[23bb008182] Afdoeningsvoorstel wethouder Zeegers toezegging 23bb006718 over burgerinitiatief Lloydpark en tussenbericht toezegging over burgerinitiatief Lloydpark - financiële aspecten 23bb006719
Tekst van het document
1. Perimeter blok t.b.v. wind- en geluidluw binnengebied
het Maaskantgebouw en de ander in het midden van het blok. 3. Het onbebouwbare tracé van kabels en leidingen legt een oostwestelijke as door het binnengebied. 4. Door de toevoeging van vingers in het binnengebied ontstaat een sequentie van compacte en overzichtelijke hoven met een menselijke maat. 5. Hoogteaccenten verspringen in een dambordpatroon zodat er een prettige afwisseling ontstaat van hoog en laag. De belemmering van schaduw wordt verminderd en het uitzicht van de woningen wordt geoptimaliseerd. 6. Gebouwvolumes worden getrapt vormgegeven zodat er een zachte overgang ontstaat tussen de zogenaamde Rotterdamse laag en de hoogbouwaccenten van het plan.
2. Dwarsverbindingen tussen kade en Coolhaveneiland & twee pleinen aan het water
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
46
3. Doorsnijding ter plaatse van het kabel en leidingen tracé
5. Dambord van hoogteaccenten voor licht en uitzicht en differentiatie (Rotterdamse laag vs. hoogteaccenten)
4. Vingers maken intieme woonhoven
6. Gebouwvolumes worden getrapt vormgegeven zodat er een zachte overgang ontstaat tussen de zogenaamde Rotterdamse laag en de hoogbouwaccenten van het plan
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
47
4 Structuur van het plan
4.5 Gebouwhoogte Het plan kent een grote variatie in hoogte. De basis gaat
Peutz en hierop aangepast. Het resultaat is een planopbouw
de wisseling in hoogte in samenhang met het hele plan
uit van de zogenaamde Rotterdamse laag* van vier tot zes
waarbij de hoogteaccenten geen windhinder vormen en het
te bewaken. De gebouwhoogte kan daarmee niet per uit
bouwlagen, waarbij de eerste laag (begane grond) minimaal
algehele windklimaat aanzienlijk verbetert ten opzichte van
te geven eenheid bepaald worden, maar dient altijd in
4m bedraagt, en de overige bouwlagen minimaal 3.2m. Deze
de huidige situatie.
samenhang met het gehele plan bepaald te worden.
aan de overzijde van de Westzeedijk. Op deze basis zijn
Het spel van een Rotterdamse laag met hoogteaccenten
* Rotterdamse laag - beschrijving in de Hoogbouwvisie:
hoogteaccenten geplaatst. Door deze hoogbouw in een
geeft het plan een kloeke en dynamische skyline langs de
"De hoogte van de Rotterdamse laag verschilt per plek
zogenaamd dambord patroon te organiseren blijft het plan
lange lijnen van de stad; de Maaskade en de Westzeedijk. De
in de stad. Deze kan grofweg gesteld worden op 15 tot 25
luchtig en heeft elk appartement een vergezicht.
dwarsdoorsnede is overal in het plan anders en maakt dat
meter maar dit kan nogal verschillen per gebied. Door de
de binnenruimte van het gebied voortdurend van maat en
Rotterdamse laag onderdeel te maken van het gebouw, is
karakter wisselt.
er een goede aansluiting op de aangrenzende gebouwen en
basis sluit daarmee aan op de hoogte van de bebouwing
Door de hoge windbelasting op de locatie is de kwaliteit van de openbare ruimte kwetsbaar rond hogere gebouwen.
stimuleert dit de continuïteit van wanden, straten, pleinen
Om de ambitie voor een prettig klimaat in de openbare
Het spel van hoogtes is sterk bepalend voor de kwaliteit
ruimte te garanderen/waarborgen is het plan enkele malen
van de stedelijke ruimte en het windklimaat in de openbare
in een windtunnelmeting onderzocht door bouwfysicabureau
ruimte. Het is wezenlijk voor de kwaliteit van het plan om
en boulevards."
Hoogtekaart
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
48
maximale hoogte 50m
Rotterdamse laag: 4-6 bouwlagen
lengte doorsnede
Lengtedoorsnede
maximale hoogte 50m
Rotterdamse laag: 4-6 bouwlagen
Gevelaanzich kade Gevelaanzicht Kade
maximale hoogte 50m
Rotterdamse laag: 4-6 bouwlagen
Gevelaanzicht Westzeedijk Gevelaanzicht Westzeedijk
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
49
4 Structuur van het plan
4.6 Bouwfysica: wind & geluid Windonderzoek Een belangrijk uitgangspunt voor het stedenbouwkundig plan is dat er straks een aangenaam windklimaat is op maaiveld. De locatie ligt pal op de dominante windrichting. Het plan is in een vroeg stadium getest in de windtunnel van
k
eedij
Westz
bureau Peutz, om het ontwerp bij te sturen waar nodig. De resultaten van deze metingen zijn bijgevoegd in bijlage 8.1. 1e meeting: In maart 2021 zijn de huidige situatie en twee
Sch
ieh
varianten van het stedenbouwkundig plan getest. Uit dit
ave
nw
eg
Schieh
onderzoek kwam o.a. naar voren dat het huidige windklimaat
avenk
matig tot slecht is. De twee geteste varianten leveren in de
ade
hoven een aangenaam klimaat op. De diagonale straat in de plannen en de grote sprongen in hoogte worden benoemd als aandachtsgebied. Mede op basis van deze conclusies is de stedenbouwkundige compositie in de zomer van 2021 aangepast. 2e meeting: In november 2021 is de huidige opzet van het
e
nkad
Krato
plan getest in de windtunnel. De aanpassingen hebben een gunstig effect: de resultaten laten zien dat het windklimaat over het algemeen verbetert ten opzichte van de huidige bebouwingssituatie. Het windklimaat in de hoven is wederom goed. Ook aan de kade kleuren de meeste meetpunten groen. Doordat de bebouwing geen (te) grote hoogteverspringingen heeft, wordt grote windhinder voorkomen. Daarnaast draagt het ontwerp met veel bomen en lage beplanting bij
Meting bestaande situatie = goed windklimaat (doorlopen <10.0; slenteren <5.0) = matig windklimaat (doorlopen 10.0 - 20.0; slenteren 5.0 - 10.0) = slecht windklimaat (doorlopen ≥20.0; slenteren ≥10.0) = beperkt risico lopen = overschrijding gevaarcriterium / beperkt risico slenteren
Werknummer
Huidig
Lloydkade
VOORLOPIG
Figuur 6
aan het verbeteren van het windklimaat. Wel bleek dat het windklimaat op de noordwesthoek van de Schiecentrale wat verslechtert. Door groen en hagen toe te voegen, kan windhinder worden voorkomen. Het voorstel is om samen met de bewoners tot een ontwerp te komen voor de herinrichting van de Schiehavenkade. Vervolg Het windtunnelonderzoek heeft veel inzicht gebracht om tot een ontwerp te komen met een prettig windklimaat. Ook bij de uitwerking van de gebouwen zal rekening moeten worden gehouden met de wind. Windonderzoek op gebouwniveau is daarbij randvoorwaardelijk. Daarnaast zal een vinger aan de pols moeten worden gehouden bij het ontwerpen van de openbare ruimte, specifiek rond de sportvelden. Ook zal nader onderzoek inzicht moeten geven op welke manier het windklimaat in de omgeving behouden blijft of verbetert. Meting november 2021
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
50
Geluidsonderzoek
Bevindingen geluidsonderzoek
Ontheffingsbeleid
Door DB Vision is een geluidsonderzoek gedaan op basis
Wegverkeer: Op de ontwikkellocaties wordt de
Wegverkeer: Uit de resultaten blijkt dat de geluidbelasting
van het stedenbouwkundig plan, zie bijlage 8.1. Hierin wordt
voorkeurswaarde overschreden vanwege de Westzeedijk.
op de gevels gericht op de Westzeedijk niet geluidluw zijn.
onderzocht of de beoogde geluidgevoelige bestemmingen
De maximaal toelaatbare geluidbelastingen vanwege een
De overige zijden en locaties zijn wel geluidluw. Realisatie
volgens de bepalingen van de Wgh (Wet Geluidhinder)
stedelijke weg voor woningen (63 dB) wordt daarbij niet
van een geluidluwe gevel van woningen die eenzijdig gericht
kunnen worden gerealiseerd. Daarnaast is onderzocht of
overschreden. Maatregelen zijn gewenst.
op de Westzeedijk zijn of op de hoeken van de bouwblokken
het plan voldoet aan het ontheffingsbeleid van de gemeente
Indien geen bron- en/of overdrachtsmaatregelen
zijn gelegen vragen enige aandacht bij het ontwerp en de
Rotterdam. Aangegeven wordt welke eventuele maatregelen
(kunnen) worden getroffen om de geluidbelasting tot
uitwerking van het plan. Bij de uitwerking van de woningen
getroffen dienen te worden, dan wel welke beperkingen door
voorkeurswaarde voor de geluidbelasting (48 dB) terug te
in een bouwplan is de ontwikkelaar verplicht om ervoor zorg
wet- en regelgeving kunnen optreden.
brengen, wordt geadviseerd om hogere waarden aan te
te dragen dat in het uiteindelijke ontwerp iedere woning over
vragen bij het college van B&W.
een geluidluwe gevel beschikt.
