren. Momenteel lage rentevergoeding

1 1

0

1

0%

0

Kapitaalgoederen

Onvoorzien en onverwacht onderhoud aan gebouwen of wegen Het vroegtijdig overlijden van een (ex) bestuurder kan financiele consequenties hebben (verzekerbaar)

Actuele beheerplannen en periodiek inspectie

3 3

50.000

9

25%

12.500

Verzekeren danwel opvangen binnen weerstandsvermogen

1 3

50.000

3

0%

0

Kortleven pensioen wethouders

44

Wachtgeldverplichtingen Bij mutaties in het Verzekeren danwel opvangen bestuurders college kunnen binnen weerstandsvermogen wachtgeldverplichtingen ontstaan

2 3

50.000

6

25%

12.500

Gemeenschappelijke regelingen

Feitelijk niet aanwezig

5 3

30.000

15

100%

30.000

Aantrekkelijke werkgever blijven

3 3

50.000

9

25%

12.500

Personeel

Het algemeen bestuur kan besluiten nemen met financiele consequenties waaraan de gemeente vanwege de constructie gehouden is Lastig vervulbare vacatures waardoor externe inhuur noodzakelijk is

subtotaal structureel 115.000 Risico's met incidenteel effect Opbrengst De Del Stijging van de kosten Strak op de planning in het plan boven de 2%

3 3 100.000

9

50%

50.000

Ramp c.q. groot incident Gemeente wordt door Feitelijk niet aanwezig bijvoorbeeld het ministerie niet volledig gecompenseerd voor de kosten die gemaakt zijn

3 3

50.000

9

50%

25.000

Rechtspositionele consequenties

Voorziening voor treffen dan wel opvangen binnen weerstandsvermogen

3 3

75.000

9

50%

37.500

In principe geldt hiervoor de aansprakelijkheidsverzekering van de gemeente, echter er is altijd een risico dat het niet past binnen de voorwaarden, bijvoorbeeld het niet uitvoeren van inspecties

2 3

30.000

6

50%

15.000

2 3

50.000

6

50%

25.000

Schades

Planschade

Binnen elk bedrijf kunnen situaties aan de orde zijn waarbij er kosten optreden voor besluiten met rechtspostionele consequenties. De gemeente is hiervoor eigen-risico-drager. Schade door eigendommen van de gemeente (bijvoorbeeld door bomen)

Niet binnen de Feitelijk niet aanwezig exploitatieovereenkomst af te dekken planschaden

subtotaal incidenteel 152.500 Totaal 267.500

Weerstandsratio Deze confrontatie van risicoprofiel en weerstandscapaciteit is opgenomen in de volgende tabel. Het vervolgens gepresenteerde overzicht geeft aan hoe de ratio gewaardeerd kan worden. Weerstandsvermogen Structureel Incidenteel Totaal Structureel (A/B) Incidenteel (C/D) Totaal (E/F)

Beschikbaar A C E

10.000 4.219.491 4.229.491

Benodigd B D F

115.000 152.500 267.500

0,09 27,67 15,81

45

Ratio > 2,0 1,5 - 2,0 1,0 - 1,5 0,8 - 1,0 0,6 - 0,8 < 0,6

Waardering uitstekend ruim voldoende voldoende matig onvoldoende ruim onvoldoende

Conclusie De weerstandsratio van 15,8 is meer dan uitstekend, waarbij de stille reserves niet in de berekening zijn meegenomen. De gemeente Rozendaal is hiermee uitstekend in staat om financiële tegenvallers op te vangen zonder dat het voorzieningenniveau in gevaar uitkomt. Bij materiële tegenvallers van structurele aard is er zodoende ook voldoende tijd om de maatregelen in kaart te brengen die nodig zijn om een structureel evenwicht tot stand te brengen. Daarnaast is voor financiële tegenvallers binnen het sociaal domein nog steeds een afzonderlijke bestemmingsreserve van ruim € 130.000 aanwezig waarmee in de berekening van de weerstandscapaciteit geen rekening is gehouden.

46

Staat van Reserves en Voorzieningen (inclusief toelichting op mutaties) Overzichtstabel Saldo 1-1-2021

Onttrekkingen

Toevoegingen

Saldo 31-12-2021

Claims

A. Algemene reserve Vrije algemene reserve

4.217.152

103.759

106.098

4.219.491

228.261

subtotaal A

4.217.152

103.759

106.098

4.219.491

228.261

B. Bestemmingsreserves Reserve monumenten Reserve sociaal domein Reserve gemeentelijke gebouwen Reserve digitalisering Reserve fietspaden Reserve wegen Reserve begraafplaats Reserve dekking kapitaallasten Reserve energietransitie

