Bijlage bij bijdrage M. van Seventer - Rapport-motivaction-luchtvaart-in-nederland-draagvlakonderzoek-meting-2020
Tekst van het document
Motivaction International B.V.
31
7.2
Vlieggedrag
Zes op de tien Nederlanders verwachten in 2020 en 2021 niet meer voor privédoelen te vliegen De afgelopen 12 maanden (september 2019 t/m augustus 2020) vlogen Nederlanders gemiddeld 0,6 keer om privéredenen, zoals vakanties of bezoek aan familie of vrienden (dit is inclusief degenen die niet vlogen). Bijna zeven op de tien Nederlanders (69%) vlogen geen enkele keer privé. Een vijfde (21%) vloog maximaal een keer, één op de tien (11%) vloog vaker. Het aantal privévluchten onder Nederlanders is, uiteraard vanwege de coronacrisis, flink gedaald ten opzichte van 2019. Toen vloog men gemiddeld 1,2 keer per jaar voor privédoeleinden en vloog 19 een derde (32%) maximaal 1 keer en een kwart (26%) vaker.
19
Eerdere jaren vroegen we naar het gemiddelde per jaar, met als instructie dat men het gemiddelde van de afgelopen drie jaar kan nemen. Nu hebben we specifiek naar de afgelopen 12 maanden gevraagd (september 2019 tot en met augustus 2020), omdat een gemiddelde per jaar (op basis van de laatste drie jaar) ons nu moeilijk uitvraagbaar leek vanwege de grote trendbreuk in het vliegvolume aan het begin van de coronacrisis (vanaf maart 2020).
Motivaction International B.V.
32
Circa één op de vijf Nederlanders (18%) verwacht in de rest van 2020 of in 2021 een vliegreis te maken voor privédoeleinden; ook dit is aanzienlijk lager dan de verwachting in 2019 (34%). Zes op de tien Nederlanders (60%) verwacht in deze periode niet meer voor privédoeleinden te vliegen (vs. 46% in 2019).
Motivaction International B.V.
33
Aantal zakelijke vluchten lijkt minder geraakt door coronacrisis Gemiddeld genomen vlogen Nederlanders de afgelopen jaar 12 maanden (september 2019 t/m augustus 2020) 0,3 keer voor hun werk (inclusief degenen die niet vlogen). Negen op de tien Nederlanders (91%) vlogen niet zakelijk, 4% maximaal 1 keer en 5% vaker. Dit is vergelijkbaar met 2019 (gemiddeld vloog men toen 0,2 keer per jaar, maar het verschil is niet significant). Het is niet goed verklaarbaar waarom we geen impact zien van de coronacrisis op deze cijfers. 20 Mogelijk komt dit mede door de iets veranderde vraagstelling. Daar staat tegenover dat deze veranderde vraagstelling ook gehanteerd is bij de vraag naar het aantal vluchten voor privédoeleinden, en daar zien we wel een sterke daling. Het lijkt er dus op dat het aantal zakelijke vluchten minder geraakt is door de coronacrisis.
7.3
Bereidheid tot eigen bijdrage van vliegreizigers
Eigen effectiviteit: vliegreizigers denken nog even vaak bij te kunnen dragen aan beperking van nadelige effecten luchtvaart Aan Nederlanders die voor de coronacrisis weleens voor privédoeleinden vlogen (60% van alle Nederlanders), is gevraagd in hoeverre en op welke wijze zij bereid zijn bij te dragen aan het verminderen van de negatieve gevolgen van luchtvaart. Het aandeel dat aangeeft een eigen bijdrage te kunnen leveren is in 2020 gelijk gebleven aan 2019. 44% is ervan overtuigd zelf een bijdrage te kunnen leveren (vs. 45% in 2019). In de paragrafen hieronder bespreken we tot welke bijdrage privévliegers bereid zijn.
20
Zie voetnoot 19.
Motivaction International B.V.
34
Bewust vliegen: vaker gekeken naar verschillende vervoersopties Een meerderheid (57%) van de Nederlanders die pre-corona weleens privé vlogen, verdiept zich bij het uitzoeken van de vakantie in de verschillende vervoermiddelen waarmee zij op hun bestemming kunnen komen. Dit is een grotere groep dan in 2019 (51%). Het aandeel dat dit niet doet, is gedaald van 28% naar 23%. Het aandeel privévliegers dat zich bij vliegreizen verdiept in hoe zuinig het vliegtuig is, is aanzienlijk lager: 14% doet dit, tegenover 63% die dit niet doet. Dit is vergelijkbaar met 2019.
Vliegfrequentie: bereidheid om minder vaak te vliegen is stabiel Bijna de helft (46%) van de Nederlanders die pre-corona weleens vlogen, geeft aan na de coronacrisis bereid te zijn om niet elk jaar met het vliegtuig op vakantie te gaan, één op de drie (28%) niet. Dit is ongeveer gelijk aan 2019 (50% was bereid om niet elk jaar op vliegvakantie te gaan). Daarnaast zijn vier op de tien (39%) in het algemeen bereid na de coronacrisis minder vaak een vliegreis te maken. Eén op de drie (31%) is daar niet toe bereid. Ook dat is ongeveer gelijk aan 2019 (40% bereid vs. 34% niet bereid).
Motivaction International B.V.
35
Verre vluchten: bereidheid tot vakantie in eigen land toegenomen Nederlanders die pre-corona weleens privé vlogen, zijn nog steeds verdeeld over de vraag of zij na de coronacrisis bereid zijn minder vaak een vliegreis buiten Europa te maken: 35% is hiertoe bereid, 31% niet (in 2019 was 35% bereid; 35% niet). Ook de bereidheid om minder verre vliegreizen te maken na de coronacrisis, is gelijk gebleven (34% vs. 37%). Wel zien we een toename in het aandeel dat na de coronacrisis bereid is om vaker vakantie in eigen land te houden dan in het buitenland. Een derde (33%) is hiertoe bereid, een derde (35%) niet. In 2019 lag het aandeel dat hiertoe niet bereid was aanzienlijk hoger, dat was toen 45%.
Motivaction International B.V.
36
Korte vluchten: (nacht)trein goed alternatief voor korte vluchten binnen Europa De bereidheid om minder te vliegen binnen Europa is iets groter dan buiten Europa. Vier op de tien privévliegers (39%) zijn bereid na de coronacrisis minder vaak een vliegreis te maken binnen Europa. De nachttrein blijkt daarbij voor een even grote groep (42%) een goed alternatief voor korte vluchten. Ook zijn vier op de tien (40%) bereid na de coronacrisis vaker de trein te nemen op korte afstanden, ook als dat meer tijd en/of geld kost. Deze resultaten zijn gelijk aan 2019.
Motivaction International B.V.
37
Eigen financiële bijdrage: iets meer bereidheid meer te betalen door belasting op vliegtickets of vliegtuigbrandstof Het aandeel privévliegers dat bereid is een vrijwillige eigen bijdrage te betalen om de CO 2-uitstoot van hun vliegreis te compenseren (36%) is ongeveer even groot als het aandeel dat daar niet toe bereid is (37%). Deze resultaten verschillen nauwelijks van 2019 (33% bereid vs. 40% niet bereid). De groep privévliegers die openstaat om meer te betalen voor een vliegticket door een belasting op vliegtickets of vliegtuigbrandstof is iets gegroeid ten opzichte van 2019. Nu staat 37% (vs. 33% in 2019) hiervoor open, 37% niet (vs. 43% in 2019).
7.4
Beleving van vliegen in tijden van corona
Zorgen over persoonlijke gevolgen: zes op de tien privévliegers bang om vast te komen zitten in buitenland Zes op de tien Nederlanders (60%) die pre-corona weleens privé vlogen (in totaal 60% van alle Nederlanders) zijn bang om bij een vliegreis in tijden van de coronapandemie vast te komen te zitten in het buitenland. Daarnaast is 47% bang dat hun reiskosten niet gedekt zijn door de verzekering en is 46% bang besmet te raken met corona bij het vliegen. Ruim vier op de tien (44%) denken ook dat de luchtvaart een grote rol speelt bij de verspreiding van infectieziekten over Nederland en ruim de helft (53%) over de wereld. Een vijfde (21%) denkt dat als de coronapandemie voorbij is, ze een risico lopen een andere infectieziekte op te lopen tijdens het vliegen. Overigens denkt een ruime meerderheid (70%) dat je nooit zeker kunt weten of de coronapandemie in de toekomst helemaal voorbij is.
Motivaction International B.V.