Voor dit plan zijn de wettelijke geluidsbronnen
Industrielawaai: De geluidbelasting vanwege het
Industrie: De bouwblokken beschikken over minimaal
wegverkeerslawaai en industrielawaai relevant. De aspecten
industrieterrein Waal-/Eemhaven overschrijdt op de
1 geluidluwe zijde en voldoen daarmee aan het
luchtvaartlawaai en railverkeerslawaai zijn niet aan de
ontwikkellocaties de voorkeurswaarde van 50 dB(A)
ontheffingsbeleid. Echter, het is van belang dat als er
orde. Scheepvaart op de Nieuwe Maas is in dit onderzoek
voor nieuwe woningen. Maatregelen bij de ontvanger
eenzijdig georiënteerde woningen worden gerealiseerd,
als een relevante niet-wettelijke geluidsbron beschouwd.
zijn wenselijk. De geluidbelasting vanwege het
er bij de definitieve bouwplannen op woningniveau
In het kader van een goede ruimtelijke onderbouwing van
industrieterrein Maas- en Rijnhaven voldoet aan de
nogmaals wordt geanalyseerd of voldaan wordt aan het
het plan zijn de geluidniveaus vanwege stemgeluid op de
voorkeurswaarde van 50 dB(A).
ontheffingsbeleid.
sportvelden getoetst aan de richtafstanden voor geluid uit
Scheepvaart: De streefwaarde voor scheepvaart
Bij optelling van alle geluidsbronnen zijn alleen de gevels
de handreiking bedrijven en milieuzonering van het VNG.
(55 dB) wordt op een deel van de ontwikkellocaties
aan de binnenzijde op de lagere bouwlagen van de blokken
overschreden. Maatregelen bij de ontvanger (aan de
geluidluw. Voor een (klein/groot) deel van de woningen zal
gevel) zijn wenselijk.
het in de ontwikkeling en uitwerking moeilijk zijn om een
Geluidsbronnen
sportvelden inzichtelijk gemaakt. Tevens is de ligging van de
Ontheffingsbeleid Eén van de belangrijkste criteria van het gemeentelijke
geluidluwe gevel te realiseren. Bij deze woningen kunnen
ontheffingsbeleid is het creëren van minimaal één geluidluwe
Sportvelden: In het huidige plan zijn de sportvelden
technische maatregelen worden genomen om aan de
gevel en indien van toepassing minimaal één geluidluwe
dichter bij de nieuwbouw gelegen dan is aangegeven
vereisten te voldoen, zoals bijv. een loggia of afsluitbare
buitenruimte per woning. Conform dit beleid wordt een gevel
in de VNG handreiking bedrijven en milieuzonering.
buitenruimte.
als geluidluw aangemerkt indien de geluidcumulatie van
Tevens blijkt uit indicatieve berekeningen dat de
alle zoneplichtige (deel)bronnen binnen één bronsoort een
geluidniveaus vanwege stemgeluid op de sportvelden
Ook kan in het plan worden onderbouwd geluidbelaste
bepaalde waarde niet overschrijdt.
hoger zullen zijn dan de gestelde normen uit het
gevels toe te laten bijv. door binnenplanse compensatie van
activiteitenbesluit. Maatregelen in het kader van een
kwalitatief hoogwaardige geluidluwe openbare buitenruimte.
Conclusies en aanbevelingen
goede ruimtelijke onderbouwing zijn daarom wenselijk.
Nadere specificatie volgt in de ontwikkeling en uitwerking
Er is sprake van woningbouw op een meerzijdig geluidbelaste
Door DB Vision wordt een appendix aangeleverd met
van de bouwblokken. Bij uitwerking is aanvullend
locatie. Maar desondanks wordt een aangenaam woon- en
mogelijke maatregelen die zorgen voor een aangenaam
geluidsonderzoek op bouwblok niveau vereist.
leefklimaat gecreëerd door middel van een afgeschermd en
woonklimaat voor zowel de nieuwbouw als de bestaande
geluidluw binnengebied voor verblijf en recreatie.
woningen in de Schiecentrale. Nadere uitwerking wordt in het vervolgproces concreet vormgegeven.
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
51
4 Structuur van het plan
4.7 Korrel Om een aantrekkelijk woonklimaat te realiseren is een differentiatie in schaal en type bebouwing van belang. Het plan heeft een gelaagde opzet, die op het niveau van de stad, de buurt en het gebouw een eigen definitie kent. Op het niveau van de stad manifesteert het plan zich als twee stedelijke superblokken. Op de schaal van de buurt leest het plan als een sequentie van geschakelde bouwblokken. Op de schaal van het gebouw wordt bewust ingezet op een kleine korrel van 1, 2 of 3 volumes, om de sociale cohesie van het plan te versterken.
Niveau van het gebouw collectief woongebouwen, de
Elke laag van het plan verbindt zich op een ander niveau
korrel is samengesteld uit 1,2
met de stad en de publieke ruimte. Het superblok sluit aan
of 3 bouwvolumes met diverse
op de stedelijke assen van de Westzeedijk en de Maaskade,
gebouwgebonden buitenruimtes:
alsmede het lineaire binnengebied. De sequentie van
voortuinen, loggia's, balkons en
hoven vormen lokale, collectieve verblijfsruimtes voor de
(dak)terrassen
buurtgemeenschap. De individuele gebouwen bevatten private buitenruimtes, in de vorm van tuinen, loggia's, balkons of terrassen. Daarnaast worden de daken benut als collectieve verblijfsruimtes voor de bewoners van het gebouw. Het noordelijk deel van het plan vormt een gedifferentieerde
Niveau van de buurt
stedelijke wand langs de Westzeedijk die zowel in profiel
Geschakelde bouwblokken met
als in hoogte verspringt. De wand is op te vatten als een
intiem woonhoven
kralenketting van verschillende korrels waar hoogteaccenten in de vorm van zogenaamde periscopen worden afgewisseld met lagere wand bebouwing. De wand trapt mee met de kromming van het dijklichaam en vertoont daarmee een getand profiel dat het geheel schaal en ritmiek geeft. Twee poortgebouwen geven het plan een gezicht aan de oost- en westzijde, en vormen de toegang tot het binnengebied.
Niveau van de stad Stedelijke superblokken langs de
Het zuidelijk deel van het plan heeft een kamstructuur, die
lange lijnen van de dijk, de kade
aan de kade een wand vormt en het binnengebied opdeelt
en het binnengebied
in intieme woonhoven. Ook hier een spel in de rooilijn en de hoogte, waardoor er kopgebouwen ontstaan langs de kade. In het binnengebied ontstaat een dynamisch geheel van hoogte- en laagteaccenten waardoor er voldoende licht en lucht ontstaat in het binnengebied.