25.959 620.154 82.567 130.400 147.551 88.966 18.913 3.955.179 318.277

subtotaal B

5.387.966

179.889 101.702

545.432 0

25.959 132.644 89.253 164.358 145.706 92.187 18.913 4.320.722 216.575

779.988

598.339

5.206.317

868.000 354.464

6.620

57.000 4.949

925.000 352.793

subtotaal C

1.222.464

6.620

61.949

1.277.793

0

Totaal

10.827.582

890.367

766.386

10.703.601

4.940.014

C. Voorzieningen Voorziening riolering Voorziening pensioenen wethouders

487.510 9.042 1.845

6.686 43.000 3.221

28.750 145.706

4.320.722 216.575 4.711.753

A. Algemene reserve Vrije algemene reserve Doel

Weerstandsvermogen en dekking van incidentele kosten c.q. projecten

Claim

Niet alle besluiten die ten laste komen van de algemene reserve zijn op 31 december 2021 volledig uitgevoerd. Voor het restant daarvan rust er nog een claim op een aantal reserves. Het gaat om een totaalbedrag van € 228.000 dat beschikbaar is gesteld voor verschillende kredieten. De voornaamste kredieten zijn: bijdrage Openluchttheater De Pinkenberg, fietspad Kluizenaarsweg en een aantal kredieten inzake ruimtelijke ordening.

Mutatie

In 2021 is de uitvoering van diverse raadsbesluiten ten laste van de algemene reserve gebracht. Het gaat hierbij zowel om besluiten uit 2021 als eerdere jaren. Naast de toevoeging van het resultaat 2020 ad € 106.098 was in 2021 sprake van de volgende onttrekkingen: Secretariaat wonen Reconstructie Kerklaan

3.400 Pr0 71.806 Pr2 47

Masterplan Veluwezoom Handhaving IKC Dorpsschool Herziening bestemmingsplannen Omgevingswet Aansluiting DSO Totaal

5.000 Pr2 2.120 Pr8 2.251 Pr8 7.980 Pr8 11.202 Pr8 103.759

B. Bestemmingsreserves 1. Reserve monumenten Doel

Bekostiging van verleende subsidies aan inwoners ten behoeve van monumentenzorg.

Claim

N.v.t.

Mutatie

N.v.t.

2. Reserve sociaal domein Doel

Opvang van eventuele tegenvallers in het sociaal domein en/of egalisatie van de kosten voor de WWB.

Claim

N.v.t.

Mutatie

De bijdrage aan het doelgroepenbad van € 215.500 en het tekort in het sociaal domein over 2021 ad € 214.870 zijn uit deze reserve onttrokken.

3. Reserve gemeentelijke gebouwen Doel

Opvang van kosten van vervanging van inventaris, (ICT)apparatuur. Daarnaast worden voortaan de kosten van het schilderwerk en overig groot onderhoud voor het gemeentehuis aan deze reserve onttrokken.

Claim

N.v.t.

Mutatie

De toevoeging komt voort uit de notitie reserves en voorzieningen (nota R&V) en betreft de jaarlijkse storting ten behoeve van het schilderwerk. De toevoeging komt voort uit de notitie reserves en voorzieningen (nota R&V) en betreft de jaarlijkse storting ten behoeve van het schilderwerk.

4. Reserve digitalisering Doel Claim

Opvang van kosten/investeringen op het gebied van digitalisering (basisregistraties, digitale ontsluiting van gegevens, koppelingen met landelijke registraties e.d., geen hardware) De eerdere claim met betrekking tot een investering voor het digitaliseren van facturen is vervallen met het uitbesteden van de financiële administratie aan De Connectie. De claim

48

die er nu staat heeft betrekking op de glasvezelaansluiting voor het gemeentehuis ten behoeve van de ambtelijke organisatie. Mutatie

De eerste kosten voor het DMS zijn onttrokken (€ 4.792) evenals een beperkte kostenpost voor de glasvezelkabel (€ 4.250). De toevoeging betreft de dotatie uit de ontvangen gelden voor de Wet Open Overheid zoals besloten bij het raadsvoorstel inzake DMS.

5. Reserve fietspaden Doel

Deze reserve dient ter opvang van kosten groot onderhoud fietspaden.

Claim

Dit betreft het krediet voor het fietspad Kluizenaarsweg zoals dat in de raad van december 2021 beschikbaar is gesteld.

Mutatie Er is een onttrekking gedaan van € 1.845. Dit eerste deel betreft onderzoekskosten voor het fietspad Kluizenaarsweg. 6. Reserve wegen Doel

Deze reserve dient ter opvang van kosten groot onderhoud wegen.

Claim

N.v.t.

Mutatie

De toevoeging betreft de jaarlijkse dotatie ten behoeve van het wegenonderhoud van geasfalteerde wegen. In de kadernota 2023 worden de uitkomsten van een herrekening hiervan verwerkt.

7. Reserve begraafplaats Doel

Opvang van kosten voor het op peil houden van de begraafplaats en het onderhoud van de paden.

Claim

N.v.t.

Mutatie

N.v.t.