38
Bezinning op vliegen en alternatieven: een derde van de privévliegers beseft nu (meer) zonder vliegreizen te kunnen De meningen van Nederlanders die pre-corona weleens privé vlogen over vliegen en alternatieven zijn verdeeld. Drie op de tien (31%) zijn zich tijdens de coronacrisis (meer) gaan realiseren hoe schadelijk vliegen is voor het milieu. Ruim een derde (37%) geeft aan tijdens de coronacrisis gemerkt te hebben dat communicatie op afstand een goed alternatief is voor een vliegreis. Een kwart (24%) is zich juist gaan realiseren dat dit geen goed alternatief is. Een derde (34%) is (meer) gaan beseffen dat er goede alternatieve vervoermiddelen zijn voor vliegreizen, zoals auto en trein. Verder zijn vier op de tien (39%) vakantie in eigen land (meer) gaan waarderen. Een derde (34%) is (meer) gaan beseffen dat zij prima zonder vliegreizen kunnen en een vijfde (19%) dat zij juist niet zonder vliegreizen kunnen. Een tiende (9%) heeft vliegen zo gemist dat zij hierna een inhaalslag willen maken door extra veel te gaan vliegen.
Motivaction International B.V.
39
Verwachte impact persoonlijke financiën op vliegen: een vijfde van de privévliegers verwacht minder te gaan vliegen door een slechtere financiële positie Twee op de tien (20%) Nederlanders die pre-corona weleens privé vlogen verwacht na de coronacrisis minder te gaan vliegen omdat hun financiële situatie slechter zal zijn. Een tiende (10%) verwacht daarentegen juist meer te gaan vliegen omdat hun financiële situatie beter zal zijn.
Vliegprognose: drie op de tien privévliegers verwacht na de coronacrisis minder te gaan vliegen De helft (51%) van de Nederlanders die pre-corona weleens privé vlogen (60% van alle Nederlanders), verwacht na de coronacrisis weer evenveel te vliegen als daarvoor. Drie op de tien (31%) geven aan waarschijnlijk minder te zullen gaan vliegen. 7% verwacht daarentegen juist vaker te gaan vliegen. 11% weet dit nog niet. Voor zakelijke vliegers geldt dat een veel grotere groep denkt na de coronacrisis minder te gaan vliegen (voor zaken); 46% denkt namelijk minder te gaan vliegen. Een derde (33%) denkt weer evenveel te gaan vliegen en 13% denkt daarentegen juist vaker te gaan vliegen. 8% weet dit nog niet.
Motivaction International B.V.
40
Stel dat de coronacrisis voorbij is en er weer normaal gevlogen kan worden in alle landen, verwacht je dan evenveel, minder of meer te gaan vliegen voor privédoelen dan je gewend was voor de coronacrisis? (Basis - Vloog pre-corona weleens privé)
2-meting (n=1.047)
Minder dan ik gewend was
7.5
31%
Evenveel als ik gewend was
11%
51%
7%
Meer dan ik gewend was
Weet ik niet/geen mening
Samenhang vliegbeleving en verwachte vliegfrequentie
In deze paragraaf gaan we nader in op Nederlanders die pre-corona weleens privé vlogen en verwachten na de coronacrisis minder of juist meer te gaan vliegen. Vliegminderaars zijn vaker bereid offers te brengen Vliegers die verwachten na de coronacrisis minder privé te gaan vliegen dan daarvoor, hebben veel vaker het gevoel dat ze zelf een bijdrage kunnen leveren aan het beperken van de nadelige effecten van luchtvaart in Nederland. Ook zijn deze ‘vliegminderaars’ veel vaker bereid offers te brengen, zoals minder ver te reizen, vakanties vaker in eigen land te houden, de trein te nemen voor korte vliegafstanden, meer te betalen voor vliegen en de CO2-uitstoot van hun vliegreizen te compenseren. Voor vliegers die post-corona even vaak denken te blijven vliegen als pre-corona geldt precies het tegenovergestelde. Zij denken minder in staat te zijn nadelige effecten van luchtvaart te beperken en zijn minder bereid offers te brengen. De groep die juist meer denkt te gaan vliegen na de coronacrisis is te klein (n=70) om betrouwbare uitspraken te doen.
Motivaction International B.V.
41
Gemiddelde (1: zeer oneens tot 5: zeer eens)
Even vaak vliegen post-corona (n=535)
Minder vaak vliegen postcorona (n=326)
Vaker vliegen post-corona (n=70)
Prognose onbekend (n=113)
3.1
3.6
3.5
3.2
2.9
3.7
3.3
3.1
2.6
3.4
3.5
2.8
2.5
4.0
3.5
3.0
2.5
3.8
3.2
2.9
2.7
3.9
3.3
2.9
2.6
3.8
3.3
3.0
2.5
3.7
3.5
2.8
3.2
3.8
3.4
3.2
1.9
2.6
3.6
2.4
2.6
3.3
3.6
2.8
2.8
4.0
3.4
3.3
2.8
3.7
3.4
3.1
Ik kan zelf een bijdrage leveren aan het beperken van de nadelige effecten van de luchtvaart Ik ben bereid om vaker met de trein te reizen op korte vliegafstanden in plaats van met het vliegtuig, ook al kost mij dat meer tijd en/of geld Ik ben bereid meer te betalen voor een vliegticket door een belasting op vliegtickets of vliegtuigbrandstof Ik ben bereid minder vaak een vliegreis te maken Ik ben bereid om minder verre vliegreizen te maken Ik ben bereid om minder vaak een vliegreis te maken binnen Europa Ik ben bereid om minder vaak een vliegreis te maken buiten Europa Ik ben bereid om mijn vakanties vaker in eigen land te houden dan in het buitenland Als ik een vakantie uitzoek, verdiep ik mij in de verschillende vervoermiddelen waarmee ik op mijn bestemming kan komen Als ik een vliegvakantie uitzoek, verdiep ik mij in hoe zuinig het vliegtuig is waarmee ik reis Ik ben bereid een vrijwillige eigen bijdrage te betalen om de CO2uitstoot van mijn vliegreis te compenseren (door bijvoorbeeld aanplanting van bomen) Ik ben bereid om niet elk jaar op reis te gaan met het vliegtuig Ik ben bereid om op lange afstanden binnen Europa met een nachttrein te reizen (auto/slaaptrein) in plaats van het vliegtuig
Vliegminderaars zijn bezorgder over risico’s van vliegen tijdens corona en over ecologische schade Vliegers die verwachten na de coronacrisis minder privé te gaan vliegen dan daarvoor, zijn gemiddeld vaker bang voor gezondheidsrisico’s van vliegen in tijden van corona en om vast te komen zitten in het buitenland. Ook zijn deze vliegminderaars tijdens de coronacrisis vaker gaan beseffen hoe schadelijk vliegen is voor milieu en klimaat. Verder staan zij meer open voor alternatieven voor vliegen, zoals communicatie op afstand, treinreizen en vakantie in eigen land. Tot slot denken zij vaker dat zij minder zullen vliegen doordat hun financiële situatie verslechtert. Voor vliegers die post-corona even vaak denken te blijven vliegen als pre-corona geldt weer precies het tegenovergestelde. Zij zijn minder bang voor gezondheidsrisico’s, minder tot het besef gekomen hoe schadelijk vliegen is voor milieu en klimaat, staan minder open voor alternatieven voor vliegen en verwachten minder vaak te moeten minderen door een slechtere financiële situatie. De groep die juist meer denkt te gaan vliegen na de coronacrisis is te klein (n=70) om betrouwbare uitspraken te doen.
Motivaction International B.V.
42
Gemiddelde (1: zeer oneens tot 5: zeer eens)
Even vaak vliegen post-corona (n=535)
Minder vaak vliegen postcorona (n=326)
Vaker vliegen post-corona (n=70)
Prognose onbekend (n=113)
3.4
3.7
3.7
3.3
3.0
3.5
3.3
3.3
3.0
3.5
3.6
3.4
3.8
4.0
4.0
3.6
2.4
3.1
3.4
2.8
3.5
3.7
4.0
3.7
3.4
3.5
3.6
3.7
2.5
3.5
3.6
2.9
2.6
3.6
3.4
3.2
2.4
2.1
3.9
2.5
1.8
1.8
3.4
2.1
2.7
3.6
3.3
3.2
2.9
3.7
3.7
3.3
2.3
2.9
3.6
3.0
2.2
2.1
3.5
2.3
2.9
3.6
3.7
3.2
2.9
2.5
3.9
3.2
Ik denk dat de luchtvaart een grote rol speelt bij de verspreiding van infectieziekten (zoals corona) over de wereld. Ik denk dat de luchtvaart een grote rol speelt bij de verspreiding van infectieziekten (zoals corona) over Nederland. Ik maak me zorgen dat ik besmet raak met corona als ik binnenkort een vliegreis zou maken Je kunt nooit zeker weten of de coronapandemie in de toekomst helemaal voorbij is Als de coronapandemie voorbij is en ik een vliegreis zou maken, denk ik dat ik risico loop besmet te raken met een andere, nieuwe infectie Ik ben bang dat ik vast kom te zitten in het buitenland als ik een vliegreis zou maken tijdens de coronapandemie Ik ben bang dat mijn reiskosten niet gedekt zijn door de verzekering als ik een vliegreis zou maken tijdens de coronapandemie Ik ben tijdens de coronacrisis (meer) gaan beseffen hoe schadelijk vliegen is voor klimaat en milieu Ik ben tijdens de coronacrisis (meer) gaan beseffen dat ik eigenlijk prima zonder vliegreizen kan Ik ben tijdens de coronacrisis (meer) gaan beseffen dat ik niet zonder vliegreizen kan Ik heb vliegen zo gemist tijdens de coronacrisis dat ik na de coronacrisis een inhaalslag wil gaan maken door extra veel te gaan vliegen Ik ben tijdens de coronacrisis (meer) gaan beseffen dat er goede alternatieve vervoermiddelen zijn voor vliegreizen, zoals auto en trein Ik ben tijdens de coronacrisis vakantie in eigen land
(meer) gaan waarderen Ik verwacht dat ik na de coronacrisis minder ga vliegen omdat mijn financiële situatie slechter zal zijn Ik verwacht dat ik na de coronacrisis meer ga vliegen omdat mijn financiële situatie beter zal zijn Ik heb tijdens de coronacrisis gemerkt dat communicatie op afstand (zoals videoconferencing) een goed alternatief is voor een vliegreis Ik heb tijdens de coronacrisis gemerkt dat communicatie op afstand (zoals videoconferencing) geen goed alternatief is voor een vliegreis
Motivaction International B.V.