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
52
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
53
4 Structuur van het plan
4.8 Plankaart
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
54
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
55
ruimtes met betekenis op gebouwniveau openbare ruimte met betekenis voor de wijk openbare ruimtes met betekenis voor de stad
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
56
4 Structuur van het plan
4.9 Structuur van de openbare ruimte De openbare ruimte in Schiehaven Noord is divers en biedt ruimte voor een breed scala aan activiteiten, zowel voor de individuele bezoeker maar ook voor collectieve activiteiten. De nieuwe wijk biedt een welkome aanvulling op de bestaande openbare ruimtes in de directe omgeving en richt zich op drie schaalniveaus: openbare ruimte ten dienste van
<
de stad, de omliggende woonwijken en Schiehaven Noord
Structuur van de
zelf.
openbare ruimte
>
De openbare ruimte in Delfshaven bestaat met name uit
Openbare ruimtes
straten, stoepen, smalle kades en kleine pleintjes. Deze
met verschillende betekenis
dienen vooral een buurtfunctie. De openbare ruimte op de Lloydpier kent naast kades, straten en pleintjes ook een aantal groene verblijfsplekken. Intieme, meer op de
Openbare ruimte voor de stad: een nieuwe groene stadskade en stadsplein
menselijke schaal gerichte verblijfsplekken ontbreken hier echter. Schiehaven Noord kent een groot aantal van deze plekken. Het centrale binnengebied is gericht op de menselijke schaal en biedt een nieuw type groene verblijfsplek voor de buurt en aangrenzende wijken. Er bevinden zich hier ook speelplekken in een omgeving met veel beplanting, bomen en graszones. Aan dit groene binnengebied liggen ook de meer omsloten - maar openbaar toegankelijke - hoven. Deze aangename verblijfsplekken zijn direct verbonden met de aanliggende bebouwing en de overgangen tussen openbaar en privé zullen zorgvuldig worden ontworpen. Speel- en
Openbare ruimte voor de wijk en de stad: sportvelden en spelvoorzieningen
ontmoetingsplekken liggen enigszins verborgen in de beplanting en kennen een intiem karakter. De open en bijzondere bebouwing rondom het gehele binnengebied zorgen voor sociale controle en een veilig woon- en verblijfsklimaat. De nieuwe kade en vernieuwde sportvelden vervullen een functie op de schaal van de stad. Een nieuw stadsplein aan de Maas, een ruime actieve groene kade en allerhande sportvoorzieningen zullen bezoekers aantrekken van buiten de aangrenzende woongebieden. In westelijke deel van Schiehaven Noord (fase 2) is er volop ruimte voor tijdelijke initiatieven en placemaking rondom de bestaande bebouwing waaronder de havenloodsen.
Openbare ruimte voor de buurt: Gemengde groenzones met plekken voor recreatie, spel en ontmoeting
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
57
4 Structuur van het plan
4.10 Programma
CLUSTER 1A 10.173m2 BVO 76 woningen: 37,5% middenduur, ca. 29 woningen 37,5% hoog, ca. 29 woningen 25% top, ca. 19 woningen
CLUSTER 1B 5.383m2 BVO
De bouwmassa die volgt uit de ruimtelijke opzet bestaat uit
84 woningen: 37,5% middenduur, ca. 31 woningen 37,5% hoog, ca. 31 woningen 25% top, ca. 21 woningen
een bruto oppervlak van ca. 127.000 m2. Van dit oppervlak wordt ca. 3.400 m2 (2,7 %) gereserveerd voor programma in de plint zoals collectieve functies, maatschappelijke
S
3
verspreid over het plan. De positie van de voorzieningen is
CLUSTER 3 8.217m2 BVO
schematisch in beeld gebracht, waarbij specifiek is vastgelegd
61 woningen: 37,5% middenduur, ca. 23 woningen 37,5% hoog, ca. 23 woningen 25% top, ca. 15 woningen
dat in de zuid-oosthoek ruimte wordt gereserveerd voor een
CLUSTER 4 8.246m2 BVO
gezondsheidscentrum, gekoppeld aan de sportvelden. In het gehele plan heeft de plint een vaste hoogte van 4m bruto en CLUSTER 5B 7.471m2 BVO
55 woningen: 100% sociaal
12
S
5 11
voorzieningen: 307m2 BVO
P
167 woningen: 37,5% middenduur, ca. 63 woningen 37,5% hoog, ca. 63 woningen 25% top, ca. 42 woningen
7
voorzieningen: 657m2 BVO
10
S
Dubbellaagse ondergronde parkeergarage
gekoppeld aan aantallen, niet aan m2. Conform de maten die
CLUSTER 7 14.687m2 BVO
we in Rotterdam aanhouden komt dit neer op:
110 woningen: 37,5% middenduur, ca. 41 woningen 37,5% hoog, ca. 41 woningen 25% top, ca. 27 woningen
• sociaal segment:
min. 50 en gemiddeld 60 m2 gbo
• middenduur:
2/3 bestaat uit min 50 en gem. 60 m2 gbo
8
1/3 bestaat uit gemiddeld 85 m2 gbo • hoger segment:
gemiddeld 95 m2 gbo
• top segment:
gemiddeld 140 m2 gbo
CLUSTER 6 22.318m2 BVO
6
56 woningen: 37,5% middenduur, ca. 21 woningen 37,5% hoog, ca. 21 woningen 25% top, ca. 14 woningen
30% hoger en 20% topsegment. Deze percentages zijn
4
voorzieningen: 419m2 BVO
62 woningen: 37,5% middenduur, ca. 23 woningen 37,5% hoog, ca. 23 woningen 25% top, ca. 15 woningen
CLUSTER 5A 4.536m2 BVO
krijgt de plint een gemengde bestemming. Hierdoor is de plint
Voor Wonen is het uitgangspunt 20% sociaal, 30% middenduur,
2
voorzieningen: 243m2 BVO
lokale ondernemers. Deze voorzieningen worden evenredig
fluctueren.
1
81 woningen: 100% sociaal
voorzieningen, werkruimte en ruimte voor kleinschalige/
flexibel indeelbaar en kan het aantal m2 niet-woonprogramma
voorzieningen: 290m2 BVO
CLUSTER 2B 6.687m2 BVO
voorzieningen: 256m2 BVO
65 woningen: 100% sociaal
CLUSTER 2A 11.220m2 BVO
voorzieningen: 330m2 BVO CLUSTER 8 15.236m2 BVO
9
114 woningen: 37,5% middenduur, ca. 43 woningen 37,5% hoog, ca. 43 woningen 25% top, ca. 29 woningen voorzieningen: 270m2 BVO
TOTAAL BVO:
127.312M2
BVO VOORZIENINGEN:
3.396m2
BVO WONINGEN:
123.916m2
TOTAAL: 127.312m2 BVO AANTAL WONINGEN: 1003 TOTAAL WONINGEN
123.916m2 BVO VERDELING SEGMENTEN:
1003 woningen:
De stedenbouwkundige korrel zorgt voor een menselijke
CLUSTER 9 9.742m2 BVO
maat van de bouwvolumes, in sociale opzet én in de in de Ontwikkelstrategie (oplevering zomer '22), maar
30% middenduur
30% hoog
30% middenduur 30% hoog 20% top
73 woningen: 37,5% middenduur, ca. 27 woningen 37,5% hoog, ca. 27 woningen 25% top, ca. 18 woningen
ontwikkelgrootte. De exacte uitwerking wordt vastgelegd
20% sociaal
20% sociaal
TOTAAL VOORZIENINGEN20% top 3.396m2
voorzieningen: 584m2 BVO
de stedenbouwkundige korrel laat alvast een logische verdeling van bouwblokken zien die als eenheid kunnen worden ontwikkeld. De gekleurde bouwblokken op
ca. 170 woningen, komt hier het gezondheidscentrum in de
Blok 4: 6.687 m2 bvo/ 81 woningen (sociaal) & 243 m2 V
de afbeelding bestaan uit ca. 60 tot 170 woningen. De
plint en ligt er onder het bouwvolume een dubbellaagse
Blok 5: 8.217 m2 bvo/ 61 woningen (23 M, 23 H, 15 T) & 419m2 V
bouwblokken vormen een minimale maat, het is mogelijk
parkeergarage die capaciteit biedt voor 2/3 van het hele
Blok 6: 8.246 m2 bvo/ 62 woningen (23 M, 23 H, 16 T) & 307m2 V
om verschillende bouwblokken met elkaar te combineren
plan. De overige parkeerplaatsen worden gerealiseerd in een
Blok 7: 4.536m2 bvo/ 55 woningen (sociaal)
tot een ontwikkeleenheid. Het sociale segment (totaal ca.
tijdelijke parkeeroplossing in het westen van het plangebied
Blok 8: 7.471 m2 bvo/ 56 woningen (21 M, 21 H, 14 T)
200 appartementen) is onderverdeeld in 3 bouwblokken,
(zie pag. 42). Voor de woningen in blok 1 en 11 kan, indien
Blok 9: 9.742m2 bvo/ 73 woningen (27 M, 27 H, 18 T) & 584m2 V
waarvan er twee dichtbij de plint met het gezondheidscentrum
gewenst, een directe verbinding worden gemaakt met het
Blok 10: 15.236 m2 bvo/ 114 woningen (43M, 43H, 29T) & 270m2 V
liggen, vanwege de focus op sociale woningen voor ouderen.
parkeren.
Blok 11: 14.687m2 bvo/ 110 woningen (41M, 41H, 27T) & 330m2 V
Alle andere bouwblokken worden binnen het blok naar rato
BUREAU B+B / SHIFT A+U
Blok 12: 22.318 m2 bvo/167 woningen (63M, 63H, 42T) & 657m2 V
verdeeld, zodat er een maximale mix van huishoudens en
Programma per bouwblok:
typologieën ontstaat en de opbrengsten evenredig kunnen
Blok 1: 10.173 m2 bvo/ 76 woningen (29 M, 29 H, 19 T) & 256m2 V
worden verdeeld t.a.v. de bouwkosten i.r.t. de architectuur.