8. Reserve dekking kapitaallasten Doel

Claim Mutatie

Bij de invoering van het BBV is de systematiek van dekking van afschrijvingen gewijzigd. Voorheen werden sommige investeringen direct uit een reserve/voorziening gedekt. Conform de voorschriften moet eerst worden geactiveerd. Vervolgens worden de afschrijvingslasten van een investering (die t.l.v. een reserve is gebracht) uit de reserve geboekt. Deze reserve is in feite de som van de toekomstige afschrijvingen. N.v.t. In 2021 is er ruim € 545.000 toegevoegd aan deze reserve ten behoeve van de reconstructie van de Kerklaan en de aanpak van het fietspad Kluizenaarsweg. Tevens is uit het jaarrekeningsaldo 2020 een bedrag van € 471.781 toegevoegd. Daar wordt met de resultaatbestemming van deze jaarrekening nog € 442.000 aan toegevoegd (tussentijdse 49

winst De Del). De onttrekkingen betreffen de afschrijvingen van investeringen die eerder zijn gedaan. De grootste daarvan betreft de nieuwe Dorpsschool. De totale onttrekking voor de egalisatie van die kapitaallasten bedraagt € 179.000. 9. Reserve energietransitie Doel

De reserve kan worden ingezet voor een breed aantal maatregelen met als doel Rozendaal op lange termijn klimaatneutraal. Wanneer de plannen (en hoogte van de investeringen) meer concreet zijn vindt een dotatie vanuit de algemene reserve plaats. Die storting kan worden aangevuld met aanvullende middelen die het rijk beschikbaar stelt om bij te dragen vanuit het Interbestuurlijk Programma.

Claim

De claims betreffen het krediet voor de uitvoering van de energietransitie in 2022 en het restant van het beschikbaar gestelde budget voor de klimaatsubsidies.

Mutatie

In 2021 bedragen de programmakosten (na aftrek van inkomsten) afgerond € 36.000 en de verstrekte subsidies € 66.000. Beide bedragen zijn ten laste van deze reserve gebracht.

C. Voorzieningen Voorziening riolering Deze voorziening dient ter dekking van kosten groot onderhoud en vervanging. Op basis van het verbrede gemeentelijk rioleringsplan. Jaarlijks wordt er gestort conform het vGRP. Betreft de jaarlijkse dotatie aan de voorziening voor de toekomstige rioolinvesteringen op basis van het rioleringsplan (hiermee is in het tarief rekening gehouden). Voorziening pensioen wethouders De toekomstige pensioenverplichtingen en wachtgeldverplichtingen worden ten laste van deze voorziening gebracht. Naast storting van ingehouden pensioenpremies, heeft de jaarlijkse berekening uitgewezen dat er een bedrag van € 6.620 moest worden vrijvallen om de voorziening op het juiste peil te brengen. De lage rekenrente verklaard de onttrekking. In de begroting was hiervoor €15.000 opgenomen. Overige financiële kengetallen Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) verplicht gemeenten met ingang van het begrotingsjaar 2016 een basisset van vijf financiële kengetallen op te nemen. Doel is in 1 oogopslag de gemeenteraad meer inzicht te bieden in de financiële positie van de gemeente. Financiële kengetallen

Rekening 2021 -100% -100% 79% 5% -12% 123%

Netto schuldquote Netto schuldquote voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Kengetal grondexploitatie Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit

Begroting 2021 -138% -138% 83% 0% 1% 123%

* ter vergelijking gemiddelde van Gelderland toegevoegd, betreffen begrotingscijfers 2021

50

Rekening Gelderland* 2020 -109% 67% -109% 59% 79% 29% -3% 9% -7% 1% 133% 103%

Betekenis van de kengetallen Net als bij het weerstandsvermogen gelden ook voor deze kengetallen geen harde normen. Wel zijn er algemene bandbreedtes waarmee een indruk kan worden verkregen over de waarde van het kengetal, de Provincie Gelderland heeft bijvoorbeeld de volgende categorieen aangeduid:

Netto schuldquote Netto schuldquote voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Kengetal grondexploitatie Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit

Categorie A Voldoende < 90%

Categorie B Matig 90%-130%

Categorie C Onvoldoende >130%

< 90%

90%-130%

>130%

>50% <20% Begr en Mrj >0% <95%

20%-50% 20%-35% Begr of Mrj >0% 95%-105%

<20% >35% Begr en Mrj <0% >105%

Netto schuldquote inclusief alle verstrekte leningen Beide zijn voor Rozendaal gelijk omdat er geen doorverstrekte geldleningen aan bijvoorbeeld woningcorporaties zijn. De netto schuldquote geeft het niveau aan van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen en geeft daarmee een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Normaal ligt de netto schuldquote van een gemeente tussen 0% en 90% (groen), oranje is hoog en rood betekent gevarenzone, het gemeentebestuur moet er dan werk van maken om de schuld te verlagen. In Rozendaal is de schuldquote onverminderd uitstekend, de lagere score ten opzichte van de begroting komt door vertraging in de ontvangsten voor de kavels op De Del. Solvabiliteitsratio Het solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin Rozendaal in staat is op de lange termijn aan haar financiële verplichtingen te voldoen, ook deze is onverminderd hoog. Kengetal grondexploitatie De grondexploitatie kan een grote invloed op de financiële positie van een gemeente hebben (zowel positief als negatief). Dit kengetal geeft een indicatie van het relatieve belang van de grondexploitatie voor Rozendaal. Het percentage is de waarde van bouwgronden in relatie tot de totale baten exclusief de reserves. In het kengetal zijn alleen de daadwerkelijk gerealiseerde cijfers opgenomen.