43
8 Hinderbeleving In dit hoofdstuk gaan we in op hinder die Nederlanders ondervinden van wonen nabij een voorziening op het gebied van mobiliteit. De resultaten geven inzicht in hoeveel Nederlanders in de buurt van bepaalde mobiliteitsvoorzieningen wonen en in welke mate zij daarvan hinder ervaren. Vervolgens gaan we in op de mate waarin Nederlanders aangeven bereid te zijn (meer) overlast door luchtvaart te accepteren.
8.1
Beleving van hinder
Geen daling in ervaren geluidsoverlast ondanks afgenomen (vlieg)mobiliteit Iets minder dan één op de vijf Nederlanders (17%) geeft aan binnen 10km afstand van een vliegveld te wonen en iets minder dan vier op de tien (38%) van een vliegroute. Circa acht op de tien geeft aan binnen een straal van 10km van een snelweg (86%), treinspoor (82%) of treinstation (79%) te wonen. Aan degenen die binnen een straal van 10km afstand van een mobiliteitsvoorziening wonen, is gevraagd hoeveel geluidhinder zij daarvan de afgelopen maanden hebben ervaren op een schaal van 0 (totaal geen hinder) tot 10 (extreem veel hinder). Nederlanders die aangeven binnen een straal van 10km van een vliegveld of vliegroute te wonen, ervaren daarvan meer geluidhinder dan van een snelweg, treinspoor of treinstation. Hieronder wordt de gemiddelde score voor hinder weergegeven (op een schaal van 0: totaal geen hinder, tot 10: extreem veel hinder), en het percentage dat de hoeveelheid hinder een 6 of hoger geeft: Vliegveld: 4,0; 39% Vliegroute: 3,8; 32% Snelweg: 2,4; 18% Treinspoor: 2,1; 16% Treinstation: 1,8; 13% Ten opzichte van 2019 is de hoeveelheid ervaren geluidhinder voor alle vijf de mobiliteitsvoorzieningen gelijk gebleven. Dit is opmerkelijk omdat de hoeveelheid mobiliteit in de maanden voor het onderzoek juist flink was gedaald, met name voor wat betreft het vliegverkeer.
Kennelijk hebben Nederlanders zelf hierbij toch niet minder geluidhinder ervaren.
8.2
Acceptatie van hinder
Eventuele toename hinder door luchtverontreiniging wederom minst geaccepteerd Aan alle respondenten is gevraagd in hoeverre zij het acceptabel zouden vinden als hun buurt na de coronacrisis (meer) overlast zou gaan ondervinden van de luchtvaart in Nederland dan voor de coronacrisis. Daarbij zijn verschillende typen overlast uitgevraagd. Voor alle voorgelegde typen 21 overlast geldt dat Nederlanders ze minder acceptabel vinden dan in 2019. Verder is meer luchtverontreiniging nog steeds het minst geaccepteerd: een ruime meerderheid van de 21
In 2018 en 2019 luidde de vraag: In hoeverre vind je het dan acceptabel als jouw buurt de komende jaren (meer ) overlast ondervindt van de luchtvaart in Nederland voor de volgende typen overlast?
Motivaction International B.V.
44
Nederlanders (61% vs. 55% in 2019) vindt het onacceptabel als hun buurt hier meer overlast van gaat ondervinden, tegenover 11% (vs. 13% in 2019) die dat wel acceptabel zou vinden. Op een tweede plaats volgen meer geluidsoverlast en meer horizonvervuiling: 53% vindt meer geluidsoverlast onacceptabel (vs. 43% in 2019) en 51% vindt meer horizonvervuiling onacceptabel (vs. 38% in 2019). Tot slot vindt 45% meer verkeersdrukte onacceptabel (vs. 31% in 2019). In hoeverre vind je het dan acceptabel als jouw buurt meer overlast ondervindt van de luchtvaart dan voor de coronacrisis voor de volgende typen overlast
Motivaction International B.V.
45
9 Communicatie en informatie Interesse in het onderwerp luchtvaart afgenomen; minder Nederlanders willen betrokken zijn bij het maken van keuzes over de toekomst van de luchtvaart De interesse in het thema luchtvaart is in 2020 iets afgenomen ten opzichte van 2019 (31% vs. 36%). Wel geeft nog steeds circa een derde (32%) van de Nederlanders aan meestal een mening te hebben als zij iets horen of lezen over het thema. De groep die aangeeft veel te weten over het onderwerp luchtvaart in Nederland is nog steeds relatief klein (12%). Verder is er een daling te zien in het aandeel Nederlanders dat aangeeft betrokken te willen worden bij het maken van keuzes voor de luchtvaart van de toekomst. In 2020 geven Nederlanders gemiddeld minder aan betrokken te willen worden dan in 2019 (2,8 gemiddeld vs. 2,9 gemiddeld op een schaal van 1: zeer oneens tot 5: zeer eens), nadat het in 2019 juist toegenomen was ten 22 opzichte van 2018 (2,8 gemiddeld).
22
De formulering van deze stelling luidde in 2018: ‘Ik zou graag betrokken worden bij het bedenken van de visie van de overheid op de luchtvaart voor de toekomst’. Het is goed mogelijk dat de (in 2019 t.o.v. 2018) grotere behoefte om betrokken te worden te maken heeft met de nadruk op keuzes maken in plaats van een visie bedenken.
Motivaction International B.V.
46
Motivaction International B.V.
47
Bijlagen
Motivaction International B.V.
48
Bijlage 1: Subgroepen In dit onderdeel van de bijlage gaan we in op de beleving van luchtvaart bij acht subgroepen van de Nederlandse bevolking: voorstanders van groei van luchtvaart en voorstanders van krimp; omwonenden; Nederlanders die niet vliegen, incidenteel vliegen, frequent vliegen, die zeer frequent vliegen en die zakelijk vliegen. Ook bespreken we achtergrondkenmerken van deze groepen. Voor elke groep bespreken we alleen de punten waarop zij significant verschillen van de rest van de bevolking. We vergelijken in de percentages steeds de betreffende groep met de totale Nederlandse bevolking.
Voorstanders van groei luchtvaart Van alle Nederlanders vindt 14% (n=204 voor weging) dat de luchtvaart in Nederland post-corona zou moeten kunnen toenemen ten opzichte van pre-corona. Samenvattend: voorstanders van groei verkiezen vaker materialistische waarden Voorstanders van groei van de luchtvaart in Nederland zijn vaker jongeren uit zeer stedelijke gebieden die werkzaam zijn in loondienst in het bedrijfsleven. Zij zijn positiever over luchtvaart en vinden groei ten opzichte van de situatie voor de coronacrisis vaker acceptabel. Dit hangt samen met hun sterkere voorkeur voor materialistische waarden (economie, bereikbaarheid, reisgemak) en minder sterke voorkeur voor ecologische waarden (klimaat, milieu, landschap, beperking geluidhinder). Zij staan over het algemeen dan ook negatiever tegenover maatregelen om de luchtvaart in te perken, maar wel positiever tegenover de maatregel om zuinige en stille vliegtuigen goedkoper te maken. Verder vliegen zij zelf vaker en zijn zij minder bereid hun gedrag aan te passen. De coronacrisis heeft deze groep minder negatief gestemd over de luchtvaart en minder positief over alternatieven dan andere vliegreizigers. Als we meer in detail kijken naar resultaten waarop voorstanders van groei verschillen van de rest van de bevolking dan vallen de volgende zaken op: Draagvlak voor groei: voorstanders van groei positiever over luchtvaart
Voorstanders van groei zijn (uiteraard) positiever over de luchtvaart in Nederland. Op een schaal van 1 (zeer negatief) tot 10 (zeer) positief geven zij gemiddeld een 8,1 (tegenover een 7,0 onder de totale bevolking). Zeven op de tien (71%) geven een acht of hoger (tegenover 38% van de totale bevolking). Driekwart (74%) vindt het acceptabel als de luchtvaart de komende jaren na de coronacrisis sterk groeit ten opzichte van de situatie voor corona (vs. 29%).