Blok 2: 5.383 m2 bvo/ 65 woningen (sociaal)
* M = middensegment, H = hoger segment, T = topsegment
Bouwblok 12 bestaat uit het grootste programma; naast
Blok 3: 11.220 m2 bvo/ 84 woningen (31 M, 31 H, 21 T) & 290m2 V
V = voorzieningen
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
& 9.100 m2 bvo ondergronds dubbellaags parkeren
58
4 Structuur van het plan
4.11 Plint De stedenbouwkundige opzet is alzijdig van karakter met aan alle zijden een levendige plint. Het uitgangspunt hierbij is dat het ontwerp oog heeft voor een passend en gevarieerd programma, ruim voorziet in entrees voor woningen en appartementen en voldoende aandacht en budget voor rijke detaillering op ooghoogte. De verdiepingshoogte van
Hoge transparante entreelobbies met doorzicht
Voorzieningen
rug aan rug woningen met verhoogd privé terras
kantoor aan huis
de plint is vastgesteld op minimaal 4m hoogte. Hiermee is een royale uitstraling geborgd en biedt de plint ruimte
De hoge plint biedt ruimte voor verschillende functies en flexibel gebruik
voor flexibel gebruik: de gehele begane grond krijgt een gemengde bestemming die wonen, werken en voorzieningen mogelijk maakt. Tot slot is er specifiek aandacht voor de overgang tussen openbaar gebied en gebouw: groen vormt de basis van het ontwerp en eventuele afscheidingen worden mee-ontworpen met het gebouw. Ook is er aandacht voor privacy; woningen krijgen een borstwering en de plattegrond heeft een logische relatie met de straat. Vanuit de planopzet is er voorkeur voor de positie van functies: de hoeken van de bouwblokken lenen zich voor horeca, (lokale) ondernemers en (creatieve) bedrijvigheid. De plint aan het sportplein biedt ruimte voor een gezondheidscentrum en aanvullende sportvoorzieningen. Aan de kade, de hoven en de dijk kan gewoond en gewerkt worden en is er ruimte voor collectieve functies zoals een woonkamer, wasruimte of hobbykamer. Daarnaast komen hier entree-lobby’s voor de appartementen die als doorzichten dienen te worden uitgevoerd voor een transparante verbinding tussen binnen en buiten. Schematische verkenning van de plint met aanzet voor positionering van functies
In het beeldkwaliteitsplan/ welstandsparagraaf dient specifiek ingegaan te worden op uitgangspunten per deelgebied. Zo heeft de gevel en daarmee plint van de noordgevel andere vereisten dan het ontwerp voor het binnengebied. Dit wordt in een volgend stadium specifiek gemaakt. Het Rotterdamse parkeerbeleid biedt ruimte om de door het bouwbesluit geëiste berging te vervangen voor een individuele berging in de woning van minimaal 2,7m2 i.c.m. een collectieve fietsenstalling op maaiveld. Uitgangspunt in het plan is dat deze stallingen moeten worden gepositioneerd in de 'oksels' van het plan waarbij ze goed zichtbaar zijn, makkelijk bereikbaar en licht & aantrekkelijk worden vormgegeven.
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
Plint laat een gevarieerd beeld zien, in functies en ontwerp
Aantrekkelijke entrees en goed vormgegeven overgangen tussen openbaar en privé
59
4 Structuur van het plan
4.12 Doelgroepen Schiehaven Noord is een echte stadse wijk, waar ruimte is voor een rijke mix van verschillende doelgroepen en levensstijlen. Het vormt een verlengde van de omliggende wijken, en daarmee een weerspiegeling van de bevolkingssamenstelling van Delfshaven en Rotterdam. Het is de ambitie om een gemengde, veelzijdige wijk te maken. In Schiehaven Noord kan iedereen komen wonen, al is er focus op drie specifieke doelgroepen: starters, gezinnen en senioren. Deze drie doelgroepen worden vaak genoemd en vormen een breed begrip. We staan daarom stil bij de randvoorwaarden en kansen per doelgroep. Starters Voor starters is het van belang dat woningen betaalbaar
Vitale ouderen
Ouderen met (op termijn) een (lichte) zorgbehoefte
Gezinnen
Vormen van collectief wonen
Starter op de woningmarkt
Weerspiegeling van Delfshaven en Rotterdam
zijn en flexibel te gebruiken. De betaalbaarheid staat centraal omdat een starter geen eerder vermogen heeft kunnen opbouwen met de verkoop van een eigen woning. De flexibiliteit is van belang omdat het leven van een starter nog volop in beweging is. Zo kan een woning gekocht worden als single, maar vervolgens worden uitgebreid met een partner en wellicht uiteindelijk ook gezinsuitbreiding. Gezinnen Voor gezinnen zal de indeling van de woning i.c.m. de ligging en buitenruimte van groot belang zijn. Een woning voor gezinnen zal in elk geval voldoende ruimte moeten bieden aan plekken waar een ieder zich kan terugtrekken en kan slapen. Anderzijds zal er ook voldoende ruimte moeten zijn om samen te komen en samen te leven. Ook is het van belang dat er voldoende en aantrekkelijke buitenruimte is, liefst met een visuele verbinding tussen de woning en het groen of de straat. De bereikbaarheid en toegankelijkheid speelt een rol, net als de locatie, bijv. in relatie tot voorzieningen. Vaak bestaan gezinnen uit tweeverdieners, maar ook bij hen zal betaalbaarheid van belang zijn, mede omdat gezinnen relatief een grote woning nodig hebben. Senioren Schiehaven Noord is een van de vijf locaties die is aangewezen in het Langer Thuis Akkoord. In Delfshaven neemt de vergrijzing komende jaren met rasse schreden toe. Maar de (vooroorlogse) woningvoorraad is vaak niet geschikt voor senioren.
Schiehaven Noord biedt ruimte voor een passend antwoord, waardoor ouderen met uiteenlopende
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
60
woonwensen, behoeften en budgetten zo lang mogelijk
elkaar. Mix zowel binnen als tussen buurblokken;
zelfstandig wonen in hun eigen wijk. De gemeente Rotterdam
• Oog voor diversiteit binnen de doelgroep: “senioren” is een
heeft specifiek voor deze doelgroep een brochure opgesteld:
breed begrip. Meenemen dat de diversiteit onderling groot
Ontwerpen voor ouderen. Op basis van deze brochure zijn de
is, in achtergrond, cultuur, wensen en eisen.
volgende uitgangspunten voor Schiehaven Noord opgesteld op woning, gebouw en buurtniveau:
Onderzoeksvragen Enkele aandachtspunten die verdere verdieping nodig
Uitgangspunten op schaal van de woning:
hebben en mogelijk in de tenderstrategie verder kunnen
• De woning is levensloopbestendig: toegankelijk per lift;
worden uitgewerkt:
en de slaapkamer, badkamer, woonkamer en keuken zijn
• Is het haalbaar / wenselijk om een klein woon-zorgcomplex
geschikt voor rollator en eventuele zorg aan huis;
op te nemen nabij het gezondheidscentrum? Programma kan
• Aandacht voor buitenruimte, uitzicht en veel daglicht:
van betekenis zijn voor Coolhaveneiland, Schiemond en het
ouderen zijn overdag relatief veel thuis. Van belang dat het
Lloydkwartier;
aangenaam wonen is, ook om depressie en eenzaamheid
• Is er behoefte aan woongroep-achtige vormen voor
tegen te gaan. Aandacht voor passende bediening van deuren
ouderen? Of hoe kunnen we ruimte bieden aan innovatieve
en ramen en roltoegankelijkheid van de buitenruimte;
concepten met deze specifieke doelgroep?