Ten opzichte van vorige jaren is dit kengetal verbeterd omdat nu de inkomsten binnen komen en de boekwaarde daalt. Structurele exploitatieruimte Aan de hand van dit kengetal kan het structurele en reële evenwicht van de begroting beoordeeld worden. Een percentage van 0% betekent een sluitende begroting, een positief percentage wil zeggen dat er begrotingsruimte is. In dit geval biedt het financieel meerjarig perspectief bij de begroting dan ook een betere indicatie. Belastingcapaciteit De ruimte die een gemeente heeft om haar belastingen te verhogen kan worden gerelateerd aan de totale woonlasten. De woonlasten worden bepaald aan de hand van de OZB, de rioolheffing en de afvalstoffenheffing voor een woning met een gemiddelde WOZ-waarde in Rozendaal. De gemiddelde WOZ waarde in Nederland bedroeg in 2020 € 290.000 en in Rozendaal € 575.000. Dat is dan ook de voornaamste reden voor het hoge percentage. Dit zegt dus niets over de uiteindelijke belastingcapaciteit. Zoals elders in deze paragraaf aangegeven is dat een politieke keuze (gerelateerd aan de ‘Artikel 12-norm’ bedraagt die capaciteit ongeveer € 275.000).

51

Berekening van de kengetallen Kengetal

A B C D E F G H

Rekening 2021

1A Netto Schuldquote (incl. verstrekte leningen) Vaste schulden (cf art 46 BBV) Netto vlottende schuld (cf art 48 BBV) Overlopende passiva (cf art.49 BBV) Financiële activa (cf. art 36 lid d, e en f) Uitzettingen < 1 jaar Liquide middelen (cf.art 40 BBV) Overlopende activa (cf art. 40a BBV) Totale baten (cf. art. 17 lid c BBV excl mut.reserves) Netto schuldquote (A+B+C-D-E-F-G)/H x 100%

A B

2. Solvabiliteitsratio Eigen vermogen (cf art 42 BBV) Balanstotaal Solvabiliteit (A/B) x 100%

A B C

Kengetal grondexploitatie Niet in exploitatie genomen bouwgronden (cf art 38 lid a punt 1 BBV) Bouwgronden in exploitatie Totale baten cf art 17 lid c BBV (excl mut.reserves) Grondexploitatie (A+B)/C x 100%

A B C D E

Structurele exploitatieruimte Structurele lasten Structurele baten Totale structurele toevoegingen aan reserves Totale structurele onttrekkingen aan reserves Totaal baten Structurele exploitatieruimte (((B-A)+(D-C))/E x 100%

A B C D E F

Begroting 2021

Rekening 2020

0 1.058.038 398.765 1.638.449 5.269.929 35.703 374.726 5.874.732

0 700.000 10.000 1.638.486 4.242.687 50.000 250.000 3.973.368

-100%

-138%

10.532.530 13.267.126

9.730.160 11.745.823

79%

83%

10.182.998 12.970.622 79%

0

0

0

269.479 5.874.732

0 3.973.368

5%

0%

-173.714 5.576.296 -3%

5.386.578 4.605.106 83.558 179.889 5.874.732

3.949.095 3.813.348 10.013 175.664 3.973.368

-11,7%

0,8%

4.850.392 4.301.296 96.742 265.718 5.576.296 -6,8%

0 926.035 639.126 1.583.804 5.972.814 23.972 67.334 5.576.296 -109%

Belastingcapaciteit, woonlast meerpersoonshuishouden OZB lasten voor een gezin bij gemiddelde WOZ-waarde Rioolheffing voor een gezin Afvalstoffenheffing voor een gezin Eventuele heffingskorting Totaal woonlasten voor een gezin bij gemiddelde WOZ-waarde (A+B+C-D) Woonlasten landelijk gemiddelde voor gezin in 2019*

536 220 244 0

536 220 275 0

572 220 226 0

1000 810

1031 839

1018

Woonlasten t.o.v. landelijk gemiddelde jaar ervoor (E/F) x 100%

123%

123%

133%

766

De berekende woonlast (F) wordt gepresenteerd vanuit het perspectief van de belastingbetaler, het betreft immers ook de feitelijke aanslag. Binnen de algemene uitkering wordt er echter (via een korting gebaseerd op de WOZ-waarde) vanuit gegaan dat een gemeente met een gemiddelde hoge WOZ-waarde in staat is meer eigen inkomsten te genereren via de OZB (hier bestaat een relatie met de onbenutte belastingcapaciteit). Om die reden komt het percentage hoog uit, wanneer het OZB-% vergeleken zou worden met het OZB-% van andere gemeenten ligt dat onder het landelijk gemiddelde. 52

Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding De gemeente Rozendaal beslaat een oppervlakte van 2.795 hectare. Hier wonen, werken en recreëren mensen waarvoor een aantal zogenaamde kapitaalgoederen nodig zijn. In deze paragraaf geven we inzicht in de onderhoudstoestand en de kosten van onze belangrijkste groepen kapitaalgoederen (wegen, riolering/water, openbare verlichting, groen en gebouwen). Onderhoud van kapitaalgoederen beslaat een substantieel deel van de begroting. Een goed overzicht is daarom van belang voor een juist inzicht in de financiële consequenties ervan. De lasten hiervan komen in verschillende programma’s tot uitdrukking. Beleid voor beheer kapitaalgoederen Voor het onderhoud hanteerden we in 2021 de volgende plannen: Nota Onderhoudsinventarisatie wegen (2015 -2024) Onderhoudsplan riolering (2020 - 2024) Groenplan (2015 – 2020)