Prioriteiten bij luchtvaart: voorstanders van groei geven meer prioriteit aan economische belangen, bereikbaarheid en reisgemak Voorstanders van groei vinden vaker dat de volgende waarden hoge prioriteit moeten krijgen als het gaat over de luchtvaart: Economie (voorstanders van groei geven een landelijke prioriteitsscore van gemiddeld 5,8 versus de totale Nederlandse bevolking 5,1; voorstanders van groei geven een prioriteitsscore voor hun eigen regio van gemiddeld 5,5 versus de totale Nederlandse bevolking 4,9) Werkgelegenheid (landelijk: 5,7 vs. 5,0, regionaal: 5,5 vs. 4,9) Bereikbaarheid vanuit het buitenland (landelijk: 5,3 vs. 4,6, regionaal: 5,0 vs. 4,3) Bereikbaarheid buitenland (landelijk: 5,3 vs. 4,6, regionaal: 5,1 vs. 4,3) Reisgemak (landelijk: 5,0 vs. 4,4, regionaal: 5,0 vs. 4,3) Veiligheid (landelijk: 5,8 vs. 5,5, regionaal: 5,7 vs. 5,4)
Motivaction International B.V.
49
Zij hechten minder dan gemiddeld belang aan: Bescherming van het klimaat en milieu (landelijk: 4,6 vs. 5,3) Een goede milieu- en luchtkwaliteit (regionaal: 4,8 vs. 5,3) Ruimte voor natuur en landschap (landelijk: 5,0 vs. 5,3, regionaal: 4,8 vs. 5,3) Het beperken van geluidhinder (landelijk: 4,4 vs. 4,9, regionaal: 4,3 vs. 4,7) Maatregelen: voorstanders van groei zijn positiever over goedkoper maken zuinige vliegtuigen Voorstanders van groei zijn positiever dan gemiddeld over de volgende maatregelen: Financiële maatregelen voor vliegreizigers: Vliegen goedkoper maken voor reizigers die reizen met zuinigere en stillere vliegtuigen (67% van de voorstanders van groei vs. 53% van de totale Nederlandse bevolking) Verleggen van vliegroutes naar stedelijk gebied of natuurgebied: Zoveel als mogelijk vliegen boven natuurgebieden om geluidshinder in stedelijke gebieden te beperken (26% vs. 22%) Verplaatsen van vluchten tussen luchthavens: Verplaatsing van vluchten van Schiphol naar kleinere luchthavens in Nederland (42% vs. 37%) Verdeling van luchtvaartgroei: Meer vluchten na de coronacrisis dan voor de coronacrisis, zowel op Schiphol als op de kleinere luchthavens (54% vs. 22%) Meer vluchten op Schiphol na de coronacrisis dan voor de coronacrisis (48% vs. 21%) Meer vluchten op de kleinere luchthavens na de coronacrisis dan voor de coronacrisis (44% vs.
27%) Overige maatregelen: Schiphol verplaatsen naar of uitbreiden met een vliegveld op een eiland in de Noordzee (45% vs. 38%) Over onderstaande maatregelen zijn zij juist minder positief dan gemiddeld: Financiële maatregelen voor vliegreizigers: Vliegen duurder maken door de invoering van een ‘vliegtaks’ (belasting op vliegtickets) (21% vs. 44% van de totale Nederlandse bevolking) Verduurzamen van luchtvaartmaatschappijen: Duurder maken van aankomst of vertrek van vliegtuigen die veel lawaai of vervuiling veroorzaken (51% vs. 63%) Verduurzamen van vliegtuigen en afhandeling op de grond: Luchtvaartmaatschappijen verplichten om gebruik te maken van schone, duurzame brandstoffen (57% vs. 74%) Verdeling van luchtvaartkrimp: Minder vluchten na de coronacrisis dan voor de coronacrisis, zowel op Schiphol als op de kleinere luchthavens (18% vs. 46%) Minder vluchten op Schiphol na de coronacrisis dan voor de coronacrisis (17% vs. 35% van de totale Nederlandse bevolking) Overige maatregelen: Vliegverkeer per luchthaven beperken tot zo min mogelijk verschillende routes (25% vs. 36%) Actoren: voorstanders van groei vinden maatschappelijke organisaties bepalender voor de organisatie van de luchtvaart
Voorstanders van groei vinden vaker dat de volgende actoren voor het grootste deel bepalen hoe de luchtvaart in Nederland georganiseerd is Maatschappelijke organisaties (9% vs. 4%)
Interesse luchtvaart: voorstanders van groei meer betrokken bij thema luchtvaart
Voorstanders van groei geven vaker aan dat: Zij interesse hebben in het thema luchtvaart in Nederland (47% vs. 31% van de totale Nederlandse bevolking) Veel weten over het onderwerp luchtvaart in Nederland (20% vs. 12%) Meestal een mening hebben als ze iets gelezen of gehoord hebben over luchtvaart in Nederland (44% vs. 33%)
Motivaction International B.V.
50
-
Door de overheid betrokken willen worden bij het maken van keuzes voor de luchtvaart van de toekomst (34% vs. 26%).
Eigen bijdrage: voorstanders van groei vliegen zelf ook meer en zijn minder offerbereid
Voorstanders van groei maakten voor de coronacrisis gemiddeld 1,6 privévluchten per jaar (tegenover 1,1 onder de totale Nederlandse bevolking) en 1,3 zakelijke vluchten (tegenover 0,6 onder de totale Nederlandse bevolking). Gedurende de periode van september 2019 tot en met augustus 2020 maakten zij gemiddeld 0,9 privévluchten (tegenover 0,6 onder de totale Nederlandse bevolking) en 0,6 zakelijke vluchten (tegenover 0,4 onder de totale Nederlandse bevolking). In de rest van 2020 en 2021 verwachten zij vaker een vliegreis te maken voor privédoeleinden (31% vs. 18%).
Voorstanders van groei die vliegreizen maken voor privédoeleinden zijn minder vaak dan andere vliegreizigers bereid om: Bewust vliegen: Zich, voordat ze op vakantie gaan, te verdiepen in de mogelijke vervoersmiddelen (45% vs. 57% van alle Nederlanders die voor privédoeleinden vliegen ) Vliegfrequentie: Na de coronacrisis niet elk jaar op reis te gaan met het vliegtuig (30% vs. 48%) Na de coronacrisis minder vaak te vliegen dan men daarvoor gewend was (24% vs. 39%) Verre vluchten: Na de coronacrisis minder verre vliegreizen te maken dan daarvoor (22% vs.34%) Na de coronacrisis minder vaak een vliegreis te maken buiten Europa dan voor de coronacrisis (21% vs. 36%) Korte vluchten: Na de coronacrisis minder vaak een vliegreis te maken binnen Europa dan daarvoor (25% vs. 39%) Na de coronacrisis met de trein te reizen op korte afstanden in plaats van met het vliegtuig, ook al kost dat meer tijd en/of geld (31% vs. 40%) Na de coronacrisis op lange afstanden binnen Europa met een nachttrein te reizen (auto/slaaptrein) in plaats van het vliegtuig (32% vs. 43%) Vakantie in eigen land: Na de coronacrisis vaker vakantie in eigen land te houden dan ervoor (26% vs. 34%) Eigen kosten Meer te betalen voor een vliegticket door een belasting op vliegtickets of vliegtuigbrandstof (24% vs. 37%) Een vrijwillige bijdrage te betalen om CO2-uitstoot te compenseren (26% vs.
36%) Vliegbeleving in tijden van corona: voorstanders van groei die weleens privé vliegen zijn door coronacrisis minder negatief geworden over vliegen dan privévliegers gemiddeld Voorstanders van groei die weleens vliegreizen maken voor privédoeleinden verwachten postcorona vaker evenveel privé te blijven vliegen als pre-corona (66% vs. 50% van alle privévliegers). Zij zijn het vaker eens met de volgende stellingen omtrent de beleving van vliegen in tijden van corona dan privévliegers gemiddeld: Ik ben tijdens de coronacrisis (meer) gaan beseffen dat ik niet zonder vliegreizen kan (29% vs. 20%) Ik heb tijdens de coronacrisis gemerkt dat communicatie op afstand geen goed alternatief is voor een vliegreis (37% vs. 24%) Zij zijn het minder vaak eens met de volgende stellingen omtrent de coronacrisis dan privévliegers gemiddeld: Luchtvaart speelt een grote rol bij de verspreiding van infectieziekten (zoals corona) (wereldwijd: 41% vs. 53%, landelijk: 30% vs. 43%) Als ik binnenkort een vliegreis zou maken, maak ik me zorgen dat ik besmet raak met corona (39% vs. 46%) Ik ben bang dat ik vast kom te zitten in het buitenland als ik een vliegreis maak tijdens de coronapandemie (46% vs. 60%)
Motivaction International B.V.