• Woning hoeft niet per definitie groot te zijn, maar de
• Op welke manier kan Schiehaven Noord ouderen verleiden
plattegrond biedt ruimte voor flexibel gebruik: bijv.
om te verhuizen en zo de woningmarkt in beweging te zetten?
woonkamer is indeelbaar zodat er ook de mogelijkheid is
Naast de toegankelijkheid en levensloopbestendigheid van
voor een kleine werkkamer, logeerkamer of extra berging;
de woning kan gekeken worden naar welke financiële prikkels
• Veiligheid verdient extra aandacht. Denk hierbij aan
er zijn (bijv. lagere energiekosten, minder onderhoud,
brandveiligheid, sociale veiligheid en fysieke veiligheid.
wellicht behoud van bestaande huurkosten), sociale
Ontwerp biedt ruimte voor ontmoeting & eigenaarschap, Rosa Spierhuis in Laren
voordelen (collectieve ruimtes, dichtbij bestaand netwerk, Uitgangspunten op schaal van het gebouw:
ontwerp gericht op interactie tussen woning en openbare
• Aandacht voor herkenbaarheid en oriëntatie;
ruimte) en voordelen die de locatie biedt (goed bereikbaar
• Korrel van het gebouw is tussen de 30 en max. 70 woningen,
voor fiets, ov en auto, nabijheid centrum Rotterdam,
zodat er een gemeenschap kan ontstaan;
bijzondere locatie aan het water). Voor alle ouderen geldt dat
• Per korrel is er een collectieve ruimte beschikbaar, bijv. om
het loont om te verhuizen als men nog actief en fit is, zodat
koffie te drinken, voor hobby’s, sport/bewegen, vieringen,
er voldoende tijd en ruimte is om een netwerk op te bouwen,
etc;
wat van waarde is als bewoners ouder en minder zelfstandig
• Ouderen verleiden voor collectief autogebruik. Meeste
en mobiel zijn.
Overmaat biedt ruimte voor toe-eigening en interactie, Baugruppe Lisa in Aspern
ouderen gebruiken de auto weinig. Delen zou financieel aantrekkelijk kunnen zijn. Voldoende ruimte voor
Vormen van collectief wonen
scootmobiels en elektrische fietsen.
Naast wensen en vereisten per doelgroep, zijn er ook gedeelde belangen. Zo zijn betaalbaarheid, gemeenschap-
BUREAU B+B / SHIFT A+U
Uitgangspunten op schaal van de buurt:
pelijke ruimtes, gedeelde voorzieningen en collectieve
• Dagelijkse boodschappen op loopafstand
buitenruimte mogelijk voor veel mensen interessant
• Gezondheidscentrum met voorzieningen voor deze
en aantrekkelijk. De ambities en ruimtelijke opzet van
doelgroep op loopafstand (liefst binnen straal van 250m)
Schiehaven Noord bieden de kans om dit programma te
• Aantrekkelijke openbare ruimte: gericht op lopen en
laten landen. Inspiratie hierbij zijn vormen van collectief
fietsen, zitplekken in de zon en de schaduw, aandacht voor
wonen in bijv. Zwitserland, België en Duitsland. Integrale
toegankelijkheid, aanleidingen tot bewegen;
en ambitieuze woningbouw met een collectief karakter,
• Evenwichtige mix van doelgroepen: seniorenwoningen naast
met als doel meerwaarde voor de bewoners en hun directe
starters of jonge gezinnen voor interactie en betekenis voor
omgeving.
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
Collcetieve buitenruimte, Brutopia in Brussel
61
4 Structuur van het plan
4.13 Typologieën Om de verschillende bewoners van de stad in het plan een
tuinwoningen enkel grenzen aan het luwe binnengebied. De
geluidsonderzoek op gebouwniveau uit te wijzen welke
plek te geven en om het doorgroeien binnen de wijk mogelijk
woonhoven hebben een intiemer karakter dan de kade, de
aanvullende geluidswerende voorzieningen nodig zijn.
te maken is een rijk scala aan typologieën nodig.
dijk en de dwarsstraten. De verschillende woningtypes geven
Door de gedifferentieerde vorm van de gebouwmassa's en
hier uitdrukking aan en organiseren de overgang tussen
De korrelgrootte van de ensembles maken coöperatieve
de variëteit aan samenstellingen in de ensembles zijn vele
publiek en privé.
woonvormen mogelijk waarin maatwerk kan leiden tot
verschillende typologieën van woningen mogelijk.
Er wordt maximaal ingezet voor de activering van de
meer differentiatie in typologieën en woninggroottes. Het
Ook door het uitgangspunt van alzijdig georiënteerde
omliggende stedelijke ruimte. De tuinwoningen kunnen
is nadrukkelijk de wens dat daken van de laagbouwvolumes
bebouwing in de plint zijn meerdere typologieën gewenst.
als rug aan rug typologie worden ingezet, om het aantal
worden ingezet als collectieve buitenruimtes voor
voordeuren aan de tuin, en daarmee de activering van
de bewoners. Daarnaast stimuleert de planopzet de
Het plan kent een rationele opzet waarbinnen verschillende
het gebied, te maximaliseren. Ook geven de meer formele
toepassing van collectieve leefruimtes (bijvoorbeeld een
typologieën mogelijk zijn. Grondgebonden woningen
dwarsstraten en buitenranden aanleiding voor woon-werk-
gemeenschappelijke woonkamer, een kookstudio of een
in verschillende vormen zoals: doorzonwoningen, rug
woningen met werkruimtes op de begane grond.
eventruimte voor de buurt) grenzend aan het maaiveld
aan rug woningen, kangaroo woningen of herenhuizen. Enkellaagse appartementen aan een corridor, een gang, of
Door de kernen van de hoogbouw middels galerijen of
overmaatse entreelobby. Er ontstaat een driedimensionaal
een centrale kern, maar ook maisonettes of gezinswoningen
corridors te verbinden met de laagbouw kan op een efficiënte
buurtlandschap door de hoger gelegen buitenruimtes te
op hoogte. De verschillende typologieën zijn binnen één
manier omgegaan worden met verkeersruimte, waardoor de
verbinden met het maaiveld.
cluster verenigbaar, waardoor een mix van verschillende
hoeveelheid woonoppervlakte kan worden gemaximaliseerd.
huishoudens samenleeft in hetzelfde gebouw.
Ook de hoger gelegen woningen van respectievelijk de
Fietsenbergingen worden zoveel mogelijk in 'de oksels' van
dijk, de kade en de tuin verschillen in oriëntatie. De kade-
de bouwvolume's gepositioneerd, zodat ze zo min mogelijk
Op maaiveld zijn er drie kenmerkende oriëntaties voor
en dijkwoningen dienen zoveel als mogelijk een gevel
gevel aan de buitenruimte opeisen. De hoeken van de
het woonprogramma: de kadewoning, de dijkwoning en
aan het binnengebied te hebben, zodat er altijd een
blokken bieden ruimte aan voorzieningen die op deze manier
de tuinwoning. De kade- en dijkwoningen zijn zowel op
geluidsluwe zijde voor de woning gerealiseerd kan worden.
een tweezijdige oriëntatie en activering hebben op/van de
de stad, als op het binnengebied geörienteerd, terwijl de
Voor appartementen op grotere hoogte dient aanvullend
openbare ruimte.
Westzeedijk
BUREAU B+B / SHIFT A+U
of een collectief dakterras, of als onderdeel van een
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
binnengebied
kade
62
oost / west georiënteerde grondgebonden tuinwoning
noord / zuid georiënteerde grondgebonden dijkwoning
noord / zuid georiënteerde grondgebonden kadewoning
zuid georiënteerde grondgebonden kade- of tuinwoning
oost / west georiënteerd appartement aan middencorridor
hoekappartement aan centrale kern
noord / zuid georiënteerd appartement aan gallerij
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
63
Shared space
Centraal pad binnengebied
Dijkzone
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
Binnengebie
64
Boulevard
Shared space
ed
Groene kade
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
65
5 Sfeer en beeld van het plan
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
68
5 Sfeer en beeld van het plan
5.1 Beeldkwaliteit openbare ruimte De beeldkwaliteit voor de openbare ruimte is gebaseerd op een drietal pijlers en een rijkgeschakeerd palet. Allereerst is deze gebaseerd op wat in de huidige situatie aan materialen
stoer no-nonsense ontwerp
en objecten beschikbaar is. Zo zal de bestaande havenkraan een belangrijke rol spelen in de openbare ruimte van Schiehaven Noord. Het vormt een ankerpunt in de wijk.