Jaar van vaststelling/beoordeling 2018 2018 2015

Wegbeheer Als uitvloeisel van het coalitieakkoord is in 2018 besloten om op het moment van onderhoud voor de binnenwegen het asfalt te vervangen door klinkers. Dat betekent dat die kosten voortaan geactiveerd worden en als kapitaallast in de meerjarenbegroting worden opgenomen. Als gevolg hiervan is de jaarlijkse dotatie van € 35.000 in de begroting verlaagd naar € 3.000 omdat nog maar een deel met asfalt wordt onderhouden. Voordat tot daadwerkelijke uitvoering van het wegbeheer wordt overgegaan wordt ook het riool geïnspecteerd om te beoordelen of er ‘werk met werk’ gemaakt kan worden en voorkomen we dat niet veel later diezelfde weg weer open moet voor periodiek onderhoud aan het riool. In 2021 is er het groot onderhoud op De Moestuin en de Johan d’Outreinstraat afgrond waarbij het asfalt is vervangen door gebakken klinkers. Financieel Exploitatie (zie ook programma 2) Primitieve begroting 2020 Programma 2 2.1 Verkeer en vervoer

Begroting na wijziging 2020

129.801

Werkelijk

Saldo

2020

2020

166.801

141.982

Werkelijk

Verwachte Nog

24.819

Investeringen (zie ook overzicht investeringen en kredieten) Jaar

Krediet* Uitgegeven Uitgegeven Totaal t/m 2020

in 2021

Dekking

uitgegeven beschikbaar uitgaven

beschikbaar

(3 + 4)

(6 - 7)

(2 - 5)

1

2

3

4

5

6

7

8

2020

27.500

9.385

0

9.385

18.115

0

2020

19.000

0

0

0

19.000

19.000

0 afschrijving

Masterplan Veluwezoom de Moestuin/outeinstr, wegen (begr 2020)

2021

30.000

0

5.000

5.000

25.000

25.000

0 reserves

2020

175.000

14.673

229.910

244.583

-69.583

0

Kerklaan 2021-2022

2021

79.500

0

71.806

71.806

7.694

7.694

Programma 2 Verkeersveiligheid de Moestuin waterberging (2020)

53

18.115 reserves

-69.583 afschrijving 0 reserves

Fietspad Kluizenaarsweg

2021

171.950

0

1.845

1.845

170.105

170.105

Armaturen

2020

13.500

0

13.422

13.422

78

0

0 reserves 78 afschrijving

Riolering In 2018 is het laatste verbreed rioleringsplan (vGRP) 2020 - 2024 vastgesteld. Dit plan is de uitvoering van de wettelijke verplichting dat de gemeente een rioleringsplan moet hebben. In dit plan zijn de normen bepaald voor de kwaliteit van het onderhoud en milieu en wordt aangegeven welke investeringen jaarlijks nodig zijn om aan de gestelde voorwaarden uit het plan te voldoen. De hieruit voortvloeiende lasten zijn in de begroting verwerkt. Als blijkt dat investeringen niet direct noodzakelijk zijn, dan zullen deze investeringen worden uitgesteld. In 2021 is gestart met de actualisatie van het vGRP. Verder hebben metingen uitgewezen dat wij voldoen aan de basisinspanning (afkoppelen) zoals deze is opgelegd door de Provincie. Dit is vastgelegd in het BRP (Basis rioleringsplan) en getoetst door het waterschap Rijn&IJssel. Door de invoering van de Wet gemeentelijke watertaken zijn gemeenten vanaf 2008 verantwoordelijk voor de ruimtelijke inpassing van maatregelen die de waterbeheerder betreft. Daarnaast kent de wet drie zorgplichten toe aan gemeenten: afvalwater, hemelwater en grondwater. In het vGRP is met deze zorgplichten rekening gehouden. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet zal de verplichting voor het opstellen van een GRP vervallen. De zorgplichten worden wel overgenomen in de Omgevingswet.

Naast het opstellen en periodiek herzien van het vGRP (vooral ook bedoeld om tijdig de kosten voor riolering in beeld te hebben) wordt er jaarlijks zo’n 1500 meter riolering geïnspecteerd. Daaruit volgen aanbevelingen voor onderhoud dan wel herstel/vervanging zodat die activiteiten op het juiste moment worden uitgevoerd en er ook geen onnodige kosten worden gemaakt. Er zijn geen bijzondere investeringen in het kader van riool geweest in 2021. Financieel Primitieve begroting 2021 Programma 7 7.2 Riolering

138.718

Begroting na wijziging 2021

Werkelijk

Saldo

2021

2021

138.718

134.573

4.145

Bij riolering is sprake van een voordeel van € 4.000. De storting in de voorziening riolering is lager uitgevallen. Daarnaast zijn er minder onderhoudskosten geweest aan de riolering. Gemeentegebouwen Om het benodigde onderhoud uit te kunnen voeren is jaarlijks per gebouw een budget in de begroting opgenomen. Om deze budgetten te kunnen bepalen is een onderhoudsplanning gemaakt waarbij gebruik is gemaakt van ervaringscijfers. De budgetten in de begroting waren toereikend voor het noodzakelijke onderhoud, in 2021 is geen beroep op de reserve gedaan. Onderdeel Huisvesting (energie, water, aankoop niet duurzame goederen en diensten, specifieke verbruiksgoederen, huren, verzekeringen, afschrijving), per saldo

Budget 2021

23.002

Zie ook paragraaf Bedrijfsvoering voor een nadere toelichting.