51
Ik ben tijdens de coronacrisis (meer) gaan beseffen hoe schadelijk vliegen is voor klimaat en milieu (16% vs. 31%) Ik ben tijdens de coronacrisis (meer) gaan beseffen dat ik eigenlijk prima zonder vliegreizen kan (23% vs. 35%) Ik ben tijdens de coronacrisis (meer) gaan beseffen dat er goede alternatieve vervoermiddelen zijn voor vliegreizen, zoals auto en trein (26% vs. 34%)
Hinderbeleving: voorstanders van groei ervaren minder hinder van naburige vliegroutes
Voorstanders van groei die binnen een straal van 10km van een vliegroute zeggen te wonen, ervaren daarvan minder geluidhinder dan de totale groep Nederlanders die binnen 10km van een vliegroute wonen (2,5 vs. 3,8).
Achtergrondkenmerken: voorstanders van groei vaker mannen met hoog inkomen in loondienst bij het bedrijfsleven Voorstanders van groei wijken af op de volgende achtergrondkenmerken. Leeftijd: Vaker jonger dan 35 (35% vs. 27% van de totale Nederlandse bevolking Regio Wonen vaker zeer sterk stedelijk (30% vs. 22%) Werkzaamheid: Vaker werkzaam in loondienst maar niet voor de overheid (54% vs. 42% van alle Nederlanders)
Voorstanders van krimp luchtvaart Van alle Nederlanders vindt 49% (n=812 voor weging) dat de luchtvaart in Nederland post-corona zou moeten afnemen ten opzichte van pre-corona. Samenvattend: voorstanders van krimp verkiezen vaker ecologische waarden Voorstanders van krimp van de luchtvaart in Nederland zijn een gemiddeld oudere groep (vaker 55plussers). Zij staan negatiever tegenover luchtvaart en vinden groei ten opzichte van de situatie voor de coronacrisis vaker onacceptabel. Qua waardeoriëntatie vormen zij het spiegelbeeld van de voorstanders van groei. Nederlanders die inkrimping van de luchtvaart willen, vinden ecologische waarden (klimaat, milieu, landschap, beperking geluidhinder) relatief belangrijk en materialistische waarden (economie, bereikbaarheid, reisgemak) relatief onbelangrijk. Zij staan dan ook positiever tegenover maatregelen die vliegverkeer afremmen, zoals de vliegtaks en de trein als alternatief. Zij vliegen zelf al minder vaak en zijn ook vaker bereid nog minder te gaan vliegen. De coronacrisis heeft deze groep nog negatiever gestemd over de luchtvaart en positiever over alternatieven dan andere vliegreizigers. Als we meer in detail kijken naar resultaten waarop voorstanders van krimp verschillen van de rest van de bevolking dan vallen de volgende zaken op: Draagvlak voor groei: voorstanders van krimp vaker negatief over luchtvaart
Voorstanders van krimp zijn vaker negatief over de luchtvaart in Nederland: zij geven gemiddeld een 6,3 (vs. 7,0 onder de totale bevolking), en 44% geeft een 6 of lager (vs. 28% van totale Nederlandse bevolking). Zij vinden het bovendien vaker onacceptabel als de luchtvaart zou toenemen na de coronacrisis ten opzichte van voor de crisis (68% vs. 42%), 10% van hen zou dit wel acceptabel vinden (vs. 29%).
Prioriteiten bij luchtvaart: voorstanders van krimp geven meer prioriteit aan natuur en rust, en minder aan economie, reisgemak en bereikbaarheid
Voorstanders van krimp geven meer prioriteit aan:
Motivaction International B.V.
52
Bescherming van het milieu en het klimaat (landelijk: 5,7 vs. 5,3 gemiddeld onder de totale Nederlandse bevolking, regionaal: 5,6 vs. 5,3 gemiddeld onder de totale Nederlandse bevolking) Het beperken van geluidshinder (landelijk: 5,2 vs. 4,9, regionaal: 5,0 vs. 4,7) Ruimte voor natuur en landschap (landelijk: 5,6 vs. 5,3, regionaal: 5,5 vs. 5,3)
Voorstanders van krimp geven minder prioriteit aan: Een sterke economie (landelijk: 4,8 vs. 5,1 gemiddeld onder de totale Nederlandse bevolking, regionaal: 4,7 vs. 4,9 gemiddeld onder de totale Nederlandse bevolking) Werkgelegenheid (landelijk: 4,8 vs. 5,0, regionaal: 4,6 vs. 4,9) Goede bereikbaarheid vanuit het buitenland naar Nederland (landelijk: 4,1 vs. 4,6, regionaal: 3,9 vs. 4,3) Goede bereikbaarheid van het buitenland (landelijk: 4,2 vs. 4,6, regionaal: 3,9 vs. 4,3) Reisgemak (landelijk: 4,0 vs. 4,4, regionaal: 3,9 vs. 4,3)
Maatregelen: voorstanders van krimp zijn positiever over maatregelen die vliegverkeer afremmen, zoals de vliegtaks en de trein als alternatief Voorstanders van krimp zijn gemiddeld positiever over de volgende maatregelen: Financiële maatregelen voor vliegreizigers: Vliegen duurder maken door het invoeren van een vliegtaks (63% vs. 44% van de totale Nederlandse bevolking) Verduurzamen van luchtvaartmaatschappijen: Duurder maken van aankomst of vertrek van vliegtuigen die veel lawaai of vervuiling veroorzaken (77% vs. 63%) Verduurzamen van vliegtuigen en afhandeling op de grond: Luchtvaartmaatschappijen verplichten om gebruik te maken van schone, duurzame brandstoffen (85% vs. 74%) Ontwikkeling van elektrische vliegtuigen en van hybride vliegtuigen voor de korte afstanden stimuleren (73% vs. 67%) Verduurzaming van de afhandeling van vliegtuigen op de grond (78% vs. 73%) Vluchtverkeer concentreren Vliegverkeer per luchthaven beperken tot zo min mogelijk verschillende vliegroutes (45% vs. 36%) Verdeling van luchtvaartkrimp: Minder vluchten na de coronacrisis dan voor de coronacrisis, zowel op Schiphol als op de kleinere luchthavens (69% vs. 46%) Minder vluchten op Schiphol na de coronacrisis dan voor de coronacrisis (49% vs. 35%) Overige maatregelen: Het gebruik van de trein aantrekkelijker maken als alternatief voor korte vliegafstanden (87% vs.
77%) Zij zijn negatiever over: Financiële maatregelen voor vliegreizigers: Vliegen goedkoper maken voor reizigers die vliegen met zuinigere en stillere vliegtuigen (49% vs. 53% van de totale Nederlandse bevolking) Verdeling van luchtvaartgroei: Meer vluchten na de coronacrisis dan voor de coronacrisis, zowel op Schiphol als op de kleinere luchthavens (12% vs. 22%) Meer vluchten op Schiphol na de coronacrisis dan voor de coronacrisis (13% vs. 21%) Meer vluchten op de kleinere luchthavens na de coronacrisis dan voor de coronacrisis (18% vs. 27%) Actoren: voorstanders van krimp zien luchtvaartmaatschappijen als bepalende actor in organisatie luchtvaart
Voorstanders van krimp denken vaker dat de volgende actoren bepalend zijn voor hoe de luchtvaart in Nederland georganiseerd is: Luchtvaartmaatschappijen (44% vs. 38% van de totale Nederlandse bevolking)
Motivaction International B.V.
53
Eigen bijdrage: voorstanders van krimp die weleens vliegen zijn ook vaker bereid zelf minder te gaan vliegen
Voorstanders van krimp maakten zelf vóór de coronacrisis gemiddeld 0,8 privévluchten per jaar (tegenover 1,1 gemiddeld onder de totale groep Nederlandse bevolking) en 0,4 zakelijke vluchten per jaar (tegenover 0,6 gemiddeld onder de totale Nederlandse bevolking). Gedurende de periode van september 2019 tot en met augustus 2020 maakten zij gemiddeld 0,4 privévluchten (vs. 0,6 gemiddeld onder de totale Nederlandse bevolking) en 0,2 zakelijke vluchten (versus 0,4). In de rest van 2020 en 2021 verwachten zij minder vaak een vliegreis te maken voor privédoeleinden (12% vs. 18%).