<
Bestaande bestratingsmaterialen met esthetische waarde
Dijk, woonwijk en
zullen opnieuw worden gebruikt, zij het in een nieuwe
havengebieden komen samen in
context.
water als beleefbaar element
Schiehaven Noord
Ten tweede sluit Schiehaven qua beeldkwaliteit ook aan op
>
de stad. Zo sluit de materialisatie en inrichting van de nieuwe
hergebruik
Beeldkwaliteit
kade aan op bestaande Maaskades. Ook voor de inrichting
bestratingselementen
openbare ruimte is gebaseerd
voor het binnengebied wordt met de rode klinkers direct
op bestaande
aansluiting gevonden op het Lloydkwartier en Delfshaven.
elementen, de
Ook zal de inrichting van de Westzeedijk met zijn wilde
aansluiting op de stad en de ligging
en weidse grasbermen aansluiting vinden in Schiehaven
aan de rivier
Noord, ter plaatse van de sportzones. Qua groene inrichting van de binnengebieden zal Schiehaven Noord echter eruit springen ten opzichte van de omliggende wijken en nieuwe typologieën van groene openbare ruimtes toevoegen aan dit deel van Rotterdam. Tot slot is de beeldkwaliteit van Schiehaven Noord gebaseerd op de bijzondere ligging aan de Rivier en op de overgang van de stad naar de uitgestrekte havengebieden. De beleving van het water en een directe verbinding ermee op diverse manieren staat centraal. Het zicht over de Maas richting
hergebruik industriële objecten
de industriële havengebieden wordt gevierd en expliciet geaccentueerd in het ontwerp van de openbare ruimte. Er is ruimte voor ruwe materialen en veelal inheemse, spontane, wilde vegetatie, passend bij de havensfeer. Dit alles zorgt voor een rijkgeschakeerde en gelaagde openbare ruimte die zowel een stoere, rauwe eigenheid nastreeft, maar tegelijkerheid aansluit op de belangrijke
ruimte voor spontane vegetatie
ruimtelijke dragers in de stad. een groene leefwereld
inheemse beplanting
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
69
natuurstenen kadekei: Rotterdam special maaskantplein gebakken klinker (voetgangersgebied) gebakken klinker (rijbaan) betonverharding en asfalt in Delfshaven en Schiemond
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
70
5 Sfeer en beeld van het plan
5.2 Verharding openbare ruimte Voor de materialisatie van Schiehaven Noord wordt allereerst gekeken naar de huidige situatie en hoe op een goede manier aansluiting kan worden gevonden bij de materialen in de directe omgeving. Er wordt een mix aan materialen voorgesteld die enerzijds eenheid uitstralen en tegelijk het gebied een eigen karakteristieke,
<
rijkgeschakeerde signatuur geven.
Overzicht materiaalgebruik openbare ruimte
In Rotterdam worden kades langs de Maas in principe ingericht met natuurstenen keien, waarbij er een asfaltstrook
>
als comfortstrook wordt aangebracht. Dit principe zal ook in
Overzicht bestaande
Schiehaven Noord worden toegepast.
en nieuwe materialen
De stoepen en voetgangerszones op de Müllerpier en
Bestaand: stelconplaten en rails
Kadekei Rotterdam: ruw en gezaagd
Betonnen stapstenen
Bestaande rails en antieke Scoria Bricks
Gebakken klinker shared space
Gebakken klinker voetgangers- en fietsersgebied
Bestaande deksloof, rails en zwarte betonstraatstenen
Halfverharding
Betonnen tegelverharding met Maasgrind
Lloydkade zijn uitgevoerd in roodbruine klinkers. In het binnengebied van Schiehaven Noord zal dit materiaal de woonkwaliteit benadrukken. Tegelijk sluit het daarbij aan op het Lloydkwartier en de historische straten in Delfshaven. Duurzame, fraaie of karakteristieke materialen die zich reeds in het plangebied bevinden kunnen worden hergebruikt en een plek vinden op de pleinen. Beton- en/of asfaltproducten met weinig esthetische waarden kunnen wellicht worden gerecycled als funderingsmateriaal. In het groene binnengebied worden de hoofdverbindingen voorgesteld in gebakken klinker. Secundaire paden (waaronder stapstenen) kunnen in beton en halfverharding worden uitgevoerd en onderstrepen daarmee het woonklimaat en meer informele sfeer van dit gebied. Op de pleinen in Schiehaven Noord stellen we een tapijt van verschillende, maar zorgvuldig op elkaar afgestemde materialen voor. Deze materialen verwijzen enerzijds naar de geschiedenis van de plek en het havenkarakter, maar zullen door een strakke detaillering en modern pleinontwerp tegelijk ook eigentijdse uitstraling hebben. In het ontwerp voor de openbare ruimte wordt de huidige historische kadelijn opgenomen in het bestratingspatroon.
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
71
inheemse onderbeplanting en spontane vegetatie wilde onderbeplanting en beperkte graszones extensief beheerd gras met intensief gemaaide zones langs paden kortgemaaid gras
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
72
5 Sfeer en beeld van het plan
5.3 Groenstructuur Onderbeplanting
Groen waar het kan is een van de uitgangspunten voor Schiehaven Noord. Dit principe zal er mede voor zorg dragen dat de nieuwe woonwijk een geheel uniek en zeer groen karakter krijgt. Gebouwen staan letterlijk met de voeten in het groen en de vele zones met gras en vaste beplanting
<
dragen bij tot een aangenaam (woon)klimaat en dragen bij
Overzicht
tot een meer leefbaar stadsklimaat.
diverse soorten onderbeplanting in het plangebied
De 10 meter brede groenstrook op de kade kent voor het grootste deel een inheemse onderbeplanting. Hier is ook
>
plaats voor spontane vegetatie die past bij de stoere
Referentie beelden
havensfeer. Deze lange zone vormt daarmee een ecologisch
verschillende typen onderbeplanting
aantrekkelijk gebied.
Smalle profielen met mogelijkheden voor infiltratie
Wijdse extensief beheerde graszones langs de dijk en rondom de sportvelden
Gemaaide bermen langs paden geven extensief gemaaide zones een net uiterijk
Gebouwen staan met hun voeten in het groen
Vasteplanten en graszones met een wilde, natuurlijke uitstraling
Gemengde groenzones met plekken voor recreatie, spel en ontmoeting
met nadruk op ruige en natuurlijke uitstraling
Grotendeels extensief (en als bloemenweide) beheerde graszones bevinden zich langs de dijk en rondom de sportvelden. In de nieuwe kade wordt een intensief beheerde grashelling opgenomen die dienst doet als een op de zon gerichte ligweide. In het binnengebied en aan de voet van de gebouwen zal de onderbeplanting een meer tuinachtig karakter hebben. Op de pleinen zal de vaste beplanting wat stedelijker van aard zijn. Seizoensbeleving, biodiversiteit, een groen uitzicht voor bewoners en plekken voor recreatie, spel en ontmoeting staan centraal. De zones met onderbeplanting zullen ongeacht de beplanting een natuurlijke, wilde uitstraling hebben, passend bij spontane vegetatie die zo kenmerkend is voor gebieden in het Rotterdamse havengebied. Bomen In Schiehaven Noord worden veel nieuwe bomen geplant. De belangrijkste regel is: plant bomen in volle grond. Dit met het oog op groei, duurzaamheid en beeldkwaliteit in de toekomst. Er zal een mix van hoogstambomen, beveerde bomen, enkelstammige bomen en meerstammige bomen worden geplant. Dit zorgt voor afwisselend en natuurlijk resultaat. Bomen in groepen zullen dicht op elkaar worden aangeplant, met het oog op latere uitdunning. Dit zal in de beginjaren van de woonwijk ervoor zorgen dat de wijk al groen en meer 'volwassen' oogt. Bomen kunnen goed op korte afstand van
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
73
binnengebied: schaduwrijke soortenmix in diverse groepen en hoge dichtheid groene kade: inheemse soorten in formele rijen afgewisseld met informele groepen kleinere bomen dijkzone: iepenarboretum in informele, onregelmatige boomgroepen schieplein: gemengd formeel bomengrid met bomen met opvallende herfstkleur westzeedijk: formele laan van platanen
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
74
elkaar worden geplant. Bij de juiste soortkeuze kan dit zelfs een snelle groei stimuleren. Langs de kade en op de velden zullen de bomen goed bestand moeten zijn tegen wind en wat zoutere lucht. De sortimentskeuze is hierop aangepast. Rondom de
<
sportvelden worden diverse soorten iepen aangeplant, die
Overzicht
de ruimte hebben op natuurlijke wijze uit te groeien.
diverse soorten boomgroepen in het plangebied
Op de kade zullen de bomen grotendeels in strakke, meer stedelijke rijen worden geplant. Er is sprake van
>
een soortenmix ten behoeve van seizoensbeleving, een
Referentie beelden
afwisselend beeld en ecologische ontwikkeling. Groepjes
verschillende typen onderbeplanting
informeel en ogenschijnlijk willekeurige geplaatste bomen
met nadruk op
onderbreken de bomenrijen.