54

Werkelijk 2021

29.609

Saldo 2021

-6.607

Groenplan In dit plan is voor de lange termijn aangegeven waar het openbaar groen verbeterd of aangepast kan worden. Hieraan is gevolg gegeven door uitvoering van een groot aantal zaken. Tevens wordt in dit plan beschreven hoe Rozendaal met het openbaar groen om wil gaan. Bij het opstellen van de begroting wordt rekening gehouden met de hierin beschreven zaken. In 2015 is een Groenplan vastgesteld, de kosten voor onderhoud van het groen zijn opgenomen in de begroting. Als onderdeel van het Groenplan is in 2020 een plan gemaakt voor onderhoud van windsingels en houtwallen. In 2022 wordt een nieuw groenplan opgesteld en ter besluitvorming aangeboden aan de raad. Primitieve begroting 2021 Programma 5 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie

111.647

Begroting na wijziging 2021 118.187

Werkelijk

Saldo

2021

2021

95.323

22.864

Zie ook programma 5 voor een nadere toelichting. Fietspaden In 2021 is een start gemaakt met de plannen voor de vervanging van het fietspad Kluizenaarsweg. Hiertoe is in de raad van december 2021 een voorstel gedaan. Dit fietspad zal worden uitgevoerd in beton. De uitvoering hiervan zal in 2022 gebeuren. Overigens maken eventuele (kapitaal)lasten hiervoor onderdeel uit van taakveld 2.1. Verkeer en vervoer. Water We hebben slechts 1 beek binnen de gemeente waarmee geen bijzonder onderhoud voor de gemeente Rozendaal is gemoeid.

55

Paragraaf 4 Financiering De paragraaf Financiering geeft jaarlijks inzicht in de ontwikkelingen rond de meerjarenfinanciering, het te voeren beleid op dit gebied en in de risico’s die de gemeente daarbij loopt. Zoals wettelijk voorgeschreven hanteren we hiervoor een treasurystatuut dat door de raad is vastgesteld. In het treasurystatuut staat aan welke partijen en onder welke condities de gemeente geld mag uitlenen en bij welke partijen en onder welke condities beleggingen en financieringen kunnen plaatsvinden. De uitgangspunten zijn gebaseerd op een risicomijdend treasurybeleid. De gemeente verricht geen ‘near banking’- of ‘banking’-activiteiten omdat dit niet tot de kernactiviteiten van de gemeente behoort. Risicobeheer In deze paragraaf wordt, via onderstaande tabel, inzicht gegeven in de risico’s met betrekking tot de vlottende schuld (kasgeldlimiet) en de risico’s op de vaste schuld (renterisiconorm). Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet is bedoeld om het renterisico op opgenomen kortlopende geldleningen tot een acceptabel maximum te beperken. Kortlopende leningen zijn immers ‘goedkoper’ dan langlopende leningen. Een risico hierbij is echter dat het lagere rentepercentage ook voor een korte periode van toepassing is. Om te voorkomen dat gemeenten met omvangrijke kortlopende leningen bij forse rentestijgingen in de problemen komen is er een landelijke kasgeldlimiet vastgesteld.

Kasgeldlimiet Grondslag: omvang begroting per 01-01-2021 Omvang begroting per 1 januari 2021 (afgerond) 1. Toegestane kasgeldlimiet (8,5% begroting) 2. Omvang vlottende korte schuld (rekening-courant Gemeente) 3. Vlottende middelen (kortlopende vorderingen) 4. Totaal kasgeld (2) – (3) 5. Toegestane kasgeldlimiet (1) 6. Overschrijding (+) / ruimte (-) onder kasgeldlimiet (4-5)

Rekening 2021 4.338.016 368.731 1.456.803 5.950.701 -4.493.898 368.731 -4.862.630

Het negatieve bedrag bij de overschrijding van de kasgeldlimiet betekent in dit geval dat we ruim voldoen aan de norm van kasgeldlimiet. Renterisiconorm Eventuele renterisico’s op de langere termijn worden beheerst door de toepassing van de zogenaamde renterisiconorm. In de kern komt deze erop neer dat niet op eenzelfde moment een omvangrijke herfinanciering van langlopende leningen plaatsvindt tegen op dat moment bijvoorbeeld fors hogere rentepercentages. Met het toepassen van een renterisiconorm worden de renterisico’s gespreid. De gemeente Rozendaal kent momenteel (en dat is ook niet voorzien) geen langlopende leningen, derhalve is berekening van de norm niet aan de orde. Kwartaal 1 2 3 4