Voorstanders van krimp die vliegreizen maken voor privédoeleinden zijn vaker dan andere vliegreizigers bereid om: Bewust vliegen: Zich voor een vakantie te verdiepen in de verschillende vervoersmiddelen waarmee ze op hun bestemming kunnen komen (65% vs. 57%) Zich te verdiepen in hoe zuinig het vliegtuig is waarmee ze reizen (20% vs. 15%) Vliegfrequentie: Na de coronacrisis niet ieder jaar op vliegvakantie te gaan (64% vs. 48%) Na de coronacrisis minder vaak een vliegreis te maken dan ze voor de coronacrisis gewend waren (57% vs. 39%) Verre vluchten: Na de coronacrisis minder verre vliegreizen te maken dan ervoor (48% vs. 34%) Korte vluchten: Na de coronacrisis minder vaak te vliegen binnen Europa dan ervoor (57% vs. 39%) Na de coronacrisis minder vaak te vliegen buiten Europa dan ze voor de coronacrisis gewend waren (49% vs. 36%) Na de coronacrisis op lange afstanden binnen Europa met een nachttrein te reizen (auto/slaaptrein) in plaats van het vliegtuig (58% vs. 43%) Na de coronacrisis vaker met de trein te reizen op korte vliegafstanden in plaats van met het vliegtuig, ook al kost dat meer tijd of geld (54% vs. 41%) Vakantie in eigen land: Na de coronacrisis vaker vakantie in eigen land te houden dan daarvoor (50% vs. 34%) Eigen kosten: Een vrijwillige eigen bijdrage te betalen om de CO2-uitstoot van mijn vliegreis te compenseren (50% vs.
36%) Meer te betalen voor een vliegticket door belasting (51% vs. 37%) Vliegbeleving in tijden van corona: voorstanders van krimp die weleens privé vliegen zijn door coronacrisis (nog) negatiever geworden over vliegen dan privévliegers gemiddeld Voorstanders van krimp die weleens vliegreizen maken voor privédoeleinden verwachten postcorona vaker minder privé te gaan vliegen dan pre-corona (47% vs. 31% van alle privévliegers). Zij zijn het vaker eens met de volgende stellingen omtrent de beleving van vliegen in tijden van corona dan privévliegers gemiddeld: Luchtvaart speelt een grote rol bij de verspreiding van infectieziekten (zoals corona) (wereldwijd: 67% vs. 53%, landelijk: 55% vs. 43%) Als ik binnenkort een vliegreis zou maken, maak ik me zorgen dat ik besmet raak met corona (57% vs. 46%) Ik ben bang dat ik vast kom te zitten in het buitenland als ik een vliegreis maak tijdens de coronapandemie (67% vs. 60%) Ik ben tijdens de coronacrisis (meer) gaan beseffen hoe schadelijk vliegen is voor klimaat en milieu (47% vs. 31%) Ik ben tijdens de coronacrisis (meer) gaan beseffen dat ik eigenlijk prima zonder vliegreizen kan (47% vs. 35%) Ik ben tijdens de coronacrisis (meer) gaan beseffen dat er goede alternatieve vervoermiddelen zijn voor vliegreizen, zoals auto en trein (47% vs.
34%) Ik ben tijdens de coronacrisis vakantie in eigen land (meer) gaan waarderen (48% vs. 40%)
Motivaction International B.V.
54
Ik heb tijdens de coronacrisis gemerkt dat communicatie op afstand een goed alternatief is voor een vliegreis (47% vs. 37%)
Zij zijn het minder vaak eens met de volgende stellingen omtrent de coronacrisis dan privévliegers gemiddeld: Ik ben tijdens de coronacrisis (meer) gaan beseffen dat ik niet zonder vliegreizen kan (15% vs. 20%) Hinderbeleving: voorstanders van krimp ervaren meer hinder van naburige luchthavens, vliegroutes en snelwegen
Voorstanders van krimp die aangeven binnen een straal van 10km van een vliegveld te wonen, ervaren daarvan meer geluidhinder dan de totale groep Nederlanders die binnen 10km van een luchthaven wonen (4,4 vs. 4,0). Hetzelfde geldt voor vliegroutes (4,4 vs. 3,8). Ook van nabijgelegen snelwegen (binnen 10km) geeft deze groep aan meer geluidshinder te ervaren (2,8 vs. 2,5).
Achtergrondkenmerken: voorstanders van krimp vaker ouderen Voorstanders van krimp wijken af op de volgende achtergrondkenmerken. Leeftijd: Vaker ouder dan 55 (39% vs. 34% van de totale Nederlandse bevolking
Omwonenden van de vier luchthavens Hieronder vergelijken we de resultaten van de groep omwonenden van vier luchthavens in Nederland (Schiphol, Rotterdam, Eindhoven en Lelystad) met de rest van Nederland. Om te bepalen wie een omwonende van een luchthaven is, is gebruik gemaakt van objectieve data op basis van de Lden-contouren uit de Milieueffectrapportages (MER) van de vier in het onderzoek betrokken luchthavens. De Lden-contouren geven de gemiddelde geluidsbelasting in een etmaal voor een betreffend gebied weer. Voor de verschillende contouren wordt ook op basis van het aantal inwoners in het betreffende gebied en met vastgestelde dosis-effect relaties berekend hoeveel inwoners ernstig gehinderd worden. Respondenten die op basis van de postcode van hun woonadres binnen 48 Lden-contouren van de luchthaven Schiphol wonen, of binnen de 40 Ldencontouren van Lelystad Airport, Rotterdam The Hague Airport, of Eindhoven Airport wonen, zijn meegenomen in de groep omwonenden. Op basis van deze indeling geldt 14% van alle respondenten (n=230, voor weging) als omwonende van één van de vier luchthavens. Van deze 14% woont 57% rondom Schiphol, en 43% rondom één van de andere drie luchthavens.
Samenvattend: omwonenden zijn gemiddeld positief over luchtvaart en waarderen zowel vaker bereikbaarheid als geluidsreductie Omwonenden zijn even positief als gemiddeld over de luchtvaart in Nederland en over toekomstige groei daarvan. Zij geven wat betreft de luchtvaart meer prioriteit aan bereikbaarheid van hun regio, maar ook aan reductie van geluidsoverlast. Het inzetten van zuinigere en stillere vliegtuigen kan bij deze groep dan ook op meer draagvlak rekenen. Zij hebben meer interesse in het onderwerp luchtvaart en willen vaker betrokken worden door de overheid wanneer er toekomstplannen gemaakt worden voor de luchtvaart. Omwonenden die zelf weleens vliegen zijn vaker bereid meer belasting te betalen op een vliegticket. Als we meer in detail kijken naar resultaten waarop omwonenden verschillen van de rest van de bevolking dan vallen de volgende zaken op: Draagvlak voor groei: omwonenden gemiddeld positief over de luchtvaart in Nederland
Omwonenden wijken niet af van de rest van de bevolking in hoe positief zij zijn over luchtvaart in het algemeen, in hoeverre zij voorstander zijn van groei en in hoeverre zij groei acceptabel zouden vinden.
Motivaction International B.V.
55
Prioriteiten bij luchtvaart: omwonenden geven meer geluidsoverlast en bereikbaarheid van en vanuit hun regio
prioriteit
aan
reductie
van
Omwonenden geven vergeleken met de rest van Nederland meer prioriteit aan: Een goede bereikbaarheid van hun regio vanuit het buitenland (4,5 vs. 4,3 gemiddeld onder de totale Nederlandse bevolking) Een goede bereikbaarheid van het buitenland vanuit hun regio (4,5 vs. 4,3) Beperken van geluidshinder in hun regio (5,1 vs. 4,7)
Maatregelen: omwonenden zijn vaker positief over het goedkoper maken van zuinigere en stillere vliegtuigen en het duurder maken van vliegtuigen die hier niet aan voldoen Omwonenden zijn vaker positief over de volgende maatregelen: Financiële maatregelen voor vliegreizigers: o Vliegen goedkoper maken voor reizigers die vliegen met zuinigere en stillere vliegtuigen (62% vs. 53% van de totale Nederlandse bevolking) Verduurzamen van luchtvaartmaatschappijen: o Duurder maken van aankomst of vertrek van vliegtuigen die veel lawaai of vervuiling veroorzaken (68% vs. 63%) Interesse: omwonenden zijn vaker geïnteresseerd in het onderwerp luchtvaart
Omwonenden van de vier luchthavens zijn vaker geïnteresseerd in het onderwerp luchtvaart in Nederland (36% vs. 31% van de totale Nederlandse bevolking). Ze willen graag door de overheid betrokken willen worden bij het maken van keuzes voor de luchtvaart van de toekomst (32% vs. 26%)
Eigen bijdrage: omwonenden die weleens vliegen zijn vaker bereid meer belasting te betalen op een vliegticket Omwonenden vliegen even vaak privé en zakelijk als niet-omwonenden. Omwonenden die vliegreizen maken voor privédoeleinden zijn vaker dan andere vliegreizigers bereid om: Belasting op vliegtickets of vliegtuigbrandstof te betalen: o Meer te betalen voor een vliegticket door een belasting op vliegtickets of vliegtuigbrandstof (43% vs. 37% van de totale Nederlandse bevolking) Vliegbeleving in tijden van corona: omwonenden die weleens privé vliegen denken na de coronapandemie vaker risico te lopen van besmetting met nieuwe infectieziekte Omwonenden die weleens vliegreizen maken voor privédoeleinden zijn het vaker eens met de volgende stellingen omtrent de beleving van vliegen in tijden van corona dan privévliegers gemiddeld: Als de coronapandemie voorbij is en ik een vliegreis zou maken, denk ik dat ik risico loop besmet
te raken met een andere, nieuwe infectieziekte (27% vs. 21%). Ik verwacht dat ik na de coronacrisis minder ga vliegen omdat mijn financiële situatie slechter zal zijn (25% vs. 20%)
Hinderbeleving: omwonenden ervaren vaker geluidsoverlast van het vliegveld en de vliegroutes, maar ook van naburige snelwegen
Omwonenden ervaren – niet verrassend - meer geluidsoverlast van een vliegveld (4,9 vs. 4,0 onder de totale groep Nederlanders die aangeeft binnen 10km van een snelweg te wonen) en van een vliegroute in de directe omgeving (5,0 vs. 3,8). Zij ervaren ook vaker geluidhinder van een nabijgelegen snelweg (2,9 vs. 2,4 onder de totale groep Nederlanders die aangeeft binnen 10km van een snelweg te wonen).