Mix van hoogstam-, beveerde, enkelstammige en meerstammige bomen
Natuurlijk ogende beplanting die zorgt voor een intieme sfeer
Formele, meer stedelijke bomenrijen langs de kade en op het Schieplein
Inheemse boomen op extensief beheerde graszones
Bodem voor schaduw, een verkoelend effect en een groene leefomgeving
Dicht op elkaar geplante bomen met het oog op latere uitdunning
ruige en natuurlijke uitstraling
Op het Schieplein zullen enkelstammige, meerstammige, hoogstam en beveerde moerascypressen in formele blokbeplanting worden geplant. Het ritme van de boomaanplant onderstreept het industriële karakter van de plek. De variatie aan bomen binnen dezelfde soort zorgt voor een sterk samenhangend, maar toch ruimtelijk divers pleinbeeld. De bomen hebben een opvallende herfstkleur en herkenbaar wintersilhouet die het plein een karakteristieke uitstraling geven. In het binnengebied worden gemengde groepen van diverse formaten en soorten bomen aangeplant. Hier is ook ruimte voor meer transparante, niet-inheemse soorten. Bomen worden onregelmatig aangeplant en zorgen voor een intieme groene sfeer. Tenminste 50% van alle boomaanplant zullen grote bomen zijn (groter of gelijk aan de maat 30-35 voor enkelstammige en groter dan maat 600-650 voor meerstammige bomen). De soortenlijst voor bomen is opgenomen in Bijlage 8.3
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
75
5 Sfeer en beeld van het plan
5.4 Beeldkwaliteit architectuur De beeldkwaliteit wordt hier in hoofdlijnen omschreven. Volgend op het stedenbouwkundig masterplan zal een separaat beeldkwaliteitsdocument en welstandsparagraaf worden opgesteld waarin de verschillende onderdelen uitvoeriger en specifieker zijn omschreven. Schiehaven Noord verenigt de sfeer van de robuuste buitendijkse stad met die van de gelaagde binnendijkse stadswijken. Ze zoekt aansluiting bij het stoere en rauwe karakter van de haven die naast de schaal van het water wordt gekenmerkt door de bestaande industriële panden met eerlijk materiaalgebruik en een rationele gevelindeling. Daarnaast bouwt het voort op het karakter van Coolhaveneiland met intieme stedelijke verblijfsplekken en
Maaskant gebouw
Marshall loods
Warehouse
Kroon gebouw
de Pepermuntfabriek
Lloyd gebouw
robuuste, monumentale gebouwen die gekenmerkt worden door statuur, reliëfwerking en gelaagdheid. De reeds aanwezige panden van de locatie (Het Maaskant gebouw, the Warehouse, de Kroon en de Marshall loods) worden behouden en vormen onderdeel van het geheel, maar zijn, samen met de markante binnendijkse gebouwen (zoals de Machinist, de Zeevaartschool, Scheepvaartvereniging Zuid, de drukkerij Wyt, de Pepermuntfabriek, de Lloyd, etc.), een referentiekader voor de architectuur van Schiehaven Noord. De nieuwe bebouwing sluit aan door overeenkomsten in structuur, reliëf, materiaal en kleur. Er wordt nadrukkelijk niet gestreefd naar een nostalgische, historiserende architectuur, maar naar een hedendaagse vertaling van 'gelaagde rastergevels'.
1900-1920 1920-1940 1940-1975 bebouwingsperiode aanwezige gebouwen
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
de Machinist en het Puntegaal gebouw
West 507
76
Het gebied als geheel: familie van gebouwen, korrel en gebouwvorm De coherente uitstraling van het plan vraagt om een architectuur van een ‘familie van gebouwen’: de individuele gebouwen hebben elk hun eigen karakter en verfijning, maar hebben een gezamenlijke verwantschap. Op grote schaal toont het gebied zich als één geheel, op kleinere schaal bestaat het geheel uit verschillende delen, met elk hun eigen verhaal, waardoor er een coherente maar vriendelijke woonomgeving ontstaat. De korrelgrootte zoekt een juiste balans tussen eenheid in het straatbeeld enerzijds en diversiteit tussen de panden anderzijds. Dit wordt bereikt door de hoog en laagbouw samen te voegen tot één korrel. De individuele korrel komt hierbij tot uitdrukking in gebouw- en dakvorm, gevelopbouw, raamgrootte en richting (verticaal/ horizontaal/ gelijk raster) Tussen de korrels onderling is verschil in gebouw- en dakvorm gevelopbouw en richting toegestaan, maar wordt een eenheid verwacht in materialisering en kleurstelling. Voor korrels die groter zijn dan één laagbouw en één hoogbouw volume is een horizontale richting van de gevels niet toegestaan, omdat dit de parcelering ontkracht.
Hoog en laagbouw in één korrel, eenheid door toepassing van steenachtige materialen en veel glas, diversiteit door verschillende gevelopbouw - VOC Cour Westerdok, Amsterdam
Korrels, bestaande uit laag én hoogbouw, met diversiteit van gevelstructuur
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
Gebouwen familie door toepassing van baksteen rastergevels in verschillende
Eenheid in diversiteit door toepassing van steenachtige materialen en lichte kleuren -
verhoudingen - De Loodsen, Amsterdam
Hunziker areal, Zurich
77
Uitstraling, gevelontwerp, materialisering en kleur In tegenstelling tot reguliere bouwblokken, die een duidelijke voor- en achtergevel kennen, vormen de superblokken van Schiehaven Noord een eenheid met uitsluitend voorkanten. De stedelijke typologie van verbonden hoven vraagt om een architectuur met een sterke formele samenhang met rustige gevelbeelden en strategisch geplaatste accenten. De locatie aan de Maas bevat woongebouwen die enerzijds robuust en solide voelen en warmte uitstralen en anderzijds open en transparant zijn om het uitzicht op het water en de interactie in het groene binnengebied te bevorderen. Alle gebouwen worden gekenmerkt door gelaagde
Rastergevel: reliëf in gevel en toepassing van terugliggend metselwerk in verschillende verbanden
rastergevels. Het raster zorgt voor een repetitief ritme als basis voor de onderlinge verwantschap tussen de verschillende korrels. Diverse verhoudingen in het raster als uitdrukking van de verschillende achterliggende woontypologieën en diverse maten van openheid (tot en met maximaal verglaasde plinten en loggia's) zorgen voor variatie. De gelaagdheid van de gevels (en daarmee de verdere variatie in de gebouwen) wordt bereikt door reliëfwerking en het toepassen van accenten (bij bijv. entrees, luifels, penanten, raamomkaderingen of raaminvullingen) in een verfijnde detaillering en met gelijke of contrasterende materialen en kleuren. De gevels zijn vervaardigd in robuuste, steenachtige
Transparante bakstenen architectuur
materialen met een mooi verouderend patina zoals baksteen, natuursteen of architectonisch beton, waarbij details in andere materialen zijn toegestaan (zoals metaal of hout), mits deze mooi verouderen en goed onderhouden worden. Het gehele plan wordt gekenmerkt door een gedempt kleurenpalet, waarbij aardse tinten dominant zijn aan de dijkzijde en lichte, frisse tinten dominant zijn aan de waterzijde.
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
Hoekaccent met reliëf in baksteen en
Baksteen, kozijnen en balustrades in
Baksteen in combinatie met metalen
ornament van beton
frisse kleuren
zetwerk
Gebouwelementen als ornament
78
Aansluiting op landschap: plint, relatie binnen buiten, private/ collectieve buitenruimtes Schiehaven Noord is een stoere, maar ook vriendelijke groene stadswijk. De aansluiting van de gebouwen op het maaiveld en de relatie tussen de architectuur en de landschappelijke inrichting van het openbare gebied verdient hierbij bijzondere aandacht. Schiehaven Noord is een plan zonder achterkanten, met een maximaal aantal voordeuren. Woningen en voorzieningen hebben hun adres aan zowel de buitenzijde (de kade en de dijk) als aan het binnengebied. De buitenruimte van de woningen vormt een intrinsiek onderdeel van de
Open, riante buitenruimtes aan de binnenhoven - Graber Pulver Architekten AG
architectuuropgave. De plinten langs de dijk en de kade zijn open en activeren de publieke ruimte. Aan de binnenzijde wordt toe-eigening door bewoners gestimuleerd, zonder dat de privacy en veiligheid in het geding komt. Zowel inpandige als uitpandige buitenruimte worden mee ontworpen en sluiten aan op zowel het landschap als het gebouw. Gedeelde lobby’s zijn vormgegeven als dubbelhoge open ruimtes, waar tevens ruimte is voor collectief gedeelde voorzieningen van de bewoners. De centrale gebouwentrees zijn zowel georiënteerd op de dijk en de kade, als op het binnengebied, waardoor er doorzichten ontstaan tussen het binnengebied en de kade en de dijk. Secundaire functies zoals nutsvoorzieningen en fietsenstalling worden inpandig georganiseerd. Blinde, dode gevels dienen hierbij zoveel
Dubbelhoge entreelobby met doorzicht, architect onbekend (Billancourt, Parijs) inpandige bufferzone tussen binnengebied en woning
mogelijk voorkomen te worden. In de formele gevels langs de dijk en het water bevinden zich de buitenruimtes inpandig of als dakterrassen op uitstekende gebouwdelen, in de hoven daarentegen worden deze als uitstekende balkons vormgegeven. Voor het gehele plan worden de dakoppervlaktes opgevat als vijfde gevel, die zoveel mogelijk groen is en wordt geprogrammeerd als verblijfsruimte voor bewoners.