Gemiddelde netto vlottende schuld 829.727 740.810 756.392 839.444

56

Uitgezette middelen De gemeente Rozendaal heeft een goede liquiditeitspositie. In 2021 is gemiddeld een bedrag van ruim € 4,6 miljoen aangehouden bij de schatkist. Gezien de huidige omstandigheden op de geld- en kapitaalmarkt is hierop geen rendement behaald. Deze middelen uitlenen aan andere gemeenten is toegestaan, maar ook die gemeenten kunnen momenteel tegen nagenoeg 0% lenen bij bijvoorbeeld de BNG. Garanties op leningen aan derden Er zijn op dit moment geen garanties op leningen aan derden verstrekt. Wet Houdbare overheidsfinanciën (Wet HOF, sinds 2013) De decentrale overheden hebben door deze wet nog eens nadrukkelijk dezelfde verantwoordelijkheid als de centrale overheid opgelegd gekregen voor een gedegen begrotingsbeleid. Doel is om samen het Nederlandse begrotingstekort binnen de perken te houden. Er wordt gewerkt met het zogenaamde EMU-saldo en Europese normeringen hiervoor. Tevens is bepaald dat overtollige kasmiddelen belegd dienen te worden bij het Rijk. Dat geldt dus ook voor de gemeente Rozendaal.

57

Paragraaf 5 Bedrijfsvoering Een begrotingsparagraaf Bedrijfsvoering is door het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) verplicht gesteld. De toelichting stelt: “Bedrijfsvoering is heden ten dage (…) meer en meer van belang voor het verwezenlijken van de programma’s en in verband daarmee voor een rechtmatig, doelmatig en doeltreffend beheer en beleid. (…). De bedrijfsvoeringsparagraaf dient inzicht te geven in de stand van zaken en de beleidsvoornemens omtrent de bedrijfsvoering.“ De bedrijfsvoering is van belang voor het verwezenlijken van de programma’s en voor een rechtmatig, doelmatig en doeltreffend beheer en beleid. Bedrijfsvoering omvat de vakgebieden Personeel en Organisatie, Informatisering, Juridische zaken, Financiën, Automatisering, Communicatie en Huisvesting en valt vooral onder de verantwoordelijkheid van het college. Personeel en organisatie Organisatieontwikkeling Nadat we in 2020 de organisatiestructuur veranderd hebben door van drie leidinggevenden naar één leidinggevende (de gemeentesecretaris) te gaan, hebben we vorig jaar een organisatieontwikkeltraject gestart. Een belangrijk doel hierin is geweest om het eigenaarschap van medewerkers te stimuleren.

Het traject heeft de volgende resultaten opgeleverd: • er bestaat een gedeeld beeld en inzicht op de positie en ontwikkelnoodzaak van de medewerkers; • medewerkers hebben meer inzicht in de eigen rol en taken; • medewerkers weten elkaar beter te vinden; • medewerkers beschikken over een eigen ontwikkelplan; • het beeld dat de ontwikkeling van Rozendaal vraagt om heldere scenario’s die vertaald kunnen worden; naar concrete inrichtingskeuzes is een gedeeld beeld binnen de organisatie. Digitaal vergaderen In verband met de coronabeperkingen heeft de gemeenteraad een groot deel van 2021 digitaal vergaderd. Uit efficiencyoverwegingen en vanuit beveiligingsoogpunt hebben de digitale vergaderingen plaatsgevonden via iBabs Connect. Door de automatische koppeling met de besluitvormingsapplicatie iBabs kon deze direct uitgezonden worden via onze website. Integriteit Vorig jaar hebben we in Rozendaal één nieuwe medewerker verwelkomd die een integriteitsverklaring en gedragscode heeft ondertekend (voorheen werkte deze medewerker als zzp’er voor Rozendaal). Ook externe medewerkers laten wij een verklaring ondertekenen. Het afleggen van integriteitsverklaringen vindt plaats in het bijzijn van medewerkers uit de organisatie, waardoor integriteit onder de aandacht blijft in de hele organisatie.

Uitbestede taken In 2021 heeft de gemeentelijke organisatie prioriteit gegeven aan versterken van het opdrachtgeverschap in het sociaal domein richting gemeente Rheden en voor de ICT-taken richting De Connectie en andere dienstverleners. Hiervoor hebben we externe adviseurs ingehuurd die, naast taakverlichting van de bestaande organisatie, gezorgd hebben voor specifieke aandacht voor het organiseren van het opdrachtgeverschap. Hierdoor hebben we zowel in het sociaal domein als in het i-domein scherper in beeld welke diensten we afnemen, tegen welke prijs en hoe verantwoording wordt afgelegd. Financiële functie In de verdere verbetering van de P&C-cyclus hebben we in 2021 voor het eerst gewerkt met een Kadernota als integraal afwegingsdocument voor de begroting 2022. Dit zetten wij voort. Voor de Financiële administratie nemen we diensten af van De Connectie. De Connectie heeft over 2021 een zogenaamde ISAE-verklaring weten af te geven. Daarin wordt door een extern accountant vastgesteld dat De Connectie op een veilige en normconforme wijze de taken voor haar partners uitvoert. Daar kunnen we op steunen t.a.v. de controle op de jaarrekening door de accountant. En zo vermindert de controlelast voor dit onderdeel.