Achtergrondkenmerken: omwonenden verdienen minder vaak beneden modaal Voorstanders van krimp wijken af op de volgende achtergrondkenmerken. Leeftijd: Vaker tussen 35 en 44 jaar (25% vs. 18% van de totale Nederlandse bevolking
Motivaction International B.V.
56
Bruto gezinsinkomen Minder vaak een beneden modaal inkomen (27% vs. 35%)
Niet-vliegers Vier op de tien Nederlanders (39%, n=706 voor weging) heeft de drie jaren voor de coronacrisis niet gevlogen. Samenvattend: niet-vliegers verkiezen vaker ecologische waarden Niet-vliegers vormen een wat oudere en lager opgeleide groep. Zij zijn negatiever over de luchtvaart in Nederland en willen vaker dat deze post-corona op een lager niveau blijft dan pre-corona. Ze hechten relatief meer belang aan ecologische waarden (klimaat, milieu, landschap, beperking geluidhinder) en minder aan materialistische waarden (economie, bereikbaarheid, reisgemak). Ze staan positiever tegenover maatregelen die groei tegengaan, zoals het invoeren van een vliegtaks. Ze voelen zich minder betrokken bij het thema luchtvaart, en hebben er minder behoefte aan om door de overheid betrokken te worden bij besluitvorming over luchtvaart. Draagvlak luchtvaart: niet-vliegers zijn negatiever over luchtvaart en verdere groei daarvan
Niet-vliegers zijn gemiddeld genomen negatiever over de luchtvaart in Nederland (6,3 vs. 7,0 onder de totale Nederlandse bevolking) Ook vinden zij vaker dat de luchtvaart na de coronacrisis zou moeten afnemen ten opzichte van daarvoor (57% vs. 49%) Ze zouden het ook minder vaak acceptabel vinden als het aantal vluchten van en naar Nederland na de coronacrisis zou toenemen ten opzichte van voor de coronacrisis (15% vs. 29%)
Prioriteiten bij luchtvaart: niet-vliegers geven meer prioriteit aan natuur en rust, en minder aan economie, reisgemak en bereikbaarheid
Niet-vliegers geven wat betreft luchtvaart vaker prioriteit aan: o Bescherming van het klimaat en milieu (5,5 vs. 5,3 gemiddeld onder de totale Nederlandse bevolking) o Een goede milieu- en luchtkwaliteit in hun regio (5,5 vs. 5,3) o Het beperken van geluidshinder (landelijk: 5,2 vs. 4,9, regionaal: 4,9 vs. 4,7) o Ruimte voor natuur en landschap (landelijk: 5,5 vs. 5,3, regionaal: 5,5 vs. 5,3)
De niet-vlieger geeft minder prioriteit aan: o Een sterke economie (landelijk: 4,9 vs. 5,1, regionaal: 4,8 vs. 5,0) o Veel werkgelegenheid (landelijk 4,9 vs. 5,0, regionaal: 4,7 vs. 4,9) o Een goede bereikbaarheid vanuit het buitenland (landelijk: 4,3 vs. 4,6, regionaal: 4,0 vs. 4,3) o Een goede bereikbaarheid van het buitenland (landelijk: 4,2 vs. 4,6, regionaal: 3,9 vs. 4,3) o De veiligheid van de luchtvaart (landelijk: 5,4 vs. 5,5, regionaal: 5,2 vs. 5,4) o Reisgemak (landelijk: 3,9 vs. 4,4, regionaal: 3,9 vs. 4,3)
Maatregelen: niet-vliegers positiever over maatregelen die groei tegengaan, zoals een vliegtaks Niet-vliegers zijn positiever over: Financiële maatregelen voor vliegreizigers: o Het invoeren van een vliegtaks (54% vs. 44% van de totale Nederlandse bevolking) Verduurzamen van luchtvaartmaatschappijen: o Duurder maken van aankomst of vertrek van vliegtuigen die wel veel lawaai of vervuiling veroorzaken (69% vs. 63%) Verdeling van luchtvaartkrimp: o Minder vluchten na de coronacrisis dan voor de coronacrisis, zowel op Schiphol als op de kleinere luchthavens (52% vs. 46%) Ze zijn negatiever over: Motivaction International B.V.
57
Financiële maatregelen voor vliegreizigers: o Vliegen goedkoper maken voor reizigers die met vliegen met zuinigere en stillere vliegtuigen (42% vs. 53% van de totale Nederlandse bevolking) Verduurzamen van luchtvaartmaatschappijen: Bieden van voordelen aan luchtvaartmaatschappijen die verduurzamen (49% vs. 59%) Verleggen van vliegroutes naar stedelijk gebied of natuurgebied: Zoveel als mogelijk vliegen boven natuurgebieden, om geluidhinder voor inwoners te verminderen (16% vs. 22%) Direct of indirect vliegen om geluidhinder of CO2-uitstoot te beperken: Zo rechtstreeks mogelijk vliegen voor zo min mogelijk CO2-uitstoot, maar met mogelijk meer (geluid)hinder voor stad/natuur (30% vs. 35%) Verplaatsen van vluchten tussen luchthavens: Verplaatsing van vluchten van Schiphol naar kleinere luchthavens in Nederland (29% vs. 37%) Verdeling van luchtvaartgroei: Meer vluchten na de coronacrisis dan voor de coronacrisis, zowel op Schiphol als op de kleinere luchthavens (14% vs. 22%) Meer vluchten op Schiphol; geen verandering van het aantal vluchten op de kleinere luchthavens (13% vs. 20%) Meer vluchten op de kleinere luchthavens; geen verandering van het aantal vluchten op Schiphol (18% vs. 26%)
Interesse: niet-vliegers voelen zich minder betrokken bij het thema luchtvaart Niet-vliegers geven minder vaak aan: Interesse te hebben in het thema luchtvaart (17% vs. 31% van de totale Nederlandse bevolking) Er veel van af te weten (5% vs. 12%) Er meestal een mening over te hebben als zij hier iets over lezen of horen (23% vs. 32%) Er behoefte aan te hebben om bij besluitvorming over luchtvaart betrokken te worden door de overheid (19% vs. 26%). Hinderbeleving: niet-vliegers ervaren minder vaak geluidsoverlast van nabijgelegen treinstation of treinspoor Niet-vliegers die aangeven binnen een straal van 10km van een treinstation en treinspoor te wonen, ervaren daarvan minder vaak geluidsoverlast dan andere Nederlanders (treinstation: 1,5 vs. 1,8, treinspoor: 1,8 vs. 2,1). Achtergrondkenmerken: niet-vliegers vormen een oudere, lager opgeleide groep Niet vliegers wijken af op de volgende achtergrondkenmerken: Leeftijd: Vaker 55 jaar of ouder (42% vs. 34% van de totale Nederlandse bevolking) Opleiding: Vaker laagopgeleid (34% vs. 21%) Bruto gezinsinkomen: Vaker beneden modaal (45% vs. 35%) Werkzaamheid: Minder vaak in loondienst buiten de overheid (35% vs. 42%) Vaker arbeidsongeschikt (13% vs. 7%), of huisman/huisvrouw (12% vs. 7%). Regio: Wonen vaker in regio Noord (15% vs. 10%) Wonen vaker in weinig tot niet stedelijk gebied (39% vs.