Collectieve verblijfsruimte op hoogte - Duplex architekten
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
Groen als integraal onderdeel van de architetuur - NL Architects
79
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
80
5 Sfeer en beeld van het plan
5.5 Deelgebied: Kade De kade heeft een wijkoverstijgende functie en biedt een verblijfsruimte voor bezoekers vanuit de omliggende wijken en de hele stad. De nieuwe kadeuitbreiding is 40 meter breed. Daarvan is 26 meter bestemd voor een multifunctionele kade met ruimte voor zowel mens als stadsnatuur. Er bevindt zich een 10 meter brede groenzone die zal worden aangeplant met een inheemse
<
plantensortiment. Deze vervult samen met de kadewand een
Impressie van het
belangrijke rol op het gebied van stadsecologie. De bebouwing
Maaskantplein en de nieuwe kade met
langs de kade staat 'met de voeten' in een circa 4 meter brede
ruimte voor mens en
semi-private groenzone welke qua inrichting aansluit op het groene
stadsnatuur
middengebied 'De hoven'.
>
Langs het water bevindt zich een 7 meter brede voetgangerszone.
Inrichtingsprincipes
De breedte van deze zone is gebaseerd op andere kades in
nieuwe kade
Kadeuitbreiding van 40 meter
Rotterdam. De breedte zorgt er tevens voor dat er op veilige wijze - en met een veilig gevoel - langs de gehele kade kan worden gewandeld, gesport en verbleven. De kade is vrij toegankelijk voor fietsers, maar deze is daar wel te gast. Een vijf meter brede ontsluitingsweg (eenrichtingsverkeer) geeft toegang tot de bebouwing voor nood- en hulpdiensten, verhuiswagens, onderhoudsverkeer, vuilniswagens en incidenteel verkeer. De kade kent een scala aan gebruiksmogelijkheden die een groot aantal verschillende stedelijke ruimtes met elkaar verbindt. Tegelijkertijd vorm het een eenduidig en verbindend element dat de historische havenvorm van de Schiehaven respecteert en recht
26 meter breed kadeprofiel
doet aan het industrieel karakter van het gebied en de sobere ruimtelijkheid van de Maas. De kadewand wordt ruimtelijk gedefinieerd door een basis in de Rotterdamse laag. Dit bepaald met name de beleving van de kade op straat. Daarboven vormen hoogteaccenten een dynamische skyline. Op daken en bij verspringingen zorgen collectieve verblijfsruimtes met buitenruimtes voor levendigheid op hoger niveau. Stedelijke pleinen onderbreken de kadewand en verbijzonderen momenten langs de lange lijn van de kade. Dwarsverbindingen, zoals de stegen bij het kadeplein, de havenstraat en de doorsteken bij het Maaskantplein, maken het
Groen kadeprofiel
plan doorwaadbaar en nodigen uit tot verblijf in het binnengebied.
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
81
Zonnepanelen Groene daken
Terraswoningen
Dakterrassen
Diversiteit exotische en inheemse boomsoorten
Vaste planten en kruidenmengsels Dakterras aan collectieve voorziening
Centraal pad binnengebied
Kadewoningen
Kleurrijke vaste planten Havenplein
Diversiteit inheemse boomsoorten Ondergrondse parkeerkelder
Ligweide Banken
Jeu de boules Shared space Boulevard
Zitrand
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
82
Op de hoeken van de blokken zijn voorzieningen gepland gecombineerd met de entrees van de woongebouwen en de inpandige fietsenbergingen. De plint heeft een open karakter en legt hiermee een directe relatie van het wonen en de voorzieningen met de kade. Zo krijgt het programma een actief betrokken relatie met de openbare ruimte en wordt
<
levendigheid gestimuleerd.
Doorsnedes kade
>
De overgang tussen de intimiteit van de woningen en het
Materiaalgebruik op
publieke van de openbare ruimte krijgt architectonisch
kade
vorm en biedt ruimte voor toe-eigening. Zo nodigt het uit de openbare ruimte/kade actief te gebruiken. De groenstrook tussen het door woningen gedomineerde pad en de ontsluitingsweg ondersteunt de gelaagdheid van sferen van privé/intiem naar stedelijk. De kade is robuust ontworpen, waarbij de lange lijnen van het havenlandschap terug te lezen zijn in het ontwerp. De oorspronkelijke kadelijn wordt tevens verwerkt in het ontwerp van de openbare ruimte. De kade vormt als het ware de ruggengraat van het plan. Het verbindt het weidse uitzicht, de bestaande aanliggende kades, het nieuwe stadsplein, een uitnodigende ligweide, nieuwe bebouwing met sfeervolle groene hoven, uitgebreide sport- en spelvoorzieningen direct en stevig aan het water van de Schiehaven en de Maas. De materialen die gebruikt worden voor de inrichting van de kade passen binnen het Rotterdamse materialenpalet voor kades en voegen zich naar de industriële sfeer van
Zitrand en plantvak
Zitrand en plantvak
Waterelement en stenen
het gebied. Daar waar mogelijk zullen reeds aanwezige
Natuurstenen kadekei
Natuurstenen kadekei
Special pleinverharding
materialen en industriële relicten worden hergebruikt in het
Comfortstrook asfalt
Renbaan in kade
Vaste planten
ontwerp van het openbaar gebied.
Betonnen deksloof
Detail kadeverharding met renbaan
Detail fontein Schieplein
Detail standaard kadeverhardingen
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
83
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
84
De nieuwe kade zal een sterke relatie hebben met het water van zowel de Schiehaven als de Maas. Anders dan in de huidige situatie zal er op diverse plekken toenadering worden gezocht met het water. Dit zal op verschillende manieren gebeuren.
<
Centraal aan de nieuwe kade - ter hoogte van het
De kade kent
Maaskantgebouw - wordt een brede nieuwe tribune , de
verschillende relaties met de Maas
Maastribune, aangelegd. Deze hoogstedelijke ingreep biedt ruimte aan veel personen en diverse soorten gebruik. Samen
>
met het Maaskantplein, de Maaskant, nieuwe bebouwing
In Schiehaven Noord
en historische kraan vormt het een stedenbouwkundig
komen er diverse relaties tussen kade
ensemble dat een sterte relatie met het water aangaat. De
en water
trappen en treden van de tribune gaan door tot onder de
Nieuwe Maastribune met een directe relatie met de rivier en de getijden
Stoere, no-nonense ontwerp en uitstraling van kade en bijzondere elementen
Robuuste uitstraling van de nieuwe stadskade
Bijzondere elementen verbijzonderen de kade en passen bij de rauwe havensfeer
Trapverlagingen geven toenadering tot het water en aanleiding to divers gebruik
Begroeiing aan kadewand. Kadeontwerp dat ten dienste staat van alle gebruikers
laagwaterlijn, waarmee de dynamiek van de Maas voelbaar wordt in het hart van het plan. Een zwevend balkon met ruim zicht over de Maas en de havens ten zuiden van de rivier vormt een bijzonder element dat een andere relatie met het water aangaat dan de Maastribune. Het balkon zweeft en toegang wordt verkregen door 'van de kade af te stappen'. In de kade bevinden zich nog twee verlagingen - tot boven de hoogwaterlijn - waar een bijzondere relatie met het water wordt aangegaan. In de nieuwe kade is een op de zon gerichte schuine ligweide voorzien. Hier is sprake van een brede, open relatie met de Schiehaven. Deze verlaging is ook goed toegankelijk voor mindervaliden en onderstreept daarmee het inclusief karakter van de wijk. Ten oosten daarvan, bij de sportvelden, is er juist smalle, parallel aan de haven gelegen verlaging, die door middel van trappen wordt bereikt. Hier is de relatie met het water meer intiem. De trappen kunnen echter tegelijk goed worden gebruikt met het oog op sport en beweging in relatie tot de nabijgelegen sportvelden. Een mogelijke toekomstige brug over de Schiehaven benadrukt de breedte van de haven en verbindt de Lloydpier met Schiehaven Noord. Een mogelijk drijvend zwembad in de Schiehaven kan een grote aantrekkende werking hebben en het gebied op stadsschaal op de kaart zetten. Deze zou ter hoogte van de ligweide worden gesitueerd, nabij de sportvelden.