58

Kengetallen en kosten personeel en organisatie Omschrijving Formatieplaatsen (fte) Medewerkers (aantal) Mannen (%) Vrouwen (%) Ziekteverzuim (%) Instroom (%) Uitstroom (%) Deeltijders (%) Leeftijd (gemiddeld) Maximum Salarisschaal (%) Budget opleidingen (% loonsom)

Werkelijk 2021 11,9 13 58% 42% 6,81% 8% 0% 46% 51,1 85% 0,84%

Werkelijk 2020 11 12 58% 42% 5,60% 25% 8% 42% 50,6 83% 0,00%

Werkelijk 2019 10,8 10 50% 50% 1,60% 0% 0% 30% 52,6 100% 0,73%

De formatie is gestegen door de invulling van een vacature waar voor lange tijd werd ingehuurd. Voor enkele dagen per maand wordt personele capaciteit ingehuurd ten behoeve van het archief, inhuur voor de wet Woz en belastingen is in 2020 gestopt. De gemeente maakt gedurende het hele jaar gebruik van twee medewerkers van werkbedrijf Scalabor voor werkzaamheden in de buitendienst. In 2021 is daarnaast een projectleider voor het project duurzaamheid/energietransitie ingehuurd. Ziekteverzuim Verzuimpercentage Kort (0-8 dagen) Middellang (8-43 dagen) Lang ( >43 dagen)

2021 6,8% 0,3% 0,7% 5,8%

2020 5,6% 1,9% 0,0% 3,7%

2019 1,6% 1,6% 0,0% 0,0%

Het verzuimpercentage is al jaren laag geweest. In 2020 en 2021 is het verzuim hoger uitgevallen door enkele langdurige ziektegevallen, deels als gevolg van corona. Het landelijk gemiddelde percentage bij gemeenten (laatst officieel bekend gegeven) bedroeg 5,5%. Zonder de langdurige ziektegevallen ligt het verzuimpercentage op een voor Rozendaal normaal niveau van ongeveer 2%. Inkoop en aanbesteding In 2021 hebben we geoordeeld of en in hoeverre aanbestedingsprocedures nodig waren. Een belangrijk voorbeeld hiervan was de aanbesteding van het DMS. Tevens hebben we 2021 de controle op de aanbestedingen aangescherpt door in plaats van jaarlijks ook halfjaarlijks met een spendanalyse te controleren of en hoe we conform de Europese normen handelen. Hieruit kwamen geen onvolkomenheden, maar wel aandachtspunten in lijn met die de accountant constateert. Bijvoorbeeld ten aanzien van verlengingen van contracten. Kosten bedrijfsvoering Binnen het ‘programma 0 Bestuur en organisatie` is het taakveld Overhead opgenomen. Dat taakveld heeft vooral betrekking op de bedrijfsvoering. Per saldo bedragen de lasten hiervoor in 2021 ruim € 1,7 miljoen. In deze paragraaf zijn die kosten per onderdeel uitgesplitst en nader toegelicht. Onderdeel Personeelslasten Overige personeelslasten ICT Huisvesting (inclusief baten) Overige organisatiekosten

Budget 2021 1.091.336 24.825 274.085 23.002 207.960

59

Werkelijk 2021 1.263.528 23.535 160.604 29.609 228.736

Saldo 2021 -172.192 1.290 113.481 -6.607 -20.776

Tractie Totaal

47.037 1.668.245

42.182 1.748.195

4.855 -79.950

Personeelslasten Besteding budgetten eigen personeel en inhuur derden voor normale bedrijfsvoering In het volgende overzicht staan de personeelsbudgetten voor de normale bedrijfsvoering (exclusief bestuur), uitgesplitst naar loonkosten voor eigen medewerkers en (structurele) inhuur. In de kolom ‘budget 2021’ staan de reguliere personeelsbudgetten (gebaseerd op de bestaande formatie) en het inhuurbudget voor bijvoorbeeld overwerk en ziekte. Onderdeel

Budget 2021

Reguliere organisatie Inhuurbudget Totaal

Werkelijk 2021

Saldo 2021

829.610 261.726

936.400 327.128

-106.790 -65.402

1.091.336

1.263.528

-172.192

De overschrijding op de post reguliere organisatie (€ 106.790) vindt zijn oorzaak in het laatste restant van een personele regeling, een administratieve fout waardoor een onterecht lager begrotingsbedrag is opgenomen voor 2021 en het in dienst treden van de adviseur ruimtelijke ontwikkeling. Ondanks de aanstelling van deze voorheen externe adviseur kent het inhuurbudget ook een overschrijding (€ 65.000). De grootste kostenpost wordt veroorzaakt door vervanging vanwege langdurig ziekteverzuim. Daarnaast waren we, vooruitlopend op het Krediet voor de Digitale Agenda, genoodzaakt om specifieke ICT-expertise in te huren om de continuïteit en stabiliteit van informatievoorziening zeker te stellen. Overige personeelslasten Onderdeel Overige personeelslasten (reis- en verblijfkosten, opleidingskosten, etc.)