33%) Samenstelling huishouden: Vaker alleenstaand (31% vs. 25%)
Motivaction International B.V.
58
Incidentele privévliegers Een derde van de bevolking (37%, n=635 voor weging) heeft de drie jaren voor de coronacrisis gemiddeld hooguit één keer per jaar voor privédoeleinden gevlogen. Dit noemen we incidentele privévliegers. Samenvattend: incidentele privévliegers vaker bereid post-corona niet (meer) jaarlijks op vliegvakantie te gaan Onder Nederlanders die incidenteel vliegen bevinden zich iets vaker jongeren. Ze staan positiever tegenover luchtvaart en groei ten opzichte van de situatie pre-corona. Ze vinden economische waarden vaker belangrijk en ecologische waarden minder vaak. Ze zijn vaker voor inzet van zuinigere en stillere vliegtuigen. Verder zijn ze vaker bereid na corona niet (meer) elk jaar op vakantie te gaan. Draagvlak luchtvaart: incidentele privévliegers iets positiever dan gemiddeld over luchtvaart Incidentele privévliegers zijn gemiddeld iets positiever over de luchtvaart in Nederland dan andere vliegers (7,1 vs. 7,0 gemiddeld onder de Nederlandse bevolking) Prioriteiten bij luchtvaart: incidentele privévliegers leggen meer prioriteit bij het reisgemak Incidentele privévliegers geven iets meer prioriteit aan: Bereikbaarheid van het buitenland Goede bereikbaarheid van het buitenland vanuit Nederland (4,7 vs. 4,6 gemiddeld onder de Nederlandse bevolking) Reisgemak: Gemakkelijk en aangenaam reizen (landelijk: 4,5 vs. 4,4, regionaal: 4,4 vs.
4,3) Incidentele privévliegers geven iets minder prioriteit aan beperking van geluidhinder in hun regio (4,6 vs. 4,7). Maatregelen: incidentele privévliegers positiever over zuinigere en stillere vliegtuigen Incidentele privévliegers zijn positiever dan gemiddeld over de volgende maatregelen: Financiële maatregen voor vliegreizigers: o Vliegen goedkoper maken voor reizigers die vliegen met zuinigere en stillere vliegtuigen (58% vs. 53% van de totale Nederlandse bevolking) Verduurzamen van luchtvaartmaatschappijen: o Het bieden van voordelen aan luchtvaartmaatschappijen die verduurzamen (64% vs. 59%) Incidentele privévliegers zijn negatiever dan gemiddeld over de volgende maatregelen: Financiële maatregen voor vliegreizigers: o Vliegen duurder maken door de invoering van een ‘vliegtaks’ (39% vs. 44%) Verduurzamen van luchtvaartmaatschappijen: o Duurder maken van aankomst of vertrek van vliegtuigen die veel lawaai of vervuiling veroorzaken (57% vs. 63%) Eigen bijdrage: Incidentele privévliegers zijn vaker bereid na corona niet (meer) elk jaar op vakantie te gaan Incidentele privévliegers zijn vaker dan andere vliegreizigers bereid om:
Vliegfrequentie: o Na de coronacrisis niet elk jaar op reis te gaan met het vliegtuig (56% vs. 47% van de totale Nederlandse bevolking)
Vliegbeleving in tijden van corona: incidentele privévliegers zijn tijdens de coronacrisis minder vaak gaan beseffen dat ze niet zonder vliegreizen kunnen Incidentele privévliegers zijn het minder vaak eens met de volgende stellingen omtrent de beleving van vliegen in tijden van corona dan privévliegers gemiddeld: Ik ben tijdens de coronacrisis (meer) gaan beseffen dat ik niet zonder vliegreizen kan (12% vs. 19%) Motivaction International B.V.
59
Ik heb tijdens de coronacrisis gemerkt dat communicatie op afstand (zoals videoconferencing) geen goed alternatief is voor een vliegreis (18% vs. 24%)
Achtergrondkenmerken: incidentele privévliegers zijn iets vaker jongeren Incidentele privévliegers wijken af op de volgende achtergrondkenmerken. Leeftijd: Vaker 24 jaar of jonger (16% vs. 11% van de totale Nederlandse bevolking) Opleiding: Minder vaak laagopgeleid (14% vs. 21%)
Frequente privévliegers Ruim één op de tien Nederlanders (15%, n=242 voor weging) heeft de drie jaren voor de coronacrisis gemiddeld vaker dan 1 keer en minder dan 3 keer per jaar voor privédoeleinden gevlogen. Dit noemen we frequente privévliegers. Samenvattend: frequente vliegers zijn minder bereid tot minder vliegen Nederlanders die frequent vliegen voor privédoeleinden zijn vaker hoog opgeleid, hebben vaker een boven modaal inkomen en werken vaker in het bedrijfsleven. Ze staan bovengemiddeld positief tegenover de luchtvaart in Nederland, en eventuele groei daarvan. Ze geven daarbij meer prioriteit aan materialistische waarden (reisgemak, bereikbaarheid en economie) en minder aan ecologische waarden (natuur, milieu, landschap, stilte). Ze zijn negatiever over een vliegtaks en minder vaak bereid hun vliegfrequentie te minderen. Ze zijn tijdens de coronacrisis meer gaan beseffen niet zonder vliegen te kunnen en verwachten post-corona zelfs vaker meer privé te gaan vliegen dan pre-corona. Draagvlak luchtvaart: frequente privévliegers zijn positiever over luchtvaart en groei daarvan
Frequente privévliegers zijn bovengemiddeld positief over de luchtvaart in Nederland (7,6 vs. 7,0 onder de totale Nederlandse bevolking) Ook vinden zij vaker dat de luchtvaart in Nederland na de coronacrisis moet kunnen toenemen ten opzichte van voor de coronacrisis (24% vs. 14%) en vinden zij groei vaker acceptabel (48% vs. 29%).
Prioriteiten bij luchtvaart: frequente privévliegers geven meer prioriteit aan economie, bereikbaarheid, reisgemak en minder aan geluidhinder, natuur en milieu
Frequente privévliegers geven vaker prioriteit aan: o Een sterke economie regionaal (5,1 vs. 5,0 onder de totale Nederlandse bevolking) o Een goede bereikbaarheid vanuit het buitenland (landelijk: 5,0 vs. 4,6, regionaal: 4,6 vs. 4,3) o Een goede bereikbaarheid van het buitenland (landelijk: 5,0 vs. 4,6, regionaal: 4,6 vs. 4,3) o Veiligheid van de luchtvaart (landelijk: 5,6 vs. 5,5, regionaal: 5,5 vs. 5,4) o Reisgemak (landelijk 4,8 vs. 4,4, regionaal: 4,7 vs. 4,3)
Zij geven minder prioriteit aan: o Bescherming van het klimaat en milieu (landelijk 5,1 vs. 5,3, regionaal: 5,1 vs. 5,3) o Beperken van geluidshinder in Nederland (4,6 vs. 4,9) o Ruimte voor natuur en landschap (landelijk 5,2 vs. 5,3, regionaal: 5,1 vs. 5,3)
Maatregelen: frequente privévliegers negatiever over vliegtaks Frequente privévliegers zijn positiever over: Financiële maatregelen voor luchtvaartmaatschappijen: Het bieden van voordelen aan luchtvaartmaatschappijen die verduurzamen (68% vs. 59% van de totale Nederlandse bevolking) Verplaatsen van vluchten tussen luchthavens:
Motivaction International B.V.
60
Verplaatsing van vluchten van Schiphol naar kleinere luchthavens in Nederland (46% vs. 37%) Verdeling van luchtvaartgroei: o Meer vluchten na de coronacrisis dan voor de coronacrisis, zowel op Schiphol als op de kleinere luchthavens (35% vs. 22%) o Meer vluchten op Schiphol na de coronacrisis dan voor de coronacrisis (35% vs. 20%) o Meer vluchten op de kleinere luchthavens na de coronacrisis dan voor de coronacrisis (35% vs. 26%) o
Zij zijn daarentegen minder positief over: Financiële maatregelen voor vliegreizigers: Het invoeren van een vliegtaks (35% vs. 44%) Verdeling van luchtvaartkrimp: o Minder vluchten na de coronacrisis dan voor de coronacrisis, zowel op Schiphol als op de kleinere luchthavens (40% vs. 46%) o Minder vluchten op Schiphol na de coronacrisis dan voor de coronacrisis (29% vs. 35%) Actoren: frequente privévliegers zien luchthavens en Ministerie van IenW vaker als bepalend voor organisatie luchtvaart Frequente privévliegers noemen vaker de onderstaande actor als bepalend voor hoe de luchtvaart in Nederland georganiseerd is: Ministerie van IenW (30% vs. 23%) Interesse: frequente privévliegers meer betrokken bij het onderwerp luchtvaart